II UK 2/14

Sygn. akt II UK 2/14 POSTANOWIENIE Dnia 16 maja 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Kuźniar w sprawie z wniosku M. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. z udziałem zainteresowanych: R. K. i M. S. o ubezpieczenie społeczne, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 maja 2014 r., skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 23 lipca 2013 r., III AUa (…), Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację wnioskodawczyni M. B. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 11 października 2012 r. w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o ustalenie nieistnienia obowiązku ubezpieczenia społecznego z udziałem zainteresowanych R. K. i M. S. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł pełnomocnik wnioskodawczyni. Jako okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych: a/ niejasności kryteriów rozróżnienia zobowiązania rezultatu od zobowiązania starannego działania w przypadku, w którym przedmiotem umowy jest cykliczne doprowadzanie rzeczy w niej oznaczonej do określonego stanu, 2 b/ wypływ określenia przez strony zobowiązania jednej z nich jako zobowiązania rezultatu na możliwość zakwalifikowania przedmiotu tej umowy jako dzieła w rozumieniu art. 627 k.c. c/ konieczność określenia granic odmiennej wykładni i kwalifikacji prawnej umów zawieranych pomiędzy stronami w sytuacji, gdy treść umowy, jej cel oraz zgodny zamiar stron wskazują na jej konkretny charakter zgodny z wykładnią dokonaną przez strony umowy i wymogów prowadzenia takiej wykładni i kwalifikacji prawnej. W skardze wskazano także na konieczność wykładni art. 627 k.c. jako przepisu budzącego poważne wątpliwości przez określenie, czy przedmiotem umowy o dzieło może być zobowiązanie przyjmującego zamówienie do cyklicznego doprowadzania rzeczy do stanu określonego w umowie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie podlega przyjęciu do rozpoznania. Ma ona charakter nadzwyczajnego środka zaskarżenia a jej rozpoznanie obwarowane jest dodatkowymi przesłankami. Określa je art. 3989 § 1 k.p.c. wskazując w kolejnych punktach, że możliwość przyjęcia skargi warunkowana jest występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, poważnych wątpliwości w wykładni określonego przepisu albo rozbieżności, jakie na jego tle występują w orzecznictwie sądów, nieważnością postępowania albo oczywistą zasadnością skargi. Niemniej jednak w świetle dorobku orzeczniczego Sądu Najwyższego za przypadki występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (co także daje się zastosować do przypadków wątpliwości na tle określonego przepisu, art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) nie uznaje się sytuacji, w których Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez skarżącego, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08 oraz z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02). W tym kontekście należy podkreślić, że zagadnienie kwalifikacji umów prawa cywilnego o świadczenie usług (umowa o dzieło, umowa zlecenia) stanowił wielokrotnie przedmiot wypowiedzi Sądu Najwyższego. Dla przykładu można 3 wskazać z dawniejszego orzecznictwa wyrok z dnia 28 marca 2000 r., II UKN 386/99, w którym przyjęto, że czynności polegające na przemieszczaniu i układaniu w stosy drewna, przy pomocy własnego środka transportu, bez nadzoru ze strony zamawiającego i bez wymagania osobistego świadczenia pracy, nie mają charakteru czynności przynoszących konkretny, indywidualny rezultat materialny i są realizowane w ramach starannego działania, a więc w ramach umowy zlecenia (art. 734 i następne k.c.), a nie umowy o dzieło (art. 627 k.c.). Także w nowszym orzecznictwie kwestionuje się dopuszczalność stosowania umów o dzieło dla wykonywania prac powtarzających się, określonych rodzajowo. Tytułem przykładu można przywołać postanowienie z dnia 25 lipca 2012 r., II UK 70/12. Sąd Najwyższy uznaje, że wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. Jak ustaliły sądy powszechne w niniejszym postępowaniu, mimo pozoru odpowiedzialności za rezultat, w istocie wykonawcy pracy tego rodzaju odpowiedzialności nie ponosili. Sposób określenia przedmiotu dzieła (wykonywanie w istocie rodzajowo określonych czynności) uniemożliwiał ocenę rezultatu wykonanych czynności. Należy zatem potwierdzić, w świetle istniejącego już dorobku orzeczniczego, że doprowadzanie rzeczy do określonego stanu w sposób cykliczny nie stanowi przedmiotu umowy o dzieło. Nie ma też decydującego znaczenia wola stron. Godzi się przypomnieć, że regulacje prawa cywilnego, jako granicę dla swobody kontraktowania przewidują regulacje ustawy (art. 3531 k.c.). Strony nie mogą zatem zakwalifikować zawartej umowy do określonego typu 4 zobowiązania, jeśli w sposób oczywisty cechy ich umowy wypełniać będą inny rodzaj umowy nazwanej. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.