K 23/16

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2017-03-21

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Trybunał Konstytucyjny powinien umorzyć postępowanie w sprawie kontroli konstytucyjności przepisów ustawy o radiofonii i telewizji, które utraciły moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia, w postępowaniu wszczętym wnioskiem grupy senatorów, a nie skargą konstytucyjną?
Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie, ponieważ zaskarżone przepisy utraciły moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia w wyniku nowelizacji wprowadzającej Radę Mediów Narodowych. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 4 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK, umorzenie jest obligatoryjne, chyba że postępowanie zostało wszczęte skargą konstytucyjną, co w tym przypadku nie miało miejsca. Wniosek grupy senatorów nie uprawnia do utrzymania kontroli nad aktami utraciły moc obowiązującą, nawet jeśli ich kontrola byłaby pożądana dla ochrony wolności mediów.
Stan faktyczny
Grupa senatorów wniosła do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności przepisów ustawy z dnia 30 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji z art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka oraz art. 11 Karty praw podstawowych UE. Przepisy te przyznawały ministrowi właściwemu do spraw Skarbu Państwa kompetencje do powoływania i odwoływania członków zarządu i rad nadzorczych mediów publicznych. W trakcie trwania postępowania, w wyniku wejścia w życie ustawy o Radzie Mediów Narodowych, sposób powoływania tych organów został zmieniony, a kompetencje ministra zostały przeniesione na Radę Mediów Narodowych, co skutkowało utratą mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów.
Rozstrzygnięcie
umorzenie postępowania

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 24 marca 2017 r. Pozycja 17 POSTANOWIENIE z dnia 21 marca 2017 r. Sygn. akt K 23/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres – przewodniczący Henryk Cioch Zbigniew Jędrzejewski Lech Morawski Mariusz Muszyński – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2017 r., wniosku grupy senato-rów o zbadanie zgodności: 1) art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 30 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2016 r. poz. 25) w zakresie, w jakim nadaje brzmienie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2015 r. poz. 1531), z art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw czło-wieka i podstawowych wolności, sporządzonej dnia 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz art. 11 ust. 1 i 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 303 z 14.12.2007 r., s. 1), 2) art. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 30 grudnia 2015 r. powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim dodaje art. 28 ust. 1e do ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. powołanej w punkcie 1, z art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 11 ust. 1 i 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, postanawia: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. Grupa senatorów (dalej: wnioskodawca) we wniosku z 12 kwietnia 2016 r. wystąpi-ła do Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 188 OTK ZU A/2017 K 23/16 poz. 17 2 pkt 2 Konstytucji RP, o zbadanie zgodności: 1) art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 30 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2016 r. poz. 25; dalej: ustawa zmieniająca) w zakresie, w jakim nadaje brzmienie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2015 r. poz. 1531 ze zm.; dalej: ustawa o radiofonii i telewizji), z art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej dnia 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej: Konwencja) oraz art. 11 ust. 1 i 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 303 z 14.12.2007 r., s. 1; dalej: Karta praw podstawowych); 2) art. 1 pkt 3 lit. c ustawy zmieniającej w zakresie, w jakim dodaje art. 28 ust. 1e do ustawy o radiofonii i telewizji, z art. 10 ust. 1 Konwencji oraz art. 11 ust. 1 i 2 Karty praw podstawowych. 1.1. Odnośnie do przepisu zaskarżonego w punkcie pierwszym wnioskodawca stwier-dził, że ustawa zmieniająca przewiduje, iż członków zarządu mediów publicznych będzie powoływać oraz odwoływać minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. Regulacja wyłącza więc stosowanie trybu konkursowego w odniesieniu do członków zarządu mediów publicz-nych. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że ustawa o radiofonii i telewizji nie przewiduje żadnych ograniczeń prawnych w zakresie realizacji tych uprawnień, pozwalając przy tym ministrowi na niczym nieograniczone wprowadzenie zmian personalnych do zarządu mediów publicznych. Ponadto ustawa o radiofonii i telewizji daje ministrowi właściwemu do spraw Skarbu Państwa możliwość odwołania osób pełniących wyżej wymienione funkcje w każdym czasie i – w przeciwieństwie do obecnie obowiązujących przepisów – nie wskazuje wyraźnie przyczyn ich odwołania, wprowadzając pełną uznaniowość jednoosobowego organu rządo-wego. W ocenie wnioskodawcy, z brzmienia art. 10 ust. 1 Konwencji można wyprowadzić wniosek o konieczności niezależności mediów publicznych od organów sprawujących władzę w państwie. Wnioskodawca stwierdził, że „(…) ogromne znaczenie ma zapewnienie dzienni-karzom warunków umożliwiających swobodne zbieranie informacji, co należy do nieodłącz-nych ważnych czynności wstępnych w pracy dziennikarskiej i z tego powodu stanowi chro-niony aspekt wolności prasy”. Wnioskodawca wywodził, że regulacja zawarta w art. 27 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji polegająca na przyznaniu ministrowi właściwemu do spraw Skarbu Państwa kom-petencji w zakresie powoływania członków zarządu spółek wykonujących działalność w za-kresie radiofonii i telewizji nie gwarantuje rzeczywistej niezależności politycznej ww. organu spółek, a przez to jest niezgodna z art. 10 ust. 1 Konwencji oraz art. 11 ust. 1 i 2 Karty praw podstawowych. 1.2. Odnośnie do przepisu zaskarżonego w punkcie drugim wnioskodawca wskazał, że ustawa zmieniająca przewiduje, iż członków rad nadzorczych spółek publicznej radiofonii i telewizji będzie powoływać oraz odwoływać minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. Regulacja wyłącza więc stosowanie trybu konkursowego w odniesieniu do członków rad nad-zorczych spółek publicznej radiofonii i telewizji. Wnioskodawca wywodził, że „[p]owołanie określonej osoby na stanowisko będzie przedmiotem jednoosobowej decyzji kierownika da-nego urzędu niepodlegającej jakiejkolwiek weryfikacji”, a przez to skarżony przepis jest nie-zgodny z art. 10 ust. 1 Konwencji oraz art. 11 ust. 1 i 2 Karty praw podstawowych. 2. Pismem z 31 maja 2016 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: Rzecznik) zgłosił swój udział w postępowaniu oraz przedstawił następujące stanowisko: 1) art. 1 pkt 2 lit. b ustawy zmieniającej w zakresie, w jakim nadaje brzmienie art. 27 OTK ZU A/2017 K 23/16 poz. 17 3 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji, jest niezgodny z art. 10 ust. 1 Konwencji oraz art. 11 Karty praw podstawowych; 2) art. 1 pkt 3 lit. c ustawy zmieniającej w zakresie, w jakim dodaje do ustawy o radiofonii i telewizji art. 28 ust. 1e, jest niezgodny z art. 10 ust. 1 Konwencji oraz art. 11 ust. 1 i 2 Karty praw podstawowych. 