WZ 67/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Jeż. Sędziowie: ppłk J. Medyk, ppłk J. Steckiewicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 1990 r. zażalenia Antoniego W. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 7 sierpnia 1989 r., oddalające wniosek Antoniego W. o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne aresztowanie, i po odczytaniu stanowiska przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnioskującego nieuwzględnienie zażalenia,utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 31 sierpnia 1987 r. Antoni W. został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 240 pkt 1 k.k. w zw. z art. 239 § 3 k.k. i w zw. z art. 58 k.k. Wyrok ten w związku z wniesioną do Sądu Najwyższego rewizją uprawomocnił się w dniu 16 listopada 1987 r.W dniu 24 lipca 1989 r. Antoni W. złożył w Wojskowym Sądzie Okręgowym w P. wniosek z żądaniem odszkodowania za oczywiście niesłuszne aresztowanie, które stosowano wobec niego w postępowaniu przygotowawczym; trwało ono od dnia 29 listopada 1985 r. do dnia 28 listopada 1986 r.Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 1989 r. wniosek Antoniego W. został oddalony ze względu na to, że żądanie odszkodowania złożono po upływie roku od daty uprawomocnienia się wyroku.Na to postanowienie Antoni W. złożył zażalenie i wniósł o jego uchylenie. Uzasadnił je dwoma argumentami:1. Antoni W. uważa, że terminem, od którego należało liczyć okres przewidziany do złożenia wniosku o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne aresztowanie, powinna być data 31 sierpnia 1988 r., a więc dzień, w którym Wojskowy Sąd Okręgowy w P. powiadomił go, że złożona na jego niekorzyść rewizja nadzwyczajna Naczelnego Prokuratora Wojskowego została przez Sąd Najwyższy oddalona. Antoni W. zatem w swoim zażaleniu wyraził pogląd, że nie mógł żądać przewidzianego w art. 487 k.p.k. odszkodowania - mimo że wyrok w jego sprawie był już prawomocny - ze względu na wniesienie rewizji nadzwyczajnej.2. Antoni W. powołał się na to, że nie został przez sąd pouczony o przysługującym mu żądaniu odszkodowania za oczywiście niesłuszne aresztowanie oraz o terminie do zgłoszenia takiego wniosku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie nie jest zasadne.I. Przewidziany w art. 489 pkt 2 k.p.k. termin do zgłaszania żądań o odszkodowanie jest terminem prekluzyjnym o charakterze materialnoprawnym i z tego powodu termin ten nie może być przywrócony. Co najwyżej termin ten może ulec przerwie, zgodnie z przewidzianymi w prawie cywilnym warunkami, a wymienionymi w art. 123 i 124 k.c.Cytowane przepisy prawa cywilnego nie przewidują przerwy terminu określonego w art. 489 k.p.k. w razie wniesienia rewizji nadzwyczajnej, skierowanej również przeciwko osobie uniewinnionej (...).W niniejszej sprawie prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie był wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1987 r. i od tej daty biegł termin do zgłoszenia żądania odszkodowawczego, a zatem skończył się on w dniu 16 listopada 1988 r.Ze względu na to, że wniesienie rewizji nadzwyczajnej od prawomocnego orzeczenia stwarzającego przesłanki do dochodzenia odszkodowania z powodu niesłusznego skazania lub za oczywiście niesłuszne aresztowanie nie wstrzymuje prawomocności takiego orzeczenia, a także nie stanowi okoliczności przewidzianej w prawie cywilnym (art. 123 i art. 124 k.c.), która mogłaby powodować przerwę terminu przewidzianego w art. 489 k.p.k., przeto uznać należało, że wniosek Antoniego W. był spóźniony i musiał skutkować utratę roszczenia.II. Antoni W. nie ma racji powołując się w swoim zażaleniu na to, że sąd - wydając wyrok uniewinniający go - nie pouczył jednocześnie o prawie i terminie żądania odszkodowania za oczywiście niesłusznie aresztowanie.Przewidziany w art. 10 § 2 k.p.k. obowiązek udzielania informacji o przysługujących uczestnikom postępowania uprawnieniach dotyczy tylko takich uprawnień, które łączą bezpośrednio z treścią wydanego orzeczenia. Obowiązek udzielania informacji zatem nie może dotyczyć wszystkich, a zwłaszcza odległych, uprawnień, do których zaliczyć należy informację o odszkodowaniu za oczywiście niesłuszne aresztowanie (por. OSNKW 1980, z. 2, poz. 19) (...).