K 6/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 21 listopada 2019 r. Pozycja 59 POSTANOWIENIE z dnia 19 listopada 2019 r. Sygn. akt K 6/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski Justyn Piskorski Piotr Pszczółkowski – sprawozdawca Wojciech Sych, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2019 r., połączonych wnio-sków: 1) grupy posłów o zbadanie zgodności: a) art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 34) w zakresie, w jakim zmienia art. 11 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służ-bie cywilnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1111, ze zm.), a w razie gdyby ustawa o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw weszła w życie przed dniem orzekania przez Trybunał – art. 11 ust. 1 pkt 9 ustawy o służbie cywilnej, z art. 2 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, b) art. 1 pkt 12 ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw, a w razie gdyby ustawa ta weszła w życie przed dniem orzeka-nia przez Trybunał – art. 53 ustawy o służbie cywilnej, z art. 2 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, c) art. 1 pkt 13 ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw, a w razie gdyby ustawa ta weszła w życie przed dniem orzeka-nia przez Trybunał – art. 53a ustawy o służbie cywilnej, z art. 2, art. 60 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 153 ust. 1 Konstytucji, d) art. 2 ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw, a w razie gdyby ustawa ta weszła w życie przed dniem orzekania przez Trybunał – art. 33c ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 812, ze zm.), z art. 2 Konstytucji, e) art. 6 ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw z art. 2 Konstytucji; 2) Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności: a) art. 1 pkt 14 ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw w zakresie, w jakim uchyla art. 54 ust. 1 ustawy o służbie cy-wilnej, z art. 60 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, OTK ZU A/2019 K 6/16 poz. 59 2 b) art. 53a ustawy o służbie cywilnej, dodanego przez art. 1 pkt 13 ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw, z art. 60 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, c) art. 6 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw, z zasadą zaufania obywateli do państwa i prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji, a także z art. 60 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, postanawia: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organiza-cji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 oraz z 2019 r. poz. 125) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. We wniosku z 22 stycznia 2016 r. grupa posłów na Sejm VIII kadencji (dalej: grupa posłów) wniosła o orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny, że: 1) art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 34; dalej: ustawa zmieniająca u.s.c.) w zakresie, w jakim zmienia art. 11 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1111, ze zm.; dalej: u.s.c.), a w razie gdyby ustawa zmieniają-ca u.s.c. weszła w życie przed dniem orzekania przez Trybunał – art. 11 ust. 1 pkt 9 u.s.c., jest niezgodny z art. 2 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, 2) art. 1 pkt 12 ustawy zmieniającej u.s.c., a w razie gdyby ustawa zmieniająca u.s.c. weszła w życie przed dniem orzekania przez Trybunał – art. 53 u.s.c., jest niezgodny z art. 2 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, 3) art. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej u.s.c., a w razie gdyby ustawa zmieniająca u.s.c. weszła w życie przed dniem orzekania przez Trybunał – art. 53a u.s.c., jest niezgodny z art. 2, art. 60 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, 4) art. 2 ustawy zmieniającej u.s.c., a w razie gdyby ustawa zmieniająca u.s.c. weszła w życie przed dniem orzekania przez Trybunał – art. 33c ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 812, ze zm.; dalej: u.d.a.r.), jest nie-zgodny z art. 2 Konstytucji, 5) art. 6 ustawy zmieniającej u.s.c. jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. 2. We wniosku z 1 lutego 2016 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: Rzecznik) wniósł o orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny, że: 1) art. 1 pkt 14 ustawy zmieniającej u.s.c. w zakresie, w jakim uchyla art. 54 ust. 1 u.s.c., jest niezgodny z art. 60 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, 2) art. 53a u.s.c., dodany przez art. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej u.s.c., jest niezgodny z art. 60 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, 3) art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej u.s.c., jest niezgodny z zasadą zaufania obywateli do państwa i prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji, a także z art. 60 i art. 153 ust. 1 Konsty-tucji. OTK ZU A/2019 K 6/16 poz. 59 3 3. Na mocy zarządzenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 5 kwietnia 2016 r. wniosek grupy posłów z 22 stycznia 2016 r. oraz wniosek Rzecznika z 1 lutego 2016 r. zosta-ły skierowane do łącznego ich rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny. 4. W piśmie z 30 maja 2016 r. Rzecznik zajął stanowisko w sprawie wniosku grupy posłów z 22 stycznia 2016 r. w zakresie nieobjętym wnioskiem Rzecznika z 1 lutego 2016 r. Wniósł o orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny, że: 1) art. 11 ust. 1 pkt 9 u.s.c. jest niezgodny z art. 153 ust. 1 Konstytucji, 2) art. 1 pkt 12 lit. b ustawy zmieniającej u.s.c., uchylający art. 53 pkt 4 i 5 u.s.c., jest niezgodny z art. 153 ust. 1 Konstytucji, 3) art. 33c u.d.a.r. jest niezgodny z zasadą poprawnej legislacji oraz z zasadą zaufania obywateli do państwa i prawa wynikającymi z art. 2 Konstytucji. 5. W piśmie z 14 listopada 2017 r. Prokurator Generalny przedstawił stanowisko w sprawie, jednocześnie wnosząc o orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny, że: 1) art. 1 pkt 14 ustawy zmieniającej u.s.c. w zakresie, w jakim uchyla art. 54 ust. 1 u.s.c., jest zgodny z art. 60 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, 2) art. 53a ust. 1-5 u.s.c. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej u.s.c. w zakresie, w jakim nie określa kryteriów wyboru kandydatów powoływanych na wyż-sze stanowiska w służbie cywilnej, jest zgodny z art. 60 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, 3) art. 11 ust. 1 pkt 9 u.s.c. jest zgodny z art. 153 ust. 1 Konstytucji, 4) art. 53 ust. 1 u.s.c. w zakresie, w jakim pomija wymóg odpowiedniego stażu pracy dla osób ubiegających się o wyższe stanowiska w służbie cywilnej, jest zgodny z art. 153 ust. 1 Konstytucji. Ponadto Prokurator Generalny wniósł o umorzenie postępowania: 1) w zakresie art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej u.s.c. ze względu na utratę mocy obo-wiązującej zaskarżonego przepisu przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał, 2) w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. 6. Na mocy zarządzenia przewodniczącego składu orzekającego z 3 lipca 2019 r. ter-min rozprawy został wyznaczony na 19 września 2019 r., godz. 10:00. 7. W piśmie z 30 sierpnia 2019 r. Marszałek Sejmu, działając w imieniu Sejmu, przed-stawił stanowisko w sprawie i wniósł o orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny, że: 1) art. 11 ust. 1 pkt 9 u.s.c. jest zgodny z art. 153 ust. 1 Konstytucji, 2) art. 53a ust. 1-5 u.s.c. jest zgodny z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 153 ust. 1 Konstytucji. Ponadto Marszałek Sejmu wniósł o umorzenie postępowania: 1) w zakresie art. 1 pkt 14 i art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej u.s.c. ze względu na utra-tę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów, 2) w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. 8. W piśmie z 2 września 2019 r. Rzecznik wycofał swój wniosek z 1 lutego 2016 r. oraz wniósł o umorzenie postępowania w tym zakresie. 9. W piśmie z 12 września 2019 r. Prokurator Generalny zmodyfikował swoje stano-wisko w sprawie oraz wniósł o orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny, że: 1) art. 53a ust. 1-5 u.s.c. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej u.s.c. w zakresie, w jakim nie określa kryteriów wyboru kandydatów powoływanych na wyż-sze stanowiska w służbie cywilnej, jest zgodny z art. 60 i art. 153 ust. 1 Konstytucji, OTK ZU A/2019 K 6/16 poz. 59 4 2) art. 11 ust. 1 pkt 9 u.s.c. jest zgodny z art. 153 ust. 1 Konstytucji, 3) art. 53 ust. 1 u.s.c. w zakresie, w jakim pomija wymóg odpowiedniego stażu pracy dla osób ubiegających się o wyższe stanowiska w służbie cywilnej, jest zgodny z art. 153 ust. 1 Konstytucji. Ponadto Prokurator Generalny wniósł o umorzenie postępowania: 1) w zakresie wniosku Rzecznika z 1 lutego 2016 r. ze względu na cofnięcie wniosku, 2) w zakresie art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej u.s.c. ze względu na utratę mocy obo-wiązującej zaskarżonego przepisu przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, 3) w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia. 10. 19 września 2019 r. – przed rozprawą – przedstawiciele grupy posłów złożyli w biurze podawczym Trybunału pismo, w którym poinformowali, że – działając w imieniu wnioskodawcy – wycofują wniosek grupy posłów na Sejm VIII kadencji z 22 stycznia 2016 r. oraz wnoszą o umorzenie postępowania w tym zakresie. 11. Na mocy zarządzenia z 25 września 2019 r. przewodniczący składu orzekającego wezwał do usunięcia – w terminie 7 dni, licząc od dnia otrzymania zarządzenia, pod rygorem uznania pisma procesowego za bezskuteczne – braków formalnym pisma z 19 września 2019 r. przez – alternatywnie – wykazanie uprawnienia dla przedstawicieli grupy posłów, z którego wynikałoby prawo do wycofania wniosku w imieniu grupy posłów, udzielonego przez uprawniony podmiot (tj. grupę co najmniej 50 posłów, tych samym którzy poparli wniosek z 22 stycznia 2016 r.), albo przedstawienie listy z podpisami posłów popierających pismo przedstawicieli grupy posłów z 19 września 2019 r. o wycofaniu wniosku (w liczbie co najmniej 50 posłów, którzy poparli wniosek). Posłowie-wnioskodawcy nie uzupełnili jednakże wskazanych braków formalnych pi-sma z 19 września 2019 r. 12. Na mocy postanowienia z 5 listopada 2019 r. w sprawie zwołania pierwszego po-siedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. poz. 1056) Prezydent zwołał na 12 listopa-da 2019 r. pierwsze posiedzenie Sejmu wybranego 13 października 2019 r. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Przedmiotem rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny w niniejszym postępowa-niu były dwa – połączone w celu ich łącznego rozpoznania przez Trybunał – wnioski doty-czące, w szczególności, zmian w zakresie reguł powoływania Szefa Służby Cywilnej i obsa-dzania wyższych stanowisk w służbie cywilnej, wynikających z ustawy z dnia 30 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 34). Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem grupy posłów na Sejm VIII kadencji (dalej: posłowie-wnioskodawcy) z 22 stycznia 2016 r. oraz wnioskiem Rzecznika Praw Oby-watelskich z 1 lutego 2016 r., złożonymi na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji. 2. W piśmie z 2 września 2019 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wycofał swój wnio-sek z 1 lutego 2016 r. oraz wniósł o umorzenie postępowania w tym zakresie. 2.1. Zgodnie z art. 56 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: OTK ZU A/2019 K 6/16 poz. 59 5 u.o.t.p.TK), do rozpoczęcia rozprawy wnioskodawca może wycofać wniosek. Natomiast, sto-sownie do art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, Trybunał na posiedzeniu niejawnym wydaje posta-nowienie o umorzeniu postępowania na skutek cofnięcia wniosku, pytania prawnego albo skargi konstytucyjnej. W orzecznictwie Trybunał przyjmuje konsekwentnie, że „prawo do wycofania wnio-sku, pytania prawnego lub skargi konstytucyjnej przed rozpoczęciem rozprawy mieści się w granicach swobodnego uznania podmiotu mającego kompetencję do wszczęcia postępowania i jest jednym z przejawów zasady dyspozycyjności, na której opiera się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym” (postanowienie z 21 lutego 2018 r., sygn. K 15/15, OTK ZU A/2018, poz. 8; zob. także postanowienie z 13 grudnia 2018 r., sygn. K 19/16, OTK ZU A/2018, poz. 78). 2.2. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał – działając na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK – postanowił umorzyć postępowanie w zakresie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z 1 lutego 2016 r. 3. W piśmie z 19 września 2019 r. przedstawiciele posłów-wnioskodawców poinfor-mowali Trybunał, że – działając w imieniu posłów-wnioskodawców – wycofują wniosek z 22 stycznia 2016 r. oraz wnoszą o umorzenie postępowania w tym zakresie. 3.1. Zgodnie z art. 43 ust. 1 u.o.t.p.TK, uczestnik postępowania działa przed Trybuna-łem osobiście, przez umocowanego przedstawiciela lub pełnomocnika. Przepis ten ma charak-ter ogólny i dotyczy również tych sytuacji, w których podmiotem inicjującym postępowanie przed Trybunałem miałaby być grupa posłów. W myśl art. 43 ust. 4 zdanie pierwsze u.o.t.p.TK, przedstawicielem grupy posłów mogą być posłowie. Na podstawie akt niniejszej sprawy Trybunał ustalił, że przedstawiciele posłów-wnioskodawców zostali przez nich umocowani do „reprezentowania w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym z prawem modyfikowania wniosku oraz udzielania dalszych pełnomocnictw” (wniosek z 22 stycznia 2016 r., s. 2). Jednakże umocowanie to nie obejmo-wało prawa do wycofania wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p.TK. Przed-stawiciele posłów-wnioskodawców nie wykazali również, że posiadają umocowanie do doko-nania takiej czynności procesowej, gdy składali pismo z 19 września 2019 r., informujące Trybunał o wycofaniu wniosku z 22 stycznia 2016 r. Do ww. pisma nie zostały bowiem załą-czone ani osobne pełnomocnictwo do wycofania wniosku, podpisane przez co najmniej 50 posłów-wnioskodawców, ani lista z podpisami posłów-wnioskodawców, którzy cofają swoje poparcie dla wniosku. Na mocy zarządzenia z 25 września 2019 r. przewodniczący składu orzekającego we-zwał przedstawicieli posłów-wnioskodawców do usunięcia – w terminie 7 dni, licząc od dnia otrzymania zarządzenia, pod rygorem uznania pisma procesowego za bezskuteczne – wskaza-nych braków formalnych pisma z 19 września 2019 r. Braki formalne nie zostały jednak uzu-pełnione. W tych okolicznościach Trybunał uznał pismo procesowe przedstawicieli posłów-wnioskodawców z 19 września 2019 r. o wycofaniu wniosku z 22 stycznia 2016 r. za bezsku-teczne. 3.2. Jednocześnie Trybunał, działając z urzędu, uwzględnił, że 12 listopada 2019 r. – zgodnie z postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 5 listopada 2019 r. w sprawie zwołania pierwszego posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. poz. 1056) – odbyło się pierwsze posiedzenie Sejmu IX kadencji wybranego 13 października 2019 r. OTK ZU A/2019 K 6/16 poz. 59 6 Stosownie do art. 98 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji, kadencja Sejmu rozpoczyna się z dniem zebrania się Sejmu na pierwsze posiedzenie i trwa do dnia poprzedzającego dzień zebrania się Sejmu następnej kadencji. Tym samym VIII kadencja Sejmu zakończyła się 11 listopada 2019 r. Zgodnie z kolei z art. 59 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK, w wypadku zakończenia kadencji Sejmu w niezakończonych sprawach wszczętych na podstawie wniosku grupy posłów, o któ-rym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny, na posiedzeniu nie-jawnym, wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Przepis ten miał zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy wobec zakończenia VIII kadencji Sejmu 11 listopada 2019 r. Z tego powodu Trybunał – działając na podstawie 59 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK – posta-nowił umorzyć postępowanie także w zakresie wniosku grupy posłów na Sejm VIII kadencji z 22 stycznia 2016 r. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.