II UK 239/18
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2019-06-12
Skład orzekający: Dawid Miąsik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kobieta w ciąży może faktycznie prowadzić pozarolniczą działalność gospodarczą, a jeśli nie, to czy pojęcie prowadzenia działalności obejmuje wyłącznie osobiste organizowanie i kierowanie nią, czy też dopuszcza czynności organizacyjne i kierownicze za pośrednictwem osób trzecich?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy. Wskazał, że w sytuacji braku aktywnych działań na rzecz pozyskania klientów, braku wiedzy o prowadzonej działalności, skupowania lub złomowania samochodów odkupionych od męża, który był pełnomocnikiem i przyznał, że działalność żony "jakby w dalszym ciągu była jego", można mówić o pozorowaniu prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, wadliwa konstrukcja wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej, polegająca na niewykazaniu, jak naruszenie przepisów przyczyniło się do wadliwego rozstrzygnięcia i jakie przepisy wymagają wykładni, uniemożliwiła merytoryczne rozpoznanie.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni kwestionowała decyzję ZUS o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Sądy niższych instancji oddaliły jej odwołanie i apelację, uznając, że faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej. Skarga kasacyjna wnioskodawczyni opierała się na zarzutach naruszenia Konstytucji RP i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podnosząc, że kobieta w ciąży nie może faktycznie prowadzić działalności gospodarczej i kwestionując pojęcie prowadzenia działalności.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od wnioskodawczyni na rzecz organu rentowego kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II UK 239/18 POSTANOWIENIE Dnia 12 czerwca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z wniosku J.R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 12 czerwca 2019 r., skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]. z dnia 5 marca 2018 r., sygn. akt III AUa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od wnioskodawczyni na rzecz organu rentowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym UZASADNIENIE Wyrokiem z 5 marca 2018 r., III AUa […] Sąd Apelacyjny w […]. oddalił apelację J.R. (wnioskodawczyni), wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w B. z 15 lutego 2017 r., V U […], oddalającego odwołanie wnioskodawczyni od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z 23 lutego 2016 r., stwierdzającej, że wnioskodawczyni nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego został zaskarżony przez wnioskodawczynię skargą kasacyjną w całości. Wniosek o przyjęcie skargi
2 kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłance jej oczywistej zasadności, której wnioskodawczyni upatruje w naruszeniu przez Sąd art. 2, art. 20, art. 32, art. 67 Konstytucji RP w związku z art. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm., dalej jako ustawa systemowa) w związku z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. Nr 254, poz. 1700 ze zm., dalej jako ustawa wdrożeniowa) przez przyjęcie, że kobieta w ciąży nie może faktycznie prowadzić działalności gospodarczej. Wnioskodawczyni podniosła również, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne i zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa, sprowadzająca się do pytania, czy pojęcie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej obejmuje wyłącznie osobiste organizowanie i kierowane tą działalnością, a tym samym czy wykluczone jest podejmowanie czynności organizacyjnych bądź kierowniczych za pośrednictwem osób trzecich, przy uwzględnieniu faktu, iż działają oni w imieniu i na rzecz podmiotu, który działalność taką prowadzi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawczyni organ rentowy wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. Kwestia faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego (zamiast wielu zobacz wyrok Sądu Najwyższego z 18 grudnia 2018 r., II UK 413/17, LEX nr 2609126). Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że w sytuacji, gdy brak jest aktywnych i racjonalnych działań na rzecz pozyskania klientów (przed rozpoczęciem działalności gospodarczej wnioskodawczyni nie podejmowała jakichkolwiek czynności przygotowawczych, nie szukała lokalu, ani pracowników, nie reklamowała się, nie kupowała żadnych narzędzi do napraw samochodów, korzystała z pomieszczeń teścia i narzędzi męża, nie ponosząc przy tym
3 jakichkolwiek kosztów), nie posiadała wiedzy o prowadzonej działalności (nie wiedziała kiedy zatrudnieni zostali pracownicy, ani w jaki sposób pozyskiwała samochody ciężarowe), skupowała lub złomowała samochody odkupione od męża, który był jej pełnomocnikiem i w trakcie postępowania sądowego przyznał, że działalność żony „jakby w dalszym ciągu była jego”, została bowiem założona, by żona mogła korzystać z rozliczeń w oparciu o preferencyjną stawkę podatku, można mówić o pozorowaniu prowadzenia działalności gospodarczej. W obliczu tak jednoznacznie ustalonego stanu faktycznego sprawy, oraz wadliwej konstrukcji wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, przejawiającej się w niewykazaniu przez wnioskodawczynię w jaki sposób podniesione przez nią naruszenie przepisów przyczyniło się do wydania oczywiście wadliwego rozstrzygnięcia przez Sąd Apelacyjny oraz niewskazaniu jakie przepisy stanowią podstawę sformułowanego przez nią zagadnienia prawnego i wymagają wykładni, brak jest podstaw do jej merytorycznego rozpoznania. Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II UK 184/19 2020-06-24Czy ograniczenie aktywności zawodowej wynikające z powodów zdrowotnych lub macierzyńskich może stanowić podstawę do uznania, że osoba nie prowadzi działalności gospodarczej w sposób zorganizowany i ciągły na gruncie praw…
- I UK 52/16 2016-11-23Czy dla uznania, że kobieta w ciąży, będąca żoną mężczyzny prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą, jest osobą współpracującą w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, konieczne jest wykazanie okr…
- III USK 127/21 2021-03-24Czy okoliczności takie jak podjęcie działalności gospodarczej przez kobietę w ciąży w krótkim okresie między rejestracją a skorzystaniem ze świadczeń, przy wysokiej podstawie wymiaru składek, mogą przesądzać o próbie leg…
- III UK 445/19 2020-06-04Czy okoliczności takie jak krótki okres prowadzenia działalności gospodarczej, zadeklarowanie wysokiej podstawy wymiaru składek, uzyskanie przychodu niższego od zadeklarowanej podstawy, niewykazanie kosztów oraz zakończe…
- I USK 240/21 2021-10-06Czy ograniczenie rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej z powodu świadomości ciąży kobiety, przy jednoczesnym zamiarze wznowienia działalności po porodzie, może być uznane za przesłankę do wyłączenia podlegania o…
Powołane przepisy
art. 2art. 20art. 32art. 67art. 2aart. 4 pkt 2art. 3989 § 2 KPC§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy