III PK 9/10

Wyrok z dnia 15 października 2010 r. II PK 9/10 Podstawowym miejscem pracy nauczyciela zatrudnionego w dwóch szkołach, którego oba stosunki pracy zostały rozwiązane tego samego dnia w związku z przejściem na emeryturę, jest szkoła, w której nauczyciel jest wyżej wynagradzany i tylko od tej szkoły przysługuje mu odprawa emerytalna (art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.). Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 paź-dziernika 2010 r. sprawy z powództwa Mariusza G. przeciwko Z. Centrum Doskona-lenia Nauczycieli w S. o odprawę emerytalną, na skutek skargi kasacyjnej strony po-zwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 4 września 2009 r. [...] o d d a l i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Pozwane Z. Centrum Doskonalenia Nauczycieli w S., w sprawie z powództwa Mariusza G. o odprawę emerytalną, wniosło skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 4 września 2009 r. [...]. Zaskarżonym wyrokiem oddalono jego apelację od wyroku Sądu Rejo-nowego zasądzającego na rzecz powoda kwotę 10.068 zł z odsetkami tytułem spor-nej odprawy. Powód był zatrudniony w pozwanym Centrum w pełnym wymiaru czasu pracy jako nauczyciel w okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 września 2008 r. Powód był za-trudniony jako nauczyciel - wychowawca także w placówce Opiekuńczo - Wycho-wawczej „Pogotowie Opiekuńcze” w S. od 1983 r. do 30 września 2008 r., przy czym 2 pełen wymiar jego czasu pracy został ograniczony do połowy w okresie, gdy równo-cześnie wykonywał pracę u strony pozwanej. Oba stosunki pracy zostały rozwiązane tego samego dnia w związku z przejściem powoda na emeryturę. Pogotowie Opie-kuńcze wypłaciło powodowi odprawę emerytalną w wysokości trzymiesięcznego wy-nagrodzenia pobieranego w Pogotowiu za pracę w połowie wymiaru czasu. Pozwane Centrum odmówiło powodowi wypłaty odprawy emerytalnej, gdyż odprawa ta zwią-zana jest z podstawowym miejscem pracy nauczyciela, a tym miejscem dla niego było Pogotowie Opiekuńcze, gdzie przepracował 25 lat. W zaskarżonym wyroku Sąd Okręgowy uznał ustalenia faktyczne Sądu Rejo-nowego za własne oraz co do zasady zgodził się z jego interpretacją art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.). Przyjął, iż użyty w tym przepisie zwrot według którego nau-czycielowi „przyznaje się odprawę emerytalną w wysokości trzymiesięcznego wyna-grodzenia ostatnio pobieranego w szkole będącej podstawowym miejscem jego pracy” należy w rozpoznawanej sprawie rozumieć w ten sposób, że powodowi przy-sługuje jedna odprawa, którą powinien wypłacić pracodawca zatrudniający go w peł-nym wymiarze czasu pracy w dniu przejścia na emeryturę. Tym pracodawcą jest po-zwane Centrum. W skardze kasacyjnej pozwany zarzucił naruszenie art. 87 i art. 88 Karty Nau-czyciela oraz art. 233 § 1 k.p.c., przez błędne przyjęcie, że praca u pozwanego była podstawowym zatrudnieniem powoda i że odprawa emerytalna przysługuje powodo-wi od pozwanego. Jego zdaniem podstawowym miejscem pracy powoda było Pogo-towie Opiekuńcze, gdzie przepracował 25 lat i ten okres zatrudnienia był podstawą uzyskania przez niego uprawnień emerytalnych na mocy art. 88 ust. 1 Karty Nauczy-ciela. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Nie zostało w niej wskazane, na czym polega naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., przy czym pozwany nie kwestionuje ustalonego przez Sąd stanu faktycznego. Błędnie kieruje on zarzut naruszenia tego przepisu na ocenę prawną bezspornie ustalonego stanu faktycznego, dotyczącą wykładni pojęcia pod-stawowego miejsca pracy nauczyciela. 3 Także bezzasadne są zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, czyli art. 87 i art. 88 Karty Nauczyciela. Odnoszący się do powoda art. 87 ust. 2 Karty Na-uczyciela stanowi, że nauczycielowi spełniającemu warunki uprawniające do emery-tury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskiego świadczenia kompen-sacyjnego, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, który przepracował w szkole co najmniej 20 lat, przyznaje się odprawę w wysokości trzy-miesięcznego wynagrodzenia ostatnio pobieranego w szkole będącej podstawowym miejscem jego pracy. Z przepisu tego wynika wprost, że z tytułu pracy nauczyciel-skiej powstaje prawo do jednej odprawy emerytalnej, niezależnie od liczby szkół za-trudniających nauczyciela przechodzącego na emeryturę. Poza sporem jest także określenie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odprawy - jest nim szkoła będąca podstawowym miejscem pracy nauczyciela. Sporne jest natomiast, czy dla nauczy-ciela - zatrudnionego w dwóch szkołach w rozumieniu art. 3 pkt 2 Karty Nauczyciela na czas nieokreślony - podstawowym miejscem pracy jest szkoła zatrudniająca go w dniu przejścia na emeryturę w pełnym wymiarze czasu pracy (tu: strona pozwana), czy też szkoła (Pogotowie Opiekuńcze), w której był zatrudniony znacznie dłużej (25 lat), przy czym wymiar jego zatrudnienia wynosił połowę czasu pracy tylko w ostatnim okresie, to jest wtedy, gdy pracował także u strony pozwanej, a nadto ten okres za-trudnienia był podstawą nabycia uprawnień emerytalnych. Sąd Najwyższy podziela pogląd Sądów obu instancji, że ocena, która szkoła jest podstawowym miejscem pracy nauczyciela, powinna być dokonywana według stanu faktycznego z dnia przejścia nauczyciela na emeryturę. W tym zakresie słusz-nie Sąd Okręgowy przyjął, że skoro u pozwanego powód pracował w tym dniu w peł-nym wymiarze czasu pracy, a w Pogotowiu Opiekuńczym w połowie wymiaru, to podstawowym miejscem pracy powoda jest strona pozwana. Kryterium wymiaru czasu pracy jest w rozpoznawanej sprawie w pełni przydatne, gdyż znaczna różnica w tym zakresie między obydwiema szkołami powoduje, że wynagrodzenie przysłu-gujące od pozwanego było wyższe niż wynagrodzenie przysługujące od Pogotowia Opiekuńczego. Zdaniem Sądu Najwyższego wysokość wynagrodzenia jest podsta-wowym kryterium oceny, która ze szkół jest podstawowym miejscem pracy nauczy-ciela. To kryterium pozwala na ustalenie tego miejsca pracy także wtedy, gdy w obu szkołach wymiar czasu pracy jest taki sam. Przyjęcie kryterium wysokości wynagro-dzenia jest zgodne z interesem nauczyciela uprawnionego do odprawy emerytalnej, 4 gdyż zapewnia mu wyższe świadczenie. Ma ono charakter obiektywny i jest łatwe w zastosowaniu. Przemawia za nim także analogia z art. 87 ust. 4 Karty Nauczyciela, według którego w razie zbiegu prawa do odprawy wymienionej w ust. 1 i 2, przysłu-guje jedna odprawa - korzystniejsza. Przepis ten wprawdzie odnosi się wprost do zbiegu prawa do dwóch odpraw emerytalnych przysługujących z tytułu odmiennych stażów pracy nauczycielskiej, lecz może być uważany za przesłankę wskazującą na sposób wyboru właściwego świadczenia według kryterium jego wysokości, korzyst-niejszej dla nauczyciela. Bezzasadny jest również argument pozwanego, że dlatego podstawowym miejscem pracy powoda było Pogotowie Opiekuńcze, iż z tytułu tego zatrudnienia uzyskał on prawo do emerytury na podstawie art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela. Rze-czywiście, praca w Pogotowiu Opiekuńczym umożliwiła powodowi wcześniejsze przejście na emeryturę, jednakże świadczy to tylko o jej podstawowym znaczeniu w odniesieniu do prawa do emerytury, czyli świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Okresy wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym, dla wcześniejszego uzyskania prawa do emerytury, mogą być jednak przerywane, a praca może być wykonywana w różnych placówkach zatrudnienia. Natomiast odpra-wa emerytalna jest świadczeniem ze stosunku pracy i przysługuje od tego pracodaw-cy, który zatrudniał nauczyciela w dniu przejścia na emeryturę. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39814 k.p.c. ========================================