III PK 75/19

Sygn. akt III PK 75/19 POSTANOWIENIE Dnia 19 maja 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z powództwa M. I. przeciwko M. K. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Firma Budowlana M. K. G. w N. o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz ustalenie wypadku przy pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 19 maja 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt IV Pa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Wyrokiem z 18 października 2018 r., IV Pa (…) Sąd Okręgowy w R. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w R. z 15 lutego 2018 r., stwierdzający, że A. I. łączył z M. K. G. (pozwana) stosunek pracy na podstawie umowy o pracę oraz że zdarzenie z 27 stycznia 2016 r. stanowiło śmiertelny wypadek przy pracy, w ten sposób, że oddalił powództwo o ustalenie, że A. I. poniósł śmierć w wyniku wypadku przy pracy. Oddalił dalej idące zarzuty apelacji i rozstrzygnął o kosztach postępowania. 2 Skargę kasacyjna od powyższego wyroku Sądu Okręgowego wniosła M. I. (powódka), zaskarżając go w części oddalającej powództwo o ustalenie, że zdarzenia z 27 stycznia 2016 r. stanowiło śmiertelny wypadek przy pracy A. I. oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej o rozpoznanie został oparty na przesłance oczywistej zasadności, której powódka upatruje w naruszeniu przez Sąd drugiej instancji przepisów postępowania oraz w tym, że mimo opinii biegłych nie uznano zdarzenia z 27 stycznia 2016 r. za wypadek przy pracy. Ponadto powódka podniosła, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, sprowadzające się do potrzeby wyjaśnienia znaczenia „przyczyny zewnętrznej”, o której mowa w treści art. 3 ust. z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2019 r., poz. 1025 ze zmianami, dalej jako ustawa wypadkowa). W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódki pozwana wniosła o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem merytorycznego rozpoznania. Podniesiony we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania problem znaczenia „przyczyny zewnętrznej” został już rozstrzygnięty w orzecznictwie Sądu Najwyższego, co wyjaśniono obszernie w motywach wyroku z 16 stycznia 2019 r., I PK 215/17 (OSNP 2019 nr 8, poz. 98), zgodnie z którym śmierć pracownika w wyniku zmian w narządzie wewnętrznym dotkniętym schorzeniem samoistnym (np. zawał serca) może zostać uznana za wypadek przy pracy tylko w przypadku wystąpienia szczególnych, nadzwyczajnych okoliczności towarzyszących świadczeniu pracy, które jako przyczyna zewnętrzna spowodowały zaostrzenie istniejącego już procesu chorobowego. Zaskarżony w niniejszej sprawie wyrok Sądu drugiej instancji opiera się na wykładni przepisów prawa zgodnej z zapatrywaniami wyrażonymi w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku oraz przywołanej w nim, stabilnej, linii orzeczniczej Sądu Najwyższego. 3 Z tych samych względów nie można uznać skargi kasacyjnej powódki za oczywiście zasadną w zakresie podniesionych zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, dotyczących zawartości uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji oraz związania Sądu opiniami biegłych w zakresie wiadomości specjalnych. Skoro śmierć pracownika w wyniku zawału serca może zostać uznana za wypadek przy pracy tylko w przypadku wystąpienia szczególnych, nadzwyczajnych okoliczności towarzyszących świadczeniu pracy, a w obu opiniach biegłych takich okoliczności nie wskazano ani nie ustalono ich w toku postępowania sądowego, brak bezpośredniego odniesienia się do treści tych opinii nie upoważnia do uznania zaskarżonego wyroku za oczywiście błędny z perspektywy treści przepisów prawa materialnego. Wykonywanie zwykłych (typowych, normalnych), choćby wymagających dużego wysiłku fizycznego, czynności (obowiązków) przez pracownika, który doznał zawału serca w czasie i miejscu wykonywania zatrudnienia, nie może być uznane za zewnętrzną przyczynę wypadku przy pracy (zamiast wielu zob. wyrok Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 1999 r., II UKN 128/99, OSNP 2001 nr 3, poz. 74), gdyż „sama praca” nie może stanowić zewnętrznej przyczyny w rozumieniu definicji wypadku przy pracy, ale może nią być dopiero określona nadzwyczajna sytuacja związana z tą pracą, która staje się współdziałającą przyczyną zewnętrzną (zamiast wielu zob. wyrok Sądu Najwyższego z 28 marca 2001 r., II UKN 283/00, OSNAPiUS 2002 nr 22, poz. 555). W sytuacji, gdy z ustaleń faktycznych nie wynika, by w dniu wykonywania pracy przez zmarłego pracownika wystąpiły jakieś szczególne okoliczności, które można byłoby potraktować – na podstawie wiedzy biegłego – za zewnętrzną przyczynę zaostrzenia istniejącego już procesu chorobowego, opinia biegłego stwierdzająca związek między śmiercią pracownika a wykonywanymi przez niego typowymi czynnościami wynikającymi z charakteru świadczonej pracy, nie może stanowić podstawy poczynienie przez sąd odmiennych ustaleń w tym zakresie. Przesłanka wystąpienia szczególnych, nadzwyczajnych okoliczności towarzyszących świadczeniu pracy wynika bowiem z wykładni art. 3 ust. 1 ustawy wypadkowej a jej treść nie może być modyfikowana opinią biegłego. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, rozstrzygając o kosztach postępowania zgodnie z art. 99 k.p.c. w związku z § 9 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.