III UK 197/14
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2015-04-01
Skład orzekający: Roman Kuczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dowód z dokumentu urzędowego, sporządzonego na potrzeby innego postępowania, jest wystarczający do wykazania stałej pracy w gospodarstwie rolnym na potrzeby przyznania emerytury, oraz czy w świetle zmian w ustawie emerytalnej i Karty Nauczyciela, nauczyciel musi rozwiązać stosunek pracy, aby stwierdzić prawo do emerytury?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że przedstawione przez skarżącą zagadnienia prawne nie spełniają wymogów określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. W szczególności, argumentacja dotycząca dowodu z dokumentu urzędowego nie została przedstawiona w sposób umożliwiający uniwersalną odpowiedź, a kwestia rozwiązania stosunku pracy przez nauczyciela została rozstrzygnięta w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przepis art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela jest przepisem szczególnym, wymagającym rozwiązania stosunku pracy do nabycia prawa do emerytury.Stan faktyczny
Ubezpieczona złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej jej prawa do emerytury. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, domagając się jej przyjęcia do rozpoznania z uwagi na występowanie istotnych zagadnień prawnych. Pierwsze dotyczyło dopuszczalności dowodu z dokumentu urzędowego (zaświadczenia Urzędu Gminy sprzed trzydziestu lat) na okoliczność stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Drugie zagadnienie dotyczyło wykładni przepisów Karty Nauczyciela w kontekście zmian w ustawie emerytalnej i wymogu rozwiązania stosunku pracy przez nauczyciela.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III UK 197/14 POSTANOWIENIE Dnia 1 kwietnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Kuczyński w sprawie z odwołania B. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. o prawo do emerytury, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 1 kwietnia 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]. z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nie spełnia obowiązku określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. powołanie się przez skarżącego na jakiekolwiek względy, które w jego ocenie uzasadniają przyjęcie skargi do rozpoznania. Argumentacja uzasadniająca taki wniosek powinna nawiązywać do wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06, LEX nr 189753).
2 Ubezpieczona wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na występowanie w sprawie zagadnienia prawnego, a mianowicie czy zgodnie z treścią art. 244 k.p.c. dowód z dokumentu urzędowego - w tym przypadku zaświadczenia Urzędu Gminy sprzed trzydziestu lat zaświadczającego, że ubezpieczona stale pracowała w gospodarstwie rolnym, który to dokument był sporządzony na potrzeby innego postępowania - jest wystarczającym dowodem, w postępowaniu, którego celem jest przyznanie ubezpieczonej prawa do emerytury, dla wykazania, że ubezpieczona pracowała na stałe w gospodarstwie rolnym. Nadto wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na występowanie w sprawie zagadnienia prawnego, a mianowicie czy w świetle zmiany przepisu art. 184 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i treści tego przepisu obowiązującej od 1.01.2013 r. wykładnia systemowa i celowościowa przepisów art. 86 i 88 Karty Nauczyciela prowadzi do wniosku, że aktualnie nie jest wymagane rozwiązanie przez nauczyciela na jego wniosek stosunku pracy do stwierdzenia prawa do emerytury. Powołane okoliczności nie uzasadniają - w ocenie Sądu Najwyższego - przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że uzasadnienie wniosku opartego na przesłance wymienionej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. musi zawierać odpowiedni wywód prawny zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawieniu Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817). Analogicznie należy traktować wymagania konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy, wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571); 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu
3 Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179); 3) pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą (postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 4 sierpnia 2006 r., III CZ 47/06, LEX nr 560581; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr 560504; z 26 czerwca 2008 r., I CSK 108/08, LEX nr 560494) i 4) dotyczyć kwestii prawnych budzących rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa i praktyki sądowej. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (postanowienia Sądu Najwyższego z 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Ponadto, co jest istotne, zagadnienie prawne powinno odnosić się do konkretnego przepisu prawa albo konkretnej regulacji prawnej, co oznacza konieczność sformułowania przez skarżącego, jakiego przepisu (zespołu przepisów lub norm prawnych) prawa materialnego lub procesowego, którego dotyczy przedstawiane zagadnienie. W rozpoznawanej sprawie we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnieniu nie zawarto wywodu, który spełniałby powyższe wymagania. Uzasadnienie wniosku stanowi jedynie polemikę z ustaleniami Sądu drugiej instancji. Z kolei dla spełnienia wymagania z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. konieczne jest przedstawienie, jakie poważne wątpliwości budzi wykładnia określonych przepisów prawa lub wskazanie rozbieżnych orzeczeń sądowych wydanych w oparciu o różną wykładnię tych przepisów (postanowienia Sądu Najwyższego z 25 października 2007 r., V CSK 357/07, LEX nr 621244; z 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 43). Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera wywodu identyfikującego jakiekolwiek rozbieżności w orzecznictwie ani nawet wątpliwości, jakie może budzić wykładnia przepisów tam wskazanych.
4 Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2010 r., II UK 64/10, LEX nr 607446, „przepis art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i w zakresie uprawnień emerytalnych nauczycieli normuje wszystkie wymagania, których spełnienie uprawnia nauczyciela do przejścia na emeryturę w niższym wieku”. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni do dnia złożenia wniosku o emeryturę nie rozwiązała stosunku pracy. Tym samym już sama ta okoliczność świadczyła o prawidłowości zaskarżonej decyzji odmawiającej wnioskodawczyni prawa do emerytury nauczycielskiej, wobec niespełnienia przesłanek do jej nabycia w dacie złożenia wniosku o emeryturę. Z uwagi na to, iż wnioskodawczyni nie spełniła przesłanki rozwiązania stosunku pracy, bezprzedmiotowe było badanie spełnienia pozostałych warunków, innymi słowy nie zachodził w niniejszej sprawie wyjątkowy przypadek do przyznania świadczenia, na podstawie warunków, które zostały spełnione już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Z powyższych motywów Sąd Najwyższy - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. - odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [l.n]
Powiązane orzeczenia
- III UK 20/17 2017-10-04Czy nauczyciel, który nie rozwiązał stosunku pracy, może nabyć prawo do emerytury nauczycielskiej na podstawie art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, mimo że zgodnie z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS rozwiązanie…
- III UK 397/18 2019-10-24Czy skarga kasacyjna nauczyciela, który ubiega się o emeryturę na podstawie przepisów Karty Nauczyciela, może zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, gdy zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego i podn…
- III UK 47/14 2014-10-21Czy w sprawie o emeryturę możliwe jest zaliczenie okresu pracy w szczególnym charakterze nauczyciela do okresu pracy w szczególnym charakterze laborantki, jeśli kwestia ta została już rozstrzygnięta uchwałą Sądu Najwyższ…
- I UK 414/19 2020-12-08Czy skarga kasacyjna w sprawie o emeryturę nauczycielską, oparta na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, może zostać przyjęta do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą zasadność, jeśli strona skarżąca nie przedstaw…
- I USK 158/25 2025-09-23Czy w sytuacji przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury nauczycielskiej na podstawie art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, a następnie przyznania prawa do emerytury w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalneg…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 244 KPCart. 184 ust. 2art. 86art. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 390 KPCart. 3989 § 1 pkt 2 KPCart. 88 ust. 1art. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy