III UK 248/16
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2017-06-29
Skład orzekający: Jolanta Strusińska-Żukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieuwzględnienie przez sąd wniosków dowodowych strony stanowi pozbawienie jej możności obrony praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. i może uzasadniać zarzut nieważności postępowania w skardze kasacyjnej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nieuwzględnienie przez sąd wniosków dowodowych strony, nawet jeśli jest to uchybienie procesowe, nie stanowi pozbawienia strony możności obrony jej praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. Tego rodzaju sytuacje nie uzasadniają zarzutu nieważności postępowania, a mogą być kwestionowane w ramach drugiej podstawy kasacyjnej jako mające wpływ na ustalenia faktyczne sądu.Stan faktyczny
Odwołujący się M. R. domagał się przywrócenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd pierwszej instancji oddalił odwołanie, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację. W skardze kasacyjnej odwołujący się zarzucił nieważność postępowania, wskazując na pozbawienie go możności obrony praw przez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów z opinii biegłych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził koszty nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III UK 248/16 POSTANOWIENIE Dnia 29 czerwca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie z odwołania M. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. o przywrócenie prawa do renty, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 29 czerwca 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt III AUa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego w (…)) na rzecz adwokata Ł. K. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł, podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej odwołującemu się z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 5 maja 2016 r. oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 7 grudnia 2015 r., oddalającego odwołanie M. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z dnia 4 kwietnia 2013 r., odmawiającej przywrócenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Odwołujący się wywiódł skargę kasacyjną od tego wyroku i opierając ją na podstawie naruszenia prawa procesowego w postaci art. 278 w związku z art. 286
2 k.p.c. oraz art. 379 pkt 5 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej zawarty jest wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania z uwagi na nieważność postępowania, polegającą na pozbawieniu ubezpieczonego możności obrony swych praw w związku z nieprzeprowadzeniem wnioskowanych dowodów „z kolejnych biegłych z zakresu psychologii i psychiatrii”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. W skardze kasacyjnej złożonej przez odwołującego się znajduje się wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania z uwagi na to, że zachodzi nieważność postępowania. Zarzut nieważności postępowania uzasadniony został pozbawieniem skarżącego możności obrony swych praw przez nierozpoznanie jego wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy. W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że pozbawienie strony możności obrony swych praw nie dotyczy sytuacji, w której Sąd pomija środki dowodowe zgłaszane przez stronę, uznając że materiał zebrany jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Innymi słowy, ocena w tym zakresie odnosi się do stosowania przepisów o postępowaniu dowodowym i nie składa się na podstawę (przesłankę) nieważności postępowania z art. 379 pkt 5 k.p.c. Nieuwzględnienie przez sąd rozpoznawczy wniosków dowodowych strony nie stanowi pozbawienia
3 możności obrony jej praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. i nie może uzasadniać zarzutu nieważności postępowania. W przepisie tym chodzi jedynie o takie sytuacje, w których na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej strona nie mogła brać i faktycznie nie brała udziału w całym postępowaniu lub jego istotnej części, nie zaś o, nawet bezpodstawne, nieuwzględnianie wniosków dowodowych strony (wyrok Sądu Najwyższego z 18 października 2001 r., IV CKN 478/00, LEX nr 52795). Z powyższego wynika, że nieważność ze względu na tę przyczynę nie może zajść na skutek pominięcia przez Sąd wniosku dowodowego strony. Tego rodzaju uchybienie procesowe Sądu może być kwestionowane w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.) jako mające wpływ na ustalenia faktyczne Sądu, nie jest natomiast pozbawieniem strony możności obrony swych praw i nie uzasadnia zarzutu nieważności postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., II UKN 121/00, OSNP 2002 nr 17, poz. 421). Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jego skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. należało postanowić jak w pkt 1 sentencji. O kosztach pomocy prawnej udzielonej ubezpieczonemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym postanowiono na podstawie § 16 ust. 4 pkt 2 w związku z § 15 ust. 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1801 (pkt 2 sentencji).
Powiązane orzeczenia
- V CSK 163/14 2014-10-16Czy nieuwzględnienie przez sąd wniosków dowodowych strony stanowi pozbawienie jej możności obrony praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. i może uzasadniać zarzut nieważności postępowania w skardze kasacyjnej?
- II CSK 214/17 2017-10-13Czy skarga kasacyjna może być oparta na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów?
- V CSK 20/21 2021-09-16Czy pominięcie przez sąd drugiej instancji zgłoszonych przez stronę środków dowodowych, pomimo złożenia wniosku o ich dopuszczenie, skutkuje nieważnością postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. i stanowi podstawę…
- I CSK 737/23 2024-03-21Czy naruszenie przepisów postępowania, polegające na nieprzeprowadzeniu wnioskowanych dowodów lub niedokonaniu należytej oceny materiału dowodowego przez sąd drugiej instancji, może stanowić podstawę do stwierdzenia niew…
- I CSK 522/15 2016-04-20Czy skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli powód powołuje się na istotne zagadnienie prawne dotyczące ponawiania wniosków dowodowych w postępowaniu apelacyjnym oraz na nieważność postępowania z po…
Powołane przepisy
art. 278art. 286art. 379 pkt 5 KPCart. 3989 § 1 KPCart. 3983 § 1 pkt 2 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 1 pkt 2§ 2§ 16 ust. 4§ 15 ust. 2§ 4 ust. 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy