WZ 75/08
Izba Wojskowa2009-01-29
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie za internowanie w okresie stanu wojennego powinien być rozpoznany przez sąd okręgowy, czy wojskowy sąd okręgowy, w świetle art. 8 ust. 2c ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego?Ratio decidendi
W sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie za internowanie w związku z wprowadzeniem stanu wojennego, właściwy do rozpoznania wniosku jest wyłącznie sąd okręgowy, w którego okręgu zamieszkuje osoba domagająca się odszkodowania. Jest to wyjątek od zasady ogólnej, mający na celu uproszczenie postępowania i zapewnienie łatwiejszego dostępu do sądu dla wnioskodawców. Status prawny osoby internowanej oraz miejsce i czas internowania nie mają znaczenia dla określenia właściwości sądu.Stan faktyczny
Mirosław R. złożył wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie za internowanie w okresie stanu wojennego. Wojskowy Sąd Okręgowy uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w O. Wnioskodawca zaskarżył to postanowienie, argumentując, że jego skierowanie do zastępczej służby wojskowej czyni właściwym sąd wojskowy. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wnioskodawcy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. o przekazaniu wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie za internowanie do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w O.Pełny tekst orzeczenia
45 POSTANOWIENIE Z DNIA 29 STYCZNIA 2009 R. WZ 75/09 Stosownie do treści art. 8 ust. 2 c ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34, poz. 149 ze zm.), w sprawie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie za wykonanie decyzji o internowaniu wydanych w związku z wprowadzeniem w Polsce w dniu 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego, bez względu na sta-tus prawny osoby internowanej, orzeka zawsze powszechny sąd okręgowy, nigdy zaś wojskowy sąd okręgowy, co stanowi wyjątek od zasady określo-nej w art. 8 ust. 2 tejże ustawy. Przewodniczący: Sędzia SN W. Błuś. Sędziowie SN: J. Steckiewicz, Z. Stefaniak (sprawozdawca). Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Mirosława R. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za internowanie w okresie stanu wojennego, tj. od dnia 16 grudnia 1981 r. do dnia 21 stycznia 1982 r., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 29 stycznia 2009 r. zażalenia wniesio-nego przez wnioskodawcę na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgo-wego w W. z dnia 20 listopada 2008 r., o przekazaniu wniosku do rozpo-znania Sądowi Okręgowemu w O. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie (...).
2 UZASADNIENIE W dniu 20 listopada 2008 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w W., rozpo-znając sprawę Mirosława R., postanowił „na zasadzie art. 8 ust. 2c ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Pań-stwa Polskiego (Dz. U. Nr 34, poz. 149 ze zm.) w zw. z art. 35 § 1 k.p.k. uznać się niewłaściwym do rozpoznania wniosku Mirosława R. z dnia 18 kwietnia 2008 r. w przedmiocie zasądzenia na jego rzecz odszkodowania za poniesione szkody związane z wydaniem w stosunku do jego osoby de-cyzji o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego oraz przekazać zgodnie z właściwością do roz-poznania Sądowi Okręgowemu w O.”. Orzeczenie to zaskarżył Mirosław R. i we wniesionym zażaleniu pod-kreślił, iż jego zdaniem wydane orzeczenie jest bezzasadne, bo w czasie internowania pełnił on zastępczą służbę wojskową w Kopalni Węgla Ka-miennego, do której to został skierowany przez Wojskową Komendę Uzu-pełnień w S., a to przesądza, że do rozpoznania jego sprawy wyłącznie właściwy jest sąd wojskowy. Dlatego też domaga się uchylenia zaskarżo-nego postanowienia. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie wnioskodawcy nie jest zasadne. Sąd pierwszej instancji słusznie w uzasadnieniu swej decyzji przywo-łał treść art. 1 ust. 5 pkt e ustawy z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjo-nowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 191, poz. 1372), ustalający treść art. 8 ust. 2c ustawy lutowej w brzmieniu: „żądanie odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę i krzyw-dę wynikłe z wykonania decyzji, o której mowa w ust. 1 (o internowaniu –
3 uwaga SN), należy zgłosić w sądzie okręgowym, w którego okręgu za-mieszkuje osoba składająca żądanie, w terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne ...”. Tak więc, w zakresie spraw o odszkodowanie za internowanie, w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wo-jennego, wyłącznie właściwym jest sąd okręgowy, w którego okręgu za-mieszkuje osoba domagająca się odszkodowania, w związku z wykona-niem wobec niej decyzji o internowaniu. Z analizy prac Sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, zajmującej się poselskim projektem cytowanej ustawy z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy (...) jednoznacznie wynika, iż ustawodawcy cho-dziło o maksymalne uproszczenie trybu postępowania w sprawach o od-szkodowania za internowanie. Stąd wskazanie na sąd okręgowy, w którego okręgu zamieszkuje osoba składająca żądanie, jako na sąd jedynie wła-ściwy w systemie sądów powszechnych, do którego wnioskodawcy mają najłatwiejszy dostęp i to bez ponoszenia zbędnych kosztów. Nie jest przy tym istotne, gdzie i kiedy nastąpiło internowanie oraz jaki był w tym mo-mencie status prawny osoby zatrzymanej. Z ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Mi-rosław R. zamieszkuje w M. W tym stanie rzeczy sądem właściwym do rozpoznania jego wniosku z dnia 18 kwietnia 2007 r., zawierającego żąda-nie odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę i krzywdę wynikłą z de-cyzji Komendanta Wojewódzkiego MO w K. z dnia 16 grudnia 1981 r., oznaczonej (...), jest wyłącznie Sąd Okręgowy w O. Dlatego też należało postanowić jak wyżej.
Powiązane orzeczenia
- V KK 230/09 2010-03-04Czy osobie internowanej w stanie wojennym, której internowanie było związane wyłącznie z jej kryminalną przeszłością, a nie z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, przysługuje odszkodowanie i zadoś…
- IV KK 632/19 2020-03-05Czy odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu internowania na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. obejmuje szkody i krzywdy wynikające z przymusowej emigracji po zakończeniu internowania?
- III KK 296/14 2015-04-10Czy obniżenie wynagrodzenia pracownika w okresie internowania, wynikające z braku możliwości świadczenia pracy, stanowi szkodę podlegającą odszkodowaniu na podstawie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec o…
- I KZP 4/09 2009-04-29Czy ograniczenie odpowiedzialności Skarbu Państwa do jednego tytułu spośród wymienionych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. oznacza, że odszkodowanie i zadośćuczynienie można przyznać tylko na podstawie jedn…
- II KK 65/12 2013-01-17Czy sąd odwoławczy, utrzymując w mocy wyrok sądu pierwszej instancji w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie za represje związane z internowaniem, naruszył przepisy dotyczące obowiązku rozpoznania wszystkich zarzutó…
Powołane przepisy
art. 8 ust. 2art. 35 § 1 KPKart. 1 ust. 5§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026. · PDF źródłowy