III UK 23/15

Sygn. akt III UK 23/15 POSTANOWIENIE Dnia 9 września 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z odwołania P. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Szczecinie o emeryturę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 września 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt III AUa 105/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sad Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z 16 października 2014 r., III Aua 105/14 oddalił apelację P.G. (wnioskodawca) od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 17 listopada 2013 r., VI U 603/13 w sprawie z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Szczecinie (organ rentowy) z 13 marca 2013 r. Decyzją tą organ rentowy odmówił wnioskodawcy przyznania emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, ponieważ ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 r. nie osiągnął 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, a ponadto nie udowodnił 15 lat stażu pracy w warunkach szczególnych. Nie uwzględnił bowiem okresu 4 lat, 6 miesięcy i 21 dni pełnienia zasadniczej służby wojskowej na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony kat. CE. 2 Sąd pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawca przed podjęciem służby wojskowej nie był nigdzie zatrudniony. Służbę wojskową zakończył 14 listopada 2014 r., zaś zatrudnienie w warunkach szczególnych podjął dopiero 4 lipca 1975 r. Opierając się na powyższych ustaleniach Sąd drugiej instancji odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z 16 października 2013 r., II UZP 6/13 podnosząc, że warunkiem niezbędnym do zastosowania przyjętej w niej wykładni art. 08 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL jest powrót pracownika co do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie pracował w warunkach szczególnych bezpośredni przed powołaniem do służby wojskowej, jak również nie podjął takiej pracy bezpośrednio po zakończeniu służby wojskowej. Wnioskodawca zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie skarga kasacyjną w całości. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wnioskodawca powołał się na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego powstającego na tle art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, czy istotnie warunkiem koniecznym dla zaliczenia okresu służby wojskowej do stażu pracy w warunkach szczególnych jest to, czy okres służby wojskowej przerywał pracę w szczególnych warunkach a po jej odbyciu praca ta była w tych warunkach kontynuowana, a zatem czy służba wojskowa sama w sobie stanowi zatrudnienie w szczególnych warunkach. Rozstrzygnięcie tego problemu prawnego pozwoli na ostateczne ustalenie, czy w przypadku służby wojskowej traktowanie jej jako pracy w szczególnych warunkach uzależnione jest od uprzedniego i następczego zatrudnienia konkretnej osoby co skutkowałoby różnym traktowaniem ubezpieczonych odbywających służbę wojskową. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Skarga kasacyjna wnioskodawcy nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. W świetle uchwały Sądu Najwyższego z 16 października 2013 r., II UZP 6/13 warunkiem zaliczenia zasadniczej służby wojskowej do zatrudnienia a także 3 kwalifikowania jej do okresu pracy w szczególnych warunkach (na zasadzie fikcji prawnej) nie jest okoliczność, czy żołnierz w okresie zasadniczej służby wojskowej pracował w szczególnych warunkach. Zaliczeniu podlega służba wojskowa, nawet gdy taka praca nie była wykonywana przez żołnierza w zasadniczej służbie wojskowej. Jednakże zgodnie z poglądami wyrażonymi w uzasadnieniu tej uchwały, a także w wyrokach Sądu Najwyższego z 11 lutego 2014 r., II UK 293/13 z 17 maja 2012 r., I UK 399/11 oraz postanowieniu z 20 kwietnia 2012 r., I UK 37/11 okres służby wojskowej nie jest zaliczany do okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych bez dodatkowych warunków. Warunki wliczenia zasadniczej służby wojskowej do zatrudnienia w szczególnych warunkach zostały określone w art. 108 ustawy z dnia z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin (§ 5 w brzemieniu rozporządzenia zmienionym od dnia 4 kwietnia 1975 r., Dz.U. 1975 Nr 10, poz. 61). Jak zaś wyjaśniono w wyroku Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2013 r., III UK 87/12 żołnierz zasadniczej służby wojskowej był pracownikiem wykonującym pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, jeśli wykonywał ją w taki sam sposób (stale i w pełnym wymiarze czasu pracy) przed powołaniem do służby i do zatrudnienia tego powrócił po jej zakończeniu w przepisanym terminie. Zgodnie z art. 108 ust. 4 ustawy z 1967 r., rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. regulowało w sposób szczegółowy uprawnienia żołnierza, który w terminie 30 dni po zwolnieniu ze służby zgłosił powrót do zakładu pracy i w wyniku tego podjął w nim zatrudnienie. W myśl § 3 (§ 5 w brzmieniu rozporządzenia zmienionym od dnia 4 kwietnia 1975 r., Dz.U. z 1975 r. Nr 10, poz. 61) tego rozporządzenia, w takim przypadku żołnierzowi (pracownikowi) wlicza się czas odbywania służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął zatrudnienie, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym zakładzie oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie. Z tych przepisów, o ile spełnione zostały określone w nich warunki, Sąd Najwyższy wywodzi, że okres zasadniczej służby wojskowej odbytej pod rządami ustawy z 1967 r. jest okresem zatrudnienia na takich samych 4 warunkach jak przed powołaniem do tej służby. Także w wyroku Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2014 r., I UK 442/13 przyjęto, że czas zasadniczej służby wojskowej zalicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia emerytury w niższym wieku emerytalnym, gdy wnioskodawca przed powołaniem do zasadniczej służby wojskowej nie był zatrudniony w warunkach szczególnych, ale po zwolnieniu z tej służby w ciągu 30 dni podjął zatrudnienie i pracował w szczególnych warunkach pracy. Z uwagi na zasadę ścisłej wykładni przepisów prawa ubezpieczeń społecznych Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie znajduje podstaw dla rozszerzenia rozumowania przyjętego w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2014 r., I UK 442/13 na sytuację wnioskodawcy, który zatrudnienie w warunkach szczególnych podjął po upływie 30-dniowego terminu od zwolnienia ze służby. Nie upoważnia do tego także uchwała Sądu Najwyższego z 2 lipca 2015 r., III UZP 4/15, zgodnie z która okres zasadniczej lub okresowej służby wojskowej odbytej w czasie od 29 listopada 1967 r. do 31 grudnia 1974 r. zalicza się do okresu pracy w szczególnych warunkach wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym także w sytuacji, gdy ubezpieczony bezpośrednio przed powołaniem do służby wojskowej pracował w warunkach szczególnych oraz po zwolnieniu z tej służby podjął w innym zakładzie pracy zatrudnienie niestanowiące pracy w szczególnych warunkach, ponieważ do wywołania takiego skutku niezbędne jest spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz w § 2-5, 7 i 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. l.n