II UK 283/13
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2013-10-30
Skład orzekający: Jolanta Strusińska-Żukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna dotycząca prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych, oparta na zarządzeniach resortowych nieujętych w wykazy A i B rozporządzenia z 1983 r., może zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy z uwagi na istotne zagadnienie prawne lub potrzebę wykładni przepisów?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ problem prawny dotyczący możliwości uznania za pracę w warunkach szczególnych prac wymienionych w zarządzeniach resortowych, które nie znalazły się w wykazach A i B rozporządzenia z 1983 r., został już rozstrzygnięty w utrwalonym orzecznictwie. Sąd Najwyższy wielokrotnie potwierdzał, że przepisy resortowe mają charakter informacyjny i techniczno-porządkujący, a nie kształtują praw podmiotowych, co oznacza, że nie mogą samodzielnie stanowić podstawy do przyznania emerytury w obniżonym wieku.Stan faktyczny
Ubezpieczony E. P. domagał się przyznania emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej prawa do świadczenia zostało oddalone przez Sąd Okręgowy, a następnie przez Sąd Apelacyjny. Ubezpieczony złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących pracy w warunkach szczególnych i wnosząc o jej przyjęcie do rozpoznania z uwagi na problem prawny związany z wykładnią tych przepisów.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II UK 283/13 POSTANOWIENIE Dnia 30 października 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie z wniosku E. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. o emeryturę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 30 października 2013 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 20 września 2012 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w […] oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 25 kwietnia 2012 r., którym oddalono odwołanie E. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. z dnia 6 grudnia 2011 r. odmawiającej prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł ubezpieczony, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, a także o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
2 Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ „w przedmiotowej sprawie istnieje problem prawny, polegający na wykładni przepisów dotyczących zasad przyznawania emerytury za pracę w warunkach szkodliwych”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie i zawierać argumenty na poparcie tego twierdzenia. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na występujące w sprawie zagadnienie prawne wymaga sformułowania takiego zagadnienia oraz przedstawienia argumentów prawnych, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Natomiast powołanie się na potrzebę dokonania wykładni wymaga od skarżącego określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności występujących w orzecznictwie sądów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10). Nie istnieje przy tym możliwość stwierdzenia, że w sprawie występuje zagadnienie prawne lub zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii prawnej prezentowanej przez skarżącego i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02). Tego rodzaju sytuacja występuje zaś w sprawie niniejszej. Problem prawny przedstawiony przez skarżącego sprowadza się do możliwości uznania za wykonywaną w warunkach szczególnych pracy wymienionej
3 w zarządzeniach resortowych, wydawanych na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), które zobowiązywały ministrów, kierowników urzędów centralnych i centralne związki spółdzielcze do ustalenia wykazu stanowisk pracy w podległych im zakładach pracy. Tego rodzaju problem prawny został już zaś rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy, który jednolicie przyjmuje, że określone w art. 93 ust. 2 Konstytucji RP akty prawne, niebędące obecnie źródłem prawa, nie mogą być samodzielną podstawą prawną indywidualnych decyzji. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP 30/11 (OSNAPiUS 2002 nr 10, poz. 243) Sąd Najwyższy określił przepisy resortowe jako dyrektywę dla organów zwierzchnich lub nadzorujących zakłady pracy do prowadzenia wykazów stanowisk wymienionych w załączniku do rozporządzenia. W późniejszym orzecznictwie przepisy wykazów resortowych określone zostały jako normy o charakterze informacyjnym, techniczno-porządkującym, uściślającym, o znaczeniu w sferze dowodowej jako podstawa domniemań faktycznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r., II UK 218/09, niepublikowany). Przepisy te, niemające charakteru powszechnego, nie kształtują praw podmiotowych, dlatego wykonywanie pracy na stanowisku określonym w zarządzeniu resortowym, której nie wymieniono w wykazach A i B, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., nie uprawnia do uzyskania emerytury na podstawie art. 32 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2005 r., I UK 41/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 306, z dnia 9 maja 2006 r., II UK 183/05, niepublikowany i z dnia 19 marca 2012 r., II UK 166/11, niepublikowany). Skoro zaś Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w przedmiocie problemu prawnego sygnalizowanego przez skarżącego i nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu, nie ma tym samym możliwości uznania, iż kwestia ta aktualnie stanowi istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., bądź że nadal istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa materialnego w tym zakresie, skoro ujawnione na tle wyżej przytoczonych
4 przepisów wątpliwości były już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który dotychczas prezentuje w tym zakresie jednolite stanowisko. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 k.p.c., postanowił jak w sentencji. aw
Powiązane orzeczenia
- I UK 74/17 2017-05-09Czy skarga kasacyjna w sprawie o prawo do emerytury powinna zostać przyjęta do rozpoznania, gdy wnioskodawca powołuje się na istotne zagadnienie prawne dotyczące obowiązku sądu do uzupełniania ustaleń faktycznych z urzęd…
- I UK 85/18 2019-03-14Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną dotyczącą prawa do emerytury w obniżonym wieku, gdy ubezpieczony kwestionuje ustalenia faktyczne dotyczące okresu pracy w szczególnych warunkach, a nie n…
- I USK 442/21 2022-05-19Czy skarga kasacyjna dotycząca prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach powinna zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że wykonywał pracę w szczególnych warunk…
- I UK 170/15 2016-03-09Czy skarga kasacyjna w sprawie o emeryturę, oparta na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, może zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, jeśli nie wykazano oczywistej zasadności naru…
- I UK 196/14 2014-11-20Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną dotyczącą prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach, gdy skarżący zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego i pr…
Powołane przepisy
art. 32 ust. 1art. 3989 § 1 KPCart. 93 ust. 2art. 32 ust. 2art. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 3989 KPC§ 1§ 1 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy