SK 1/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 11 stycznia 2022 r. Pozycja 1 POSTANOWIENIE z dnia 14 grudnia 2021 r. Sygn. akt SK 1/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska – przewodniczący Krystyna Pawłowicz Wojciech Sych – sprawozdawca Michał Warciński Rafał Wojciechowski, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r., skargi konstytucyjnej K.R. i D.R. o zbadanie zgodności: 1) art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo-ściami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.) „w zakresie w jakim unie-możliwia on dochodzenie odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust 1 lit e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17 […]) – a tym samym narusza, zasadę sprawiedliwości społecznej, zasadę napra-wienia szkód wyrządzonych w czasie gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane, zasadę eliminacji pozaprawnych praktyk, zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia, zasadę przyznania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie, zasadę równego traktowania przez władze publiczne, zasadę proporcjonalności, zasadę równej dla wszyst-kich ochrony własności i praw majątkowych, zasady nie dyskryminacji by-łych właścicieli, zasady równej dla wszystkich ochrony prawa dziedziczenia oraz zasady ograniczenia własności w tylko w drodze ustawy i w sposób nie-naruszający prawa własności, które to zasady wskazane są w preambule Kon-stytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, 2, art. 64 ust. 1, 2, 3, w art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wol-ności, Preambule Karty Praw UE oraz w jej art. 17 pkt 1, 20, 21 pkt 1”, z: – art. 64 ust. 1, 2 i 3 w związku z preambułą, art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, – art. 21 ust. 2 w związku z preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, 2) art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy powołanej w punkcie 1 „w zakresie w jakim uniemożliwia on dochodzenie odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust 1 lit e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17 [...]) OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 2 – a tym samym narusza, zasadę sprawiedliwości społecznej, zasadę napra-wienia szkód wyrządzonych w czasie gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane, zasadę eliminacji pozaprawnych praktyk, zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia, zasadę przyznania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie, zasadę równego traktowania przez władze publiczne, zasadę proporcjonalności, zasadę równej dla wszyst-kich ochrony własności i praw majątkowych, zasadę nie dyskryminacji by-łych właścicieli, zasady równej dla wszystkich ochrony prawa dziedziczenia oraz zasady ograniczenia własności w tylko w drodze ustawy i w sposób nie-naruszający prawa własności, które to zasady wskazane są w preambule Kon-stytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art 2, art. 21 ust 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust 1, 2, art. 64 ust 1, 2, 3, w art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wol-ności, Preambule Karty Praw UE oraz w jej art. 17 pkt 1, 20, 21 pkt 1”, z: – art. 64 ust. 1, 2 i 3 w związku z preambułą, art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, – art. 21 ust. 2 w związku z preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, 3) art. 112 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 1 „w zakresie w jakim uniemoż-liwia on dochodzenie odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust 1 lit e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17 [...]) – a tym samym narusza, zasadę sprawiedliwości społecznej, zasadę napra-wienia szkód wyrządzonych w czasie gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane, zasadę eliminacji pozaprawnych praktyk, zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia, zasadę przyznania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie, zasadę równego traktowania przez władze publiczne, zasadę proporcjonalności, zasadę równej dla wszyst-kich ochrony własności i praw majątkowych, zasadę nie dyskryminacji by-łych właścicieli, zasady równej dla wszystkich ochrony prawa dziedziczenia oraz zasady ograniczenia własności w tylko w drodze ustawy i w sposób nie-naruszający prawa własności, które to zasady wskazane są w preambule Kon-stytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art 2, art. 21 ust 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust 1, 2, art. 64 ust 1, 2, 3, w art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wol-ności, Preambule Karty Praw UE oraz w jej art. 17 pkt 1, 20, 21 pkt 1”, z: – art. 64 ust. 1, 2 i 3 w związku z preambułą, art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, – art. 21 ust. 2 w związku z preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 3 UZASADNIENIE I 1. K.R. i D.R. (dalej: skarżący) są spadkobiercami byłego właściciela nieruchomości ziemskiej przejętej na własność przez Skarb Państwa na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Pol-skiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu re-formy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.; dalej: dekret PKWN). Działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nie-ruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.; dalej: u.g.n., ustawa o gospodar-ce), skarżący wystąpili o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość. Staro-sta Gnieźnieński, decyzją z 14 stycznia 2014 r., odmówił temu żądaniu, a Wojewoda […], decyzją z 25 kwietnia 2014 r., utrzymał w mocy jego rozstrzygnięcie. Skarżący wnieśli skar-gę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., który w wyroku z 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt […], uchylił decyzje organów obu instancji. Na skutek wniesionej przez wojewodę skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt […], uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i skargę oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 129 ust. 5 u.g.n., który umożliwia wyda-nie odrębnej decyzji o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie, może znaj-dować zastosowanie również do sytuacji zaistniałych przed wejściem w życie ustawy o go-spodarce. Konieczne jest jednak spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek. To zna-czy, że poza wystąpieniem wypadku pozbawienia prawa do nieruchomości bez odszkodowa-nia, musi obowiązywać regulacja prawna przewidująca jego ustalenie. Ani dekret PKWN, ani ustawa o gospodarce nie zawierają takiego unormowania. W szczególności nie zostało ono wyrażone w art. 128 ust. 1 u.g.n., stanowiącym, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Ostatni przepis ma charak-ter ogólny i, wykładając go, należy uwzględnić definicję legalną wskazaną w art. 112 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którą wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ogranicze-niu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. O ile zatem nacjonalizacja dokonana na podstawie dekretu PKWN może zostać uznana za wywłaszczenie sensu largo, o tyle nie jest wywłaszczeniem w rozumieniu ustawy o gospodarce. W skardze konstytucyjnej z 15 listopada 2016 r. skarżący wnieśli o stwierdzenie nie-zgodności art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 112 ust. 2 u.g.n. z: 1) art. 64 w związku z preambułą, art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji, 2) art. 21 ust. 2 w związku z preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji, 3) art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175, ze zm.; dalej: protokół) – oznaczonego w skardze jako „Pierwszy Protokół Dodatkowy do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 li-stopada 1950 r. (Dz. U. 1993 Nr 61, poz. 284)” – w związku z art. 64 Konstytucji, 4) preambułą, art. 17 ust. 1 (nieprawidłowo oznaczonym w skardze jako art. 17 pkt 1), art. 20 i art. 21 ust. 1 (nieprawidłowo oznaczonym w skardze jako art. 21 pkt 1) Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 202 z 07.06.2016, s. 389; dalej: karta) w związku z art. 64 Konstytucji, – w zakresie, w jakim uniemożliwiają dochodzenie odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, a tym samym naru-szają: zasadę sprawiedliwości społecznej, zasadę naprawienia szkód wyrządzonych w czasie, OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 4 gdy łamane były w Polsce podstawowe wolności i prawa człowieka, zasadę eliminacji poza-prawnych praktyk, zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia, zasadę słusznego od-szkodowania za wywłaszczenie, zasadę równego traktowania przez władze publiczne, zasadę proporcjonalności, zasadę równej dla wszystkich ochrony własności i praw majątkowych, zasadę niedyskryminacji byłych właścicieli, zasadę równej dla wszystkich ochrony prawa dziedziczenia oraz zasadę ustawowego ograniczania prawa własności w sposób nienaruszają-cy jego istoty, wskazane w Konstytucji, protokole i karcie. Po przedstawieniu orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administra-cyjnych, skarżący wskazali, że przedmiotem ich skargi nie jest zarzut zaniechania lub pomi-nięcia prawodawczego, gdyż w ustawie o gospodarce – przy poprawnej wykładni jej regulacji – istnieje podstawa prawna do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN. Treść art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest jasna, pozwala na przyznanie odpowiedniej rekompensaty w każdym wypad-ku, gdy odebrana została własność, a nie przyznano odszkodowania. Uzasadniając podniesione w skardze zarzuty wobec zakwestionowanych przepisów ustawy o gospodarce, skarżący podkreślili, że przejęcie nieruchomości na podstawie dekretu PKWN było formą wywłaszczenia, zrealizowanego jednak nie w drodze decyzji administra-cyjnej, lecz aktu normatywnego. Zróżnicowanie sytuacji podmiotów pozbawionych własności w tych dwóch wypadkach – wobec tożsamości skutku – naruszałoby konstytucyjną zasadę równości. Roszczenie o wypłatę odszkodowania ma przy tym charakter cywilnoprawny, a w konsekwencji podlega szczególnej ochronie konstytucyjnej (art. 21 i art. 64 Konstytucji). 2. Postanowieniem z 6 grudnia 2017 r., sygn. Ts 247/16, Trybunał Konstytucyjny na-dał skardze konstytucyjnej dalszy bieg w zakresie badania zgodności art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 112 ust. 2 u.g.n. z art. 64 w związku z preambułą, art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji oraz z art. 21 ust. 2 w związku z preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji, odmawiając jego nadania w pozostałym zakresie. 3. W piśmie z 10 maja 2018 r. w imieniu Sejmu stanowisko w sprawie zajął jego Mar-szałek, wnosząc o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK) ze względu na niedopuszczalność wydania wy-roku. Uzasadniając wniosek o umorzenie postępowania, Marszałek Sejmu podzielił inter-pretację zakwestionowanych przepisów ustawy o gospodarce zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie skarżących. Należy bowiem – jego zdaniem – uznać, że art. 129 ust. 5 u.g.n. znajduje zastosowanie również do sytuacji sprzed jego wejścia w życie, jednak ma on charakter blankietowy, a ustalenie odszkodowania na jego podstawie wymaga wskazania odpowiedniej podstawy prawnej w aktualnym stanie prawnym. Po omówieniu orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego rozróżnienia pomiędzy pominięciem i zaniechaniem prawodawczym, Marszałek stwierdził, że nie jest ono jednoznaczne. Przesądzenie zaistnienia w danym wypadku pominięcia prawodawczego wy-maga ustalenia: jakościowej tożsamości (a przynajmniej daleko idącego podobieństwa) mate-rii uwzględnionej w zaskarżonym przepisie i materii nim nieobjętej, konstytucyjnego nakazu uregulowania nieuwzględnionych kwestii w sposób wskazany przez podmiot inicjujący po-stępowanie oraz – pomocniczo – braku intencji prawodawcy co do pozostawienia tych kwe-stii poza zakresem regulacji. Uczestnik postępowania stwierdził, że uprawnionymi do uzyskania odszkodowania zgodnie z zaskarżonymi przepisami są osoby, które były właścicielami, użytkownikami wie-czystymi lub legitymowały się innym prawem rzeczowym na nieruchomości, którego zostały OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 5 pozbawione lub które zostało im ograniczone w drodze decyzji. Zarówno ustawa o gospodar-ce, jak i te akty normatywne obowiązujące przed 1 stycznia 1998 r., w wypadku których obecne przepisy przewidują ustalenie odszkodowania za wywłaszczone na ich podstawie nieruchomości, odnoszą się do stosunkowo wąskiego zakresu stosunków własnościowych, a ich cel łączy się z procesami urbanizacji. W przeciwieństwie do nich dekret PKWN miał za zadanie dokonanie rewolucyjnej i całościowej zmiany stosunków społecznych w rolnictwie, nie pozwalając na skonkretyzowanie celu wywłaszczenia w stosunku do poszczególnych nieruchomości ziemskich. W konsekwencji nie można dopatrzyć się wystarczającego podo-bieństwa pomiędzy sytuacją właścicieli znacjonalizowanych majątków a sytuacją właścicieli nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy o gospodarce i innych aktów norma-tywnych, do których odsyła art. 129 ust. 5 u.g.n. Marszałek Sejmu podniósł, że nie można również wskazać przepisu Konstytucji, któ-ry wprost nakazywałby ustawodawcy ustanowienie regulacji przyznającej odszkodowania dla osób, których mienie zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN. O ile przy tym reprywatyzacja byłaby zgodna z aksjologią Konstytucji, o tyle jej kształt i forma zostały pozostawione do rozstrzygnięcia parlamentowi. Marszałek zauważył także, że po 1989 r. wielokrotnie podejmowano próby uregulo-wania kwestii roszczeń związanych z przejęciem nieruchomości ziemskich na rzecz Skarbu Państwa na mocy dekretu PKWN. Okoliczność, że – pomimo prac nad kilkunastoma projek-tami ustaw reprywatyzacyjnych – ustawodawca nie zdecydował się dotąd na uchwalenie re-gulacji określającej formę i zakres świadczeń należnych byłym właścicielom, pozwala stwierdzić, iż aktualny stan prawny nie jest stanem przypadkowym i niezamierzonym. Ostatecznie zatem uczestnik postępowania uznał, że przedmiotem skargi konstytucyj-nej jest zarzut zaniechania prawodawczego. 4. W piśmie z 30 maja 2018 r. stanowisko w sprawie zajął Prokurator Generalny, wnosząc o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Prokurator stwierdził, że sformułowane w skardze konstytucyjnej zarzuty wobec przepisów ustawy o gospodarce dotyczą zaniechania prawodawczego, przedstawiając w tym zakresie identyczną argumentację jak Marszałek Sejmu. 5. Rzecznik Praw Obywatelskich, zawiadomiony o toczącym się postępowaniu w sprawie niniejszej skargi konstytucyjnej, poinformował w piśmie z 21 lutego 2018 r., że nie zgłasza w nim swojego udziału. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna-łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Skarga kon-stytucyjna powinna przy tym spełniać warunki określone w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 6 2. Skarga konstytucyjna inicjująca postępowanie w niniejszej sprawie nie spełniała wymogów warunkujących jej merytoryczne rozpoznanie, co pociągnęło za sobą konieczność umorzenia postępowania w całości na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Przedmiotem skargi może być bowiem jedynie zarzut niezgodności określonej regulacji prawnej z Konstytucją, w tym również zarzut pominięcia prawodawczego. Trybunał Konstytucyjny uznał natomiast, że przedmiotem rozpoznawanej skargi jest niepodlegający jego kognicji zarzut zaniechania prawodawczego, dotyczący nie-wprowadzenia do systemu prawnego unormowań umożliwiających uzyskanie odszkodowania za nieruchomości ziemskie przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przepro-wadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.; dalej: dekret PKWN). 3. Podniesiony w skardze zarzut niezgodności z Konstytucją został sformułowany wobec trzech przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, ze zm.; dalej: u.g.n., ustawa o gospodarce), dotyczących wy-właszczania nieruchomości oraz odszkodowania za nie. Zgodnie z art. 112 ust. 2 u.g.n., wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieru-chomości. Art. 128 ust. 1 u.g.n. przewiduje, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi natomiast, iż starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Trybunał zaak-ceptował przy tym stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, w szcze-gólności Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle którego ostatni wymieniony przepis działa wprawdzie bezpośrednio (retrospektywnie), odnosząc się także do sytuacji powstałych przed jego wejściem w życie, czyli przed 1 stycznia 1998 r., jednak nie umożliwia on ustale-nia odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN, ponieważ obowiązujące regulacje prawne nie przewidują odszkodowania za pozba-wienie prawa do nieruchomości dokonane w tym trybie (zob. np. wyroki NSA: z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 341/15, Lex nr 2602189, z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2192/15, Lex nr 2364756, z 11 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2857/15, Lex nr 2359772, z 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3938/18, Lex nr 2851200). Mając na uwadze, że przedmiotem skargi konstytucyjnej uczyniono bezspornie nieob-jęcie przez ustawodawcę zaskarżonymi przepisami ustawy o gospodarce wypadku, gdy prawo własności nieruchomości zostało utracone na podstawie dekretu PKWN, konieczne było roz-strzygnięcie, czy nieuregulowanie tej kwestii należało zakwalifikować jako pominięcie, czy też jako zaniechanie prawodawcze. W pierwszej sytuacji zastrzeżenia dotyczą nieunormowa-nia w akcie normatywnym zagadnień integralnie powiązanych z jego treścią, tożsamych lub przynajmniej istotnie podobnych, w konsekwencji czego przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego staje się niekompletna regulacja prawna. W drugiej natomiast sytuacji za-rzut odnosi się do nieunormowania w akcie normatywnym zagadnień niepowiązanych inte-gralnie z jego treścią, jedynie nawiązujących do materii nim objętych lub wręcz zupełnie odmiennych, co sprawia, iż mamy do czynienia wyłącznie z brakiem regulacji prawnej nor-mującej określone kwestie zgodnie z oczekiwaniami podmiotu inicjującego kontrolę; to jed-nakże pozostaje poza zakresem kognicji Trybunału. Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie odnosił się w swoim orzecznictwie do spraw dotyczących rozliczeń z przeszłością, w tym również związanych z problematyką reprywaty-zacji. W postanowieniu z 28 października 2015 r., sygn. P 6/13 (OTK ZU nr 9/A/2015, OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 7 poz. 161), wydanym w pełnym składzie, w którym jak dotąd najobszerniej wypowiedział się w tym zakresie, zauważył, że „[p]ojęcie «reprywatyzacji» nie ma definicji legalnej. W zna-czeniu potocznym obejmuje ono wszelkie działania zmierzające do zwrotu mienia przejętego przez państwo w okresie wczesnej PRL. W języku prawniczym reprywatyzacja nie jest rozu-miana jednolicie. Można mówić o ujęciu węższym, w którym chodzi o restytucję, czyli przy-wrócenie własności utraconej w wykonaniu aktów nacjonalizacyjnych i innych form przejęcia mienia, w tym także – bez podstawy prawnej. Jednak reprywatyzację można też ujmować szeroko, tak że mieści się w tym pojęciu nie tylko zwrot mienia w naturze, lecz także inne formy zadośćuczynienia za pozbawienie własności”. Potwierdzając w przywołanym orzecze-niu brak formalnej podstawy reprywatyzacji w Konstytucji, Trybunał rozważał, czy obowiąz-ku jej przeprowadzenia nie da się wyprowadzić z aksjologii konstytucyjnej, jednak ostatecz-nie skonstatował, że wszystkie brane pod uwagę „okoliczności nakazują zachowanie daleko idącej wstrzemięźliwości w formułowaniu tez o istnieniu prawnego, płynącego z Konstytucji, obowiązku ustawodawcy przeprowadzenia reprywatyzacji w określonym kształcie. W konse-kwencji, Trybunał (...) [uznał], że także pod rządem obowiązującej Konstytucji z 1997 r. za-kres i formy reprywatyzacji są «problemem kontrowersyjnym, którego rozstrzygnięcie zależy w głównej mierze od decyzji politycznych». Podejmowanie tego rodzaju decyzji zdecydowa-nie wykracza poza kompetencje Trybunału. Stanowisko to jest zbieżne z poglądami wyraża-nymi we wcześniejszych orzeczeniach, zapadłych już pod rządem obowiązującej Konstytucji, w których Trybunał przeciwstawiał się traktowaniu jej przepisów jako remedium na brak działań ustawodawcy, które zmierzałyby do naprawienia niesprawiedliwości będących skut-kiem aktów nacjonalizacyjnych. Stwierdził, że ich naprawienie jest możliwe jedynie w wyni-ku ingerencji ustawodawcy”. Potwierdzając dotychczasową linię orzeczniczą, Trybunał Konstytucyjny uznał, że nieobjęcie zaskarżonymi przepisami nieruchomości ziemskich przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN w żadnym wypadku nie może być traktowane jako pominięcie prawodawcze. Przede wszystkim nie sposób dostrzec istotnego podobieństwa pomiędzy materią uregulowaną w przepisach ustawy o gospodarce dotyczą-cych ustalania odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone w drodze aktów indywidual-nych oraz materią w nich nieuwzględnioną, a postulowaną przez skarżących. Jak wskazano w wyroku Trybunału z 24 października 2001 r., sygn. SK 22/01 (OTK ZU nr 7/2001, poz. 216), „[f]unkcje dekretu o przeprowadzeniu reformy należy bowiem postrzegać przede wszystkim w wymiarze makrospołecznym, bo stanowił on jeden z podstawowych instrumen-tów likwidowania dawnego społeczno-gospodarczego ustroju Rzeczypospolitej i wprowadza-nia systemu opartego m.in. na negacji ekonomicznej roli własności prywatnej. Dekret miał więc charakter uniwersalny, bo zakresem swej regulacji obejmował niemal wszystkie większe nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, a także pełnił rolę narzędzia walki z prze-ciwnikami nowego ustroju”. Kwalifikując zarzut sformułowany w skardze konstytucyjnej jako zaniechanie prawo-dawcze, Trybunał wziął pod uwagę także okoliczność, że kompleksowe rozstrzygnięcie zagadnień związanych z reprywatyzacją oraz precyzyjne uregulowanie formy i zakresu świadczeń należnych byłym właścicielom lub ich następcom prawnym – wobec braku jedno-znacznie wyrażonego w Konstytucji obowiązku przyjęcia w tym względzie określonych roz-wiązań prawnych – jest wyłączną kompetencją władzy ustawodawczej.