2.1. Uzasadniając swoje stanowisko, Rzecznik stwierdził, że „(…) 24 marca 2016 r. skierował wniosek do Trybunału Konstytucyjnego, w którym zwrócił się o ocenę zgodności przepisów ustawy zmieniającej z Konstytucją oraz ratyfikowanymi umowami międzynaro-dowymi (sprawa K 13/16). Wśród zaskarżonych przepisów znalazły się również te, objęte obecnie wnioskiem grupy senatorów. W odniesieniu do art. 1 pkt 2 lit. b ustawy zmieniającej oraz art. 1 pkt 3 lit. c w zakresie dodającym w ustawie zmienionej art. 28 ust. 1e Rzecznik w swoim wniosku także wskazał na ich niezgodność z art. 10 EKPCz i art. 11 KPP UE. W dalszej części niniejszego pisma Rzecznik przywołuje zatem część argumentacji, przedło-żonej już wcześniej we wniosku w sprawie K 13/16”. Rzecznik wywodził m.in., że art. 10 Konwencji wymaga zapewnienia niezależności redakcyjnej i autonomii instytucjonalnej publicznych nadawców oraz określenia statusu i sposobu powoływania ich organów zarządzających i nadzorczych w sposób przeciwdziała-jący wpływom politycznym. W ocenie Rzecznika, zadaniem państwa podczas wprowadzania tego typu ograniczeń jest uzasadnienie ich proporcjonalności i adekwatności. Zakazane na gruncie art. 10 Konwencji są ingerencje arbitralne i nieproporcjonalne. Ponadto Rzecznik stwierdził, że w prawie Unii Europejskiej podkreśla się znaczenie niezależności mediów w kontekście wolności od ingerencji władz publicznych. Prawo do wolności wypowiedzi obejmuje – co wyraźnie wskazano w art. 11 ust. 1 Karty praw podsta-wowych – wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe. 2.2. Rzecznik odniósł się także do problemu, który w jego ocenie, ma istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy, a który nie został podniesiony przez wnioskodawcę. Rzecznik wskazywał, że „[z]godnie z art. 4 ustawy zmieniającej, ustawa traci swą moc z dniem 30 czerw-ca 2016 r. Wniosek grupy senatorów skierowany został w trakcie obowiązywania ustawy zmieniającej. Należy jednak liczyć się z tym, że zaskarżony akt – w chwili orzekania przez Trybunał Konstytucyjny – utraci już formalnie swą moc obowiązującą. Należy zatem ocenić, czy – w stanie prawnym po utracie mocy obowiązującej przez zaskarżoną ustawę – będzie zachodziła przesłanka umorzenia postępowania, o której mowa w art. 104 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym. (…) Odnosząc się do konkretnego przypadku zakwestionowanych przepisów ustawy należy wskazać, że – o ile Trybunał Kon-stytucyjny będzie orzekał w tej sprawie po dniu 30 czerwca 2016 r. – ustawa zmieniająca nie będzie już wyznaczała nakazów czy zakazów określonego zachowania, a zatem nie będzie obowiązującym aktem normatywnym. Jej kontrola jest jednak dopuszczalna w świetle art. 104 ust. 3 ustawy o TK z 2015 r., bowiem wydanie orzeczenia w sprawie zgodności za-skarżonych przepisów ustawy z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi jest konieczne dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw, a zatem Trybunał, pomimo orzekania w odnie-sieniu do aktu, który może utracić moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Try-bunał, nie powinien umorzyć postępowania, lecz ocenić zgodność zakwestionowanych prze-pisów ustawy z EKPCz i KPP UE. (…) Wprowadzenie zmian w zakresie wpływu na obsadę zarządu i rad nadzorczych mediów publicznych ma – co wykazano wyżej – związek z prze-strzeganiem wolności wypowiedzi oraz powiązanej z nimi wolności i pluralizmu mediów. Przyjęcie ustawy, która jednorazowo zmieniła te zasady, wywarło skutki również na czas, kiedy ustawa już nie będzie obowiązywać”. OTK ZU A/2017 K 23/16 poz. 17 4 3. Stanowisk nie zajęli Marszałek Sejmu w imieniu Sejmu, Prezes Rady Ministrów w imieniu Rady Ministrów ani Prokurator Generalny. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. 12 kwietnia 2016 r. grupa senatorów (dalej: wnioskodawca) wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie niektórych przepisów ustawy z dnia 30 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2016 r. poz. 25; dalej: ustawa zmieniająca) z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzoną dnia 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej: Konwencja oraz Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 303 z 14.12.2007 r., s. 1; dalej: Karta praw podstawowych). 3 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: otpTK). Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074), „Do postępowań przed Trybunałem Konstytucyjnym, (…), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1 [tj. otpTK], stosuje się przepisy tej ustawy. 2. Czynności procesowe dokonane w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, pozostają w mocy”. Mając na uwadze powyższe, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że do postępowania w niniejszej sprawie wszczętego na podstawie wniosku grupy senatorów z 12 kwietnia 2016 r. stosuje się przepisy otpTK. 2. Z petitum wniosku grupy senatorów wynika, że uczyniła ona przedmiotem kontroli art. 1 pkt 2 lit. b ustawy zmieniającej w zakresie, w jakim nadaje brzmienie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2015 r. poz. 1531, ze zm.; dalej: ustawa o radiofonii i telewizji) oraz art. 1 pkt 3 lit. c ustawy zmieniającej w zakresie, w jakim dodaje do ustawy o radiofonii i telewizji art. 28 ust. 1e, kwestionując zmianę sposobu „(…) obsadzania stanowisk w radach nadzorczych i zarządach istniejących spółek publicznej radiofonii i telewizji”. Oznacza to, że formalnie jako przedmiot wniosku wskazano przepisy zmieniające (przepis nadający nowe brzmienie przepisowi zmienianemu i przepis dodający nowy przepis). Wnioskodawca nie zakwestionował jednak ani trybu uchwalenia tych przepi-sów, ani sposobu wprowadzenia ich w życie. Tylko takie określenie zarzutów powodowałoby, że kontrola Trybunału odnosiłaby się do przepisów zmieniających. We wniosku grupy senato-rów nie sformułowano jednak żadnego zarzutu wobec uchwalenia czy sposobu wprowadzenia w życie przepisów zmieniających, natomiast podniesiono zarzuty tylko wobec treści przepi-sów zmienionych. Sposób sformułowania zarzutów w uzasadnieniu wniosku i argumentacja przytaczana na ich obronę wskazują, że wnioskodawca w rzeczywistości zakwestionował treść przepisów zmienionych w wyniku uchwalenia przepisów zmieniających. Przedmiotem kontroli są więc art. 27 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy zmieniającej oraz art. 28 ust. 1e ustawy o radiofonii i telewizji dodawany przez art. 1 pkt 3 lit. 3 ustawy zmieniającej. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że wskazane uwagi mają znaczenie przy ocenie dopuszczalności orzekania w niniejszej sprawie. Wzorcami kontroli wnioskodawca uczynił przepisy art. 10 ust. 1 Konwencji i art. 11 ust. 1 i 2 Karty praw podstawowych. OTK ZU A/2017 K 23/16 poz. 17 5 3. Ustawa zmieniająca została opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 7 stycznia 2016 r. Na podstawie art. 17 ustawy z dnia 22 czerwca 2016 r. o Radzie Mediów Narodowych (Dz. U. poz. 929; dalej także: ustawa o Radzie Mediów Narodowych) w ustawie o radiofonii i telewizji wprowadzono następujące zmiany: „1) w art. 27 w ust. 3 wyrazy «minister właści-wy do spraw Skarbu Państwa» zastępuje się wyrazami «Rada Mediów Narodowych»; 2) w art. 28: a) w ust. 1e wyrazy «minister właściwy do spraw Skarbu Państwa» zastępuje się wyrazami «Rada Mediów Narodowych», (…)”. Art. 17 ustawy o Radzie Mediów Narodowych wszedł w życie 7 lipca 2016 r. Z powyższego wynika, że w dniu rozpoznawania sprawy z wniosku senatorów przez Trybu-nał Konstytucyjny, art. 27 ustawy o radiofonii i telewizji brzmi: „1. Zarząd spółki liczy od jednego do trzech członków. 2. (uchylony) 3. Członków zarządu, w tym prezesa zarządu, po-wołuje i odwołuje Rada Mediów Narodowych. 4. Członków zarządu powołuje się spośród osób posiadających kompetencje w dziedzinie radiofonii i telewizji oraz nieskazanych pra-womocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub prze-stępstwo skarbowe. (…) 7. Członkowie zarządów i osoby zajmujące kierownicze stanowiska w jednostkach publicznej radiofonii i telewizji kierują się w swojej pracy oraz w ocenie dziennikarzy i innych twórców im podległych zasadami profesjonalizmu, uczciwości i rzetelności oraz wskazaniami zawartymi w art. 21 ust. 1a i 2 ustawy”. Art. 28 ustawy o radiofonii i telewizji w dniu orzekania przez Trybunał Konstytucyjny brzmi: „1. Rada nadzorcza spółki liczy trzech członków. (…) 1e. Członków rady nadzorczej powołuje i odwołuje Rada Mediów Narodowych. 1f. Członków rady nadzorczej powołuje się spośród osób, które spełniają warunki określone w przepisach o prywatyzacji i komercja-lizacji dla kandydatów do rad nadzorczych spółek, w których Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem. (…)”. Ustawa o Radzie Mediów Narodowych zmieniła ponadto brzmienie art. 4 ustawy zmieniającej, eliminując czasowe ograniczenie obowiązywania tej ustawy. W ten sposób treść art. 4 ustawy zmieniającej w obecnym brzmieniu kształtuje się następująco: „Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia”. Mając na uwadze powyższe, nie ulega wątpliwości, że ustawodawca ustawą o Radzie Mediów Narodowych zmienił sposób powoływania członków zarządu i rad nadzorczych spó-łek publicznej radiofonii i telewizji, uwzględniający udział ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, i ustanowił nowy mechanizm z udziałem organu kolegialnego, jakim jest Rada Mediów Narodowych. Zgodnie z art. 2 ustawy o Radzie Mediów Narodowych: „1. Rada jest organem właściwym w sprawach powoływania i odwoływania składów osobowych orga-nów jednostek publicznej radiofonii i telewizji oraz Polskiej Agencji Prasowej (…). 2. Zada-nia, o których mowa w ust. 1, Rada wykonuje, kierując się potrzebą zapewnienia rzetelnego wypełniania przez spółki ich ustawowych zadań oraz ochrony ich samodzielności i niezależności redakcyjnej”. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w obecnym stanie prawnym nie istnieje norma prawna przyznająca ministrowi właściwemu do spraw Skarbu Państwa kompetencję w zakre-sie powoływania i odwoływania członków zarządu i rady nadzorczej spółek publicznej radio-fonii i telewizji. Wynika z tego, że przepisy ustawy o radiofonii i telewizji w brzmieniu nada-nym kwestionowanymi w niniejszej sprawie przepisami ustawy zmieniającej utraciły moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Nie mogą być one stosowane do stanów prawnych z przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. 4. W tym miejscu Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że podczas oceny konstytu-cyjności treści normy prawnej miarodajny jest stan konstytucyjny z dnia orzekania. Teza ta została utrwalona w orzecznictwie Trybunału (zob. np. wyroki: z 25 listopada 1997 r., sygn. OTK ZU A/2017 K 23/16 poz. 17 6 U 6/97, OTK ZU nr 5-6/1997, poz. 65; 29 października 2002 r., sygn. P 19/01, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 67; 12 lipca 2005 r., sygn. P 11/03, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 80; 16 marca 2011 r., sygn. K 35/08, OTK ZU nr 2/A/2011, poz. 11). 5. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 4 otpTK: „Trybunał na posiedzeniu niejawnym wydaje po-stanowienie o umorzeniu postępowania: (…) jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym za-kresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał; (…)”. Zgodnie z art. 59 ust. 3 otpTK: „Trybunał nie umarza postępowania z przyczyny, o której mowa w ust. 1 pkt 4, jeżeli wydanie orzeczenia w postępowaniu zainicjowanym skargą konstytucyjną jest ko-nieczne dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw”. Obecne przepisy ograniczają możliwość orzekania o aktach i przepisach, które utraciły moc obowiązującą, do spraw zainicjowanych skargą konstytucyjną i tym różnią się od poprzed-nich regulacji prawnych. Pod rządami wcześniejszych ustaw, czyli kolejno: art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.), art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) oraz art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyj-nym (Dz. U. poz. 1157), Trybunał mógł orzekać o akcie normatywnym, który utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia, jeżeli wydanie orzeczenia o takim akcie było ko-nieczne dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Nie miał znaczenia tryb, w jakim zai-nicjowano kontrolę konstytucyjności prawa. 6. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, przepisy, które są przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, nie mogą być nadal stosowane na podstawie jakiejkolwiek normy inter-temporalnej. Utraciły one zatem moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez TK. Postępowanie w sprawie nie zostało zainicjowane skargą konstytucyjną, a więc kontroli kon-stytucyjności nie uzasadnia wzgląd na ochronę konstytucyjnych wolności lub praw jednostki. W sprawie nie będzie miał zastosowanie art. 59 ust. 3 otpTK. Zaskarżone przepisy będące przedmiotem kontroli nie kształtują sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej konstytucyjnie chronionych praw i wolności, a ustawodawca skutecznie wyeliminował je z systemu prawne-go, zmieniając sposób powoływania członków zarządu i członków rady nadzorczej spółek publicznej radiofonii i telewizji. Stanowisko Trybunału w niniejszej sprawie jest zbieżne z tym, wyrażonym w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. K 13/16, w której wnioskodawca także uczynił przedmiotem kontroli przepisy zaskarżone w niniejszej sprawie. Trybunał stwierdził wów-czas, że „[w]ejście w życie ustawy o RMN doprowadziło do dezaktualizacji niektórych zarzu-tów formułowanych pod adresem ustawy nowelizującej. Przewidziany w tej ustawie mecha-nizm obsadzania funkcji w zarządach i radach nadzorczych spółek publicznej radiofonii i telewizji przez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa został bowiem w pełni zastą-piony procedurą zakładającą udział nowo powołanego organu państwa – Rady Mediów Naro-dowych. To znaczy, że w obecnym stanie prawnym brak jest unormowań przewidujących powoływanie członków organów spółek publicznej radiofonii i telewizji przez ministra wła-ściwego do spraw Skarbu Państwa. Normy takie wprowadzono w ustawie nowelizującej i w tym konkretnym zakresie były kwestionowane przez wnioskodawców. Obecnie jednak unormowania te zostały uchylone, a zamiast nich wykreowano nowy model obsadzania władz spółek publicznej radiofonii i telewizji. Z tego względu Trybunał nie może oceniać kwestio-nowanego art. 1 pkt 2 lit. b ustawy nowelizującej z punktu widzenia procedury powoływania zarządów spółek przez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa. W tym zakresie po-stępowanie podlega umorzeniu ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia (art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). (…) Nieco odmienna sytuacja dotyczy art. 1 pkt 3 lit. c ustawy noweli-zującej. Nie jest to bowiem przepis uchylający dotychczasowe brzmienie konkretnego unor- OTK ZU A/2017 K 23/16 poz. 17 7 mowania ustawy o radiofonii i telewizji, ale wprowadzający do niej nowy art. 28 ust. 1e. Na mocy tego uregulowania ustawodawca przewidział nową procedurę powoływania członków rad nadzorczych spółek publicznej radiofonii i telewizji. Przepis ten został zakwestionowany z uwagi na przyznanie kompetencji w tym zakresie ministrowi właściwemu do spraw Skarbu Państwa. Obecnie jednak procedura powoływania rad nadzorczych została raz jeszcze zmodyfi-kowana i odbywa się w zmieniony sposób, bez udziału ministra. To sprawia, że Trybunał nie może dokonać kontroli konstytucyjności art. 1 pkt 3 lit. c ustawy nowelizującej. Przepis ten bowiem – w zakwestionowanym zakresie, czyli w odniesieniu do treści art. 28 ust. 1e ustawy o radiofonii i telewizji – utracił moc obowiązującą. Skutkuje to umorzeniem postępowania w odniesieniu do kontroli konstytucyjności art. 1 pkt 3 lit. c ustawy nowelizującej” (wyrok TK z 13 grudnia 2016 r. sygn. K 13/16, OTK ZU A/2016, poz. 101). W świetle poczynionych ustaleń, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że orzekanie o konstytucyjności zaskarżonych przez grupę senatorów przepisów stało się prawnie niedo-puszczalne. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

Powołane przepisy

art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolnościart. 11 ust. 1 i 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło