P 4/25

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 17 kwietnia 2026 r. Pozycja 35 POSTANOWIENIE z dnia 31 marca 2026 r. Sygn. akt P 4/25 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych – przewodniczący Justyn Piskorski Bartłomiej Sochański – sprawozdawca Bogdan Święczkowski Rafał Wojciechowski, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2026 r., pytania prawnego Sądu Rejonowego w Lesznie: czy art. 178a § 5 w związku z art. 44b § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383) w zakresie, w jakim przewidują ob-ligatoryjny przepadek pojazdu mechanicznego stanowiącego wyłączną własność sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 powyższej ustawy popełnionego w okre-ślonym w tym przepisie stanie nietrzeźwości, są zgodne z art. 45 ust. 1, art. 175 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1, art. 42 ust. 1 i 3, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. Sąd Rejonowy w Lesznie, II Wydział Karny (dalej: sąd pytający), postanowieniem z 27 czerwca 2025 r. zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 178a § 5 w związku z art. 44b § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383; dalej: k.k.) w zakresie, w jakim „przewidują obligatoryjny przepa-dek pojazdu mechanicznego stanowiącego jego wyłączną własność od sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. popełnionego w określonym w tym przepisie stanie nietrzeźwości”, są zgodne z art. 45 ust. 1, art. 175 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1, art. 42 ust. 1 i 3, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU A/2026 P 4/25 poz. 35 2 1.1. Niniejsze pytanie prawne zostało zadane na gruncie następującego stanu faktycz-nego: oskarżony stanął przed sądem pytającym pod zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. polegającego na tym, że prowadził samochód w stanie nietrzeźwości. Za-wartość alkoholu w organizmie oskarżonego była wyższa niż 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu. Wobec oskarżonego, jak wskazuje sąd pytający, może zostać orzeczony przepadek prowadzonego przez niego pojazdu mechanicznego. Pojazd ten stanowi jego wyłączną wła-sność, nie uległ uszkodzeniu ani utracie, jak również nie został w jakiejkolwiek formie zbyty. 1.2. Sąd pytający w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że w art. 178a § 5 oraz art. 44b § 1 k.k. posłużono się zwrotem „sąd orzeka”, co – w świetle wykładni przyjmowanej w orzecznictwie – przesądza o obligatoryjnym charakterze przepadku po ziszczeniu się prze-słanek ustawowych. Jednocześnie ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od prze-padku jedynie wtedy, gdy „zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami”. Sąd pytający podniósł, że jest to sformułowanie wysoce nieostre, a jego konstrukcja (kumulacja „wyjątkowości” i „szczególności”) sugeruje skrajnie wąski, w prakty-ce iluzoryczny zakres zastosowania wyjątku. W konsekwencji przepadek przybiera postać reakcji o charakterze de facto bezwzględnym, ograniczając realną możliwość indywidualiza-cji rozstrzygnięcia. W ocenie sądu pytającego takie ukształtowanie przepadku pozostaje w sprzeczności z zasadą trójpodziału władzy (art. 10 ust. 1 Konstytucji) oraz z zasadą sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy (art. 175 ust. 1 Konstytucji). Funkcja orzecznicza sądu ulega ograniczeniu do automatycznej subsumpcji, co pozbawia organ sądowy niezbędnego luzu decyzyjnego w zakresie indywidualizacji dolegliwości prawnokarnej. Sąd pytający podkreśla, że w przypadku art. 178a § 5 k.k. sąd pozostaje „niejako notariuszem władzy ustawodaw-czej”. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji sąd pytający podniósł, że prawo do sądu obejmuje nie tylko dostęp do sądu i rzetelny proces, lecz także możliwość wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego standardom sprawiedliwości, w tym pozwalające-go na dostosowanie sankcji do okoliczności czynu i sprawcy. Naruszenie tego standardu za-chodzi wówczas, gdy sąd, na podstawie aktu innej władzy, nie może w sposób swobodny (choć nie dowolny) ukształtować reakcji prawnokarnej. W ocenie sądu zakwestionowane przepisy naruszają art. 42 ust. 1 i 3 Konstytucji. Obligatoryjność przepadku, połączona z brakiem realnej możliwości miarkowania, rodzi wąt-pliwość co do zgodności z zasadą odpowiedzialności opartej na winie. Dolegliwość środka, determinowana w znacznym stopniu wartością pojazdu, może przekraczać stopień winy i spo-łecznej szkodliwości czynu. Jednocześnie sąd pytający podkreślił, że przewidziany w przepi-sie wyjątek, ujęty w kategoriach „wyjątkowego wypadku” i „szczególnych okoliczności”, nie zapewnia skutecznego mechanizmu korekty tej potencjalnej dysproporcji. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji, sąd pytający podniósł, że przepadek staje się dodatkową sankcją o majątkowym charakterze, o „w zasadzie sztywnej wartości”, głęboko ingerującą w prawa własności sprawcy. W ocenie sądu pytającego taka konstrukcja rodzi pytania o proporcjonalność oraz „kryminalnopolityczną potrzebę wymie-rzenia kolejnego surowego środka”. Sąd pytający podkreślił, że „sprawca i tak zostanie pod-dany długotrwałemu zakazowi prowadzenia pojazdów mechanicznych na co najmniej trzy lata i jak można prognozować w realiach tej sprawy zostanie mu wymierzone znaczne świad-czenie pieniężne, nie mówiąc o karze zasadniczej, która też będzie surowa”. Sąd zwrócił po-nadto uwagę, że o ile zakaz prowadzenia pojazdów może być modyfikowany w postępowaniu wykonawczym, o tyle prawomocnie orzeczony przepadek jest nieodwołalny. Objęty nim po- OTK ZU A/2026 P 4/25 poz. 35 3 jazd przechodzi na własność Skarbu Państwa z chwilą uprawomocnienia się wyroku, co czyni tę ingerencję w mienie o istotnej wartości w praktyce nieodwracalną. Sąd pytający wskazał również na naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji. Podniósł, że w praktyce stopień dolegliwości przepadku będzie różnicowany przede wszystkim przez wartość samochodu, a nie przez okoliczności relewantne z punktu widzenia zawinienia i spo-łecznej szkodliwości czynu (np. motywację, incydentalność zachowania, sytuację osobistą i majątkową). Ponadto zwrócił uwagę na arbitralność progu stężenia alkoholu, od którego aktualizuje się obowiązek orzeczenia przepadku, a także na brak zróżnicowania sytuacji sprawców z art. 178a § 1 i 4 k.k. w zakresie samej zasady obligatoryjności. W ocenie sądu może to prowadzić do nieracjonalnego zróżnicowania sytuacji prawnej sprawców, a tym sa-mym do naruszenia zasady równości wobec prawa. 2. W piśmie z 6 sierpnia 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: RPO) zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o stwierdzenie, że art. 178a § 5 k.k. w zakresie, w jakim zobowiązuje sąd do orzeczenia przepadku, o którym mowa w art. 44b § 1 k.k., w razie popeł-nienia przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 42 ust. 1, art. 42 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 1 oraz z art. 10 w związku z art. 175 ust. 1 Konstytucji. W ocenie RPO zasadniczy problem polega na tym, że ustawodawca ukształtował przepadek pojazdu (lub jego równowartości) jako środek względnie obligatoryjny, a przewi-dziane w art. 178a § 5 k.k. odstępstwo zostało sformułowane w sposób niedookreślony i wie-loznaczny. To podważa standardy poprawnej legislacji i pewności prawa, istotne zwłaszcza w prawie represyjnym. RPO podniósł, że niejasność może prowadzić albo do uznania wyjątku za „normę pustą”, albo, przeciwnie, do niejednolitego, nadmiernie uznaniowego stosowania, czego nie da się usunąć zwykłymi metodami wykładni. RPO zaakcentował ponadto, że obo-wiązek orzekania przepadku w praktyce ogranicza sądowe „prawo sądzenia”: sąd traci realną możliwość indywidualizacji reakcji karnej w świetle dyrektyw z art. 53 k.k., a rola sędziego zostaje sprowadzona do wykonania ustawowego automatyzmu. Taki model ma naruszać kon-stytucyjne gwarancje prawa do sądu oraz zasady ustrojowe, w szczególności podział i rów-nowagę władz oraz wyłączność sądów w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Wreszcie RPO wskazał na rażącą nieadekwatność i nierówność wynikającą z tego, że dolegliwość przepadku zależy przede wszystkim od wartości pojazdu, która, przy przestępstwach prze-ciwko bezpieczeństwu w komunikacji, jest okolicznością z punktu widzenia społecznej szko-dliwości i winy zasadniczo irrelewantną. W konsekwencji sprawcy podobnych czynów mogą być karani skrajnie różnie wyłącznie dlatego, że prowadzili samochody o odmiennej wartości, co dodatkowo wzmacnia zarzut arbitralności i nieproporcjonalności środka. 3. Do dnia wydania niniejszego postanowienia ani Prokurator Generalny, ani Sejm nie przedstawili merytorycznego stanowiska w sprawie. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Przedmiot kontroli. Sąd Rejonowy w Lesznie, II Wydział Karny (dalej: sąd pytający), postanowieniem z 27 czerwca 2025 r. zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 178a § 5 w związku z art. 44b § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, ze zm.; dalej: k.k.) w zakresie, w jakim „przewidują obligatoryjny przepadek pojazdu mechanicznego stanowiącego jego wyłączną własność od sprawcy prze- OTK ZU A/2026 P 4/25 poz. 35 4 stępstwa z art. 178a § 1 k.k. popełnionego w określonym w tym przepisie stanie nietrzeźwo-ści”, są zgodne z art. 45 ust. 1, art. 175 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1, art. 42 ust. 1 i 3, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z art. 178a § 5 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 28 stycznia 2026 r. „[s]ąd orzeka przepadek, o którym mowa w art. 44b, w razie popełnienia przestępstwa określonego w § 1 lub 4, chyba że zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa określonego w § 1 była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo nie prowadziła do takiego stężenia. Sąd może odstąpić od orzeczenia przepadku, jeżeli zacho-dzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami”. Stosownie do art. 44b § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 28 stycznia 2026 r. „[w] wypadkach wskazanych w ustawie sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego pro-wadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym”. 2. Dopuszczalność pytania prawnego. 2.1. Zgodnie z art. 193 Konstytucji, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konsty-tucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowa-nymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Dopuszczalność merytorycznego rozpoznania pytania prawnego uzależniona jest od spełnienia przesłanki podmiotowej (z py-taniem prawnym może wystąpić tylko sąd), przedmiotowej (kontrola może dotyczyć wyłącz-nie hierarchicznej zgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą aktów normatywnych, które mają zastosowanie w sprawie, będącej podstawą przed-stawienia pytania prawnego) oraz funkcjonalnej (od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem). Ponadto pytanie prawne, tak jak każde pismo procesowe inicjujące postępowanie przed Trybunałem, musi spełniać określone wymagania formalne, które zostały sprecyzowane w art. 52 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybu-nałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Pytanie prawne musi mieć zatem formę postanowienia (art. 52 ust. 1 u.o.t.p.TK) zawierającego: wskazanie sądu, przed którym toczy się postępowanie w sprawie oraz oznaczenie sprawy; wskazanie organu, który wydał kwestionowany akt normatywny; określenie kwestionowanego aktu normatyw-nego lub jego części; sformułowanie zarzutu niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umo-wą międzynarodową lub ustawą kwestionowanego aktu normatywnego oraz jego uzasadnie-nie, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie; wyjaśnienie, w jakim zakresie odpowiedź na pytanie może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w związku z którą pyta-nie zostało postanowione (art. 52 ust. 2 u.o.t.p.TK). Do pytania prawnego dołącza się akta sprawy, w związku z którą zostało zadane (art. 52 ust. 3 u.o.t.p.TK). Powołane wyżej przepisy nakładają na sąd występujący z pytaniem prawnym określo-ne wymagania, które warunkują skuteczne zainicjowanie postępowania w tym trybie. 2.2. Z pytaniem prawnym wystąpił Sąd Rejonowy w Lesznie zatem spełniona została przesłanka podmiotowa. Przedmiotem kontroli uczyniono art. 178a § 5 w związku z art. 44b § 1 k.k., wzorcami zaś art. 45 ust. 1, art. 175 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1, art. 42 ust. 1 i 3, art. 31 ust. 3 oraz 32 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że pytanie prawne spełnia również prze-słankę przedmiotową. 2.3. Kwestią budzącą wątpliwości co do dopuszczalności wydania wyroku w niniej-szej sprawie jest wejście w życie 29 stycznia 2026 r. ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmia- OTK ZU A/2026 P 4/25 poz. 35 5 nie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz. U. poz. 1872; dalej: ustawa nowelizująca). Akt ten uchylił art. 178a § 5 k.k. oraz zmodyfikował art. 44b k.k. Okoliczność ta skutkuje koniecznością zbadania wystąpienia przesłanki umorzenia, o której stanowi art. 59 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK. Zgodnie ze wskazanym przepisem Trybunał umarza postępowanie na posiedzeniu niejawnym „jeżeli akt normatywny w zakwestionowa-nym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał”. 2.4. Zakwestionowane przepisy zostały dodane do k.k. ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2600, ze zm.). Ustawa ta, z pewnymi wyjątkami, weszła w życie 1 października 2023 r. Wyjątek ten obej-mował m.in. art. 178a § 5 oraz art. 44b k.k., które weszły w życie 14 marca 2024 r. W dotychczasowym stanie prawnym (tj. do 28 stycznia 2026 r.) regulacja dotycząca przepadku pojazdu mechanicznego była rozdzielona między częścią ogólną i częścią szcze-gólną k.k. Art. 44b k.k. określał zasady orzekania tego środka, przy czym § 1 tego przepisu odsyłał do „wypadków wskazanych w ustawie”, a zatem do unormowań zawartych w części szczególnej k.k. W części tej znajdowały się dwa przepisy przewidujące orzekanie przepadku pojazdu mechanicznego – art. 178 § 3 k.k., dotyczący zaostrzenia odpowiedzialności sprawcy katastrofy lub wypadku oraz art. 178a § 5 k.k., którego treść przytoczono wcześniej. Pierwszy z wymienionych przepisów przewidywał zarówno fakultatywne, jak i obliga-toryjne orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego (albo jego równowartości), uzależnia-jąc rodzaj rozstrzygnięcia od zawartości alkoholu w organizmie sprawcy. Zakwestionowany art. 178a § 5 k.k. przewidywał dwa przypadki obligatoryjnego orzekania o przepadku pojazdu. Pierwszy dotyczył popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego), gdy zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przekraczała 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia. Już teraz należy przy tym podkreślić, że zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny, na podstawie art. 178a § 5 k.k. sąd nie mógł orzec przepadku pojazdu, gdy zawartość alkoholu u sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. była niższa niż 1,5 promila we krwi (lub odpowiednio 0,75 mg/dm3 w wy-dychanym powietrzu) i nie prowadziła do takiego stężenia. Drugi dotyczył popełnienia prze-stępstwa w warunkach recydywy określonej w art. 178a § 4 k.k. (m.in. wcześniejsze prawo-mocne skazanie za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub popełnienie czynu w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów). Jednocześnie art. 178a § 5 k.k. zawierał klauzulę zezwalającą na odstąpienie od orzeczenia przepadku, gdy zachodził „wyjąt-kowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami”. Ustawą nowelizującą dokonano istotnej modyfikacji regulacji w tym zakresie. Uchy-lono przede wszystkim art. 178a § 5 oraz art. 178 § 3 k.k. Wynika to z przyjętej przez usta-wodawcę nowej koncepcji legislacyjnej: zamiast utrzymywać rozproszone rozwiązania w części szczególnej, zdecydowano się na jednolite uregulowanie instytucji przepadku pojaz-du w art. 44b k.k. W konsekwencji wszystkie przypadki orzekania tego środka zostały skon-centrowane w tym przepisie. Znowelizowany art. 44b k.k. przewiduje zarówno fakultatywne (§ 1), jak i obligato-ryjne orzekanie przepadku pojazdu mechanicznego (§ 1a). Fakultatywność tego środka przewidziano w przypadku skazania sprawcy za przestęp-stwo określone w art. 178a § 1 lub 4, art. 178c § 1 pkt 2, art. 178d lub art. 244 k.k., jeżeli czyn polegał na niezastosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, a także wobec sprawcy określonego w art. 178 § 1 lub 1a k.k. Z kolei orzekanie obligatoryjne przewidziano w stosunku do sprawców skazanych za przestępstwa z art. 178a § 1 lub 4, art. 178c § 1 pkt 2 lub art. 178d, a także wobec sprawcy określonego w art. 178 § 1 lub 1a k.k., jeżeli zawartość alkoholu w organizmie wynosiła co OTK ZU A/2026 P 4/25 poz. 35 6 najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia. Wówczas sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę. Dodano przy tym zastrzeżenie, że sąd nie orzeka przepadku, jeżeli zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami. Warto przypomnieć, że art. 44b k.k. w dotychczasowym brzmieniu przewidywał po-nadto przepadek równowartości pojazdu, jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy albo sprawca po popełnieniu czynu zbył, darował lub ukrył pojazd (§ 2). Na jego podstawie sąd orzekał również nawiązkę na rzecz Funduszu Po-mocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, jeżeli sprawca prowadził pojazd nie-stanowiący jego własności, wykonując czynności zawodowe na rzecz pracodawcy (§ 4). W znowelizowanym art. 44b k.k. zrezygnowano z orzekania przepadku równowartości pojaz-du i przewidziano nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5000 do 500 000 zł. Nawiązkę tę orzeka się zamiast przepadku pojazdu, gdy „w czasie popełnienia przestępstwa pojazd mechaniczny nie stanowił wyłącznej własności sprawcy” oraz gdy jest to niemożliwe lub niecelowe, w szczególności z uwagi na jego zbycie, utratę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie. W pierwszym przypadku orzeczenie nawiązki ma charakter obligatoryjny, a w drugim – fakultatywny. Ustawa nowelizująca zawiera dwa przepisy intertemporalne. Pierwszy (art. 8) przewiduje upadek – z dniem wejścia w życie ustawy – tymczasowego zajęcia pojazdu me-chanicznego dokonanego na podstawie art. 295 § 1a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 46, ze zm.) w brzmieniu dotychczasowym, wobec sprawcy, w którego organi-zmie zawartość alkoholu była wyższa niż 1 promil (0,5 mg/dm3), a niższa niż 1,5 promila (0,75 mg/dm3) albo prowadziła do takiego stężenia. Drugi (art. 9) określa 30-dniową vacatio legis, z wyjątkiem art. 4 pkt 1, 3 i 4 oraz art. 6, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Wskazane powyżej przepisy ustawy nowelizującej (art. 8 i art. 9) nie regulują w spo-sób wyczerpujący problematyki intertemporalnej. W tej sytuacji zastosowanie mają ogólne zasady prawa karnego międzyczasowego, przewidziane w art. 4 k.k. Kluczowe znaczenie ma reguła wyrażona w art. 4 § 1 k.k., zgodnie z którą, jeżeli w czasie orzekania obowiązuje usta-wa inna niż w czasie popełnienia czynu, stosuje się ustawę nową, chyba że ustawa obowiązu-jąca poprzednio jest względniejsza dla sprawcy. Jednak subsumpcja przepisu prawa w tym przedmiocie należy do sądu rozstrzygającego sprawę, a nie do Trybunału Konstytucyjnego. Art. 178a § 5 w związku z art. 44b § 1 k.k. w zakresie wskazanym przez sąd pytający utraciły moc obowiązującą. Utrata mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał – zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK – stanowi podstawę do umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.