K 2/25

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 28 maja 2025 r. Pozycja 51 WYROK z dnia 6 maja 2025 r. Sygn. akt K 2/25 W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski – przewodniczący Krystyna Pawłowicz Stanisław Piotrowicz Bogdan Święczkowski – sprawozdawca Andrzej Zielonacki, protokolant: Agnieszka Krawczyk, po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy, na rozprawie w dniu 6 maja 2025 r., wniosku Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o zbadanie zgodności: 1) art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2025 z dnia 9 stycznia 2025 r. (Dz. U. poz. 63), w części dotyczącej załącznika nr 2 część 06. Trybunał Konstytu-cyjny, z art. 10, art. 188 i art. 189 w związku z art. 194 ust. 1 i art. 195 ust. 2 Konstytucji, 2) art. 1 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 1, w części dotyczącej załącznika nr 2 część 52. Krajowa Rada Sądownictwa, z art. 10, art. 186 i art. 179 w związku z art. 187 Konstytucji, orzeka: 1. Art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2025 z dnia 9 stycznia 2025 r. (Dz. U. poz. 63) w części dotyczącej załącznika nr 2 część 06. Trybunał Konstytucyjny, w zakre-sie, w jakim ustala wydatki Trybunału Konstytucyjnego w wysokości mniejszej niż przewidziane w projekcie ustawy budżetowej na 2025 rok przedłożonym Sejmowi przez Radę Ministrów w dniu 30 września 2024 r., wskutek czego ogranicza możliwość wyko-nywania przez Trybunał Konstytucyjny jego konstytucyjnie określonych zadań, jest niezgodny z art. 10, art. 188 i art. 189 w związku z art. 195 ust. 2 Konstytucji Rzeczypo-spolitej Polskiej. 2. Art. 1 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 1 w części dotyczącej załącznika nr 2 część 52. Krajowa Rada Sądownictwa, w zakresie, w jakim ustala wydatki Krajowej Rady Sądownictwa w wysokości mniejszej niż przewidziane w projekcie ustawy budże-towej na 2025 rok przedłożonym Sejmowi przez Radę Ministrów w dniu 30 września OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 2 2024 r., wskutek czego ogranicza możliwość wykonywania przez Krajową Radę Sądow-nictwa jej konstytucyjnie określonych zadań, jest niezgodny z art. 10, art. 179 i art. 186 Konstytucji. Ponadto postanawia: umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. Wnioskiem z 26 lutego 2025 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wystąpił w try-bie kontroli następczej o zbadanie zgodności z Konstytucją ustawy budżetowej na rok 2025 z dnia 9 stycznia 2025 r. (Dz. U. poz. 63; dalej: ustawa budżetowa). Prezydent ustawie tej zarzucił niezgodność: 1) art. 1 ust. 2 w części dotyczącej załącznika nr 2 część 06. Trybunał Konstytucyjny z art. 10, art. 188 i art. 189 w związku z art. 194 ust. 1 i art. 195 ust. 2 Konsty-tucji; 2) art. 1 ust. 2 w części dotyczącej załącznika nr 2 część 52. Krajowa Rada Sądownic-twa z art. 10, art. 186 i art. 179 w związku z art. 187 Konstytucji. Prezydent zauważył, że zapisy normujące wydatki w zakresie części budżetowych 06. Trybunał Konstytucyjny oraz 52. Krajowa Rada Sądownictwa naruszają przepisy, które regu-lują konstytucyjną pozycję i funkcje tych organów. Określony w treści załącznika nr 2 do ustawy budżetowej na rok 2025 zakres upoważnień do dokonywania wydatków jest bowiem niewystarczający dla funkcjonowania tych jednostek w bieżącym roku budżetowym, co uniemożliwia wykonywanie przypisanych im konstytucyjnie zadań. Jak zaznaczył Prezydent, Trybunał Konstytucyjny jest centralnym, konstytucyjnym organem państwa, który w myśl art. 10 ust. 2 i art. 173 Konstytucji jest władzą sądowniczą. Jednakże, jak wynika z art. 175 ust. 1 Konstytucji, Trybunał nie sprawuje wymiaru sprawie-dliwości, a zatem nie wkracza w sferę kompetencji sądów – choć nie jest on organem wymia-ru sprawiedliwości, to stanowi część władzy sądowniczej. Ponadto, tym, co zasadniczo od-różnia Trybunał Konstytucyjny od sądów, jest powierzona mu przez ustrojodawcę główna funkcja, jaką jest kontrola hierarchicznej zgodności norm prawnych. Zatem zasadniczym za-daniem Trybunału jest rozstrzyganie, czy normy prawne niższego rzędu są zgodne z normami wyższego rzędu, w tym szczególnie z Konstytucją. Tę kompetencję reguluje art. 188 wraz z innymi przepisami Konstytucji. Zatem, zdaniem Prezydenta, konieczne jest zapewnienie środków finansowych umożliwiających Trybunałowi funkcjonowanie i wykonywanie konsty-tucyjnych zadań. Konieczność tę należy oceniać w świetle przepisu normującego wspomnianą kompetencję z perspektywy samego Trybunału, który musi dysponować zapleczem osobo-wym i materialnym, niezbędnym do realizacji zadań. Z kolei zgodnie z art. 189 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga spory kompetencyjne pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami państwa. Kompetencja ta, mimo że również wiąże się z oceną legalności działania organów państwa, jest rodzajowo odmienna od kontroli hierarchicznej zgodności norm. Prezydent zaznaczył także, że właści-wym wzorcem kontroli jest art. 189 Konstytucji, gdyż istota wątpliwości związanych z prze-pisami ustawy budżetowej dotyczy możliwości wykonywania wspomnianej kompetencji w warunkach wynikających z przyznanego poziomu finansowania Trybunału. Zgodnie z zasadą podziału i równoważenia się władz przewidzianą w art. 10 Konsty-tucji, każda z trzech władz powinna być wyposażona w kompetencje, które materialnie od- OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 3 powiadają jej istocie. Każda z władz powinna również zachować pewne minimum wyłączno-ści kompetencyjnej stanowiącej o zachowaniu tej istoty. Jak zauważył Prezydent, w wypadku Trybunału Konstytucyjnego owym istotnym atrybutem władzy jest kompetencja do rozstrzy-gania o hierarchicznej zgodności norm prawnych oraz kompetencja do rozstrzygania sporów kompetencyjnych. Prawidłowe wykonywanie wspomnianych funkcji wymaga, by Trybunał pozostał niezależny w swej działalności od władzy ustawodawczej i władzy wykonawczej. Również zgodnie z art. 10 Konstytucji, relacja pomiędzy władzą ustawodawczą, wy-konawczą i sądowniczą opiera się na ich równowadze. Oznacza to m.in., że władze te muszą ze sobą współpracować oraz muszą mieć możliwość prowadzania między sobą dialogu. Zdaniem Prezydenta, kompetencje budżetowe sądów i trybunałów nie mają bezpo-średniego związku ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości przez sądy, czy z wykonywa-niem funkcji orzeczniczej przez Trybunał, a zatem nie przesądzają o zachowaniu niezależno-ści sądów i niezawisłości sędziów, lecz są istotne dla zachowania równowagi władz, której celem jest ich harmonijne współdziałanie. Prezydent zauważył, że w toku prac parlamentarnych dopuszczalne są zmiany projek-tu ustawy budżetowej w zakresie części budżetowych odpowiadających organom władzy są-downiczej, które mogą obejmować także zmniejszenie planowanych limitów wydatków, ale wykorzystywanie tej kompetencji nie może prowadzić do oddziaływania na wykonywanie funkcji orzeczniczych przez przydzielanie lub odmowę przydzielenia środków publicznych. Ograniczenie limitu wydatków autoryzowanych w drodze ustawy budżetowej spowoduje brak możliwości funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego i realizacji przez ten organ konstytu-cyjnych zadań. Ponadto, przyznanie Trybunałowi środków publicznych niewystarczających do realizacji jego konstytucyjnych funkcji, nawet po dokonaniu oszczędności w zakresie wy-datków elastycznych, zdaniem Prezydenta, narusza przewidziany przez ustrojodawcę obowią-zek finansowania przez państwo jego konstytucyjnych organów. Z kolei zgodnie z art. 194 ust. 1 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sędziów, wybieranych indywidualnie przez Sejm na 9 lat spośród osób wyróżniających się wiedzą prawniczą. Ponowny wybór do składu Trybunału jest niedopuszczalny. Trybunał jest zatem organem składającym się z sędziów, co podkreśla jego przynależność do organów władzy sądowniczej oraz związaną z tym jego odrębność i niezależność od innych władz. Ustrojodawca zagwarantował w ten sposób status ustrojowy sędziego Trybunału Konstytu-cyjnego w kontekście ogólnych gwarancji przysługujących sędziom sądów sprawujących wymiar sprawiedliwości, w szczególności nieusuwalność ze stanu sędziowskiego. Zatem do naruszenia art. 194 ust. 1 oraz zasady równoważenia władzy prowadzi takie oddziaływanie organu władzy ustawodawczej na Trybunał Konstytucyjny, które powoduje ograniczenie nie-zależności tego organu przez pozbawienie go środków publicznych pozwalających na wypłatę wynagrodzenia i innych należnych świadczeń wszystkim sędziom wchodzącym w jego skład. Natomiast w myśl art. 195 ust. 1 Konstytucji, sędziowie Trybunału Konstytucyjnego w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji. W doktrynie wskazuje się, że przepis ten stanowi wyłączne źródło niezawisłości sędziego polskiego sądu konstytucyjnego, a jego konstrukcja legislacyjna i treść normatywna są zbliżone do art. 178 ust. 1 Konstytucji, który jest konstytucyjną gwarancją niezawisłości sędziów sprawujących wymiar sprawiedliwości. Ponadto, zgodnie z art. 195 ust. 2 Konstytucji, sędziom Trybunału Konstytucyjnego zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. W doktrynie prawa konstytucyjnego uznaje się, że kwestię wynagradzania sędziów należy postrzegać jako mającą wpływ nie tylko na ich niezawisłość zarówno w aspekcie uwolnienia ich od nacisków natury materialnej ze strony legislatywy lub egzeku-tywy, lecz także pełniącą rolę zabezpieczenia ich przed pokusami korupcyjnymi. Wspomnia-ny przepis, podobnie jak norma wynikająca z art. 178 ust. 2, jest zatem szczególną gwarancją OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 4 wynagrodzeń sędziowskich na poziomie konstytucyjnym, a to z kolei ogranicza dopuszczal-ność ingerencji ustawodawcy w system ich kształtowania. Powyższe uwagi, zdaniem Prezydenta, uzasadniają twierdzenie, że kwotę wydatków określonych w treści załącznika nr 2 do ustawy budżetowej należy zaplanować w wysokości zapewniającej wypłatę określonych ustawowo wynagrodzeń. Prezydent zwrócił też uwagę, że wynikające z ustawy budżetowej skonkretyzowane upoważnienia, a jednocześnie nakazy za-rządzania przez finanse muszą odpowiadać zobowiązaniu państwa, wynikającemu wprost z art. 195 ust. 2 Konstytucji, do zapewnienia sędziom Trybunału Konstytucyjnego wynagro-dzenia spełniającego określone warunki. W przeciwnym wypadku ustawa budżetowa nie mo-że być postrzegana jako rzeczywista podstawa prowadzenia gospodarki państwa, lecz jako akt pozorny, nieodpowiadający cechom określonym w art. 219 ust. 1 Konstytucji. Uchwalenie ustawy budżetowej, której zakres skonkretyzowanych upoważnień nie pozwala na wypłatę odrębnie określonych kwot wynagrodzeń, z jednoczesnym przyznaniem adresatom tych norm roszczenia w sensie formalnym o ich wypłatę oznacza, że w systemie prawa obowiązują nor-my sprzeczne. Dysponent środków budżetowych, realizując normę ustawy o statusie sędziego Trybunału, przekroczyłby bowiem normę ustawy budżetowej. Prezydent zwrócił uwagę, że funkcjonowanie takich norm należy ocenić jako godzące w spójność systemu prawnego oraz sprzeczne z celami samego prawa wynikającymi z jego natury i określonymi przez wewnętrz-ną moralność prawa. W odniesieniu do zarzutu z punktu drugiego, Prezydent zwrócił uwagę, że Krajowa Rada Sądownictwa (dalej także: KRS) jest organem konstytucyjnym, którego status został określony w art. 186-187 Konstytucji. Art. 187 ust. 1 Konstytucji określa skład Krajowej Ra-dy Sądownictwa. Z kolei zgodnie z art. 186 ust. 1 Konstytucji, Krajowa Rada Sądownictwa stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, co oznacza, że zadaniem KRS jest czuwać nad brakiem zagrożeń niezależności sądów i niezawisłości sędziów w systemie praw-nym. W związku z tym organ ten musi mieć zapewniony udział w procesie podejmowania decyzji dotyczących sądów i sędziów, tak aby usunąć możliwość pojawienia się naruszeń po-wyższych wartości. Kolejnym zadaniem Krajowej Rady Sądownictwa jest gwarantowanie realizacji zasa-dy podziału i równoważenia się władz wyrażonej w art. 10 Konstytucji, w szczególności w zakresie urzeczywistniania tej zasady w relacjach innych władz do władzy sądowniczej. W związku z tym, że to Konstytucja określa charakter oraz zakres zadań Krajowej Rady Są-downictwa, organ ten musi posiadać odpowiednie gwarancje niezależności w wykonywaniu swoich funkcji. Prezydent zauważył, że temu właśnie służą właściwe gwarancje finansowe na wykonywanie zadań. Ponadto, zgodnie z art. 179 Konstytucji, sędziowie są powoływani przez Prezydenta, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony. Nadanie Krajowej Radzie Sądownictwa statusu odrębnego konstytucyjnego organu państwa oraz powierzenie mu funkcji stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów oznacza, że państwo zobowiązane jest zapewnić temu organowi taką część środków finansowych pochodzących ze scentralizowanych zasobów publicznych, która jest niezbędna dla realizacji omówionych wyżej funkcji. W odniesieniu do tej kategorii wydatków swoboda polityczna parlamentu w kształtowaniu wydatków państwa podlega zatem ograniczeniu w tym sensie, że wykonywanie kompetencji przez władzę ustawodawczą nie może niweczyć możliwości realizacji funkcji stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Zdaniem Prezydenta, przedstawione powyżej informacje uzasadniają twierdzenie, że zmniejszony w toku postępowania legislacyjnego limit wydatków zaplanowanych w części budżetowej dotyczącej załącznika nr 2 część 52. Krajowa Rada Sądownictwa nie jest wystar-czający dla funkcjonowania tego organu oraz realizacji powierzonych mu konstytucyjnie funkcji. OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 5 2. W piśmie procesowym z 13 marca 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinfor-mował, że nie zgłasza udziału w tym postępowaniu. 3. 28 kwietnia 2025 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynęło datowane na ten sam dzień pismo Przewodniczącej Krajowej Rady Sądownictwa przedstawiające w załączeniu odpis stanowiska Prezydium Krajowej Rady Sądownictwa z 25 kwietnia 2025 r. w przedmio-cie udziału w postępowaniu w sprawie z wniosku Prezydenta o sygn. K 2/25. Prezydium KRS wniosło o stwierdzenie, że art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej w części dotyczącej załącznika nr 2 część 06. Trybunał Konstytucyjny jest niezgodny z art. 10, art. 188 i art. 189 w związku z art. 194 ust. 1 i art. 195 ust. 2 Konstytucji oraz art. 1 ust. 2 ustawy bu-dżetowej w części dotyczącej załącznika nr 2 część 52. Krajowa Rada Sądownictwa jest niezgodny z art. 10, art. 186 i art. 179 w związku z art. 187 Konstytucji (zob. stanowisko z 25 kwietnia 2025 r., s. 1 i 19). II Na rozprawę 6 maja 2025 r. stawili się pełnomocnicy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz Krajowej Rady Sądownictwa. Nie stawili się natomiast przedstawiciele pozosta-łych uczestników postępowania, tj. Sejmu oraz Prokuratora Generalnego. Obecni na rozprawie przedstawiciele Prezydenta oraz Krajowej Rady Sądownictwa podtrzymali stanowiska zajęte na piśmie. III Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Przedmiot kontroli. 1.1. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu są regulacje ustawy budżeto-wej na rok 2025 z dnia 9 stycznia 2025 r. (Dz. U. poz. 63; dalej: ustawa budżetowa). Zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, ze zm.; dalej: u.f.p. lub ustawa o finansach publicznych) ustawa budże-towa: jest podstawą gospodarki finansowej państwa w danym roku budżetowym (ust. 1); składa się z: 1) budżetu państwa; 2) załączników; 3) postanowień, których obowiązek za-mieszczenia w ustawie budżetowej wynika z niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw (ust. 2); jest uchwalana na okres roku budżetowego, a rokiem budżetowym jest rok kalendarzowy (ust. 3 i 4); nie może zawierać przepisów zmieniających inne ustawy (ust. 5). Art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej brzmi „[u]stala się, zgodnie z załącznikiem nr 2, łącz-ną kwotę wydatków budżetu państwa w wysokości 921 618 215 tys. zł”. Załącznik nr 2 do ustawy budżetowej w części 06. określa wydatki Trybunału Konsty-tucyjnego, natomiast w części 52. wydatki Krajowej Rady Sądownictwa. W ramach załączni-ka nr 2 do ustawy budżetowej, w części 06. Trybunał Konstytucyjny wyodrębniono dwa działy klasyfikacji budżetowej (dział 751 oraz dział 753). W ramach działu 751. Urzędy na-czelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa uwzględniono rozdział 75102. Naczelne organy sądownictwa. Z kolei w ramach działu 753. Obowiązkowe ubezpie-czenia społeczne ujęto rozdział 75312. Uposażenia sędziów w stanie spoczynku oraz uposa-żenia rodzinne. Ogół wydatków Trybunału Konstytucyjnego wynosi 52 616 tys. zł. W ramach klasyfikacji ekonomicznej wydatki zaplanowano w trzech grupach obejmujących: świadcze- OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 6 nia na rzecz osób fizycznych (17 545 tys. zł), wydatki bieżące jednostek budżetowych (ogó-łem 34 418 tys. zł) oraz wydatki majątkowe (653 tys. zł). Zgodnie z art. 124 ust. 2 u.f.p., świadczenia na rzecz osób fizycznych obejmują wydatki budżetu państwa kierowane, na podstawie odrębnych przepisów, bezpośrednio lub pośrednio do osób fizycznych, a niebędące wynagrodzeniem za świadczoną pracę. Do wydat-ków bieżących jednostek budżetowych zaliczają się: 1) wynagrodzenia i uposażenia osób zatrudnionych w państwowych jednostkach budżetowych oraz składki naliczane od tych wy-nagrodzeń i uposażeń; 2) zakupy towarów i usług; 3) koszty utrzymania oraz inne wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek budżetowych i realizacją ich statutowych zadań; 4) koszty zadań zleconych do realizacji jednostkom zaliczanym i niezaliczanym do sektora finansów publicznych, z wyłączeniem organizacji pozarządowych – art. 124 ust. 3 u.f.p. Z kolei do wydatków majątkowych należą wydatki na zakup i objęcie akcji oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego, a także wydatki inwestycyjne państwowych jednostek budżetowych oraz dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie kosztów inwestycji realizowanych przez inne jednostki – art. 124 ust. 4 u.f.p. Część 52. Krajowa Rada Sądownictwa uwzględnia jeden dział 751. Urzędy naczel-nych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa, w ramach którego ujęto rozdział 75104. Krajowa Rada Sądownictwa. Ogół wydatków Krajowej Rady Sądownictwa wynosi 21 159 tys. zł. Kwoty wydatków zostały zaplanowane w trzech grupach: świadczenia na rzecz osób fizycznych (917 tys. zł), wydatki bieżące jednostki budżetowej (19 868 tys. zł) oraz wydatki majątkowe (374 tys. zł). 1.2. Z uwagi na to, że przedstawiony przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (da-lej: Prezydent lub Wnioskodawca) problem konstytucyjny dotyczy kwestii zakresu redukcji wydatków Trybunału Konstytucyjnego oraz Krajowej Rady Sądownictwa dokonanej w toku prac sejmowych nad przedłożonym przez Radę Ministrów projektem ustawy budżetowej, konieczne było krótkie zreferowanie procesu legislacyjnego skutkującego uchwaleniem usta-wy budżetowej na rok 2025. Projekt ustawy budżetowej na bieżący rok wpłynął do Sejmu 30 września 2024 r. Mar-szałek Sejmu nadał mu druk sejmowy nr 687. Przedłożenie rządowe określało łączną kwotę wydatków budżetu państwa w wysokości 921 618 215 tys. zł (art. 1 ust. 2 projektu). W za-łączniku nr 2 do projektu ustawy określono wydatki części budżetowych 06. Trybunał Kon-stytucyjny oraz 52. Krajowa Rada Sądownictwa. Ogół wydatków Trybunału Konstytucyjnego ustalono na 63 450 tys. zł, z czego 46 100 tys. zł ujęto w dziale 751. Urzędy naczelnych orga-nów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa, rozdziale 75102. Na-czelne organy sądownictwa, natomiast 17 350 tys. zł w rozdziale 753. Obowiązkowe ubezpie-czenia społeczne, rozdziale 75312. Uposażenia sędziów w stanie spoczynku oraz uposażenia rodzinne. W ramach klasyfikacji wydatków w grupie wydatków na świadczenia na rzecz osób fizycznych zaplanowano kwotę 17 545 tys. zł, w tym 195 tys. zł w rozdziale 75102. Naczelne organy sądownictwa oraz 17 350 tys. zł w rozdziale 75312. Uposażenia sędziów w stanie spoczynku oraz uposażenia rodzinne. W grupie wydatków bieżących jednostki budżetowej ujęto kwotę 45 052 tys. zł, natomiast w grupie wydatków majątkowych kwotę 853 tys. zł. Jeśli zaś chodzi o wydatki Krajowej Rady Sądownictwa, to należy wskazać, że ich ogół okre-ślono w wysokości 27 571 tys. zł. Wskazaną kwotę ujęto w dziale 751. Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sądownictwa, w rozdziale 75104. Krajowa Rada Sądownictwa. Wydatki podzielono na: świadczenia na rzecz osób fizycznych w wysokości 6 928 tys. zł, wydatki bieżące jednostki budżetowej w kwocie 20 269 tys. zł oraz wydatki majątkowe w kwocie 374 tys. zł. 1 października 2024 r. projekt został skierowany do pierwszego czytania, które odbyło się 11 października 2024 r. Sejm nie uwzględnił wniosku o odrzucenie projektu w pierwszym OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 7 czytaniu. Projekt skierowano do Komisji Finansów Publicznych, przy czym poszczególne części projektu podlegały rozpatrzeniu przez właściwe komisje sejmowe. W odniesieniu do kontrolowanych części załącznika nr 2 do projektu ustawy budżetowej właściwa była Komi-sja Sprawiedliwości i Praw Człowieka (dalej: Komisja Sprawiedliwości). Na posiedzeniu 15 października 2024 r. Komisja Sprawiedliwości rozpatrzyła przedło-żenie rządowe w zakresie obejmującym m.in. części 06. Trybunał Konstytucyjny oraz 52. Krajowa Rada Sądownictwa. Komisja negatywnie zaopiniowała projekt ustawy budżetowej na rok 2025 zarówno w części 06. Trybunał Konstytucyjny, jak i w części 52. Krajowa Rada Sądownictwa. 8 listopada 2024 r. Komisja Finansów Publicznych rozpatrzyła opinię Komisji Spra-wiedliwości o projekcie ustawy budżetowej na rok 2025 w zakresie dotyczącym m.in. części 06. Trybunał Konstytucyjny oraz 52. Krajowa Rada Sądownictwa. Na posiedzeniu 21 listopada 2024 r. Komisja Finansów Publicznych rozpatrzyła po-prawki zgłoszone do projektu ustawy budżetowej, dotyczące m.in. wydatków budżetu pań-stwa w zakresie części 06. Trybunał Konstytucyjny oraz części 52. Krajowa Rada Sądownic-twa. W zgłoszeniu nr 127 zaproponowano zmniejszenie wydatków w części 06. Trybunał Konstytucyjny, dziale 751. Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochro-ny prawa oraz sądownictwa, rozdziale 75102. Naczelne organy sądownictwa o kwotę 10 634 tys. zł. Zmniejszenie obejmowało kategorię wydatków bieżących jednostki budżetowej, przy czym w treści zgłoszenia zaznaczono, że kwota zmniejszenia 10 230 tys. zł dotyczy wydat-ków osobowych. Zaproponowano również zmniejszenie w kategorii wydatki majątkowe o 200 tys. zł. Zgłoszenie obejmowało także redukcję wydatków w części 52. w dziale 751. Urzędy naczelnych organów władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa, rozdziale 75104. Krajowa Rada Sądownictwa. W grupie świadczenia na rzecz osób fizycznych wydatki miały być zmniejszone o kwotę 6 011 tys. zł, natomiast wydatki bieżące o kwotę 401 tys. zł. Przyjęcie poprawek skutkowało obniżeniem wydatków w części 06. Trybunał Konsty-tucyjny o 10 834 tys. zł (do obowiązującej obecnie kwoty 52 616 tys. zł). Główna redukcja dotyczyła kategorii wydatków bieżących aż o kwotę 10 634 tys. zł (do obowiązującej obecnie kwoty 34 418 tys. zł). Obniżono także wydatki majątkowe o kwotę 200 tys. zł (do obecnie obowiązującej kwoty 653 tys. zł). Z kolei wydatki Krajowej Rady Sądownictwa zostały zmniejszony o 6 412 tys. zł (do obowiązującej obecnie kwoty 21 159 tys. zł). Ograniczenie dotyczyło głównie wydatków na świadczenia na rzecz osób fizycznych – zmniejszenie o 6 011 tys. zł (do obowiązującej obecnie kwoty 917 tys. zł), natomiast wydatki bieżące zre-dukowano o 401 tys. zł (do obowiązującej obecnie kwoty 19 868 tys. zł). 4 grudnia 2024 r. Sejm nie przyjął wniosku o odrzucenie projektu. W trakcie drugiego czytania do projektu ustawy budżetowej zgłoszono łącznie 41 poprawek. Poprawka nr 31 do-tyczyła zmniejszenia wydatków zaplanowanych w części 83. Rezerwy celowe, poz. 8 – Re-zerwa na realizację projektów współfinansowanych z udziałem środków pochodzących z bu-dżetu Unii Europejskiej oraz ze środków pomocy bezzwrotnej o kwotę 10 834 tys. zł, z prze-znaczeniem na zwiększenie wydatków w części 06. Trybunał Konstytucyjny na naczelne organy sądownictwa (rozdz. 75102), z tego wydatki bieżące jednostek budżetowych o kwotę 10 634 tys. zł oraz wydatki majątkowe o kwotę 200 tys. zł. Tym samym poprawka zmierzała do przywrócenia wydatków Trybunału Konstytucyjnego do pierwotnego poziomu wynikają-cego z przedłożenia rządowego. Z kolei poprawka nr 32 zakładała zmniejszenie wydatków w części 83. Rezerwy celowe, poz. 8 – Rezerwa na realizację projektów współfinansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz ze środków pomocy bezzwrotnej o kwotę 6 412 tys. zł, z przeznaczeniem na zwiększenie wydatków w części 52. Krajowa Rada Sądownictwa – z tego wydatki bieżące jednostek budżetowych o kwotę 401 tys. zł oraz świadczenia na rzecz osób fizycznych o kwotę 6 011 tys. zł – tak aby przy-wrócić ich wysokość do poziomu wynikającego z przedłożenia rządowego. OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 8 Wobec wniesienia poprawek projekt ponownie przekazano do Komisji Finansów Pu-blicznych, która na posiedzeniu 5 grudnia 2024 r. zarekomendowała Sejmowi ich odrzucenie. 6 grudnia 2024 r. Sejm – stosownie do rekomendacji Komisji Finansów Publicznych – odrzucił te poprawki, a następnie uchwalił ustawę budżetową na rok 2025. 10 grudnia 2024 r. ustawę budżetową przekazano do Senatu. W toku prac senackich zgłoszono poprawki mające na celu przywrócenie wydatków Trybunału Konstytucyjnego oraz Krajowej Rady Sądownictwa do poziomu ustalonego w projekcie ustawy budżetowej przedłożonej przez Radę Ministrów 30 września 2024 r. W głosowaniu izba odrzuciła te po-prawki oznaczone nr 70 i nr 71 (zob. Prace / Posiedzenia / Senat Rzeczypospolitej Polskiej). Decyzja Senatu została podjęta, mimo że przedstawiciele Trybunału Konstytucyjnego oraz Krajowej Rady Sądownictwa w toku prac w komisjach senackich wskazywali na negatywne konsekwencje, jakie dla działania tych organów będzie miało wejście w życie ustawy budże-towej w brzmieniu ukształtowanym przez Sejm (zob. zapis stenograficzny z posiedzenia Ko-misji Praw Człowieka i Praworządności z 12 grudnia 2024 r. [41.]). Uchwałą z 19 grudnia 2024 r. Senat wniósł do ustawy budżetowej poprawki (żadna nie dotyczyła wydatków Trybunału Konstytucyjnego oraz Krajowej Rady Sądownictwa). 