III UK 81/09
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2010-02-04
Skład orzekający: Andrzej Wróbel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres urlopu wychowawczego, podczas którego pracownik podlegał ubezpieczeniu społecznemu, może być uwzględniony przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla celów nabycia prawa do wcześniejszej emerytury?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że okres urlopu wychowawczego nie jest okresem wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a tym samym nie może być uwzględniany przy ustalaniu prawa do wcześniejszej emerytury. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przepisy dotyczące warunków nabycia prawa do wcześniejszej emerytury należy wykładać ściśle, a urlop wychowawczy z istoty swojej zawiesza podstawowe prawa i obowiązki wynikające ze stosunku pracy, nie będąc okresem równoważnym ze świadczeniem pracy.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni domagała się ustalenia prawa do emerytury, domagając się uwzględnienia okresu urlopu wychowawczego przy ustalaniu stażu pracy w szczególnych warunkach. Sądy niższych instancji oddaliły jej odwołanie. Wnioskodawczyni złożyła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących uwzględniania okresów nie wykonywania pracy, za które otrzymano wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III UK 81/09 POSTANOWIENIE Dnia 4 lutego 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Andrzej Wróbel w sprawie z odwołania U. H. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 lutego 2010 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 30 czerwca 2009 r., odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r., Sąd Apelacyjny oddalił apelację U. H. (wnioskodawczyni) od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 24 marca 2009 r., w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę. Wnioskodawczyni zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjne w całości skarga kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wnioskodawczyni podniosła, że konieczne jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze uwzględnia się okresy nie wykonywania pracy, za które pracownik otrzymał przed dniem 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub
2 świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ma zastosowanie do osób przebywających w tym czasie na urlopach wychowawczych? Sąd Najwyższy zważył co następuje: Skarga kasacyjna wnioskodawczyni nie kwalifikowała się do przyjęcia celem merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, ze względu na charakter omawianego świadczenia, jakim jest emerytura w wieku obniżonym (wcześniejsza emerytura), przepisy dotyczące warunków nabycia prawa do tego świadczenia należy wykładać ściśle (uchwała SN z dnia 29 września 2005 r. II UZP 10/05, OSNP z 2006, Nr 1-2, poz. 21). Uprawnienie do wcześniejszej emerytury jest swoistym przywilejem przysługującym osobom, które przez określony czas wykonywały pracę w tzw. szczególnych warunkach lub charakterze. Niewątpliwie w okresie przebywania na urlopie wychowawczym praca taka nie jest wykonywana. Ponadto, w okresie, w którym wnioskodawczyni korzystała z urlopu wychowawczego przyjęty był pogląd, że z istoty urlopu wychowawczego wynika, że „w tym okresie następuje zawieszenie podstawowych praw i obowiązków stron wynikających ze stosunku pracy, jeżeli przepis wyraźnie nie stanowi inaczej. Okres ten bowiem nie jest - co do zasady - okresem prawnie równoważnym ze świadczeniem pracy. Toteż pracownica w okresie urlopu wychowawczego nie (…) zachowuje prawa do wynagrodzenia za pracę…” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1987 r. I PR 30/87, OSNC z 1988 r., Nr 12, poz. 181). W okresie przebywania na urlopie wychowawczym nie przysługiwały również świadczenia, o których mowa w art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Pełnomocnik wnioskodawczyni błędnie utożsamia fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu w okresie przebywania na urlopie wychowawczym z pobieraniem świadczeń z tytułu macierzyństwa lub choroby. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
Powiązane orzeczenia
- I UK 86/19 2020-03-04Czy okres pracy w szczególnym charakterze (np. nauczyciela) może być zaliczony do okresu pracy w szczególnych warunkach w celu nabycia prawa do wcześniejszej emerytury?
- I UK 34/18 2019-04-11Czy okres urlopu wychowawczego może być zaliczony do okresu pracy w szczególnych warunkach, wymaganego do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym?
- II UK 95/09 2009-11-05Czy okres pobierania zasiłku chorobowego w trakcie zatrudnienia w szczególnych warunkach, przypadający przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, powinien być wliczany d…
- I UK 6/14/1 2014-09-04Czy okres urlopu wychowawczego, wykorzystanego przed 1 stycznia 1999 r., może być zaliczony do okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymaganego do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wie…
- I UK 296/08 2009-03-06Czy okres urlopu wychowawczego wykorzystanego przed dniem 1 stycznia 1999 r. przez osobę będącą pracownikiem można zaliczyć do okresu ubezpieczenia społecznego z tytułu pozostawania w stosunku pracy na potrzeby ustalenia…
Powołane przepisy
art. 32 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy