II UK 446/14

Sygn. akt II UK 446/14 POSTANOWIENIE Dnia 14 lipca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Kuźniar w sprawie z wniosku B. J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku o prawo do emerytury pomostowej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 lipca 2015 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2014 r., sygn. akt III AUa 421/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 7 lipca 2014 r., III AUa 421/14, Sąd Apelacyjny w Gdańsku, na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Gdańsku, zmienił wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 19 września 2013 r. i oddalił odwołanie wnioskodawcy B. J. od decyzji organu rentowego z dnia 20 marca 2013 r., którą odmówiono mu prawa do emerytury pomostowej z uwagi na niespełnienie przesłanki legitymowania się 15 letnim okresem pracy w szczególnych warunkach (art. 4 i 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm., dalej ustawa). W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny odwołał się do stanowiska Sądu Najwyższego zawartego w wyroku z dnia 13 marca 2012 r., II UK 164/11. 2 W skardze kasacyjnej od tego wyroku, zaskarżając go w całości, pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 49 pkt 2 i 3 w związku z art. 4 pkt 2 i art. 7 ustawy w związku z załącznikiem nr 1 pkt 6 ustawy, art. 3 ust. 3 ustawy w związku z załącznikiem nr 2 pkt 14 ustawy, art. 49 pkt 3 ustawy w związku z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy. Pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przyznanie wnioskodawcy prawa do emerytury pomostowej od dnia 22 stycznia 2013 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano zagadnienia prawne „czy normy prawne, zawarte w ustawie zawierają różne i niezależne od siebie zasady nabywania prawa do emerytury pomostowej w postaci z jednej strony art. 4 ustawy, z drugiej zaś art. 5-10 ustawy (…), czy art. 49 pkt 2 ustawy stanowi, iż ubezpieczony, który po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, powinien spełniać przesłanki z jednego w nim wskazanego artykułu, czy też musi spełniać jednocześnie przesłanki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 ustawy oraz art. 5-12 ustawy (wszystkie jednocześnie) (…), czy dla spełnienia przesłanki 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 4 i 49 ustawy możliwe jest łączenie okresu pracy w szczególnych warunkach (opisanego w załącznik nr 1 do ustawy) z okresem pracy o szczególnym charakterze (opisanym w załącznik nr 2 do wspomnianej ustawy). W ocenie pełnomocnika wnioskodawcy skarga kasacyjna jest także oczywiście uzasadniona, ponieważ praca w szczególnych warunkach bezpośrednio przy obsłudze wielkich pieców, opisana w pkt 6 załącznika nr 1 do ustawy, może być wykonywana przez pracowników z dowolnej gałęzi gospodarki, nie zaś tylko przez pracowników zatrudnionych w hutnictwie, jak błędnie uznał Sąd drugiej instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 499 ze zm.), rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach. Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu cytowanego przepisu uznaje się zagadnienie dotychczas niewyjaśnione i nierozwiązane w orzecznictwie, a więc cechujące się nowością i którego rozstrzygnięcie może sprzyjać rozwojowi prawa. W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że powołanie się na tę okoliczność wymaga, obok sformułowania tego zagadnienia, także przytoczenia związanych z nim konkretnych przepisów prawnych, wskazania, dlaczego jest ono istotne oraz 4 przedstawienia argumentacji wskazującej na rozbieżne oceny prawne (por. postanowienia: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11, z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, s. 51, z dnia 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, LEX nr 180 841), przy czym podstawa taka nie zachodzi, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, brak nadto okoliczności uzasadniających zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP – wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5). Wskazane w skardze kasacyjnej zagadnienia prawne w istocie nie występują, gdy się zważy stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 13 marca 2012 r., II UK 164/11 (OSNP 2013 nr 5-6, poz. 62), w którym przyjęto, że warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle art. 4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych, jest legitymowanie się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (w rozumieniu tej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy o emeryturach pomostowych, a więc po 1 stycznia 2009 r. Przy czym osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową, która nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych). Ponadto należy wskazać, że jeżeli wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazuje także na oczywistą zasadność skargi (tak jak w ocenianej sprawie), to w jego uzasadnieniu powinny się znaleźć odpowiednie wywody potwierdzające tę okoliczność. Skarga jest bowiem oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone nią orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania 5 prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437). Za wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2011 r., I PK 43/11 (niepublikowany), warto też wskazać, że jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów) generalnie wyklucza możliwość oczywistej zasadności skargi. Przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawarte w pkt 1 i 4 art. 3989 § 1 k.p.c. wzajemnie się krzyżują i wykluczają możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zarówno z uwagi na interes publiczny (pkt 1 powołanego przepisu), jak i prywatny skarżącego (pkt 4 powołanego przepisu). Trudno sobie bowiem wyobrazić sytuację, w której wyrok jest oczywiście wadliwy a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.