SK 13/21

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2025-04-16

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy art. 5 ust. 6 ustawy o świadku koronnym, w zakresie w jakim nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie sądu o dopuszczeniu dowodu z zeznań świadka koronnego przez współpodejrzanego lub jego obrońcę, narusza konstytucyjne prawa do sądu, obrony i zaskarżania orzeczeń?
Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie, stwierdzając, że skarga jest oczywiście bezzasadna. Postępowanie w przedmiocie dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego jest czynnością ściśle sprzężoną z postępowaniem przygotowawczym, którego gospodarzem jest prokurator. Współpodejrzany nie jest stroną tego postępowania incydentalnego i nie ma w nim interesu prawnego (gravamen), wobec czego nie przysługuje mu prawo do zaskarżenia postanowienia sądu. Prawo do obrony i równość broni są respektowane na etapie przewodu sądowego, gdzie oskarżony ma pełną możliwość kwestionowania dowodów.
Stan faktyczny
Skarżący T.P., posiadający status współpodejrzanego, zwrócił się do Sądu Okręgowego o wydanie odpisu postanowienia o dopuszczeniu dowodu z zeznań świadka koronnego. Po otrzymaniu odpisu wniósł zażalenie na to postanowienie. Sąd Okręgowy odmówił przyjęcia zażalenia, powołując się na art. 5 ust. 6 ustawy o świadku koronnym, który przyznaje to prawo wyłącznie prokuratorowi. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy tę odmowę. Skarżący złożył skargę konstytucyjną, zarzucając niezgodność zaskarżonego przepisu z prawem do sądu, obrony i zaskarżania orzeczeń.
Rozstrzygnięcie
umorzyć postępowanie

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 12 maja 2025 r. Pozycja 46 POSTANOWIENIE z dnia 16 kwietnia 2025 r. Sygn. akt SK 13/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski Rafał Wojciechowski Jarosław Wyrembak Andrzej Zielonacki – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2025 r., skargi konstytucyjnej T.P. o zbadanie zgodności: art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1197) „w zakresie, w jakim wskazany przepis nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie do-puszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego, przez współpodejrzanego w sprawie lub jego obrońcę”, z: a) art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji, c) art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W sporządzonej przez adwokata skardze konstytucyjnej z 1 lipca 2020 r., wniesio-nej do Trybunału Konstytucyjnego tego samego dnia (data stempla pocztowego), T.P. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku ko-ronnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1197; dalej: u.ś.k.) „w zakresie, w jakim wskazany przepis nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie dopusz-czenia dowodu z zeznań świadka koronnego, przez współpodejrzanego w sprawie lub jego obrońcę”, z: a) art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, OTK ZU A/2025 SK 13/21 poz. 46 2 b) art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji, c) art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji. 1.1. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym: W dniu 15 listopada 2018 r. Prokurator Regionalny w Ł. złożył do Sądu Okręgowego w Ł. wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań wskazanej w tym wniosku osoby na zasadach i w trybie określonym w u.ś.k. Postanowieniem z 29 listopada 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w Ł. dopuścił dowód z zeznań świadka koronnego. W dniu 31 października 2019 r. obrońca skarżącego (posiadającego status podejrzane-go) zwrócił się do Sądu Okręgowego w Ł. z wnioskiem w trybie art. 157 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.) o wy-danie odpisu powyższego postanowienia z 29 listopada 2018 r. Po doręczeniu obrońcy skarżącego odpisu wskazanego postanowienia wniósł on 28 li-stopada 2019 r. zażalenie na to orzeczenie. Zarządzeniem z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]) upoważniony sędzia Sądu Okrę-gowego w Ł. odmówił przyjęcia zażalenia obrońcy skarżącego z uwagi na to, że ten środek zaskarżenia przysługuje wyłącznie prokuratorowi zgodnie z art. 5 ust. 6 u.ś.k. Na powyższe zarządzenie obrońca skarżącego wniósł zażalenie. Postanowieniem z 17 marca 2020 r. (sygn. akt […]) Sąd Apelacyjny w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie, podtrzymując stanowisko, że z treści art. 5 ust. 6 u.ś.k. wynika możliwość wniesienia zażalenia wyłącznie przez prokuratora. 1.2. Zdaniem skarżącego art. 5 ust. 6 u.ś.k. narusza jego prawa do: rzetelnego sądu, obrony, zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji oraz dochodzenia swych praw na drodze sądowej. Godzi także w zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego, ponieważ powoduje „nierówność broni” stron postępowania; polegać ma ona na tym, że ustawodawca przyznał wyłącznie prokuratorowi prawo do wniesienia zażalenia na postano-wienie sądu w przedmiocie dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego. 2. Postanowieniem z 17 marca 2021 r., sygn. Ts 100/20 (OTK ZU B/2021, poz. 102) Trybunał Konstytucyjny nadał dalszy bieg skardze konstytucyjnej, która zarządzeniem Preze-sa Trybunału Konstytucyjnego została zarejestrowana pod sygn. akt SK 13/21. 3. W piśmie procesowym z 25 listopada 2021 r. (sygn. akt PK VIII TK 34.2021) sta-nowisko w sprawie zajął Prokurator Generalny, który wniósł o umorzenie niniejszego postę-powania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) wobec niedopuszczalności wydania orzeczenia. 4. W piśmie procesowym z 17 listopada 2022 r. (znak: BAS-WAK-839/21), w imieniu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, stanowisko w sprawie zajął Marszałek Sejmu, który wniósł o umorzenie niniejszego postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. OTK ZU A/2025 SK 13/21 poz. 46 3 II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Uwaga wstępna. W sprawach inicjowanych skargą konstytucyjną Trybunał Konstytucyjny na każdym etapie postępowania bada, czy nie zachodzi któraś z ujemnych przesłanek procesowych, skut-kująca umorzeniem postępowania. Dotyczy to wszelkich kwestii wstępnych, jak również przesłanek formalnych, wspólnych dla kontroli inicjowanej w trybie skargi konstytucyjnej, wniosku lub pytania prawnego. Merytoryczne rozpoznanie zarzutów sformułowanych w skardze konstytucyjnej jest uzależnione od spełnienia wszystkich warunków jej dopusz-czalności. Podkreślić również należy, że składu rozpoznającego sprawę in merito nie wiąże stanowisko zajęte w postanowieniu Trybunału o nadaniu dalszego biegu skardze konstytucyj-nej lub w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego o uwzględnieniu zażalenia skarżącego na postanowienie w przedmiocie odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej (zob. np. postanowienie TK z 18 grudnia 2018 r., sygn. SK 25/18, OTK ZU A/2018, poz. 82 oraz powołane tam orzecznictwo). 2. Przedmiot i wzorce kontroli oraz kontekst normatywny. 2.1. W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem zaskarżenia uczynił art. 5 ust. 6 usta-wy z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1197; dalej: u.ś.k.) „w zakresie, w jakim wskazany przepis nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego, przez współpodejrzanego w sprawie lub jego obrońcę”. Jako konstytucyjny punkt odniesienia dla zaskarżonego przepisu wskazał zaś normy wywodzone odpowiednio z: a) art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji, c) art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji. 2.2. Zaskarżony przepis stanowi fragment większej całości normatywnej, jaką stanowi art. 5 u.ś.k., a który ma następujące brzmienie: „1. Postanowienie w przedmiocie dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego wydaje sąd okręgowy właściwy dla miejsca prowadzenia postępowania przygotowawczego na wniosek prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze, złożony po uzyskaniu zgody Prokuratora Generalnego lub upoważnionego przez niego za-stępcy Prokuratora Generalnego. 2. Sąd bada, na podstawie danych zawartych we wniosku i materiałach zgromadzo-nych w sprawie, czy zachodzą warunki określone w art. 1, 3 i 4. 3. Przed wydaniem postanowienia sąd przesłuchuje podejrzanego co do okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 2. Jeżeli stawił się obrońca, dopuszcza się go, na żądanie po-dejrzanego, do udziału w przesłuchaniu; zawiadomienie obrońcy o terminie przesłuchania jest obowiązkowe, gdy żąda tego podejrzany. 4. Sąd określa termin i sposób wykonania zobowiązania, o którym mowa w art. 3 ust. 2. 5. Sąd wydaje postanowienie w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku. 6. Na postanowienie sądu prokuratorowi przysługuje zażalenie”. OTK ZU A/2025 SK 13/21 poz. 46 4 3. Konieczność umorzenia niniejszego postępowania. 3.1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna może być wniesiona w sytuacji, gdy sąd lub organ administracji orzekł ostatecznie o wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego na podstawie aktu normatywnego, któremu w skardze zarzuca się niekonstytucyj-ność. Stosownie zaś do art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK postępowanie przed Trybunałem podle-ga umorzeniu, jeżeli wydanie orzeczenia jest niedopuszczalne. 3.2. Na wstępie należy przypomnieć, że instytucja świadka koronnego nie jest przewi-dziana w samej ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, ze zm.; dalej: k.p.k.). W polskim modelu tej instytucji nieodpowiedzialność prawna osoby będącej świadkiem koronnym wynika z konstrukcji materialnopranwych, a nie z legalnych układów czy porozumień z organami procesowymi (por. T. Grzegorczyk, J. Tyl-man, Polskie postępowanie karne, wyd. 5, Warszawa 2005, s. 467). W obecnym stanie prawnym świadkiem koronnym może być osoba oskarżona o po-pełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, a także przestęp-stwa określonego w: art. 228 § 1 i 3-6, art. 229 § 1 i 3-5, art. 230 § 1, art. 230a § 1, art. 231 § 1 i 2, art. 250a § 1 i 2, art. 258 oraz art. 296a § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383), a także art. 46 ust. 1, 2 i 4, art. 47 oraz art. 48 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz.U. z 2024 r. poz. 1488, ze zm.). Wy-kaz ten jest zamknięty. W sytuacji jednak, gdy świadek koronny zeznał także na okoliczności innych przestępstw, jest możliwe wykorzystanie tych zeznań w postępowaniu karnym doty-czącym owych czynów i osób oskarżonych o nie, z tym że nie będzie on w takim postępowa-niu już występował jako świadek koronny (por. T. Grzegorczyk, J. Tylman, op.cit., s. 469). Trybunał zauważa, że przyznanie statusu świadka koronnego nie jest ani prawem po-dejrzanego, ani nie ma on obowiązku występowania w tej roli. Organ procesowy, czyli proku-rator, nie jest także zobowiązany do uruchamiania procedury zmierzającej do ustanowienia w sprawie świadka koronnego. Jeżeli jednak decyduje się na skorzystanie z dowodu z zeznań świadka koronnego, to powinien niezwykle skrupulatnie ocenić skutki takiej decyzji, także z punktu widzenia zasady równouprawnienia stron, szczególnie w odniesieniu do uprawnień pokrzywdzonego. Należy wszak pamiętać, iż występując z wnioskiem o dopuszczenie dowo-du z zeznań świadka koronnego prokurator realizuje swoje uprawnienie do skorzystania z tego rodzaju środka dowodowego. Jest to także urzeczywistnienie celów postępowania kar-nego, sprowadzających się do tego, aby sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a przez ujawnienie okoliczności sprzyjających popełnieniu prze-stępstwa osiągnięte zostały zadania w zakresie zwalczania przestępstw, zapobiegania im, po-szanowania prawa i zasad współżycia społecznego. 3.3. Trybunał zwraca uwagę na błędne założenie skarżącego o „tożsamości” sytuacji procesowej prokuratora i współpodejrzanego w postępowaniu uregulowanym w art. 5 u.ś.k. W literaturze procesu karnego wskazuje się wprawdzie, że postępowanie w przedmiocie do-puszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego jest odrębnym postępowaniem wpadkowym (tak J. Kościerzyński, Świadek koronny w świetle nowych regulacji, „Prokuratura i Prawo” nr 4/2007, s. 71-72) albo czynnością sądową w postępowaniu przygotowawczym (tak J. Po-tulski, M. Skwarcow, Świadek koronny w polskim procesie karnym. Ocena instytucji z per-spektywy sędziego i adwokata, Warszawa 2024, s. 67). Niezależnie jednak od różnic doktry-nalnych odnośnie do klasyfikacji tego postępowania czynności wykonywane tutaj przez sąd OTK ZU A/2025 SK 13/21 poz. 46 5 nie należą do postępowania sądowego jako takiego (nie stanowią wymierzania sprawiedliwo-ści w rozumieniu art. 175 ust. 1 Konstytucji), ale są czynnościami ściśle sprzężonymi z postę-powaniem przygotowawczym, którego „gospodarzem” jest prokurator. Należy zauważyć, że formalnie z inicjatywą wprowadzenia dowodu z zeznań świadka koronnego może wystąpić tylko prokurator prowadzący (lub nadzorujący) postępowanie przygotowawcze, przy czym złożenie właściwego wniosku do sądu musi być poprzedzone uzyskaniem zgody Prokuratora Generalnego lub upoważnionego przez niego zastępcy Proku-ratora Generalnego. Decyzja w przedmiocie dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koron-nego należy do wyłącznej kompetencji sądu, którym jest sąd okręgowy właściwy dla miejsca prowadzenia postępowania przygotowawczego. W ocenie Trybunału – co wynika z natury postępowania przygotowawczego –pomiędzy prokuratorem a współpodejrzanym nie występuje żadne podobieństwo procesowe. Oznacza to, że podmioty te nie posiadają żadnej wspólnej cechy relewantnej, która nakazywa-łaby równe traktowanie tych podmiotów w postępowaniu uregulowanym w art. 5 u.ś.k. Co należy podkreślić, prokurator (czyli „gospodarz” postępowania przygotowawczego w ogólno-ści) decyduje o doborze materiału procesowego, koniecznego do sformułowania, wniesienia i popierania aktu oskarżenia; jedynym ograniczeniem w jego samodzielności jest kwestia wy-korzystania dowodu z zeznań świadka koronnego. Rola sądu – z uwagi na „nadzwyczajną” sytuację procesową, jaką jest sięgnięcie po ten rodzaj dowodu – sprowadza się li tylko do funkcji kontrolnej, tj. weryfikacji, czy w stanie odnośnej sprawy spełnione zostały wszystkie przesłanki formalne umożliwiające wykorzystanie zeznań świadka koronnego. Rozstrzygnięcie sądu – zapadające w formie postanowienia – może być dla wniosku-jącego prokuratora albo pozytywne, albo negatywne. W obu przypadkach odpis tego orzecze-nia jest doręczany prokuratorowi na zasadzie art. 100 § 4 k.p.k. Odnośnie do postanowienia o wyrażeniu zgody na dopuszczenie dowodu z zeznań świadka koronnego z art. 23 pkt 1 u.ś.k. w związku z art. 100 § 4 k.p.k. wynika, że odpis tego postanowienia jest jeszcze dorę-czany informacyjnie podejrzanemu (który uzyskał status świadka koronnego) oraz jego obrońcy. Z woli ustawodawcy tylko postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku prokuratora podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia i to tylko przez wnioskodawcę. Ustawodawca po-przez kategoryczne sformułowanie ust. 6 w art. 5 u.ś.k. wykluczył wprost możliwość – po pierwsze – skarżenia postanowienia o wyrażeniu zgody jako takiego przez kogokolwiek, a po drugie – skarżenia postanowienia o nieuwzględnieniu wniosku przez kogokolwiek poza pro-kuratorem. 3.4. W ocenie Trybunału trafny jest pogląd przedstawiony w piśmie procesowym Marszałka Sejmu, że uprawnienia strony przysługujące prokuratorowi powinny być, zgodnie z zasadą kontradyktoryjności i równości broni, skorelowane z odpowiadającymi im upraw-nieniami drugiej strony postępowania. Jednakże, wbrew twierdzeniom skarżącego, drugą stroną postępowania, o którym mowa w art. 5 u.ś.k., nie jest współpodejrzany w sprawie. Wniosek prokuratora składany w trybie art. 5 ust. 1 u.ś.k. dotyczy bowiem konkretnego po-dejrzanego (potencjalnego świadka koronnego), a zatem odnosi się do sytuacji procesowej tylko określonej osoby i możliwości wykorzystania posiadanych przez nią informacji w cha-rakterze dowodu, przy jednoczesnym przekształceniu jej roli procesowej. Nie ma podstaw do rozciągnięcia uprawnienia procesowego prokuratora na innych, niż potencjalny świadek koronny, podejrzanych w danej sprawie. W przypadku postępowania w przedmiocie dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego jedynym podmiotem, któ-ry ma interes prawny, aby wniosek prokuratora został uwzględniony przez sąd, to ten podej-rzany, którego dotyczy wniosek. Rozstrzygnięcie sądu będzie bezpośrednio wpływać na sytu-ację procesową tylko tego podejrzanego. Odnośnie zaś do pozostałych podejrzanych należy OTK ZU A/2025 SK 13/21 poz. 46 6 zwrócić uwagę, że nie przysługuje im gravamen, gdyż nie są na żadnym etapie „stroną” po-stępowania, o którym mowa w art. 5 u.ś.k. Decyzja sądu rozpoznającego wniosek prokuratora – co należy podkreślić – nie dotyczy bowiem w sposób bezpośredni interesu prawnego innych podejrzanych, aniżeli ten, który może zostać świadkiem koronnym. Nie ma więc racji skarżą-cy, że brak możliwości zaskarżenia postanowienia uwzględniającego wniosek prokuratora przez współpodejrzanego narusza gwarantowane przez Konstytucję prawo do zaskarżania orzeczeń, prawo do obrony czy prawo do sądu w ogólności. Postanowienie sądu w przedmio-cie dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego – czego zdaje się nie zauważać skar-żący – jest tylko decyzją o wprowadzeniu dowodu do postępowania. Z punktu widzenia pro-cesowego dowód taki winny być traktowany jak każdy inny i analogicznie do pozostałych dowodów podlega ocenie przez sąd w toku postępowania przed nim, stosownie do reguł okre-ślonych w art. 7 w związku z art. 410 k.p.k. Trybunał podkreśla, że instytucja świadka koronnego w znaczący sposób nie przesuwa równości broni na korzyść oskarżyciela publicznego w postępowaniu sądowym. Oskarżony (najczęściej oskarżeni) na zasadzie art. 156 § 1 i 2 k.p.k. mają dostęp do akt sprawy oraz moż-liwość wykonywania kserokopii poszczególnych dokumentów. Obecność oskarżonego na rozprawie głównej jest obowiązkowa (jeżeli ustawa nie stanowi inaczej – art. 374 § 1 k.p.k.). Zostaje on zawiadomiony o terminie rozprawy z przynajmniej siedmiodniowym wyprzedze-niem (art. 353 § 1 k.p.k.), tak aby mógł zarówno on, jak i jego obrońca ustanowiony w spra-wie przygotować linię obrony. Po rozpoczęciu przewodu sądowego przewodniczący poucza oskarżonego o jego prawie do zadawania pytań osobom przesłuchiwanym oraz składania wy-jaśnień w sprawie każdego dowodu (art. 386 § 1 i 2 k.p.k.). Przewodniczący także stosownie do art. 367 § 1 k.p.k. umożliwia stronom wypowiedzenie się w każdej kwestii podlegającej rozstrzygnięciu. Ważnym wzmocnieniem zasad kontradyktoryjności oraz równości broni jest przyznanie oskarżonemu i jego obrońcy prawa do zabrania ostatniego głosu (art. 367 § 2 i art. 370 § 1 k.p.k.). Pozostali współpodejrzani (oskarżeni) wiedzą, kto jest świadkiem ko-ronnym, mogą zapoznać się z wcześniej złożonymi przez niego zeznaniami, zadawać mu py-tania czy składać wnioski dowodowe. Wynikające z zasady równości stron zapewnienie oskarżonemu możliwości ustosunkowania się do argumentów strony przeciwnej nie ogranicza się jedynie do kwestii jego odpowiedzialności karnej czy wymiaru kary, lecz dotyczy także rozstrzygnięć incydentalnych w toku procesu karnego. Tym samym oskarżony w postępowa-niu sądowym ma prawo kwestionowania zasadności dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego, np. poprzez wykazywanie istnienia negatywnych przesłanek podmiotowych okre-ślonych w art. 4 u.ś.k. Należy także zauważyć, że świadek koronny de lege lata nie ma „uprzywilejowanego” charakteru procesowego w tym sensie, że jego zeznania nie mają war-tości „większej”, aniżeli inne środki dowodowe; ustawodawca zresztą nie wprowadził legal-nej teorii dowodowej względem tego typu źródła. Oznacza to, że zgoda sądu na dopuszczenie dowodu z zeznań świadka koronnego nie powoduje automatycznie, że taki dowód nie podlega wszechstronnej analizie ze strony sądu w toku jurysdykcyjnego postępowania karnego – w przewodzie sądowym. Wręcz przeciwnie – oskarżony może go kontestować, a sąd może odmówić mu wiarygodności. 3.5. Reasumując, rozpatrywana skarga konstytucyjna jest oczywiście bezzasadna, co na etapie merytorycznym jej rozpoznania przekłada się na konieczność umorzenia postępo-wania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Po pierwsze bowiem – w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 42 ust. 2 Konstytucji – samo dopuszczenie zeznań świadka koronnego jako dowodu w sprawie nie pozbawia oskar-żonego prawa do obrony, gdyż tę może on wykonywać na etapie postępowania przed sądem. Po drugie – w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji – na etapie postępowania przygotowawczego (a wciągnięcie zeznań świad- OTK ZU A/2025 SK 13/21 poz. 46 7 ka koronnego do materiału procesowego oskarżenia ma taki charakter) podejrzany (później-szy oskarżony) w odniesieniu do żadnego dowodu nie ma formalnej możliwości wpływać procesowo, co znajdzie się w akcie oskarżenia; dopiero na etapie postępowania sądowego może on podważać, tak pod względem formalnym, jak i merytorycznym, wszystkie środki dowodowe, na podstawie których sformułowano wobec niego akt oskarżenia. Po trzecie – w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji – skarżący nie wykazał, stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK, iżby z powołanego wzorca kontroli można wywieść byłoby prawo podmiotowe do generalnego kwestionowania – przed wszczęciem przewodu sądowego – przez podejrzanego środka do-wodowego pozyskanego przez oskarżenie w toku postępowania przygotowawczego, a do tego właśnie sprowadza się postanowienie o wyrażeniu zgody na dopuszczenie dowodu z zeznań świadka koronnego. Na marginesie należy zauważyć, że sam ustrojodawca w zdaniu drugim art. 78 Konstytucji dopuścił możliwość wprowadzenia przez ustawę ograniczeń – przedmio-towych, jak i podmiotowych – w zaskarżaniu różnego rodzaju orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Takim właśnie ograniczeniem jest norma art. 5 ust. 6 u.ś.k., a skarżący nie wykazał, że nieprzyznanie współpodejrzanemu (który nie jest przewidziany do uzyskania statusu świadka koronnego, a przez to nie ma żadnego interesu prawnego) prawa do wniesie-nia zażalenia na postanowienie sądu o uwzględnieniu wniosku prokuratora wykracza poza dozwolone przez ustawę zasadniczą ramy regulacyjne. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji.

Powołane przepisy

art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucjiart. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło