K 15/14

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 20 czerwca 2016 r. Pozycja 31 POSTANOWIENIE z dnia 31 maja 2016 r. Sygn. akt K 15/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar – przewodniczący Stanisław Biernat Leon Kieres – sprawozdawca Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz Andrzej Wróbel, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2016 r., wniosku grupy po-słów o zbadanie zgodności: 1) art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemo-cy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, ze zm.) z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 9d ust. 1 i 4 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 2, art. 51 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 51 ust. 4 Konstytucji, 3) art. 9d ust. 5 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 2 i art. 92 ust. 1 Kon-stytucji, 4) § 2 ust. 1 w związku z ust. 2 oraz załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz. U. Nr 209, poz. 1245) z art. 2 pkt 2 ustawy powołanej w punkcie 1 oraz art. 92 ust. 1, art. 51 ust. 2, art. 47 i art. 48 ust. 1 Konstytucji, 5) art. 12a ust. 1 ustawy powołanej w punkcie 1 w związku z art. 116 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182) z art. 18, art. 47, art. 48 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Kon-stytucji oraz z art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. i z art. 9 Konstytucji, 6) art. 12b ust. 1 i 3 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, 7) art. 9c ust. 1 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 51 ust. 2 Konstytucji, 8) art. 6 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 16 ust. 2, art. 165 ust. 2, art. 166 ust. 1 i art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji, OTK ZU A/2016 K 15/14 poz. 31 2 p o s t a n a w i a: na podstawie art. 71 ust. 3 w związku z art. 104 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) umorzyć po-stępowanie. UZASADNIENIE I 1. Grupa posłów na Sejm VII kadencji, na podstawie wniosku z 28 sierpnia 2014 r. zwróciła się do TK o zbadanie zgodności: 1) art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493, ze zm.; dalej: uppr) z art. 2 Konstytucji, 2) art. 9d ust. 1 i 4 uppr z art. 2, art. 51 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 51 ust. 4 Kon-stytucji, 3) art. 9d ust. 5 uppr z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji, 4) § 2 ust. 1 w związku z ust. 2 oraz załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Nie-bieska Karta” (Dz. U. Nr 209, poz. 1245; dalej: rozporządzenie w sprawie procedury „Niebie-skie Karty”) z art. 2 pkt 2 uppr oraz art. 92 ust. 1, art. 51 ust. 2, art. 47 i art. 48 ust. 1 Konsty-tucji, 5) art. 12a ust. 1 uppr w związku z art. 116 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182; dalej: ups) z art. 18, art. 47, art. 48 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. i art. 9 Konstytu-cji, 6) art. 12b ust. 1 i 3 uppr z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, 7) art. 9c ust. 1 uppr z art. 51 ust. 2 Konstytucji, 8) art. 6 ust. 2 uppr z art. 16 ust. 2, art. 165 ust. 2, art. 166 ust. 1 i art. 167 ust. 1 i 4 Konstytu-cji. 2. Minister Pracy i Polityki Społecznej w piśmie z 3 listopada 2014 r. przedstawił opi-nię dotyczącą wniosku złożonego przez grupę posłów. Po przeanalizowaniu zaskarżonych przepisów i skonfrontowaniu ich ze wskazanymi wzorcami kontroli, wskazał, że zarzuty wnioskodawcy nie znajdują uzasadnienia. Jedynie w zakresie zakwestionowania zgodności art. 12b ust. 1 i 3 uppr z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, stwierdził, że brak jest od-rębnego środka odwoławczego dotyczącego samego sposobu odebrania dziecka. 3. Prokurator Generalny w piśmie z 18 września 2015 r., na podstawie art 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) w związku z art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 293, ze zm.) wniósł o umorzenie postępowania, ze względu na niedo-puszczalność wydania wyroku. Prokurator Generalny zwrócił uwagę, że na liście zawierającej podpisy posłów nie zostały wymienione przepisy będące przedmiotem zaskarżenia ani wzorce ich kontroli. Wskazano tylko, że intencją wnioskodawcy było zainicjowanie kontroli „poszczególnych” przepisów ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów. Prokurator Generalny, odwołując się do wyroku z 17 lipca 2014 r., sygn. K 59/13, podkreślił, że TK w podobnej sytuacji umorzył postępowanie w zakresie przepi- OTK ZU A/2016 K 15/14 poz. 31 3 su niewymienionego na liście zawierającej podpisy posłów. Wówczas TK stwierdził, że nie jest uprawniony do domniemywania intencji wnioskodawcy i przyjmowania, że ich wolą było objęcie wnioskiem inicjującym kontrolę konstytucyjną przepisu niewskazanego na liście. Gdy-by jednak Trybunał Konstytucyjny nie podzielił stanowiska o niedopuszczalności orzekania w niniejszej sprawie Prokurator Generalny wniósł o stwierdzenie, że: 1) art. 2 pkt 1 i 2 uppr są zgodne z zasadą prawidłowej legislacji, wynikającą z art. 2 Konsty-tucji, 2) art. 9c ust. 1 uppr: a) w zakresie, w jakim uprawnia członków zespołu interdyscyplinarnego oraz grup roboczych do przetwarzania danych dotyczących nałogów, skazań i orzeczeń o ukaraniu osób dotknię-tych przemocą w rodzinie, jest niezgodny z art. 51 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytu-cji, b) w pozostałym zakresie jest zgodny z art. 51 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 9d ust. 1 i 4 uppr są zgodne z art. 51 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 51 ust. 4 Konstytucji, 4) art. 9d ust. 5 uppr jest zgodny z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji, 5) art. 12a ust. 1 uppr w związku z art. 116 ust. 1 ups jest zgodny z art. 18, art. 47 i art. 48 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, 6) art. 12b ust. 1 i 3 uppr są zgodne z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, 7) załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie procedury „Niebieskie Karty”, w zakresie opisanych w pkt IV kategorii zachowań w postaci „krytykowania”, „kontrolowa-nia”, „ograniczania kontaktów”, „izolacji” i „ciągłego niepokojenia”, identyfikowanych jako przejaw psychicznej przemocy w rodzinie, jest zgodny z art. 2 pkt 2 uppr oraz z art. 47, art. 48 ust. 1, art. 51 ust. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji. W pozostałym zakresie Prokurator Generalny wniósł o umorzenie postępowania. 4. Prezes Rady Ministrów w piśmie z 15 maja 2015 r. wniósł o stwierdzenie zgodności zaskarżonych przepisów rozporządzenia w sprawie procedury „Niebieskie Karty” z art. 92 ust. 1, art. 51 ust. 2, art. 47 i art. 48 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 2 pkt 2 uppr. Po przeanali-zowaniu podniesionych zarzutów wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie. 5. Rzecznik Praw Dziecka w piśmie z 3 września 2015 r. zajął stanowisko, że: 1) art. 2 pkt 1 i 2 uppr nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, 2) art. 12a ust. 1 uppr w związku z art. 116 ust. 1 ups jest zgodny z art. 18, art. 47, art. 48 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, 3) art. 12b ust. 1 i 3 uppr jest zgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji. Rzecznik Praw Dziecka nie zajął stanowiska co do pozostałych zarzutów, ponieważ nie dotyczą one praw dziecka. 