K 39/13

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 24 czerwca 2016 r. Pozycja 43 POSTANOWIENIE z dnia 22 czerwca 2016 r. Sygn. akt K 39/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka – przewodniczący Julia Przyłębska Andrzej Rzepliński – sprawozdawca Piotr Tuleja Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2016 r., wniosku Zrze-szenia Związków Zawodowych Służby Celnej Rzeczypospolitej Polskiej i Federacji Związ-ków Zawodowych Służby Celnej o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści wyroku Trybuna-łu Konstytucyjnego z 3 marca 2015 r. w sprawie K 39/13 (Dz.U.334), p o s t a n a w i a: na podstawie art. 107 ust. 1 i 2 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (j.t. Dz.U.2016.293) odmówić wyjaśnienia wątpliwości co do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 marca 2015 r. w sprawie K 39/13 (Dz.U.334). UZASADNIENIE I 1. Ogólnokrajowe organy Zrzeszenia Związków Zawodowych Służby Celnej Rzeczy-pospolitej Polskiej i Federacji Związków Zawodowych Służby Celnej (dalej: wnioskodawcy), na podstawie art. 107 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (j.t. Dz.U.2016.293), wniosły 18 maja 2016 r. o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści lit. b sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 marca 2015 r. w sprawie K 39/13, zgodnie z którym „Art. 1, art. 18a ust. 1 i art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrze-niu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Po-żarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2013 r. poz. 667, 675, 1623 i 1717 oraz z 2014 r. poz. 502, 696 i 1822): (…) w zakresie, w jakim wśród osób uprawnionych do świadczeń emerytalnych pomijają funkcjonariuszy Służby Celnej, którzy wykonują zadania określone w art. 2 ust. 1 pkt 4-6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1404 oraz z 2014 r. poz. 486, 1055, 1215, 1395 i 1662) są niezgodne z art. 32 Konstytucji”. OTK ZU A/2016 K 39/13 poz. 43 2 1.1. Zdaniem wnioskodawców, wątpliwość co do treści lit. b sentencji wyroku w sprawie K 39/13 polega na tym, że stwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny naruszenie art. 32 Konstytucji dotyczy: 1) funkcjonariuszy Służby Celnej, czyli ogółu funkcjonariuszy pełniących służbę w jednolitej formacji mundurowej, której powierzono zadania, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4-6 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U.2015.990, ze zm.; dalej: usc) albo 2) indywidualnie wyłącznie tych funkcjonariuszy Służby Celnej, któ-rzy osobiście realizowali, realizują bądź będą realizować zadania, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4-6 usc. 1.2. Wnioskodawcy wskazali, że wątpliwość ta ujawniła się w procesie stanowienia prawa, a jej konsekwencją może być wadliwe wykonanie wyroku w sprawie K 39/13 przez ustawodawcę oraz wtórna niekonstytucyjność prawa, godząca w konstytucyjne prawa pod-miotowe funkcjonariuszy Służby Celnej. 1.3. Wnioskodawcy, w piśmie z 17 czerwca 2016 r., powtórzyli swoją argumentację i dodatkowo podnieśli, że Dyrektorzy Izb Celnych nie są w stanie wskazać precyzyjnie spo-śród funkcjonariuszy Służby Celnej tych, którzy realizowali lub realizują zadania określone w art. 2 ust. 1 pkt 4-6 usc. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 107 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (j.t. Dz.U.2016.293; dalej: uTK z 2015 r.) „Na wniosek uczestnika postępowania skład orze-kający, który wydał orzeczenie, na posiedzeniu niejawnym rozstrzyga, w drodze postanowie-nia, wątpliwości co do jego treści” (ust. 1). „Jeżeli wniosku o wyjaśnienie wątpliwości co do treści orzeczenia nie może rozpoznać skład orzekający wskazany w ust. 1, wniosek rozpozna-je taki sam skład” (ust. 2). Przepisy o podobnym brzmieniu były w ustawie z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.102.643, ze zm.; dalej: uTK z 1997 r.). Jej art. 74 stanowił „Na wniosek uczestnika postępowania skład orzekający Trybunału, który wydał orzeczenie, na posiedzeniu niejawnym rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści” (ust. 1). „Jeżeli wniosku o wyjaśnienie wątpliwości nie może rozpoznać skład orzeka-jący wskazany w ust. 1, wniosek powinien być rozpoznany przez taki sam skład” (ust. 2). 2. Ogólnokrajowe organy Zrzeszenia Związków Zawodowych Służby Celnej Rzeczy-pospolitej Polskiej i Federacji Związków Zawodowych Służby Celnej (dalej: wnioskodawcy) były uczestnikami postępowania w sprawie K 39/131. Nie ulega zatem wątpliwości, że pod-mioty te mają legitymację do wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści wyroku w sprawie K 39/13. 3. W niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 107 ust. 2 uTK z 2015 r. Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli wniosku o wyjaśnienie wątpliwości co do treści orzeczenia nie mo-że rozpoznać skład orzekający Trybunału, który wydał orzeczenie, wniosek rozpoznaje taki sam skład. Z tego względu wniosek o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści wyroku 1 Powołane orzeczenia TK pochodzą z Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy, http://otkzu.trybunal.gov.pl OTK ZU A/2016 K 39/13 poz. 43 3 w sprawie K 39/13 rozpoznał Trybunał w takim samym składzie, choć nie tym samym, jak skład orzekający, który go wydał. 4. Na gruncie art. 74 ust. 1 uTK z 1997 r. Trybunał wyjaśniał, że potrzeba rozstrzy-gnięcia wątpliwości co do treści wydanego orzeczenia może wynikać z nie dość precyzyjnego tekstu orzeczenia, jego wadliwego rozumienia przez uczestnika postępowania, sprzecznych stanowisk uczestników co do jego treści lub wątpliwości co do wykonania (określonych bez-pośrednich skutków prawnych) orzeczenia. Wykładnia orzeczenia Trybunału nie może pro-wadzić do nowego rozstrzygnięcia ani uzupełnienia poprzedniego rozstrzygnięcia. Zgłoszona Trybunałowi wątpliwość musi mieć istotny (poważny) i obiektywny charakter. Nie może to być wyłącznie subiektywna wątpliwość wnioskującego o dokonanie wykładni. 4.1. Przez „treść orzeczenia”, o której była mowa w art. 74 ust. 1 uTK z 1997 r., Try-bunał rozumiał tylko sentencję orzeczenia, a więc rozstrzygnięcie Trybunału w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 6 uTK z 1997 r. Wniosek taki potwierdzała interpretacja art. 190 Konstytu-cji, która determinuje rozumienie wyrażeń ustawowych. Moc powszechnie obowiązująca i ostateczność (art. 190 ust. 1 Konstytucji), wymogi co do ogłaszania (art. 190 ust. 2 Konsty-tucji), wejście w życie (art. 190 ust. 3 Konstytucji) oraz możliwość wznowienia postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji) ustrojodawca wiąże tylko z orzeczeniami Trybunału w wąskim rozumieniu, a więc z rozstrzygnięciami, które podejmuje Trybunał w sentencji swoich orze-czeń. 4.2. Art. 190 Konstytucji nie odnosi się do uzasadnienia orzeczenia Trybunału, które przedstawia argumenty sędziów biorących udział w jego wydaniu na rzecz rozstrzygnięcia wyrażonego w sentencji orzeczenia. Istotą (treścią) orzeczenia Trybunału jest rozstrzygnięcie podjęte przez Trybunał w ramach przypisanych mu kompetencji, a nie jego uzasadnienie. Rozstrzygnięcie to z mocy Konstytucji ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczne, a wątpliwości co do jego treści mogą być wyjaśnione przez skład orzekający Trybunału, któ-ry je wydał. 4.3. Wniosek o wykładnię orzeczenia Trybunału nie może zatem zmierzać do wyja-śnienia użytych w jego uzasadnieniu słów i terminów języka prawniczego ani do polemiki ze stanowiskiem Trybunału orzekającego w sprawie (zob. np. postanowienia TK z: 21 marca 2000 r. w sprawie K 4/99; 28 maja 2008 r. w sprawie K 2/07 i 5 listopada 2013 r. w sprawie SK 6/10 oraz Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński [w:] Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Warszawa 1999, s. 211; Z. Czeszejko-Sochacki, Sądownictwo konstytucyjne w Polsce na tle porównawczym, Warszawa 2003, s. 348-349; L. Garlicki, ko-mentarz do art. 190, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, Warszawa 1999-2007, s. 7; P. Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Pol-skiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, Warszawa 2008, s. 370).). 5. W związku z niemal identycznym brzmieniem art. 74 uTK z 1997 r. oraz art. 107 uTK z 2015 r. ustalenia te zachowują aktualność. 6. Odnosząc się do wniosku o rozstrzygnięcie wątpliwości przedstawionych przez wnioskodawców, Trybunał stwierdza, że treść sentencji wyroku w sprawie K 39/13 nie budzi wątpliwości. Przedstawiona przez wnioskodawców wątpliwość co do rozumienia lit. b. wyro-ku ma wyłącznie subiektywny charakter, co potwierdzają dołączone do wniosku opinie praw-ne i materiały z procesu legislacyjnego. W sentencji wyroku, oznaczonej jako lit. b., Trybunał jednoznacznie stwierdził, że „Art. 1, art. 18a ust. 1 i art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego OTK ZU A/2016 K 39/13 poz. 43 4 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa We-wnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Woj-skowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (…) w zakresie, w jakim wśród osób uprawnionych do świadczeń emerytalnych pomijają funkcjonariuszy Służby Cel-nej, którzy wykonują zadania określone w art. 2 ust. 1 pkt 4-6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (…) są niezgodne z art. 32 Konstytucji”. Wykonując wyrok Trybunału w sprawie K 39/13, ustawodawca ma szeroki margines swobody nowego ukształtowania świadczeń emerytalnych funkcjonariuszy celnych, którzy wykonują zadania określone w art. 2 ust. 1 pkt 4-6 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w ochronie interesów fiskalnych Polski oraz Unii Europejskiej. 7. Konkludując, Trybunał stwierdza, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające roz-strzygnięcie wątpliwości przedstawionej przez wnioskodawców. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.