9 stycznia 2025 r. poprawki Senatu zostały przyjęte, a 13 stycznia 2025 r. ustawę bu-dżetową przekazano Prezydentowi do rozpatrzenia. 17 stycznia 2025 r. Prezydent ustawę bu-dżetową podpisał. 2. Analiza formalna. 2.1. Merytoryczną ocenę zarzutów należało poprzedzić analizą formalną. Trybunał Konstytucyjny – w każdym stadium postępowania, aż do wydania orzeczenia kończącego postępowanie – zobowiązany jest kontrolować, czy w sprawie nie zaistniała ujemna przesłan-ka procesowa implikująca konieczność umorzenia postępowania (por. postanowienia TK z: 20 listopada 2019 r., sygn. K 2/18, OTK ZU A/2019, poz. 63; 9 listopada 2022 r., sygn. K 26/20, OTK ZU A/2022, poz. 70). Wśród wymogów konstytucyjnych warunkujących dopuszczalność wydania wyroku należy uwzględnić właściwość rzeczową Trybunału Konstytucyjnego, określoną w art. 188 pkt 1 Konstytucji oraz legitymację wnioskową podmiotu inicjującego postępowanie, określo-ną w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji. Trybunał z urzędu bada także, czy pismo inicjujące postępowanie spełnia wymogi formalne określone w art. 47 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). 2.2. Wobec powyższego Trybunał Konstytucyjny przeprowadził analizę formalną, któ-ra wykazała, że w sprawie nie wystąpiła przeszkoda procesowa uniemożliwiająca meryto-ryczne rozpoznanie wniosku. O dokonanie kontroli konstytucyjności aktu normatywnego wystąpił Prezydent, którego legitymacja – w świetle art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji – nie budzi żadnych wątpliwości. Przedmiotem kontroli uczyniono regulacje ustawy budżetowej, a w charakterze wzorców wskazano przepisy Konstytucji. Powyższe odpowiada właściwości rzeczowej Trybunału, określonej w art. 188 pkt 1 Konstytucji. Nadto Trybunał uznał, że wniosek spełnia wymogi formalne określone w art. 47 u.o.t.p.TK. 2.3. Trybunał przeprowadził także analizę dotyczącą wzorców kontroli. 2.3.1. Jako podstawę kontroli regulacji dotyczącej wydatków Trybunału Konstytucyj-nego Wnioskodawca wskazał następujące wzorce: art. 10, art. 188 i art. 189 w związku z art. 194 ust. 1 i art. 195 ust. 2 Konstytucji. OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 9 Zgodnie z art. 10 Konstytucji, „[u]strój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podzia-le i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej” (ust. 1), „[w]ładzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały” (ust. 2). Art. 188 Konstytucji określa właściwość Trybunału, który stosownie do tego przepisu „orzeka w sprawach: 1) zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją, 2) zgod-ności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, 3) zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami, 4) zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych, 5) skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 79 ust. 1”. Stosownie zaś do art. 189 Konstytucji, „Try-bunał Konstytucyjny rozstrzyga spory kompetencyjne pomiędzy centralnymi konstytucyjny-mi organami państwa”. W tym miejscu należało wskazać, że również inne przepisy konstytu-cyjne – niż tylko powołane przez Wnioskodawcę art. 188 i art. 189 Konstytucji – dotyczą kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Konstytucyjnie określona właściwość Trybunału obejmuje bowiem cztery dziedziny: po pierwsze, kontrolę norm (abstrakcyjną i konkretną; prewencyjną i następczą – art. 188 pkt 1-3, art. 122 ust. 3 i 4, art. 133 ust. 2 Konstytucji); szczególną procedurą kontroli norm jest rozpatrywanie skarg konstytucyjnych (art. 79 i art. 188 pkt 5 Konstytucji); po drugie, rozstrzyganie sporów kompetencyjnych pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami państwa (art. 189 Konstytucji); po trzecie, orzekanie o zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych (art. 188 pkt 4 Konsty-tucji); po czwarte, uznawanie przejściowej niemożności sprawowania urzędu przez Prezyden-ta Rzeczypospolitej Polskiej (art. 131 ust. 1 Konstytucji). Nadto w charakterze wzorców związkowych Wnioskodawca wskazał także art. 194 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym „Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sędziów, wy-bieranych indywidualnie przez Sejm na 9 lat spośród osób wyróżniających się wiedzą praw-niczą. Ponowny wybór do składu Trybunału jest niedopuszczalny” oraz art. 195 ust. 2 Kon-stytucji, w myśl którego „Sędziom Trybunału Konstytucyjnego zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków”. 2.3.2. Jako wzorce kontroli regulacji określającej wydatki Krajowej Rady Sądownic-twa wskazano: art. 10, art. 186 i art. 179 w związku z art. 187 Konstytucji. Zgodnie z art. 186 Konstytucji, „Krajowa Rada Sądownictwa stoi na straży niezależ-ności sądów i niezawisłości sędziów (ust. 1), „Krajowa Rada Sądownictwa może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności z Konstytucją aktów norma-tywnych w zakresie, w jakim dotyczą one niezależności sądów i niezawisłości sędziów” (ust. 2). W myśl art. 179 Konstytucji, „[s]ędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczy-pospolitej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony”. Art. 187 stanowi zaś, że: „Krajowa Rada Sądownictwa składa się z: 1) Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Ministra Sprawiedliwości, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i osoby powołanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej, 2) piętnastu członków wybranych spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych, 3) czte-rech członków wybranych przez Sejm spośród posłów oraz dwóch członków wybranych przez Senat spośród senatorów” (ust. 1); „Krajowa Rada Sądownictwa wybiera spośród swo-ich członków przewodniczącego i dwóch wiceprzewodniczących” (ust. 2); „[k]adencja wy-branych członków Krajowej Rady Sądownictwa trwa cztery lata” (ust. 3); „[u]strój, zakres działania i tryb pracy Krajowej Rady Sądownictwa oraz sposób wyboru jej członków określa ustawa” (ust. 4). Spośród powyżej wymieniony przepisów za nieadekwatne wzorce kontroli Trybunał uznał: art. 194 ust. 1 Konstytucji – wskazany w punkcie 1 petitum wniosku; art. 187 Konsty-tucji – wskazany w punkcie 2 petitum wniosku. OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 10 Art. 194 ust. 1 Konstytucji określa: 1) liczebność składu Trybunału, 2) organ wybiera-jący sędziów, 3) długość kadencji sędziego, 4) wymóg wyboru sędziów spośród osób wyróż-niających się wiedzą prawniczą, 5) zakaz ponownego wyboru w skład Trybunału. Art. 187 Konstytucji normuje zaś kwestie związane: ze składem Krajowej Rady Sądownictwa (ust. 1), z wyborem kierownictwa Rady (ust. 2), z kadencyjnością wybranych członków Rady (ust. 3), z odesłaniem do uregulowania w ustawie ustroju, zakresu działania i trybu pracy KRS oraz sposobu wyboru jej członków (ust. 4). Przepisy te nie mają związku z zaprezentowanym problemem konstytucyjnym doty-czącym skali ograniczenia wydatków – odpowiednio – Trybunału Konstytucyjnego oraz Kra-jowej Rady Sądownictwa w ustawie budżetowej. Wobec tego postępowanie w zakresie badania zgodności regulacji wskazanej w punk-cie 1 petitum wniosku z art. 194 ust. 1 Konstytucji oraz regulacji wskazanej w punkcie 2 peti-tum wniosku z art. 187 Konstytucji należało umorzyć na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku. 2.4. Na zakończenie analizy formalnej – z uwagi na to, że jeden z przedmiotów kontroli dotyczy Trybunału Konstytucyjnego – w tym miejscu należało przypomnieć, że w przeszłości Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie orzekał o konstytucyjności przepisów bezpośrednio regulujących kompetencje Trybunału lub posiadających wpływ na jego funk-cjonowanie (zob. np. orzeczenie z 11 września 1995 r., sygn. P 1/95, OTK w 1995 r., cz. II, poz. 26; wyroki z: 11 maja 2005 r., sygn. K 18/04, OTK ZU nr 5/A/2005, poz. 49; 9 listopada 2005 r., sygn. Kp 2/05, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 114; 3 grudnia 2015 r., sygn. K 34/15, OTK ZU nr 11/A/2015, poz. 185; 9 grudnia 2015 r., sygn. K 35/15, OTK ZU nr 11/A/2015, poz. 186; 24 października 2017 r., sygn. K 1/17, OTK ZU A/2017, poz. 79; 8 listopada 2023 r., sygn. K 1/23, OTK ZU A/2023, poz. 80). Zgodnie z art. 188 pkt 1 Konstytucji Trybu-nał orzeka o zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją. Jak wskazano w doktrynie, „[p]rzedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego jest każda ustawa, nieza-leżnie od treści uregulowań w niej zawartych (ustawa w sensie formalnym)” (B. Naleziński, komentarz do art. 188, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023). Wobec tego nie występuje żadna przesłanka ku wyłączeniu spod kognicji Trybunału ustaw, które w sposób bezpośredni lub pośredni się do niego odnoszą. Trybunał jest jedynym organem sprawującym kontrolę hierarchicznej zgodności ustaw z Konstytucją, dlatego też jest jedynym organem, który może rozstrzygnąć o konstytucyjności wskazanego we wniosku Prezydenta przedmiotu kontroli dotyczącego wydatków Trybunału w roku budże-towym 2025. 3. Zasada autonomii budżetowej Trybunału Konstytucyjnego oraz Krajowej Ra-dy Sądownictwa. 3.1. Zgodnie z art. 139 ust. 1 u.f.p., Minister Finansów przedstawia Radzie Ministrów projekt ustawy budżetowej na rok następny wraz z uzasadnieniem. Stosownie do art. 139 ust. 2 u.f.p., „Minister Finansów włącza do projektu ustawy budżetowej dochody i wydatki Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Try-bunału Konstytucyjnego, Najwyższej Izby Kontroli, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z wojewódzkimi sądami administracyjnymi, Krajowej Rady Sądow-nictwa, sądownictwa powszechnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziec-ka, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Krajowego Biura Wyborczego, Państwowej Inspekcji Pracy i Biura Rady Fiskalnej”. OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 11 W nauce prawa wskazuje się, że „[a]utonomia budżetowa wyraża się w obowiązku włączenia przez [Ministra Finansów] do projektu ustawy budżetowej dochodów i wydatków określonych jednostek. Autonomia nie oznacza jednak zupełnej dowolności w kształtowaniu wydatków. Ich wysokość musi odpowiadać aktualnym możliwością finansowym Państwa (J. Stankiewicz, w: Ruśkowski, Salacha, Nowa ustawa o finansach publicznych, s. 351). (…) Artykuł 139 ust. 2 [u.f.p.] określa zamknięty katalog podmiotów korzystających z przywileju autonomii budżetowej. Zaliczono do niego także podmioty nie stanowiące organów władzy. Taki stan tłumaczy się potrzebą politycznego uniezależnienia się tych jednostek od ośrodków władzy (C. Kosikowski, Finanse publiczne, s. 229)” (E. Kowalczyk, komentarz do art. 139, [w:] Ustawa o finansach publicznych, red. A. Mikos-Sitek, Warszawa 2023, Legalis). We wskazanym katalogu art. 139 ust. 2 u.f.p. znajdują się zarówno Trybunał Konsty-tucyjny, jak i Krajowa Rada Sądownictwa. Mimo że organy władzy sądowniczej – a takim jest Trybunał Konstytucyjny – nie są powołane do zarządzania finansowego, niemniej należy zgodzić się z poglądem prezentowanym w nauce prawa, iż dla ochrony odrębności tych orga-nów, a zwłaszcza niezależności sądów i trybunałów oraz niezawisłości orzekających w nich sędziów, konieczne jest zapewnienie tym organom przynajmniej minimalnego wpływu na zarządzanie finansami państwa – w zakresie niezbędnym do zagwarantowania obywatelom takiej organizacji sądownictwa, która realnie, a nie pozornie urzeczywistnia ich prawo do sądu (zob. T. Dębowska-Romanowska, Prawo finansowe. Część konstytucyjna wraz z częścią ogólną, Warszawa 2010, s. 52-53). Podobnie należy uzasadniać przyznanie autonomii budżetowej Krajowej Radzie Są-downictwa jako instytucji stojącej na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. 3.2. Ustawy regulujące organizację i działanie Trybunału Konstytucyjnego oraz Kra-jowej Rady Sądownictwa zawierają przepisy służące realizacji przyznanej im zasady autono-mii budżetowej. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 9 u.o.t.p.TK, uchwalanie projektu dochodów i wydatków Trybunału stanowi kompetencję Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału. Stosownie zaś do art. 14 ust. 1 u.o.t.p.TK, uchwalony przez Zgromadzenie Ogólne projekt dochodów i wy-datków Trybunału minister właściwy do spraw finansów publicznych włącza do projektu bu-dżetu państwa. Przepis ten w oczywisty sposób jest skorelowany z art. 139 ust. 2 u.f.p. Z kolei w myśl art. 14 ust. 2 u.o.t.p.TK, w zakresie wykonywania budżetu Trybunału Konstytucyjne-go Prezesowi Trybunału przysługują uprawnienia ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Normy zbliżone do powyższych regulacji dotyczą również Krajowej Rady Sądownic-twa. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownic-twa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186; dalej: u.k.r.s.) koszty działalności Rady są pokrywane z budżetu państwa. Krajowa Rada Sądownictwa zapewnia warunki działania rzecznikowi dyscyplinarnemu sędziów sądów powszechnych i asesorów sądowych oraz rzecznikowi dys-cyplinarnemu sędziów sądów wojskowych. W myśl ustępu drugiego tego artykułu dochody i wydatki Rady stanowią odrębną część w budżecie państwa. Dysponentem tej części jest Przewodniczący KRS (art. 27 ust. 3 u.k.r.s.). Zasadę autonomii budżetowej Krajowej Rady Sądownictwa ustawodawca dobitnie wyjawił w art. 27 ust. 4 u.k.r.s., który brzmi „[p]rojekt planu dochodów i wydatków uchwalony przez Radę Przewodniczący Rady przekazuje mini-strowi właściwemu do spraw budżetu, w celu włączenia do projektu ustawy budżetowej na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (…)”. W tym miejscu należy wskazać także na art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.r.s., zgodnie z którym KRS powołuje ze swojego składu komisję budżetową, której zadaniem jest m.in. coroczne opraco-wywanie projektu uchwały zawierającej plan dochodów i wydatków Rady. OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 12 O ile niedopuszczalność modyfikacji projektu wysokości dochodów i wydatków jed-nostek, o których mowa w art. 139 ust. 2 u.f.p., dotyczy etapu prac nad projektem ustawy bu-dżetowej zgłaszanego do Sejmu przez Radę Ministrów, o tyle wysokość dochodów i wydat-ków tych jednostek wynikająca z przedłożenia rządowego może być modyfikowana w toku prac nad projektem ustawy budżetowej w parlamencie. W toku rozpoznania projektu ustawy budżetowej parlament związany jest treścią art. 220 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którą Sejm nie może modyfikować planowanych dochodów i wydatków w sposób, który powodowałby zwiększenie zaplanowanego przez Radę Ministrów w projekcie ustawy budżetowej deficytu budżetowego. Tym samym parlament dysponuje niekwestionowaną możliwością modyfikowania w drodze stosownych poprawek przedłożenia rządowego, również w częściach dotyczących jednostek wymienionych w art. 139 ust. 2 u.f.p. 4. Pozycja ustrojowa Trybunału Konstytucyjnego oraz status orzekających w nim sędziów. Zgodnie z art. 10 ust. 2 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny jest organem władzy są-downiczej. W wyroku z 3 grudnia 2015 r., sygn. K 34/15, Trybunał podkreślił, że zasada po-działu władzy (art. 10 ust. 1 Konstytucji) oraz art. 173 Konstytucji, stanowiący, iż sądy i try-bunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz, skutkują odseparowaniem władzy sądowniczej od pozostałych. Wskazywał również, że „[w] ten sposób ustrojowe wyodrębnie-nie władzy sądowniczej, związane z jej szczególnymi kompetencjami oraz sposobem usytuo-wania jej organów, odnosi się również w pełni do Trybunału Konstytucyjnego. Wyznacza przez to kierunek wszelkich ocen dokonywanych w odniesieniu do unormowań ustawowych określających sposób organizacji Trybunału oraz warunki wykonywania jego ustrojowych zadań” (wyrok z 9 grudnia 2015 r., sygn. K 35/15; podobnie w wyroku o sygn. K 34/15). Trybunał wskazał także, iż „[o]ddzielenie organów władzy sądowniczej od innych władz za-pewniać ma sądom i trybunałom pełną samodzielność w zakresie rozpoznawania spraw i orzekania. W odniesieniu do Trybunału Konstytucyjnego chodzi o umożliwienie niezależne-go i samodzielnego wykonywania jego konstytucyjnie określonych funkcji. Ma to szczególne znaczenie, biorąc pod uwagę, że Trybunał Konstytucyjny jest jedynym organem władzy są-downiczej, uprawnionym do orzekania w sprawach zgodności ustaw i ratyfikowanych umów międzynarodowych z Konstytucją, w sprawie konstytucyjności celów lub działalności partii politycznych, rozstrzygania sporów między centralnymi, konstytucyjnymi organami państwa oraz tymczasowej przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta (art. 131 ust. 1, art. 188 i art. 189 Konstytucji). W ten sposób niezależność Trybunału, stwarzająca warunki do niezawisłego dokonywania kontroli konstytucyjności, staje się jednocześnie zasadą, która służy bezpośrednio ochronie samej Konstytucji” (wyrok o sygn. K 35/15, podobnie w wyroku o sygn. K 34/15). Zasada niezależności Trybunału Konstytucyjnego (art. 173 Konstytucji) jest ściśle powiązana z zasadą niezawisłości sędziów Trybunału (art. 195 ust. 1 Konstytucji). Zasady te wykluczają wszelkie formy wywierania wpływu na orzecznictwo Trybunału przez inne orga-ny władzy publicznej (por. wyrok TK z 14 kwietnia 1999 r., sygn. K 8/99, OTK ZU nr 3/1999, poz. 41 oraz wyroki TK o sygn. K 34/15 i K 35/15). Władza ustawodawcza i wy-konawcza nie mogą bowiem wkraczać w dziedziny, w których sędziowie są niezawiśli (zob. wyrok TK o sygn. K 35/15; zob. też wyroki TK z: 19 lipca 2005 r., sygn. K 28/04, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 81 i 29 listopada 2005 r., sygn. P 16/04, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 119). W szczególności władza ustawodawcza nie może naruszać „jądra kompetencyjnego” władzy sądowniczej w postaci orzekania. „[M]echanizm hamowania i równowagi, zakładający moż-liwość ingerencji w zakres władzy sądowniczej nie może dotykać niezawisłości sędziowskiej OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 13 w zakresie sprawowania urzędu” (wyrok TK z 18 lutego 2004 r., sygn. K 12/03, OTK ZU nr 2/A/2004, poz. 8). W wyroku o sygn. K 35/15, aprobując pogląd wyrażony w piśmiennictwie, Trybunał stwierdził, „że w przypadku sędziów Trybunału Konstytucyjnego «zakres przedmiotowy nie-zawisłości obejmuje (…) nie tylko wszelkie działania podejmowane przez TK w formach orzeczniczych (…), ale także wszelkie działania związane z zarządzeniem procesem orzeka-nia (…)» (L. Garlicki, uwagi do art. 195, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komen-tarz, red. L. Garlicki, t. 4, Warszawa 2005, s. 3). Stanowisko to znajduje swe potwierdzenie w brzmieniu art. 195 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym «[s]ędziowie Trybunału Konstytu-cyjnego w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji»”. Zgodnie z art. 194 ust. 1 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sędziów, wybieranych indywidualnie przez Sejm na 9 lat spośród osób wyróżniających się wiedzą prawniczą. Ponowny wybór do składu Trybunału jest niedopuszczalny. Ustrojodawca przesą-dził zatem, że Trybunał jest organem, w skład którego wchodzą sędziowie (a nie członkowie, jak w wypadku Trybunału Stanu – art. 199 Konstytucji), a więc podkreślił jego przynależność do organów władzy sądowniczej oraz związaną z tym jego odrębność i niezależność od in-nych władz. Zagwarantował także w ten sposób status ustrojowy sędziego Trybunału w kon-tekście ogólnych gwarancji przysługujących sędziom sądów sprawujących wymiar sprawie-dliwości, w szczególności nieusuwalność ze stanu sędziowskiego. Podstawowym przepisem dotyczącym statusu sędziego Trybunału Konstytucyjnego jest art. 195 ust. 1 Konstytucji, stanowiący, że sędziowie Trybunału w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji. Przepis ten jest wyłącznym źródłem nie-zawisłości sędziego polskiego sądu konstytucyjnego. Jego konstrukcja legislacyjna i treść normatywna są podobne do art. 178 ust. 1 Konstytucji, który dotyczy sędziów sprawujących wymiar sprawiedliwości. Niemniej odmiennie od sędziów sądów powszechnych, sądów ad-ministracyjnych, sądów wojskowych oraz Sądu Najwyższego, którzy w sprawowaniu swoje-go urzędu podlegają „tylko Konstytucji oraz ustawom” (i członków Trybunału Stanu, którzy „w sprawowaniu funkcji sędziego Trybunału Stanu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom” – zob. art. 199 ust. 3 Konstytucji), ustrojodawca przewidział podległość sę-dziego Trybunału Konstytucyjnego „tylko Konstytucji”. Odmienność ta nie jest przypadkowa. Uwidacznia ona zasadniczą różnicę między statusem sędziów sprawujących wymiar sprawie-dliwości a statusem sędziów sądu konstytucyjnego (będącego organem władzy sądowniczej, lecz niewymierzającego sprawiedliwości w rozumieniu rozstrzygania spraw o charakterze cywilnym, karnym lub administracyjnym). Podleganie sędziego Trybunału „tylko Konstytu-cji” oznacza, że tylko ustawa zasadnicza, jako „najwyższe prawo Rzeczypospolitej Polskiej”, zgodnie z art. 8 ust. 1 Konstytucji, może być wzorcem odniesienia podczas rozstrzygania w ramach realizowania kompetencji Trybunału przez sędziego (zob. A. Mączyński, J. Podko-wik, komentarz do art. 195, [w:] Konstytucja RP. Tom II. Komentarz do art. 87-243, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016, Legalis, Nb 24). W kontekście wynagradzania sędziów Trybunału Konstytucyjnego w literaturze komentarzowej podnosi się, że kwestia ta powinna być postrzegana jako mająca wpływ na ich niezawisłość zarówno w aspekcie uwolnienia ich od nacisków natury materialnej ze strony legislatywy lub egzekutywy, jak i zabezpieczenia ich przed pokusami korupcyjnymi (zob. B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012, s. 891). Art. 195 ust. 2 Konstytucji – analogicznie do art. 178 ust. 2 Konstytucji dotyczącego sędziów innych niż orzekających w Trybunale Konstytucyjnym – zawiera szczególną gwarancję nie-zawisłości sędziowskiej, ograniczając jednocześnie swobodę ustawodawcy w regulacji pro-blematyki wynagradzania sędziów. W orzecznictwie Trybunału zauważono, że, „[n]ajwa-żniejszym aspektem wynagrodzenia godnego urzędu sędziego jest, by sposób ustalania jego wysokości był oparty na obiektywnych, wymiernych przesłankach i działał z mocy samej OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 14 ustawy – niejako «automatycznie», bez potrzeby podejmowania w tej sprawie ocennych de-cyzji, które mogłyby być instrumentem nacisku na sędziów. Istotna jest, oczywiście także sama wysokość wynagrodzenia, które powinno zapewniać bezpieczeństwo sędziemu i jego rodzinie, rekompensować rygorystyczne ograniczenia w podejmowaniu innej działalności zarobkowej oraz sprzyjać budowaniu prestiżu urzędu sędziego” (wyrok z 12 grudnia 2012 r., sygn. K 1/12, OTK ZU nr 11/A/2012, poz. 134). Pogląd zakładający, że wynagrodzenia sę-dziowskie (w tym sędziów Trybunału Konstytucyjnego) powinny być kształtowane w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość, Trybunał podtrzymał w niedawnym wyroku z 8 li-stopada 2023 r., sygn. K 1/23. Również procedura obsadzania stanowisk sędziowskich w Trybunale ma charakter od-rębny od powoływania sędziów sądów powszechnych, sądów wojskowych, sądów admini-stracyjnych oraz Sądu Najwyższego. Ustrojodawca przewidział bowiem w tym zakresie wy-łączność (monopol) Sejmu, jednak nie określił szczegółowo zasad ani trybu wyborów sędziów Trybunału, pozostawiając to ustawodawcy. Wymogiem konstytucyjnym jest, aby kandydat na sędziego wyróżniał się wiedzą prawniczą. Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1422; dalej: ustawa o statusie sędziów TK lub u.s.s.TK) w art. 3 doprecyzowała, że musi on także spełniać wy-magania niezbędne do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego lub sę-dziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Art. 2 ust. 2 u.s.s.TK powtarza normy konstytu-cyjne, stanowiąc, że sędziów Trybunału wybiera Sejm na dziewięcioletnią kadencję oraz do-daje, że zasady wyboru i związane z tym terminy procedowania określa Regulamin Sejmu. Kandydatów na stanowisko sędziego przedstawia Prezydium Sejmu albo co najmniej 50 po-słów. Uchwała Sejmu w sprawie wyboru sędziego zapada bezwzględną większością głosów. Uchwała ta nie podlega zewnętrznej kontroli, w szczególności kontroli sądowej. Należy pod-kreślić, iż mimo że to Sejm ma wyłączną funkcję kreacyjną sędziów Trybunału, to z Konsty-tucji nie wynika przyznanie Sejmowi dalszych kompetencji odnoszących się do statusu sędziego, a zwłaszcza takich, które wiązałyby się z zakończeniem pełnienia funkcji przez sędziego przed upływem kadencji, w szczególności możliwości odwołania sędziego lub wy-gaszenia mandatu. Rola Sejmu została ustrojowo ograniczona do wyboru sędziów Trybunału (zob. A. Mączyński, J. Podkowik, komentarz do art. 194 Konstytucji, tamże, Nb 49). Elementem wieńczącym procedurę wyboru jest złożenie przez sędziego Trybunału ślubowania wobec Prezydenta. Odmowa jego złożenia jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska sędziego Trybunału (art. 4 u.s.s.TK). Ślubowanie, zgodnie z orzecznictwem Try-bunału, „nie stanowi wyłącznie podniosłej uroczystości o charakterze symbolicznym, nawią-zującej do tradycyjnej inauguracji okresu urzędowania. Wydarzenie to pełni dwie istotne funkcje. Po pierwsze, jest publicznym przyrzeczeniem sędziego do zachowania się zgodnie z rotą składanego ślubowania. W ten sposób sędzia deklaruje osobistą odpowiedzialność za bezstronne i staranne wykonywanie swoich obowiązków zgodnie z własnym sumieniem oraz poszanowaniem godności sprawowanego urzędu. Po drugie, złożenie ślubowania pozwala sędziemu rozpocząć urzędowanie, czyli wykonywanie powierzonego mu mandatu. Te dwa istotne aspekty ślubowania świadczą o tym, że nie jest to wyłącznie podniosła uroczystość, lecz zdarzenie wywołujące konkretne skutki prawne” (wyrok o sygn. K 34/15). Na podstawie art. 5 u.s.s.TK stosunek służbowy sędziego Trybunału nawiązuje się po złożeniu ślubowania. Sędzia po złożeniu ślubowania stawia się niezwłocznie w Trybunale w celu podjęcia obo-wiązków, a Prezes Trybunału przydziela mu sprawy i stwarza warunki umożliwiające wypeł-nianie obowiązków sędziego. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 u.o.t.p.TK Zgromadzenie Ogólne tworzą urzędujący sędziowie Trybunału, którzy złożyli ślubowanie wobec Prezydenta. Sędzią jest zatem osoba wybrana przez Sejm, która złożyła ślubowanie wobec Prezydenta. Tym sa-mym „[d]opiero ślubowanie wobec Prezydenta (…) jest aktem, który decyduje o możliwości podjęcia czynności sędziowskich i jako taki decyduje o procedurze zakończenia kreowania OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 15 danej osoby na stanowisku sędziego TK. Sędzia, który nie złożył ślubowania, nie może pod-jąć swoich obowiązków” (wyrok Trybunału z 24 października 2017 r., sygn. K 1/17). 5. Pozycja ustrojowa Krajowej Rady Sądownictwa. Status prawny Krajowej Rady Sądownictwa wynika przede wszystkim z art. 187 Kon-stytucji. Rada – jak już wcześniej wskazano – składa się z Pierwszego Prezesa Sądu Najwyż-szego, Ministra Sprawiedliwości, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, osoby powo-łanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej, piętnastu członków wybranych spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych, czterech członków wybranych przez Sejm spośród posłów oraz dwóch członków wybranych przez Senat spośród senatorów (art. 187 ust. 1 Konstytucji). Stosownie do art. 187 ust. 4 Kon-stytucji, ustrój, zakres działania i tryb pracy KRS, a także sposób wyboru jej członków zosta-ły przekazane do uregulowania w przepisach ustawy. Zgodnie z art. 186 Konstytucji, KRS stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Krajowa Rada Sądownictwa jest konstytucyjnym kolegialnym organem państwowym, którego funkcje są powiązane z władzą sądowniczą, zwłaszcza w sferze nominacji sędziowskich (zob. art. 179 Konstytucji). Krajowa Rada Sądownictwa nie jest jednak organem władzy sądowniczej, gdyż władzę tę w Rzeczy-pospolitej Polskiej – zgodnie z art. 10 ust. 2 Konstytucji – sprawują wyłącznie sądy i trybuna-ły, nad których niezależnością KRS powinna czuwać, zgodnie z dyspozycją art. 186 ust. 1 Konstytucji. Systemowe umiejscowienie KRS w Konstytucji sprawia, że nie mają do niej zastosowania konstytucyjne standardy dotyczące sądów i trybunałów. W składzie Rady oprócz sędziów są także przedstawiciele władzy ustawodawczej i wykonawczej, a zatem wy-kracza ona poza ujęcie zasady podziału i równoważenia się władz, o którym mowa w art. 10 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że Krajowa Rada Sądownictwa jest organem strukturalnie umiejscowionym pomiędzy władzami, co warunkuje rolę KRS jako organu stanowiącego instrument realizacji konstytucyjnej zasady równowagi między trzema władzami, a także forum współpracy i równoważenia się władz (por. wyrok TK z 20 czerwca 2017 r., sygn. K 5/17, OTK ZU A/2017, poz. 48). Analizując pozycję Rady w odniesieniu do jej konstytucyjnych zadań, należy wskazać, że stoi ona na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Pojęcie „straży”, o której mowa w art. 186 ust. 1 Konstytucji, obejmuje czuwanie nad brakiem zagrożeń niezależności sądów i niezawisłości sędziów w systemie prawnym (zob. wyroki TK z: 28 listopada 2007 r., sygn. K 39/07, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 129; 16 kwietnia 2008 r., sygn. K 40/07, OTK ZU nr 3/A/2008, poz. 44). Sformułowanie „stoi na straży” można więc rozumieć zarówno jako przeciwdziałanie naruszeniom niezależności sądów i niezawisłości sędziów, jak i zapew-nienie Radzie udziału w procesie podejmowania decyzji dotyczących sądów i sędziów, tak aby usunąć możliwość pojawienia się owych naruszeń. Jednocześnie zadaniem Rady jest gwarantowanie realizacji zasady podziału władzy wyrażonej w art. 10 Konstytucji. W szcze-gólności chodzi o urzeczywistnienie tej zasady w relacjach innych władz do władzy sądowni-czej. Art. 186 Konstytucji określa ogólne zadanie Krajowej Rady Sądownictwa, jakim jest stanie na straży niezawisłości sędziów i niezależności sądów. Poza przyznaniem Radzie w ustępie drugim tego artykułu prawa inicjowania postępowań przed Trybunałem Konstytu-cyjnym, art. 186 nie wskazuje ani środków, ani procedur służących realizacji tego zadania. Co do zasady pozostawione to zostało ustawodawcy zwykłemu, a wyjątek w tym względzie sta-nowi art. 179 Konstytucji, zgodnie z którym sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rze-czypospolitej na wniosek KRS (zob. wyrok TK z 29 listopada 2005 r., sygn. P 16/04). W kon-tekście ustawowego określenia owych środków i procedur realizacji zadania stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.k.r.s., „[d]o kompetencji Rady należy: 1) rozpatrywanie i ocena kandydatów do pełnienia OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 16 urzędu na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego oraz stanowiskach sędziowskich w są-dach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach wojskowych oraz na stanowiskach asesorów sądowych w sądach administracyjnych; 2) przedstawianie Prezydentowi Rzeczypo-spolitej Polskiej wniosków o powołanie sędziów w Sądzie Najwyższym, sądach powszech-nych, sądach administracyjnych i sądach wojskowych oraz o powołanie asesorów sądowych w sądach administracyjnych; 2a) przedstawianie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosków o mianowanie egzaminowanych aplikantów aplikacji sędziowskiej i aplikacji pro-kuratorskiej na stanowiska asesorów sądowych w sądach powszechnych; 3) uchwalanie zbio-ru zasad etyki zawodowej sędziów i asesorów sądowych oraz czuwanie nad ich przestrzega-niem; 4) wypowiadanie się o stanie kadry sędziowskiej i asesorskiej; 5) wyrażanie stanowiska w sprawach dotyczących sądownictwa, sędziów i asesorów sądowych, wniesionych pod jej obrady przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, inne organy władzy publicznej lub orga-ny samorządu sędziowskiego; 6) opiniowanie projektów aktów normatywnych dotyczących sądownictwa, sędziów i asesorów sądowych, a także przedstawianie wniosków w tym zakre-sie; 7) opiniowanie programów szkolenia w ramach aplikacji sędziowskiej, zakresu i sposobu przeprowadzania konkursów na aplikację sędziowską oraz egzaminów sędziowskich; 8) opi-niowanie rocznych harmonogramów działalności szkoleniowej w zakresie dotyczącym szko-lenia i doskonalenia zawodowego sędziów, asesorów sądowych i pracowników sądów”. Ponadto Krajowa Rada Sądownictwa wykonuje inne zadania określone w ustawach, a w szczególności: podejmuje uchwały w sprawach wystąpienia do Trybunału Konstytucyj-nego o zbadanie zgodności z Konstytucją aktów normatywnych w zakresie, w jakim dotyczą one niezależności sądów i niezawisłości sędziów; rozpatruje wnioski o przeniesienie sędziego w stan spoczynku; rozpatruje wystąpienia sędziów w stanie spoczynku o powrót na stanowi-sko sędziowskie; wyraża opinię w sprawie odwołania prezesa albo wiceprezesa sądu po-wszechnego oraz prezesa albo zastępcy prezesa sądu wojskowego; wskazuje jednego członka Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury; wyraża opinię w sprawach powołania i odwołania Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury; sprawuje nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych przez Trybunał Konstytucyjny, Trybunał Sta-nu, Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny oraz sądy apelacyjne, w ramach prowa-dzonych przez nie postępowań – zob. art. 3 ust. 2 u.k.r.s. 6. Analiza procesu uchwalania ustawy budżetowej w kontekście pozycji ustrojo-wej Trybunału Konstytucyjnego. 6.1. Nie ulega wątpliwości, że istota zarzutów Wnioskodawcy nie dotyczyła zanego-wania możliwości redukowania przez ustawodawcę w toku prac legislacyjnych wysokości wydatków Trybunału Konstytucyjnego określonych w projekcie ustawy budżetowej na dany rok przedkładanej Sejmowi przez Radę Ministrów. Wątpliwości konstytucyjnoprawne Prezy-denta wywołała skala przyjętego przez ustawodawcę ograniczenia środków publicznych prze-znaczonych na funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego w roku 2025. Zgodnie z art. 219 ust. 1 Konstytucji Sejm uchwala budżet państwa na rok budżetowy w formie ustawy budżetowej. Obowiązek ustawowego określenia dotyczy także wydatków Trybunału Konstytucyjnego. Nie ulega wątpliwości, że w toku prac parlamentarnych dopusz-czalne jest wprowadzanie do projektu ustawy budżetowej zmian w zakresie części odpowia-dających organom władzy sądowniczej, w tym modyfikacja może polegać na zmniejszeniu wydatków danej jednostki. Należy zauważyć, że redukcja wydatków względem kwoty określonej w projekcie ustawy budżetowej nie była wywołana koniecznością ograniczenia przez parlament wydat-ków, które sam Trybunał korzystający z autonomii budżetowej w nieuzasadniony sposób za-wyżył. W tym miejscu należy wskazać, że Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kan- OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 17 celarii Sejmu pozytywnie zaopiniowało projekt budżetu państwa na rok 2025 w części 06. Trybunał Konstytucyjny. Planowane wydatki Trybunału Konstytucyjnego w 2025 r. skalku-lowano podobnie, jak w latach ubiegłych, czyli adekwatnie do potrzeb związanych z realiza-cją zadań Trybunału. Planowany wzrost wydatków w roku 2025 względem roku 2024 wyni-kał z obiektywnych okoliczności, takich jak: wzrost podstawy wyliczania wynagrodzeń sę-dziów oraz uposażeń sędziów w stanie spoczynku i uposażeń rodzinnych, których podstawę wynagrodzenia stanowi kwota przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2024 r. ogło-szona komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; wypłata należnych świadczeń w związku z zakończeniem kadencji dwóch sędziów Trybunału; waloryzacja wynagrodzeń pracowników w ustawowej wysokości oraz wzrost dodatkowego wynagrodzenia rocznego, czyli tzw. trzynastki. Tym samym wydatki określone w projekcie ustawy budżetowej miały uzasadnienie, inaczej mówiąc, ich wysokość stanowiła realny koszt działania Trybunału w roku budżetowym 2025. W przestrzeni publicznej podnoszono, że ograniczenia wydatków poszczególnych jed-nostek sektora finansów publicznych podyktowane były koniecznością wprowadzenia osz-czędności w działalności organów publicznych. Analiza przebiegu procesu legislacyjnego nad ustawą budżetową na rok 2025 w części dotyczącej wydatków Trybunału Konstytucyjnego – zwłaszcza stenogramów z posiedzeń Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka opiniującej projekt ustawy budżetowej w tej części, a także Komisji Finansów Publicznych rozpoznają-cych projekt oraz złożone do niego poprawki – dowodzi jednak, że rzeczywistą przyczyną obniżenia wydatków nie były względy związane z koniecznością zacieśnienia polityki budże-towej, lecz ocena organów władzy politycznej dotycząca rzekomej nieprawidłowej działalno-ści Trybunału Konstytucyjnego, wywołanej wadliwym, w ocenie Sejmu, wyborem części sędziów aktualnie orzekających w Trybunale (Justyn Piskorski oraz Jarosław Wyrembak), a także sędziów, których mandaty wygasły przed upływem kadencji (Lech Morawski oraz Henryk Cioch) oraz sędziego, którego konstytucyjna kadencja już upłynęła (Mariusz Mu-szyński) – zob. zapis przebiegu posiedzenia Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, nr 46 z 15 października 2024 r.; zob. zapis przebiegu posiedzenia Komisji Finansów Publicz-nych, nr 99 z 8 listopada 2024 r. 6.2. Teza o rzekomej wadliwości składu Trybunału Konstytucyjnego została obalona w dwóch wyrokach z: 24 listopada 2021 r., sygn. K 6/21 (OTK ZU A/2022, poz. 9) oraz 28 maja 2024 r., sygn. U 5/24 (OTK ZU A/2024, poz. 65). Trybunał, orzekając w niniejszym składzie, w pełni podzielił zarówno rozstrzygnięcia wyrażone w sentencjach, jak i celne ar-gumenty wskazane w uzasadnieniach tychże orzeczeń. Nie ma potrzeby, aby w sprawie doty-czącej konstytucyjności przepisów ustawy budżetowej powtarzać ogół argumentacji, dlatego Trybunał odsyła do tych orzeczeń, a w niniejszej sprawie zwraca uwagę jedynie na najważ-niejsze zagadnienia. W tym miejscu należało stanowczo podkreślić, że w polskim obrocie prawnym nie występuje żaden wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który potwierdzałby pogląd przedstawi-cieli obecnej władzy politycznej, że powyżej wymienieni sędziowie zostali wybrani w sposób wadliwy i tym samym nie objęli skutecznie urzędów sędziów sądu konstytucyjnego. Orze-czeniem podważającym ich status nie jest z całą pewnością wyrok o sygn. K 34/15, w którym orzeczono m.in., że art. 137 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) „w zakresie, w jakim dotyczy sędziów Try-bunału, których kadencja upływa 6 listopada 2015 r., jest zgodny z art. 194 ust. 1 Konstytu-cji”, a z kolei „w zakresie, w jakim dotyczy sędziów Trybunału, których kadencja upływa odpowiednio 2 i 8 grudnia 2015 r., jest niezgodny z art. 194 ust. 1 Konstytucji”. Jak wynika z treści tej części sentencji, Trybunał orzekł nie o wyborze sędziów, lecz o hierarchicznej zgodności art. 137 ustawy o TK z 2015 r. z art. 194 ust. 1 Konstytucji. Art. 137 ustawy o TK OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 18 z 2015 r. dotyczył jedynie terminu zgłaszania kandydatów na sędziów Trybunału, którzy mieli zająć miejsca po upływie kadencji pięciu sędziów Trybunału w listopadzie i grudniu 2015 r. Ani w sentencji, ani w uzasadnieniu wyroku o sygn. K 34/15 Trybunał nie uwzględnił doko-nanego przez Sejm VIII kadencji 2 grudnia 2015 r. wyboru pięciu osób na stanowiska sę-dziów Trybunału i złożenia przez nich ślubowania wobec Prezydenta. Od 3 grudnia 2015 r. Trybunał składał się z 15 sędziów. Sejm uznał, że wybór dokonany 8 października 2015 r. nie miał mocy prawnej. Kwestia zgodności z Konstytucją art. 137 ustawy o TK z 2015 r. nie mia-ła znaczenia podczas wyboru sędziów 2 grudnia 2015 r., gdyż nie stanowiła podstawy oceny przez Sejm VIII kadencji wyboru dokonanego 8 października 2015 r. Trybunał nie odniósł się też w wyrokach o sygn. K 34/15 i K 35/15 do tego, które z uchwał Sejmu o wyborze sędziów Trybunału są prawidłowe i kto jest prawidłowo wybrany na urząd sędziego Trybunału. Sta-nowisko to zostało potwierdzone przez Trybunał w postanowieniu z 7 stycznia 2016 r. o sygn. U 8/15 (OTK ZU A/2016, poz. 1). Postanowieniem tym umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją uchwał, na podstawie których Sejm wybrał sędziów Trybunału. Trybunał uznał się wprost za organ niekompetentny do rozstrzygania tego rodzaju spraw. 6.3. Tym samym status któregokolwiek z sędziów orzekających obecnie w Trybunale nie budzi żadnych wątpliwości. Skoro zaś obecny Trybunał Konstytucyjny jest prawidłowo obsadzonym sądem konstytucyjnym, to spoczywa na nim obowiązek realizacji konstytucyjnie określonych zadań. Realizacja tych zadań nie może być wstrzymywana przez działalność or-ganów reprezentujących inny typ władzy (władzy ustawodawczej), przez uchwalenie ustawy budżetowej, która nie przewiduje środków publicznych koniecznych do finansowania realiza-cji przez Trybunał jego zadań. 6.4. Trybunał ustalił, że ograniczenie wydatków w roku budżetowym 2025 należy po-strzegać także w kontekście nieukrywanej przez ustawodawcę intencji pozbawienia wynagro-dzeń orzekających w Trybunale sędziów. Jak wynika z analizy materiałów legislacyjnych, poprawka polegająca na tak znaczącym obniżeniu wydatków bieżących Trybunału miała na celu pozbawić sędziów Trybunału należnych wynagrodzeń („[i]ntencja wnioskodawców była taka, żeby na wynagrodzenia członków Trybunału nie było środków w tym budżecie” – wy-powiedź Przewodniczącego Komisji Finansów Publicznych posła Janusza Cichonia, zapis przebiegu posiedzenia Komisji Finansów Publicznych z 21 listopada 2024 r., nr 109). Rów-nież w piśmie Ministra Finansów z 30 kwietnia 2025 r. (data wpływu do Kancelarii Trybunału Konstytucyjnego: 5 maja 2025 r.) skierowanym do Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, w odpowiedzi na wnioski o zwiększenie budżetu na rok 2025 r. w części 06. Trybunał Kon-stytucyjny z rezerwy celowej poz. 16 – Zobowiązania wymagalne Skarbu Państwa (znak sprawy FS2.413.3.2025) wskazano rzeczywisty cel obniżenia wydatków Trybunału. Minister Finansów zauważył, że „Sejm skorzystał ze swoich uprawnień konstytucyjnych i ustawowych likwidując wszystkie planowane środki na wynagrodzenia sędziów w Trybunale Konstytucyj-nym. Na uwagę zasługuje fakt, że w tej sprawie intencja [p]arlamentu nie może budzić wąt-pliwości, gdyż została ona jednoznacznie wyartykułowana nie tylko w kształcie poprawek zgłoszonych do przedłożonego przez [r]ząd projektu ustawy budżetowej, ale również w wy-powiedziach członków [p]arlamentu. Nie mamy tu zatem do czynienia z omyłkowym i niece-lowym przesunięciem określonych środków z określonych podziałek klasyfikacji budżetu Trybunału Konstytucyjnego ale z działaniem ukierunkowanym i opartym na podjętej wcze-śniej Uchwale Sejmu Rzeczypospolitej z dnia 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjne-go oraz jednoznacznie wskazanym podczas sejmowej [K]omisji [F]inansów [P]ublicznych OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 19 dnia 21 listopada 2024 r. Decyzja Sejmu została również potwierdzona w tym zakresie przez Senat”. 7. Analiza procesu uchwalania ustawy budżetowej w kontekście pozycji ustrojo-wej Krajowej Rady Sądownictwa. 7.1. Zgodnie z art. 26 u.k.r.s., członkowie KRS w związku z pełnieniem obowiązków w Radzie otrzymują: po pierwsze, diety za każdy dzień udziału w posiedzeniach plenarnych i innych pracach Rady w wysokości 20% podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju są-dów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.); po drugie, zwrot kosztów podróży i zakwaterowania na warunkach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 775 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277) według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych na obszarze kraju. Nadto w myśl art. 27 ust. 1 u.k.r.s., koszty działalności KRS są pokrywane z budżetu państwa. Krajowa Rada Sądownic-twa zapewnia warunki działania rzecznikowi dyscyplinarnemu sędziów sądów powszechnych i asesorów sądowych oraz rzecznikowi dyscyplinarnemu sędziów sądów wojskowych. Jak już zaznaczono, w drodze przyjętych poprawek w trakcie postępowania legisla-cyjnego w Sejmie limit wydatków Krajowej Rady Sądownictwa został zmniejszony o 6 412 tys. zł (do kwoty 21 159 tys. zł). Wydatki na świadczenia na rzecz osób fizycznych zmniejszono aż o 6 011 tys. zł (do obowiązującej obecnie kwoty 917 tys. zł), natomiast wy-datki bieżące o 401 tys. zł (do kwoty 19 868 tys. zł). Z informacji, na które powołał się Wnioskodawca (pochodzących od Przewodniczącej Krajowej Rady Sądownictwa), wynika, że przyjęte w ustawie budżetowej obniżenie wydat-ków o kwotę 6 412 tys. zł, w tym w zakresie świadczeń na rzecz osób fizycznych, oznacza likwidację całości kwot przeznaczonych na diety członków Rady, zwrot kosztów podróży i zakwaterowania. Zmniejszenie limitu wydatków oznacza również brak środków na należno-ści z tytułu zwrotu kosztów podróży i zakwaterowania należnych osobom delegowanym do pełnienia czynności w Biurze Krajowej Rady Sądownictwa (pismo Przewodniczącej Krajo-wej Rady Sądownictwa 5 lutego 2025 r., które wpłynęło do Kancelarii Prezydenta Rzeczypo-spolitej Polskiej 6 lutego 2025 r., L.dz. RPW/7378/2025, s. 1). Z pisma Przewodniczącej KRS wynika także, że łączna wysokość wydatków Krajowej Rady Sądownictwa z tytułu wymie-nionych wyżej kosztów w roku budżetowym 2024 wynosiła 5 676 643,59 zł. Kwota dokona-nej przez Sejm redukcji przewyższa tę wartość, podczas gdy zakres innych niezbędnych wydatków Rady, w tym na utrzymanie, czynsze, energię, ogrzewanie, ochronę, utrzymanie oprogramowania, remonty i naprawy, materiały budowlane i inne, nie pozwoli w bieżącym roku budżetowym na wypracowanie oszczędności większych niż 1 830 000 zł. Wzrost projektowanych wydatków Krajowej Rady Sądownictwa w 2025 r. był konse-kwencją wzrostu wynagrodzeń w sferze budżetowej o 5% oraz wzrostu wysokości diet człon-ków Krajowej Rady Sądownictwa (waloryzowanych w oparciu o przepisy ustawowe). Podobnie jak w wypadku skontrolowanej regulacji dotyczącej Trybunału Konstytucyjnego, obniżenie przez parlament wydatków KRS nie może być postrzegane jako zredukowanie wy-datków niezasadnie zawyżonych przez Radę w toku opracowywania projektu ustawy budże-towej i przywrócenie adekwatnej ich wysokości. Redukcja wydatków stanowi konsekwencję poglądu reprezentowanego przez władzę polityczną, że Krajowa Rada Sądownictwa w części sędziowskiej (a więc w większości jej składu) obsadzona jest z naruszeniem standardu kon-stytucyjnego, co ma być spowodowane obowiązywaniem obecnego modelu normatywnego zakładającego, iż piętnastu sędziów-członków KRS wybiera Sejm kwalifikowaną większością głosów (zob. zapis przebiegu posiedzenia Komisji Finansów Publicznych, nr 99, z 8 listopada 2024 r.). OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 20 7.2. Obowiązujące rozwiązanie dotyczące kreacji sędziowskiej części Rady odstąpiło od zasady zakładającej, że w świetle wymogów konstytucyjnych wybór sędziów do KRS mu-si być dokonywany przez środowisko sędziowskie. Wyrokiem z 25 marca 2019 r., sygn. K 12/18 (OTK ZU A/2019, poz. 17), Trybunał stwierdził, że art. 9a u.k.r.s. przewidujący wy-bór sędziów przez Sejm jest zgodny z art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z art. 186 ust. 1 Konstytucji. Uzasadniając przyjęty kierunek orzeczniczy, Trybunał zauważył, że „[a]rt. 187 ust. 1 pkt 2 był wzorcem kontroli konstytucyjności przepi-sów ustawy o KRS w sprawach zakończonych wyrokami Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2007 r. (sygn. K 25/07, OTK ZU nr 7/A/[2]2007, poz. 80) oraz z dnia 20 czerwca 2017 r. (sygn. K 5/17). W uzasadnieniu pierwszego z nich Trybunał uznał, że «Konstytucja w art. 187 ust. 1 pkt 2 reguluje bezpośrednio zasadę wybieralności sędziów do KRS, decydu-jąc w ten sposób o strukturze osobowej Rady. Wyraźnie określa, że członkami KRS mogą być sędziowie, wybierani przez sędziów, nie wskazując żadnych dodatkowych cech, które warun-kowałyby ich członkostwo w Radzie» (K 25/07). Z kolei w uzasadnieniu drugiego z wyroków Trybunał odszedł od powyższego poglądu, wyraźnie stwierdzając, że «nie zgadza się ze sta-nowiskiem zajętym w wyroku o sygn. K 25/07, że Konstytucja określa, iż członkami KRS mogą być sędziowie wybierani przez sędziów. Art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji stanowi jedy-nie, że osoby te są wybierane spośród sędziów. Ustrojodawca nie wskazał jednak, kto ma wy-bierać tych sędziów. Zatem z Konstytucji wynika, kto może być wybranym członkiem KRS, ale nie jest określone, jak wybrać sędziów członków KRS do tej Rady. Te kwestie zostały przekazane do uregulowania w ustawie. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby sędziów do KRS wybierali sędziowie. Jednak nie można się zgodzić z twierdzeniem, że piastunem czynnego prawa wyborczego muszą tu być wyłącznie gremia sędziowskie. O ile art. 187 ust. 1 pkt 3 Konstytucji wyraźnie wskazuje, że do KRS posłowie wybierani są przez Sejm, a senatorowie przez Senat, o tyle w stosunku do sędziów członków KRS nie ma w tym zakresie żadnych wytycznych konstytucyjnych. To znaczy, że Konstytucja nie przesądza tego, kto może wybie-rać w skład KRS sędziów. Z tego względu należy stwierdzić, że w granicach swobody usta-wodawczej kwestia ta może być w różny sposób uregulowana» (K 5/17). Skład orzekający w sprawie aktualnie rozpatrywanej podziela pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku o sygn. K 5/17. Stwierdzenie, że art. 187 ust. 1 pkt 2 «wyraźnie okre-śla, że członkami KRS mogą być sędziowie, wybierani przez sędziów» nie znajduje podstawy w treści przytaczanego przepisu. Odmienna interpretacja wykracza zarówno poza literalne brzmienie przepisu, jak i przekonanie o racjonalności prawodawcy. Skoro ustrojodawca w art. 187 ust. 1 pkt 1 i 3 Konstytucji wskazuje dokładnie, komu przysługuje czynne prawo wyboru członków KRS, to fakt, że nie robi tego w odniesieniu do przedstawicieli sądów, po-zwala stwierdzić, że nie uregulował tej kwestii świadomie i oddał ją w ręce ustawodawcy. (…) Jakkolwiek zatem KRS jest oczywiście organem konstytucyjnym, to lakoniczność regu-lacji konstytucyjnej, która się do niej odnosi, wskazuje, że ustrojodawca zasadnicze kwestie związane z jej funkcjonowaniem przekazał do regulacji ustawowej, pozostawiając w tekście Konstytucji jedynie pewien minimalny standard konstytucyjności KRS”. Tym samym domniemanie konstytucyjności regulacji przewidującej, że to Sejm wy-biera sędziów-członków Krajowej Rady Sądownictwa zostało potwierdzone ostatecznym wy-rokiem Trybunału Konstytucyjnego, co niweczy wszelkie wątpliwości co do legalności obsa-dzenia Rady w obecnym kształcie. Wynika z tego, że obecna Krajowa Rada Sądownictwa jest organem w rozumieniu art. 179, art. 186 oraz art. 187 Konstytucji. W konsekwencji ustawo-dawca zobowiązany jest do zagwarantowania Radzie finansowania umożliwiającego realiza-cję konstytucyjnych zadań. OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 21 7.3. Nie ulega wątpliwości, że Krajowa Rada Sądownictwa do wykonywania zadań wymaga stabilnego finansowania, również w zakresie świadczeń przysługujących jej człon-kom. KRS swoje zadania może realizować przez kolegialne działanie członków, co rodzi określone wydatki, których pokrycie jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania całej Rady. W obowiązującym stanie prawnym członkom Krajowej Rady Sądownictwa przysługują określone świadczenia. Co prawda w odróżnieniu od sędziów Trybunału Konstytucyjnego świadczenia członków KRS nie mają umocowania konstytucyjnego, jednak ich podstawę sta-nowi ustawa o KRS wydana w celu realizacji dyspozycji art. 187 ust. 4 Konstytucji. Wyso-kość tychże świadczeń jest ściśle ustalona, co oznacza, że wydatki na ich pokrycie stanowią wydatki prawnie zdeterminowane, których finansowanie musi być corocznie zabezpieczone w ustawie budżetowej. 8. Istota problemu konstytucyjnego i specyfika ustawy budżetowej. 8.1. Należy jasno zaznaczyć, że niniejsza sprawa ma charakter precedensowy z dwóch powodów. Po pierwsze, dotyczy sytuacji, gdy władza ustawodawcza w sposób niespotykany dotychczas w historii demokratycznego państwa prawa dokonała bezprecedensowego ograni-czenia budżetu Trybunału Konstytucyjnego oraz Krajowej Rady Sądownictwa, w sposób utrudniający lub uniemożliwiający wykonywanie zadań przez konstytucyjne organy państwa. Po drugie, przedmiotu kontroli nie stanowią normy generalne i abstrakcyjne, lecz plany finan-sowe jednostek budżetowych uregulowane w ustawie budżetowej. Ustawa budżetowa pełni w systemie prawnym przede wszystkim rolę aktu planistycznego, który z jednej strony zawie-ra prognozy dochodów publicznych, a z drugiej upoważnienia do dokonywania wydatków przez dysponentów do określonej wysokości. Adresatami indywidualno-konkretnych budże-towych norm wydatkowych są dysponenci budżetowi. Konstytucja nadaje temu aktowi for-malną rangę ustawy nie z uwagi na jego konstrukcję i charakter zawartych norm, lecz tylko ze względu na jego szczególną wagę i konieczność autoryzowania przez przedstawicieli Narodu, wybranych w demokratycznych wyborach. 