III UK 223/04

Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2005-01-28

Skład orzekający: Jerzy Kwaśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy ma prawo ponownie ustalić prawo do świadczenia emerytalnego na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdy ujawnią się nowe dowody lub okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia, nawet jeśli zostało ono już przyznane?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że organ rentowy ma prawo ponownie ustalić prawo do świadczenia na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jeśli ujawnią się nowe dowody lub okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczenia. Decyzja w sprawie świadczeń nie ma charakteru ostatecznego. Zasada ochrony praw nabytych nie obejmuje praw nabytych niesłusznie, w tym tych przyznanych w wyniku błędu organu.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni domagała się przyznania wcześniejszej emerytury. Organ rentowy ponownie ustalił jej prawo do świadczenia, opierając się na nowych dowodach dotyczących uprawnienia. Wcześniejsza decyzja została wydana bez pełnego wyjaśnienia przesłanek prawnych i bez rozpatrzenia dokumentacji leczenia. Wnioskodawczyni zaskarżyła decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach oraz zasady ochrony praw nabytych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania na podstawie art. 3937 § 1 w związku z art. 393 k.p.c.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III UK 223/04 POSTANOWIENIE Dnia 28 stycznia 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z wniosku I.P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o wcześniejszą emeryturę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 stycznia 2005 r., na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w R. z dnia 16 lipca 2004 r., sygn. akt III AUa …/04, odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Zgodnie z art. 393 k.p.c., jeżeli zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty nie narusza prawa ani nie zachodzi nieważność postępowania (§ 2), Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, gdy w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto, gdy kasacja jest oczywiście bezzasadna (§ 1). W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 393 § 2 k.p.c., a rozważenie sprawy pod kątem okoliczności z § 1 tego przepisu uzasadnia odmowę przyjęcia kasacji do rozpoznania. W kasacji pełnomocnik wnioskodawczyni jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie kasacji do rozpoznania powołuje konieczność wykładni art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący 2 nie ma racji. Zgodnie z art. 114 cytowanej wyżej ustawy organ rentowy może ponownie ustalić prawo do świadczenia w sytuacji ujawnienia okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji lub też w sytuacji, gdy zostaną przedstawione nowe dowody, które mają wpływ na prawo do tego świadczenia. Decyzja bowiem w sprawie świadczeń nie ma charakteru ostatecznego i nie korzysta z przymiotu powagi rzeczy osądzonej. Pełnomocnik skarżącego powołuje się na wyrok SN z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03 (OSNP 2003 nr 18, poz. 442), który dotyczy sytuacji, w której organ rentowy dokonał wyłącznie odmiennej oceny tych samych dowodów po uprawomocnieniu się decyzji o przyznaniu świadczenia. W rozpatrywanej sprawie nie chodzi jednakże o problem odmiennej oceny dowodów dokonanej przez organ rentowy, lecz o nowe dowody dotyczące uprawnienia wnioskodawczyni do przyznanego jej wcześniej świadczenia. Dowody przeprowadzone po ustaleniu, że poprzednio organ rentowy orzekał bez wyjaśnienia materialno-prawnych przesłanek prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie zaświadczenia, z którego te przesłanki nie wynikały i bez rozpatrzenia dokumentacji leczenia. W tej sytuacji organ rentowy miał prawo do ponownego ustalenia na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS prawa wnioskodawczyni do wcześniejszej emerytury. Za bezzasadny uznać należy również zarzut naruszenia wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady ochrony praw nabytych. Zasada ochrony praw nabytych nie obejmuje bowiem praw nabytych niesłusznie. Jeżeli w wyniku błędu organu rentowego okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń nie zostały uwzględnione i w konsekwencji zostało bezpodstawnie przyznane świadczenie, to osoba pobierająca świadczenie nie może powoływać się na zasadę ochrony praw nabytych (zob. uzasadnienie do cytowanego już wyroku SN z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03). Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy postanowił odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania (art. 3937 § 1 w związku z art. 393 k.p.c.).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 393 KPCart. 393 § 2 KPCart. 114 ust. 1art. 114art. 2art. 3937 § 1§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy