II UK 50/14

Sygn. akt II UK 50/14 POSTANOWIENIE Dnia 15 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z wniosku B. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. o świadczenie przedemerytalne, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 lipca 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 11 września 2013 r. Sąd Apelacyjny w (…) – w sprawie z wniosku B. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. o świadczenie przedemerytalne – zmienił zaskarżony apelacją organu rentowego wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 21 lutego 2013 r. w ten sposób, że oddalił odwołanie wnioskodawczyni od decyzji organu rentowego z dnia 2 marca 2012 r., odmawiającej przyznania jej prawa do świadczenia przedemerytalnego. Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego wnioskodawczyni zaskarżyła skargą kasacyjną. Skargę oparto na podstawie naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.). W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 2 k.p.c.) wskazano na przyczyny przyjęcia skargi do rozpoznania określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. 2 Istotne zagadnienie prawne sprawy (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) – w ocenie autora skargi – dotyczy „możliwości uwzględnienia z urzędu zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego. Innymi słowy, czy Sąd II instancji jest także związany zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa procesowego, gdy takich zarzutów strona skarżąca w ogóle nie podniosła, czy tylko wtedy, gdy zostały podniesione”. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) wynika „z racji poważnych wad uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego, dotyczących podstawowych zasad jego konstrukcji, rozpatrzenie sprawy w drugiej instancji nosi znamiona pozorności osądu, co za tym idzie zaskarżone rozstrzygnięcie uchyla się spod kontroli kasacyjnej”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżąca wykazała istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne 3 polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817). Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571); 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179); 3) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr 864002; z dnia 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr 560504) i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa i praktyki sądowej. Wymóg ten jest uzasadniony publicznymi celami rozpoznania przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2007 r., V CSK 356/07, LEX nr 621243). Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 4 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467, z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Ograniczenie się przez skarżącego do pytania nie jest wystarczającym określeniem zagadnienia prawnego, jeżeli zagadnienie prawne nie zostało przedstawione bez odniesienia się do ogólnych problemów interpretacyjnych (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451). Z powyższego wynika, że skarżąca nie przedstawiła zagadnienia prawnego sprawy w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., które miałoby świadczyć o potrzebie przyjęcia jej skargi do merytorycznego rozpoznania. Przede wszystkim przedstawiona w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania kwestia nie została powiązana z żadnym przepisem prawa. Skarżąca ograniczyła się do postawienia pytania; nie wskazuje przy tym przepisów prawa, na tle których przedstawia swoją wątpliwość. Takie ujęcie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przekonuje o występowaniu przyczyny przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w przepisie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08 – LEX nr 494134; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08 – LEX nr 490364). W niniejszej sprawie stan taki nie występuje. Na pewno o oczywistej zasadności rozpatrywanej skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie przekonują ogólnikowe twierdzenia autora skargi o poważnych „wadach” uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego, dotyczących podstawowych zasad jego konstrukcji; czy też o tym, że „rozpatrzenie sprawy w drugiej instancji nosi znamiona pozorności osądu, co za tym idzie zaskarżone rozstrzygnięcie uchyla się spod kontroli kasacyjnej”. Autor skargi w takim ujęciu uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do 5 rozpoznania ogranicza się tylko do ogólnikowych twierdzeń; brakuje przedstawienia odpowiedniej jurydycznej argumentacji ze wskazaniem przepisów prawa procesowego, które dotyczą przedstawionych kwestii – argumentacji, którą autor skargi wykazałby, że rzeczywiście jego skarga jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przypomnieć trzeba, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.) podlegają rozpoznaniu na etapie „przedsądu”, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Sąd Najwyższy w ramach „przedsądu” bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 maja 2008 r., I UK 16/08, LexPolonica nr 3058328). Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.