8.2. Ustawa budżetowa jest aktem prawnym, którego treść i okres obowiązywania są zdeterminowane w ustawie zasadniczej (art. 219 Konstytucji). Konstytucja w sposób szczegó-łowy reguluje również autonomiczne zasady procedury opracowywania projektu, uchwalania i sprawozdawczości z wykonywania ustawy budżetowej. W szczególności, w rozdziale X Konstytucji ustrojodawca uregulował terminy dotyczące działania organów władzy wyko-nawczej, ustawodawczej oraz sądowniczej. Uregulowanie procedury budżetowej w tak szcze-gółowy sposób ma na celu zapewnienie podstawy do prowadzenia gospodarki finansowej państwa. Istnienie obowiązującego planu finansowego państwa jest niezbędne dla sprawnego funkcjonowania organów władzy publicznej. Ustrojodawca nadaje temu wręcz wartość nad-rzędną wobec zasady legalizmu (art. 219 ust. 4 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny, zgodnie z art. 188 pkt 1 Konstytucji, orzeka w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją. Kompetencja ta nie została wyłączona w odniesieniu do ustawy budżetowej – ustrojodawca wręcz wprost przewiduje taką możliwość w art. 224 ust. 2 Konstytucji. Niemniej, Trybunał nie orzekł do tej pory o niekonstytucyjności przepisów ustawy budżetowej, regulujących plany finansowe jednostek budżetowych. W swoim orzecz-nictwie wskazywał, że „tylko w wyjątkowych sytuacjach, w przypadku oczywistego narusze-nia wartości konstytucyjnych, Trybunał może ingerować w plan finansowy państwa, jakim jest budżet, i uznać określone postanowienia za naruszające normy konstytucyjne. Domnie-manie konstytucyjności ustawy budżetowej jest szczególnie silne” (wyrok TK z 13 grudnia 2004 r., sygn. K 20/04, OTK ZU nr 11/A/2004, poz. 115). OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 22 8.3. Z wyżej przedstawionych cech charakterystycznych ustawy budżetowej wynikają dwa zasadnicze problemy, które Trybunał musi wziąć pod uwagę w sprawie. Po pierwsze, przedmiotem kontroli jest plan finansowy państwa, którego obowiązywania wymaga wprost ustrojodawca. Organy władzy publicznej nie mogą dopuścić do sytuacji, w której państwo pozbawione będzie (choćby częściowo) planu finansowego. Ten wymóg ciąży również na Trybunale Konstytucyjnym, w ramach rozpatrywania niniejszej sprawy, a także rządzie, ustawodawcy oraz sądach, które w procesie tworzenia i stosowania prawa będą realizować niniejszy wyrok. Z racji na niezwykle silne domniemanie konstytucyjności ustawy budżeto-wej, jej eliminacja z obrotu prawnego (zarówno w całości, jak i w odniesieniu do poszczegól-nych planów finansowych) może zostać dokonana jedynie w drodze ostateczności. Trybunał, eliminując niekonstytucyjną normę prawną, powinien równocześnie dokonać wszelkich sta-rań, by utrzymać ustawę budżetową i wszystkie zawarte w niej plany finansowe w mocy. Stąd w pierwszej kolejności należy zbadać, czy możliwa jest eliminacja niekonstytucyjnej normy prawnej przez derogację przepisu jedynie w określonym zakresie. Po drugie, przedmiotem kontroli są plany finansowe stanowiące limity wydatków jed-nostek budżetowych. Normy prawne, które bada Trybunał, nie są więc tworzone za pomocą słów, tylko liczb. Jeśli w wyroku eliminuje się z obrotu prawnego normę w zakresie, to trzeba ten zakres określić. Z tego względu, przy wydaniu przez Trybunał wyroku zakresowego w niniejszej sprawie, należy wskazać konkretny, numeryczny punkt odniesienia. W przeciw-nym razie taki wyrok nie będzie spełniał swojej elementarnej funkcji. Wyrok o nieokreślonym zakresie nie będzie prowadził do eliminacji niekonstytucyjnej normy prawnej, a jedynie za-wierał postulat, którego ustawodawca ani rząd nie mają obowiązku zrealizować. Wyrok, w którym stwierdza się o niekonstytucyjności przepisu ustawy budżetowej w zakresie, bez określenia tego zakresu przez wskazanie numerycznego punktu odniesienia, miałby charakter sygnalizacji, a nie dokonania w sposób należyty kontroli hierarchicznej zgodności norm. 8.4. Trybunał Konstytucyjny nie kwestionuje kompetencji ustawodawcy w kształto-waniu treści ustawy budżetowej. Nie oznacza to jednak, że ustawa, będąca skutkiem działania ustawodawcy, nie może być poddana kontroli przez Trybunał pod kątem zgodności z Konsty-tucją, nawet jeśli dotyczy samego Trybunału. Warto zresztą zauważyć, że Konstytucja przy-znaje ustawodawcy znacznie większą swobodę w ramach uchwalania innych niż ustawa budżetowa aktów prawnych. Nie oznacza to przecież, że akty te, jako twory swobodnej dzia-łalności ustawodawcy, nie mogą być badane przez Trybunał pod kątem zgodności z hierar-chicznie nadrzędnymi normami konstytucyjnymi. Tzw. autonomia budżetowa, czyli instytucja uregulowana w art. 139 ust. 2 u.f.p. nie jest wartością konstytucyjną samą w sobie. Szczególnie że przepis ten nie odnosi się tylko do planów finansowych organów konstytucyjnych, lecz także do organów, które działają jedynie na podstawie ustawowej. Jednakże, autonomia budżetowa odgrywa istotną rolę w ochronie innych konstytucyj-nych wartości – przede wszystkim w kontekście zasady podziału i równoważenia się władz wynikającej z art. 10 Konstytucji. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Trybunału Konstytu-cyjnego, zasada podziału i równoważenia się władz zakłada, że system organów państwo-wych powinien zawierać wewnętrzne mechanizmy zapobiegające koncentracji i nadużyciom władzy państwowej, gwarantujące jej sprawowanie zgodnie z wolą Narodu i przy poszano-waniu wolności i praw jednostki (patrz np. wyrok TK z 29 listopada 2005 r., sygn. P 16/04). Autonomia budżetowa ogranicza bezpośrednio możliwość wpływania władzy wyko-nawczej (rządu) na plany finansowe jednostek od niej odrębnych. W kontekście art. 10 usta-wy zasadniczej jest ona szczególnie istotna dla działania organów wymienionych w Konsty-tucji, które nie wchodzą w skład administracji rządowej. OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 23 Za takie organy niewątpliwie należy uznać Trybunał Konstytucyjny, będący częścią władzy sądowniczej, odrębnej i niezależnej od innych władz, a także Krajową Radę Sądow-nictwa, która stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Wszystkie organy konstytucyjne muszą mieć zapewnione ciągłe finansowanie z budżetu państwa, aby mogły sprawnie i nieprzerwanie realizować swoje konstytucyjne i ustawowe obowiązki oraz wywią-zywać się ze swoich zobowiązań. Naturalne w demokratycznym państwie prawnym, którego ustrój opiera się na podziale i równowadze władz, jest, że działanie niezależnych, konstytu-cyjnych organów władzy publicznej może być sprzeczne z interesami rządu i parlamentu. Dlatego też, w celu zapewnienia możliwości tym organom realizacji ich konstytucyjnych i ustawowych zadań, konieczne jest zapewnienie im stałego źródła finansowania. Ustrojo-dawca ostatecznie przesądził, że podstawowy plan finansowy państwa uchwalany będzie w jednym akcie (zasada jedności formalnej budżetu państwa), autoryzowanym przez przed-stawicieli Narodu, nie zdecydował się na uregulowanie samodzielnego budżetu dla organów władzy sądowniczej. Zatem autonomia budżetowa stanowi pewnego rodzaju kompromis w pogodzeniu wartości konstytucyjnych – jedności formalnej budżetu, demokratycznej auto-ryzacji planu finansowego państwa oraz umożliwienia sprawnej realizacji zadań przez odręb-ne od władzy ustawodawczej oraz administracji rządowej organy konstytucyjne. 9. Materialne ograniczenia ustawodawcy w procedurze budżetowej: budżetowe warunki brzegowe. 9.1. Szczególny charakter ustawy budżetowej determinuje również pozycję ustawo-dawcy w procedurze budżetowej. Ustawodawca w procedurze budżetowej dokonuje przede wszystkim demokratycznej autoryzacji planu finansowego państwa. Należy zacząć od tego, że w przeciwieństwie do odrębnych aktów ustawodawca nie może w dowolnym czasie podjąć decyzji o tym, czy chce ją uchwalić, czy nie. Jest to konstytucyjny obowiązek, który ustawo-dawca musi zrealizować, przestrzegając licznych wymogów, terminów i ograniczeń zapisa-nych w rozdziale X ustawy zasadniczej, o charakterze formalnym oraz materialnym. Ustawa budżetowa jest planem finansowym, w którym określane są dochody i wydatki państwa. Zgodnie z zasadą zupełności (powszechności) oraz zasadą jedności formalnej, muszą być w tym planie ujęte wydatki wynikające bezpośrednio z Konstytucji, a także ustaw, umów międzynarodowych czy wszelkich innych źródeł zobowiązań. W demokratycznym państwie prawnym nie do pomyślenia jest sytuacja, w której organy władzy publicznej odmawiają rea-lizacji zdeterminowanego prawnie roszczenia. Ustawa budżetowa bezwarunkowo musi uwzględniać wydatki prawnie zdeterminowane. W odniesieniu do nich, ustawodawca budże-towy nie pełni funkcji kreatora. Uwzględnia jedynie potrzeby finansowe państwa wynikające z odrębnych aktów prawnych lub zobowiązań. Niewątpliwie do wydatków prawnie zdeterminowanych należy zaliczyć wydatki Try-bunału Konstytucyjnego oraz Krajowej Rady Sądownictwa. Realizują one swoje konstytucyj-ne obowiązki, których zakres doprecyzowany jest na poziomie ustawowym. Limity wydat-kowe tych jednostek określone w ustawie budżetowej nie są przeznaczone do swobodnego wykorzystania przez dysponentów budżetowych, ale na cel realizacji obowiązków wynikają-cych z Konstytucji oraz wywiązywania się, jako reprezentant Skarbu Państwa, ze zobowiązań finansowych. Budżety tych jednostek nie kreują kompetencji, lecz „jedynie” umożliwiają ich realizację. Muszą o tym pamiętać zarówno kierownicy tych jednostek w procesie opracowy-wania projektów planów finansowych, jak i ustawodawca na etapie ich autoryzacji. 9.2. To, że władzy ustawodawczej przysługuje wyłączna kompetencja autoryzacji pla-nu finansowego państwa, nie znaczy, że może ona dowolnie kształtować budżety organów konstytucyjnych. Ustawa budżetowa musi bowiem stanowić podstawę do funkcjonowania OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 24 państwa w kształcie przewidzianym w Konstytucji. Władzę ustawodawczą ograniczają więc normy konstytucyjne wskazujące różne zadania organów państwa – władza musi zapewnić tym organom finansowanie odpowiednie do ich zadań. Organy konstytucyjne, w tym przede wszystkim sądy i trybunały tworzące niezależną i odrębną władzę sądowniczą, muszą mieć zapewnione stabilne i ciągłe finansowanie umoż-liwiające realizowanie konstytucyjnych obowiązków. W przeciwnym razie to władza ustawo-dawcza, uchwalając ustawę budżetową, będzie w praktyce kreowała na nowo ustrój państwa. Przez manipulowanie poziomem finansowania władza ustawodawcza może uzależnić i pod-porządkować sobie wszystkie instytucje państwowe. Przyjęcie poglądu o nieograniczonej swobodzie ustawodawcy w tym zakresie oznaczałoby, że w toku uchwalania ustawy budże-towej możliwe byłoby nawet zupełne „wyzerowanie” budżetów organów konstytucyjnych, de facto wygaszenie ich. W rezultacie każdego roku ustawodawca, uchwalając budżet, kształto-wałby na nowo ustrój państwa przez wskazanie, które organy konstytucyjne otrzymają środki na funkcjonowanie. Treść zasady podziału i równoważenia się władz wymaga, by również w ramach pro-cedury budżetowej istniały mechanizmy zapobiegające nadużyciom i pozaustrojowemu wzmocnieniu się jednej władzy kosztem pozostałych. Aktem rangi ustawowej nie można zmieniać bowiem ustroju państwa uregulowanego w przepisach hierarchicznie nadrzędnej Konstytucji. 9.3. Trybunał w przeszłości w swoim orzecznictwie wskazywał, że ze względu na specyfikę pewnych norm konstytucyjnych można na ich podstawie wyznaczyć nieprzekra-czalne granice dla władzy ustawodawczej i wykonawczej. W wyroku z 12 grudnia 2012 r., sygn. K 1/12, Trybunał na podstawie art. 178 ust. 2 Konstytucji wyznaczył „warunki brzego-we” wynagrodzeń sędziowskich. Trybunał dokonał tego, mimo że stwierdził, iż z tego przepi-su nie można wyprowadzać praw podmiotowych sędziów do wynagrodzenia w określonej wysokości ani szczegółowych rozwiązań prawnych dotyczących ich wynagrodzeń. Owe wa-runki brzegowe wyznaczyły standard, który musi spełniać ustawodawca, aby realizować nor-my konstytucyjne. Analogicznie, w niniejszej sprawie należy wskazać wymogi wynikające z ustawy za-sadniczej, które musi realizować ustawodawca w ramach procedury budżetowej. Ustawa bu-dżetowa nie jest jedynie aktem umożliwiającym finansowanie działań państwa, który musi spełniać wymogi uregulowane w rozdziale X Konstytucji. Należy spojrzeć na ustawę budże-tową również w kontekście ustrojowym, jako instytucję będącą podstawą do funkcjonowania państwa w kształcie przewidzianym przez ustrojodawcę. To w ustawie budżetowej muszą zostać zapewnione środki niezbędne do działania wszystkich organów konstytucyjnych. Jako że w niniejszej sprawie po raz pierwszy ocenie poddawane są plany finansowe zawarte w ustawie budżetowej, Trybunał zmuszony jest do wskazania ograniczeń swobody ustawodawcy w ramach procedury budżetowej wynikających z zasady podziału i równowa-żenia się władz, a także przepisów Konstytucji określających obowiązki organów konstytu-cyjnych. Ograniczenia te mają postać budżetowych „warunków brzegowych”, które musi speł-nić ustawodawca, uchwalając plany finansowe tych organów: 1) Plany finansowe zawarte w ustawie budżetowej muszą zapewniać organom konstytucyj-nym wystarczającą ilość środków niezbędnych do sprawnej, ciągłej i pełnej realizacji konsty-tucyjnie określonych zadań doprecyzowanych na poziomie ustawowym. 2) Plany finansowe zawarte w ustawie budżetowej muszą zapewniać organom konstytucyj-nym wystarczającą ilość środków niezbędnych do ciągłego i terminowego wywiązywania się z zobowiązań finansowych, za co są odpowiedzialne jako reprezentanci Skarbu Państwa. OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 25 3) Plany finansowe zawarte w ustawie budżetowej muszą uwzględniać konieczność nieprze-rwanego funkcjonowania organów konstytucyjnych. 4) Znaczne zmiany w planach finansowych względem wcześniejszych lat powinny być skut-kiem konstytucyjnych lub ustawowych modyfikacji zakresu zadań organów konstytucyjnych. Organy te muszą mieć możliwość dostosowania się do funkcjonowania w nowych warun-kach. 5) W wypadku Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca bezwzględnie powinien mieć na uwadze art. 195 ust. 2 Konstytucji i jego funkcje gwarancyjne w odniesieniu do wynagrodzeń sędziów TK. Co niezwykle ważne, budżetowe „warunki brzegowe” nie odnoszą się do wszystkich organów posiadających autonomię budżetową (w art. 139 ust. 2 u.f.p. wymieniono również organy, które funkcjonują jedynie na podstawie ustawy). Te dwa zagadnienia nie są ze sobą bezpośrednio powiązane. Niezależnie od katalogu jednostek, które uwzględni ustawodawca w art. 139 ust. 2 u.f.p., budżetowe „warunki brzegowe” odnoszą się do wszystkich organów konstytucyjnych, które nie wchodzą w skład administracji rządowej. Istotą warunków brzegowych jest wynika-jąca z zasady podziału i równoważenia się władz konieczność zapewnienia mechanizmu za-pobiegającego nadużyciom władzy ustawodawczej w odniesieniu do organów konstytucyj-nych od niej odrębnych. Tymczasem Sejm, który posiada kompetencję uchwalania ustaw, sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów w zakresie określonym przepisami Kon-stytucji i ustaw. Art. 139 ust. 2 u.f.p. nakazuje Ministrowi Finansów włączenie do projektu ustawy bu-dżetowej planów finansowych jednostek posiadających autonomię budżetową w takim kształ-cie, w jakim zostały mu przedłożone. Budżetowe „warunki brzegowe” nakazują natomiast ustawodawcy zapewnić organom konstytucyjnym finansowanie w odpowiedniej wysokości. Budżetowe „warunki brzegowe” mają każdorazowo swoją podstawę w art. 10 Konsty-tucji. W odniesieniu do przedmiotu kontroli w niniejszej sprawie, czyli planów finansowych Trybunału Konstytucyjnego oraz Krajowej Rady Sądownictwa – konstytucyjnych organów objętych autonomią budżetową, warunki te mają również źródło w przepisach ustawy zasad-niczej regulujących zasady działania i określających ich konstytucyjne obowiązki. Wobec Trybunału Konstytucyjnego są to zaskarżone przez Wnioskodawcę art. 188 i art. 189 Konsty-tucji, regulujące jego właściwość. Ustawodawca powinien również bezwzględnie mieć na uwadze – na co już zwrócono uwagę – art. 195 ust. 2 ustawy zasadniczej i jego funkcje gwa-rancyjne w odniesieniu do wynagrodzeń sędziów TK. W odniesieniu do KRS jest to zaś art. 179 (określający rolę tego organu w procedurze powoływania sędziów) oraz art. 186 Kon-stytucji określający jej zadania. Wyroki Trybunału stwierdzające niekonstytucyjność „zwykłych” ustaw nie naruszają kompetencji ustawodawcy. Analogicznie, budżetowe „warunki brzegowe” nie stanowią poza-konstytucyjnych ograniczeń swobody ustawodawcy w ramach procedury budżetowej. Stano-wią one wymogi wynikające z hierarchicznie nadrzędnych norm rangi konstytucyjnej, które musi uwzględnić ustawodawca. 10. Ocena konstytucyjności przepisów ustawy budżetowej określających wydatki TK i KRS. 10.1. W niniejszej sprawie analizowane plany finansowe nie spełniają „warunków brzegowych”. Jak wskazał Wnioskodawca, a także ustalił Trybunał, działania ustawodawcy uniemożliwiły wypłacanie przez KRS diet członkom Rady, zwrotu kosztów podróży czy za-kwaterowania należnych osobom delegowanym do pełnienia czynności w Biurze Krajowej Rady Sądownictwa. W wypadku Trybunału ustawodawca w drastyczny sposób zredukował OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 26 środki przeznaczone przede wszystkim na wynagrodzenia pracowników administracji oraz sędziów. Zmiany te skutecznie utrudniły tym organom realizowanie swoich konstytucyjnych i ustawowych obowiązków oraz wywiązywanie się ze swoich zobowiązań. Co ważne w tym kontekście, cięciu wydatków TK oraz KRS nie towarzyszyły zmiany Konstytucji czy choćby ustaw, regulujących zasady funkcjonowania tych instytucji. Na dzia-łanie ustawodawcy organy te nie miały możliwości w jakikolwiek sposób przygotować się wcześniej. W 2024 r. zaplanowały projekty swoich budżetów zgodnie z obowiązującym pra-wem i wieloletnią praktyką. Zostały one postawione przed faktem dokonanym już po wejściu w życie roku budżetowego. Tak fundamentalna zmiana, bezprecedensowa w historii funkcjo-nowania obu tych instytucji, skutecznie utrudniła im pełną i sprawną realizację swoich niezmienionych, konstytucyjnych i ustawowych obowiązków oraz sprawne i terminowe wy-konywanie zobowiązań. Z poczynionych przez Trybunał ustaleń dotyczących procesu legisla-cyjnego wynika ponadto, że zasadniczym celem ustawodawcy nie była chęć szukania nie-zbędnych oszczędności budżetowych czy usprawnienia działania tych organów. Wręcz prze-ciwnie, władza ustawodawcza umyślnie podjęła działania nakierunkowane na ograniczenie możliwości działania należącego do władzy sądowniczej TK i stojącej na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów KRS. 10.2. Przepis ustawy budżetowej regulującej plan finansowy Trybunału Konstytucyj-nego jednoznacznie narusza zasadę podziału i równoważenia się władz z art. 10 Konstytucji, a także wskazane przez Wnioskodawcę przepisy regulujące zakres obowiązków tego organu – art. 188 i art. 189 Konstytucji. W demokratycznym państwie prawnym, którego ustrój opiera się na zasadzie podziału i równoważenia władzy ustawodawczej, wykonawczej oraz sądowniczej, bezwzględnie nie-dopuszczalne jest, aby władza ustawodawcza w drodze stanowionego prawa określającego wydatki organów władzy sądowniczej wywierała presję na sąd lub trybunał (w tym wypadku Trybunał Konstytucyjny) w zakresie działalności orzeczniczej, przez odmowę przyznania z budżetu państwa publicznych środków niezbędnych do wykonywania funkcji orzeczni-czych. Ponadto ustawodawca, kształtując wydatki bieżące Trybunału, dokonał tego z intencją pozbawienia sędziów Trybunału należnych wynagrodzeń. W tym miejscu należało przypomnieć, że Konstytucja stanowi, iż sędziom Trybunału zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków (art. 195 ust. 2 Konstytucji). Zasady obliczania wynagrodzeń sędziów orze-kających w polskim sądzie konstytucyjnym określa ustawa o statusie sędziów TK. Sposób ustalania wynagrodzeń sędziów Trybunału jest transparenty, opiera się na zobiektywizowa-nych czynnikach i jest zbliżony do regulacji kształtujących wynagrodzenia innych sędziów orzekających w strukturze władzy sądowniczej. W świetle wymienionych regulacji normatywnych wydatki na wynagrodzenia sędziów Trybunału są wydatkami prawnie zdeterminowanymi. Jako że wynikają z ustawy, ustawo-dawca jest zatem zobowiązany do finansowego zabezpieczenia ich realizacji. Przyznanie sę-dziom Trybunału Konstytucyjnego prawa do odpowiedniego wynagrodzenia (co ma źródło w art. 195 ust. 2 Konstytucji i zostało potwierdzone w art. 16 u.s.s.TK) wymaga od ustawo-dawcy takiego określenia kwoty wydatków tego organu, która pozwoli na wypłatę wynagro-dzeń osobom, które skutecznie objęły urzędy sędziów sądu konstytucyjnego bez uszczerbku dla finansowania innych wydatków bieżących tej jednostki. Trybunał zwrócił uwagę, że uchwalenie ustawy budżetowej, której treść nie pozwala na wypłatę wynagrodzeń, wysokość których wynika z mechanizmu określonego w ustawie (w tym wypadku w ustawie o statusie sędziów TK), z jednoczesnym przyznaniem tym sę-dziom ustawowego roszczenia o wypłatę wynagrodzenia z tytułu sprawowanego urzędu, OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 27 oznacza, że w systemie prawa w aktach o tej samej mocy prawnej obowiązują normy sprzeczne. Obowiązujące aktualnie rozwiązanie legislacyjne z jednej strony przyznaje sę-dziom TK prawo do wynagrodzenia (zob. art. 16 u.s.s.TK), z drugiej zaś strony ustawa budże-towa na bieżący rok nie zabezpiecza środków finansowych koniecznych do wypłaty owych wynagrodzeń. Tym samym dysponent środków budżetowych nie może zrealizować normy wynikającej wprost z ustawy o statusie sędziów TK mającej swoje źródło w art. 195 ust. 2 Konstytucji. Co oczywiste, z uwagi na charakter prawny ustawy budżetowej, sprzeczności tej nie można rozwiązać za pomocą reguł kolizyjnych lex specialis derogat legi generali oraz lex posterior derogat legi priori. 10.3. Przepis ustawy budżetowej regulujący plan finansowy KRS narusza art. 10, art. 179 oraz art. 186 Konstytucji. Wynika to z okoliczności, że działalność Krajowej Rady Sądownictwa służy realizacji kreowanej przez art. 10 Konstytucji zasady podziału władzy i równoważenia władz, w szcze-gólności w zakresie urzeczywistniania tej zasady w relacjach innych władz do władzy sądow-niczej. Konstytucyjny charakter oraz zakres zadań KRS wymaga, aby posiadała ona odpo-wiednie gwarancje niezależności w wykonywaniu swoich funkcji, w tym odpowiedni poziom finansowania. Nie sposób mówić o właściwym urzeczywistnianiu przez Krajową Radę Są-downictwa zasady podziału i równoważenia władz, zwłaszcza w relacji legislatywy i egzeku-tywy wobec władzy sądowniczej, w sytuacji, w której Rada zostaje pozbawiona istotnej czę-ści środków publicznych przeznaczanych na realizację jej zadań. Uczynienie Krajowej Rady Sądownictwa odrębnym, konstytucyjnym organem pań-stwa, powołanym do stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, uczestni-czącym w procesie powoływania sędziów, a także gwarantującym realizację zasady podziału władzy wymaga zapewnienia temu organowi odpowiedniego finansowania ze środków pu-blicznych. Tym samym swoboda parlamentu w kształtowaniu poziomu wydatków w części dotyczącej Krajowej Rady Sądownictwa jest ograniczona w tym sensie, że ustawodawca nie może uchwalić ustawy budżetowej, w której wydatki Rady nie będą spełniały budżetowych „warunków brzegowych”. Krajowa Rada Sądownictwa – podobnie jak Trybunał Konstytu-cyjny – jest z woli ustrojodawcy obligatoryjnym organem państwowym posiadającym ściśle określone w Konstytucji zadania, których realizacja stanowi jej prawny obowiązek. Do czasu ewentualnej zmiany Konstytucji polegającej na znowelizowaniu zadań Rady czy też elimina-cji tego organu z systemu organów państwa, ustawodawca zobowiązany jest do tworzenia warunków – w tym warunków finansowych – umożliwiających realizację przez KRS powie-rzonych jej zadań. 10.4. Z powyższej analizy jednoznacznie wynika, że badany przedmiot kontroli sta-nowi rezultat nadużycia władzy przez ustawodawcę. Działanie to ogranicza możliwość reali-zacji konstytucyjnych zadań przez TK i KRS. Z uwagi na powyższe Trybunał uznał, że art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej w części dotyczącej załącznika nr 2 część 06. Trybunał Konstytu-cyjny, w zakresie, w jakim ustala wydatki Trybunału Konstytucyjnego w wysokości mniej-szej niż przewidziane w projekcie ustawy budżetowej na 2025 rok przedłożonym Sejmowi przez Radę Ministrów w dniu 30 września 2024 r., wskutek czego ogranicza możliwość wy-konywania przez Trybunał Konstytucyjny jego konstytucyjnie określonych zadań, jest nie-zgodny z art. 10, art. 188 i art. 189 w związku z art. 195 ust. 2 Konstytucji. Ponadto art. 1 ust. 2 ustawy budżetowej w części dotyczącej załącznika nr 2 część 52. Krajowa Rada Są-downictwa, w zakresie, w jakim ustala wydatki Krajowej Rady Sądownictwa w wysokości mniejszej niż przewidziane w projekcie ustawy budżetowej na 2025 rok przedłożonym Sej-mowi przez Radę Ministrów w dniu 30 września 2024 r., wskutek czego ogranicza możliwość OTK ZU A/2025 K 2/25 poz. 51 28 wykonywania przez Krajową Radę Sądownictwa jej konstytucyjnie określonych zadań, jest niezgodny z art. 10, art. 179 i art. 186 Konstytucji. Z racji na istotę przedmiotu kontroli, zakres wyroku Trybunału musiał zostać określo-ny przez wskazanie numerycznego, konkretnego punktu odniesienia. Trybunał, który odgrywa rolę „ustawodawcy negatywnego”, nie jest władny kształtować planów finansowych jedno-stek budżetowych, dlatego za punkt odniesienia obrał już istniejące plany finansowe. Trybu-nał wskazał projekt ustawy budżetowej, ponieważ jest to jedyny istniejący punkt odniesienia. Był on ponadto podstawą do prowadzenia gospodarki finansowej na początku roku budżeto-wego zgodnie z art. 219 ust. 4 Konstytucji, a jego treść spełnia sformułowane w wyroku bu-dżetowe „warunki brzegowe”. 11. Skutki wyroku. Wyrok pozostawia w mocy uznane za niekonstytucyjne plany finansowe zawarte w ustawie budżetowej. Ustawodawca winien jednak niezwłocznie dokonać nowelizacji usta-wy budżetowej, aby dostosować plany finansowe do treści niniejszego rozstrzygnięcia. Do czasu wykonania orzeczenia przez ustawodawcę Minister Finansów jako członek Rady Mini-strów zobowiązany jest przekazywać Trybunałowi Konstytucyjnemu oraz Krajowej Radzie Sądownictwa z właściwej rezerwy środki finansowe niezbędne do wykonywania przez te or-gany ich konstytucyjnie określonych zadań, w tym w zakresie koniecznych wydatków oso-bowych. Wyrok (co oczywiste) nie modyfikuje konstytucyjnych i ustawowych obowiązków TK i KRS. Nie wpływa również na wysokość zobowiązań tych jednostek, np. wobec sędziów czy pracowników. Z przedstawionych względów Trybunał Konstytucyjny orzekł jak w sentencji.