6. Marszałek Sejmu w piśmie z 10 listopada 2015 r. wniósł o stwierdzenie, że: 1) art. 2 uppr jest zgodny z art. 2 Konstytucji, 2) art. 6 ust. 2 uppr jest zgodny z art. 16 ust. 2, art. 165 ust. 2, art. 166 ust. 1 i art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji, 3) art. 9c ust. 1 uppr jest zgodny z art. 51 ust. 2 Konstytucji, 4) art. 9d uppr w zakresie, w jakim całkowicie pomija, w odniesieniu do osoby podejrzanej o stosowanie przemocy w rodzinie i osoby dotkniętej przemocą w rodzinie, prawo dostępu do dotyczących ich urzędowych dokumentów i zbiorów danych, wytworzonych i zgromadzonych w ramach procedury „Niebieskie Karty” oraz prawo do żądania sprostowa- OTK ZU A/2016 K 15/14 poz. 31 4 nia oraz usunięcia – wytworzonych i zgromadzonych w ramach procedury „Niebieskie Karty” – informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą, jest niezgodny z art. 2, art. 51 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 51 ust. 4 Konstytucji, 5) art. 9d ust. 5 uppr jest zgodny z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji, 6) art. 12a ust. 1 uppr w związku z art. 116 ust. 1 ups jest zgodny z art. 18 w związku z art. 47, art. 48 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w związku z art. 9 Konstytucji, 7) art. 12b ust. 1 i 3 uppr jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 oraz z art. 78 Konsty-tucji. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. W dniu 30 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK). Stosownie do art. 69 ustawy o TK „W sprawach wszczętych na podstawie wniosku grupy posłów lub senatorów, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji, zakończenie kadencji Sej-mu i Senatu nie wstrzymuje postępowania w Trybunale”. Postępowanie to z dniem zakończe-nia kadencji Sejmu i Senatu ulega zawieszeniu na 6 miesięcy (art. 70 ust. 1 ustawy o TK). Prezes Trybunału, w terminie 30 dni od dnia zakończenia kadencji Sejmu i Senatu, przekazu-je odpowiednio Marszałkowi Sejmu i Marszałkowi Senatu informację o sprawach, o których mowa w art. 69 ustawy o TK, w odniesieniu do których Trybunał postanowił o zawieszeniu postępowania (art. 70 ust. 3 ustawy o TK). Stosownie do art. 71 ust. 1 ustawy o TK „Trybunał postanawia o podjęciu zawieszo-nego postępowania, jeżeli w terminie, o którym mowa w art. 70 ust. 1, wniosek grupy posłów lub senatorów uzyska poparcie odpowiednio 50 posłów lub 30 senatorów kolejnej kadencji Sejmu i Senatu. Przepis art. 61 ust. 2 stosuje się odpowiednio”. Jednakże „[P]o bezskutecz-nym upływie terminu, o którym mowa w art. 70 ust. 1, Trybunał zawieszone postępowanie umarza” (art. 71 ust. 3 ustawy o TK). 2. Wnioskodawcą w mniejszej sprawie była grupa posłów na Sejm VII kadencji. Ka-dencja Sejmu upłynęła 11 listopada 2015 r. W dniu 12 listopada 2015 r. odbyło się pierwsze posiedzenie Sejmu VIII kadencji. Oznacza to, że początek terminu, o którym mowa w art. 70 ust. 1 ustawy o TK, przypadł na 12 listopada 2015 r. zaś jego koniec na 12 maja 2016 r. Na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy o TK, postanowieniem z 8 grudnia 2015 r., Trybu-nał Konstytucyjny zawiesił postępowanie w sprawie na okres 6 miesięcy. Pismem z 10 grudnia 2015 r. Prezes Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z art. 70 ust. 3 ustawy o TK, przekazał Marszałkowi Sejmu informację o sprawach wszczętych na podstawie wniosków grup posłów na Sejm VII kadencji, w odniesieniu do których Trybunał Konstytucyjny postanowił o zawieszeniu postępowania. Prezes Trybuna-łu poinformował Marszałka Sejmu o możliwości jaką przewiduje ustawa o TK w art. 71 ust. 1. 3. W niniejszej sprawie 6 miesięczny termin zawieszenia postępowania upłynął bez-skutecznie 12 maja 2016 r. czego skutkiem jest umorzenie postępowania (art. 71 ust. 3 ustawy o TK). Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.