II UK 85/13

Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2013-06-24

Skład orzekający: Zbigniew Korzeniowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sądy powszechne mogą badać zgodność przepisów obniżających emerytury policyjne z Europejską Konwencją Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego zgodność tych przepisów z Konstytucją RP?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że wniosek nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego. Wskazano, że sądy powszechne nie mają kompetencji do ponownego badania zgodności przepisów z Konstytucją RP po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a powoływanie się na Europejską Konwencję Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wymaga wykazania, że sądy uchyliły się od jej zastosowania lub powołały się na nieaktualne orzecznictwo, czego w niniejszej sprawie nie udowodniono.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni kwestionowała decyzję obniżającą podstawę wymiaru jej emerytury policyjnej na podstawie przepisów dotyczących służby w organach bezpieczeństwa państwa. Sądy niższych instancji oddaliły jej odwołanie, uznając przepisy za zgodne z Konstytucją RP i Konwencją o ochronie praw człowieka. W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni podniosła zarzuty dotyczące kompetencji sądów do badania zgodności przepisów z Konwencją po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II UK 85/13 POSTANOWIENIE Dnia 24 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z wniosku E. L. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji /…/ o wysokość emerytury policyjnej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 czerwca 2013 r., skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego […] z dnia 6 września 2012 r., odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny wyrokiem z 6 września 2012 r. oddalił apelację odwołującej się E. L. od wyroku Sądu Okręgowego z 15 listopada 2010 r., którym oddalono jej odwołanie od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji /…/ z 12 października 2009 r., zmniejszającej podstawę wymiaru emerytury odwołującej się na podstawie art. 15b ust. 1 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (…), dodanym przez ustawę z 23 stycznia 2009 r., wobec służby w poprzednich organach bezpieczeństwa państwa. Wskaźnik podstawy wymiaru emerytury za okres pracy w organach bezpieczeństwa obniżono z 2,6% do 0,7%. Sąd Okręgowy wskazał, że stanowiący podstawę decyzji przepis nie jest niezgodny z przepisami ustawy zasadniczej – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2010 r., K 6/09. Sąd 2 Apelacyjny w uzasadnieniu oddalenia apelacji potwierdził okres pracy w organach bezpieczeństwa, za który obniżono apelującej podstawę wymiaru emerytury. Nie stwierdził też niezgodności nowej regulacji z porządkiem prawnym (konstytucyjnym) oraz z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Wskazał również na uchwałę Sądu Najwyższego z 3 marca 2011 r., II UZP 2/11, stwierdzającą, że za każdy rok pełnienia służby w latach 1944-1990 w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, emerytura wynosi 0,7 % podstawy jej wymiaru (art. 15b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji …), co oznacza, że wysokość emerytury wyliczanej wyłącznie za okresy pełnienia takiej służby może być niższa od 40% podstawy wymiaru tego świadczenia. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na konieczność rozpoznania przez Sąd Najwyższy następujących istotnych zagadnień prawnych: „I. Czy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wyłącza kompetencję sądów powszechnych do zbadania zgodności zastosowanych w sprawie Wnioskodawczyni przepisów z Europejską Konwencją Praw Człowieka i Podstawowych Wolności? II. Czy sądy powszechne rozpoznając sprawę mogą powoływać się blankietowo na uzasadnienie Sądu Konstytucyjnego, bez przeprowadzenia indywidualnej analizy sprawy i bez rozpoznania stawianych zarzutów z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności? III. Czy sądy powszechne rozpoznając sprawę Wnioskodawczyni, po wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 24.02.2010 r. w sprawie o sygn. akt K 6/09, stwierdzającego zgodność zaskarżonych przepisów z Konstytucją RP, nie posiadają legitymacji do przeprowadzenia pełnego testu proporcjonalności ustawowego mechanizmu obniżenia emerytur z uwagi na zróżnicowaną sytuację adresatów Ustawy Zmieniającej, w szczególności w sytuacji wnioskodawczyni. IV. Czy sądy powszechne rozpoznające sprawę Wnioskodawczyni mogą uchylić się od zastosowania Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i powoływać się wyłącznie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego? Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej nie ma zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony. Jego treść w znacznej części powiela treść wniosku w podobnej sprawie skarżącego A. G., w której odmówiono przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (postanowienie Sądu Najwyższego z 23 listopada 2010 r., II UK 228/12). W uzasadnieniu odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania podniesiono wówczas, między innymi, że istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest bowiem działanie w interesie indywidualnym, lecz powszechnym, poprzez ochronę obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania prawa. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wskazano przepisów prawa, z którymi wiąże się postawione problemy. Ponadto autorka skargi kasacyjnej przedstawiła „problemy” bez ich wystarczającego powiązania z ustalonymi w zaskarżonym wyroku okolicznościami faktycznymi (por. art. 39813 § 1 i § 2 k.p.c.). Nie zostały uzasadnione twierdzenia skargi o rzekomo „blankietowym” powoływaniu się przez Sąd na wyrok Trybunału Konstytucyjnego bez przeprowadzenia indywidualnej analizy sprawy, uchyleniu się od zastosowania Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych Wolności, czy też powołaniu się na nieaktualne orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie ma rzeczowej jurydycznej argumentacji odpowiedniej dla wykazania istotnego zagadnienia prawnego sprawy w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Ocena ta jest aktualna, ze względu na tożsamość treści wniosku, również w obecnej sprawie. Dodać należy, że również Europejski Trybunał Praw Człowieka 14 maja 2013 r. nie uwzględnił zarzutów skarżących, którym zmniejszono podstawę wymiaru do 0,7% za okres pracy w organach bezpieczeństwa, a ścisłej uznał za niedopuszczalne i nie przyjął do rozpoznania skargi kierowane przeciwko Polsce (sprawa Cichopek i innych – 15189/10 i dalsze). 4 Innymi słowy istotne zagadnienie prawne oprócz zakotwiczenia problemu w przepisach prawnych, wymagałoby również przełamania lub przedstawienia co najmniej zasadnej jurydycznej kontrargumentacji, która pozwalałaby odejść od zgodnego dotychczas orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Takiego zagadnienia o randze istotnego zagadnienia prawnego wniosek o przyjęcie skargi nie przedstawił. Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 3989 § 2 k.p.c.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 15b ust. 1art. 2art. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 39813 § 1art. 3989 § 2 KPC§ 1 pkt 1§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy