SK 138/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 23 czerwca 2023 r. Pozycja 53 POSTANOWIENIE z dnia 31 maja 2023 r. Sygn. akt SK 138/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący Justyn Piskorski Piotr Pszczółkowski Bartłomiej Sochański Bogdan Święczkowski – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2023 r., skargi konstytucyjnej G.A.G. o zbadanie zgodności: art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed są-dami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) w zakresie, w ja-kim: – „nie dopuszcza do wznowienia postępowania i dokonania oceny przez Naczel-ny Sąd Administracyjny pominiętych okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które miały zasadniczy wpływ na wynik sprawy, a które bez winy skarżącego zostały pominięte przez Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednim postępowaniu, wskutek czego przedstawione zarzuty, dotyczą-ce rażącego naruszenia prawa, pozostały w rozpatrywanej sprawie w tym za-kresie bez rozpoznania i rozpatrzenia”, z art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, – „narusza zasadę sprawiedliwości społecznej poprzez niedopuszczenie do wznowienia postępowania i rozpoznania zarzutu rażącego naruszenia prawa, który w poprzednim postępowaniu został pominięty i nie rozpoznany, bez winy skarżącego”, z art. 2 Konstytucji, – „narusza słuszny interes spadkobierców, byłych właścicieli nieruchomości oraz podważa zaufanie obywateli do organów państwa poprzez uniemożli-wienie wyjaśnienia kwestii nierozpoznanego zarzutu rażącego naruszenia prawa, który mógł mieć istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie”, z art. 7 Konstytucji, – „narusza prawo do sądu rozumiane jako prawo do sprawiedliwego, jawnego rozpatrzenia nierozpoznanego zarzutu rażącego naruszenia prawa, bez nieu-zasadnionej zwłoki, przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd”, z art. 45 ust. 1 Konstytucji, – „narusza prawo do sądu poprzez zamknięcie dalszej drogi sądowej do docho-dzenia rozstrzygnięcia nierozpoznanego przez Sąd zarzutu rażącego narusze-nia prawa”, z art. 77 ust. 2 Konstytucji, OTK ZU A/2023 SK 138/20 poz. 53 2 p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 11 marca 2020 r. G.A.G. (dalej: skarżący) zarzucił, że art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami admini-stracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) jest niezgodny z: „– art. 2 art. 7 art. 45 ust. 1 art. 77 ust. 2 Konstytucji w zakresie w jakim wskazany przepis nie dopuszcza do wznowienia postępowania i dokonania oceny przez Naczelny Sąd Administra-cyjny pominiętych okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które miały zasadniczy wpływ na wynik sprawy, a które bez winy skarżącego zostały pominięte przez Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednim postępowaniu, wskutek czego przedstawione zarzuty, doty-czące rażącego naruszenia prawa, pozostały w rozpatrywanej sprawie w tym zakresie bez rozpoznania i rozpatrzenia, – art. 2 Konstytucji w zakresie, w jakim narusza zasadę sprawiedliwości społecznej poprzez niedopuszczenie do wznowienia postępowania i rozpoznania zarzutu rażącego naruszenia prawa, który w poprzednim postępowaniu został pominięty i nie rozpoznany, bez winy skar-żącego, – art. 7 Konstytucji w zakresie w jakim narusza słuszny interes spadkobierców, byłych wła-ścicieli nieruchomości oraz podważa zaufanie obywateli do organów państwa poprzez unie-możliwienie wyjaśnienia kwestii nierozpoznanego zarzutu rażącego naruszenia prawa, który mógł mieć istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, – art. 45 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim narusza prawo do sądu rozumiane jako prawo do sprawiedliwego, jawnego rozpatrzenia nierozpoznanego zarzutu rażącego naruszenia pra-wa, bez nieuzasadnionej zwłoki, przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, – art. 77 ust. 2 Konstytucji, w zakresie w jakim narusza prawo do sądu poprzez zamknięcie dalszej drogi sądowej do dochodzenia rozstrzygnięcia nierozpoznanego przez Sąd zarzutu rażącego naruszenia prawa” – (s. 2 skargi). Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego: Skarżący dochodził przed organami i sądami administracyjnymi unieważnienia decy-zji z listopada 1976 r. wydanej w sprawie przejęcia za odszkodowaniem na własność Skarbu Państwa zabudowanej nieruchomości położonej w Z., stanowiącej współwłasność skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA), wyrokiem z grudnia 2013 r. oddalił wniesioną w rzeczonej sprawie przez skarżącego skargę kasacyjną, uznając sformułowane w niej zarzuty za niezasadne. W listopadzie 2018 r. skarżący zapoznał się z aktami sprawy prowadzonej w przed-miocie uzgodnienia treści księgi wieczystej, z których wynikało, że przejęta decyzją z listo-pada 1976 r. nieruchomość stanowiła własność nie trzech, lecz sześciu współwłaścicieli. Oko-liczność związana z rzeczywistą liczbą współwłaścicieli miała zostać – zdaniem skarżącego – pominięta w ustaleniach dokonanych przez NSA w sprawie zakończonej wyrokiem tego sądu z grudnia 2013 r. Ze względu na powyższe, skarżący w listopadzie 2018 r. wniósł do NSA OTK ZU A/2023 SK 138/20 poz. 53 3 skargę o wznowienie postępowania opartą o statuowaną w art. 273 § 2 p.p.s.a. przesłankę wznowieniową w postaci ujawnienia nowych faktów lub dowodów. W wywiedzionej skardze o wznowienie skarżący podniósł, że pomimo sformułowania w uprzednio wywiedzionej skar-dze kasacyjnej zarzutu dotyczącego błędnego ustalenia liczby współwłaścicieli nieruchomo-ści, sąd okoliczność tę pominął. Postanowieniem NSA z listopada 2019 r. skarga o wznowie-nie została odrzucona. W uzasadnieniu orzeczenia NSA stwierdził, że chociaż sformułowanie podstawy wznowienia odpowiada dyspozycji art. 273 § 2 p.p.s.a., to jednak podana przez skarżącego podstawa wznowieniowa nie zachodzi, albowiem kwestia liczby współwłaścicieli spornej nieruchomości była podnoszona przez skarżącego zarówno przed organami admini-stracyjnymi, jak i przed sądami. Jednocześnie NSA podkreślił, że „[t]o, iż wnioski i twierdze-nia skarżącego nie zostały uwzględnione w zakresie przez niego oczekiwanym, nie może sta-nowić uzasadnionej podstawy wznowienia postępowania. W tej sytuacji nie można uznać, że przyczyna wznowienia podana w skardze o wznowienie postępowania złożonej w rozpozna-wanej sprawie potwierdziła się i dlatego skarga ta podlegała odrzuceniu” (uzasadnienie posta-nowienia NSA z listopada 2019 r.). 2. Zarządzeniem z 16 czerwca 2020 r. (sygn. Ts 58/20) sędzia Trybunału Konstytu-cyjnego wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) doręczenie ory-ginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa szczególnego upo-ważniającego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, z dokładnym wskazaniem sprawy, do której zostało udzielone, wraz z czterema kopiami; 2) sprecyzowanie, w jaki spo-sób art. 273 § 2 p.p.s.a. narusza wymienione w skardze konstytucyjnej wolności lub prawa skarżącego, wraz z uzasadnieniem. W piśmie procesowym z 6 lipca 2020 r. skarżący usunął braki formalne skargi we wskazanym powyżej zakresie, wobec czego postanowieniem Trybunału z 2 grudnia 2020 r. (sygn. Ts 58/20) skardze nadano dalszy bieg. 3. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej oraz piśmie procesowym z 6 lipca 2020 r. skarżący stwierdził, że zakwestionowany art. 273 § 2 p.p.s.a. w zakresie, w jakim uniemożli-wia wznowienie postępowania i dokonanie oceny przez NSA pominiętych na wcześniejszym etapie sprawy okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które miały zasadniczy wpływ na jej wynik, narusza standard konstytucyjny wynikający z art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącego, przyjęcie, że podstawą wznowienia po-stępowania nie mogą być wnioski i zarzuty skargi kasacyjnej, które pomimo uprzedniego sformułowania w formie pisemnej w nadzwyczajnym środku zaskarżenia nie zostały rozpo-znane przez NSA w prawomocnie zakończonym postępowaniu, po pierwsze, narusza gwaran-towane skarżącemu przez art. 2 Konstytucji prawo do bezpieczeństwa prawnego, ochrony praw nabytych i interesów, w tym także w zakresie własności i prawa dziedziczenia, po dru-gie, narusza wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości, a po trzecie, prowadzi do pozba-wienia skarżącego prawa do sądu w sposób sprzeczny z art. 77 ust. 2 Konstytucji (zob. s. 1 pisma procesowego z 6 lipca 2020 r.). 4. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 19 stycznia 2021 r. poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postępowaniu. 5. W piśmie z 6 maja 2021 r. Prokurator Generalny wniósł o umorzenie niniejszego postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organiza- OTK ZU A/2023 SK 138/20 poz. 53 4 cji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), tj. ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. 6. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w piśmie z 24 czerwca 2022 r. wniósł o umorzenie niniejszego postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ze względu na niedo-puszczalność wydania wyroku. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, „[k]ażdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu nor-matywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji”. W powołanym przepisie ustawy zasadniczej ustrojodawca wprowadził wymóg istnienia bez-pośredniego związku między treścią wskazanych w skardze konstytucyjnej norm i narusze-niem przysługujących skarżącemu konstytucyjnych wolności lub praw. Trybunał przypomina, że zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna powinna zawierać: określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obo-wiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją (pkt 1); wskazanie, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone (pkt 2); uza-sadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu norma-tywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argu-mentów lub dowodów na jego poparcie (pkt 3). Należy podkreślić, że prawidłowe wykonanie przez skarżącego obowiązku przedstawienia, jakie konstytucyjne prawa lub wolności (i w jaki sposób) zostały naruszone przez przepisy stanowiące przedmiot wnoszonej skargi konstytu-cyjnej, polegać musi nie tylko na wskazaniu (numerycznym) postanowień Konstytucji i zasad z nich wyprowadzanych, z którymi – zdaniem skarżącego – niezgodne są kwestionowane przepisy, lecz także na przedstawieniu treści prawa lub wolności, wywodzonych z tych posta-nowień, a naruszonych przez normodawcę. Powinna temu towarzyszyć stosowna argumenta-cja prawna, uprawdopodabniająca stawiane zarzuty. Z powyższego obowiązku nie może zwolnić skarżącego, działający ex officio, Trybunał Konstytucyjny. W konsekwencji poprze-stanie przez skarżącego na lakonicznym lub zdawkowym uzasadnieniu zarzutu albo na cał-kowitym nieuzasadnieniu sformułowanych zarzutów stanowi niewykonanie dyspozycji usta-wowej, co skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Niedopuszczalne jest bowiem samodzielne precyzowanie przez Trybunał, a tym bardziej uza-sadnianie, jedynie ogólnikowo sformułowanych zarzutów niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów (zob. wyrok TK z 28 czerwca 2018 r., sygn. SK 4/17, OTK ZU A/2018, poz. 43 i powołane tam orzecznictwo). 2. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, w postępowaniu zainicjowanym skargą konstytucyjną kontrola konstytucyjności przepisów ustawy może odbywać się na pod-stawie postanowień konstytucyjnych statuujących wolności lub prawa podmiotowe, a zatem postanowień będących podstawą normy prawnej adresowanej do obywatela, kształtującej jego OTK ZU A/2023 SK 138/20 poz. 53 5 sytuację prawną i dającej mu możność wyboru zachowania (por. wyrok z 13 stycznia 2004 r., sygn. SK 10/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2). Właściwego wzorca kontroli w postępowaniu skargowym nie mogą stanowić natomiast normy ogólne, określające zasady ustrojowe, i nor-my adresowane do ustawodawcy, narzucające mu pewien sposób regulowania dziedzin życia (zob. wyroki z: 10 maja 2005 r., sygn. SK 40/02, OTK ZU nr 5/A/2005, poz. 48; 17 listopada 2010 r., sygn. SK 23/07, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 103). 3. Podstawy umorzenia postępowania prowadzonego przed Trybunałem ustawodawca uregulował w art. 59 ust. 1 u.o.t.p.TK. Zgodnie ze wskazanym przepisem Trybunał na posie-dzeniu niejawnym wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) na skutek cofnięcia wniosku, pytania prawnego albo skargi konstytucyjnej; 2) jeżeli wydanie orzeczenia jest nie-dopuszczalne; 3) jeżeli wydanie orzeczenia jest zbędne; 4) jeżeli akt normatywny w zakwe-stionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał, a także 5) w przypadku zakończenia kadencji Sejmu i Senatu, w niezakończonych sprawach wszczętych na podstawie wniosku grupy posłów albo grupy senatorów, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji. Trybunał wielokrotnie podkreślał, że kontrolowanie, czy nie zachodzi któraś z ujem-nych przesłanek wydania wyroku, skutkujących obligatoryjnym umorzeniem postępowania, konieczne jest na każdym etapie postępowania (por. postanowienia z: 21 października 2003 r., sygn. SK 41/02, OTK ZU nr 8/A/2003, poz. 89; 6 lipca 2004 r., sygn. SK 47/03, OTK ZU nr 7/A/2004, poz. 74; 21 marca 2006 r., sygn. SK 58/05, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 35 i cytowane tam orzecznictwo). Powyższe oznacza, że wydane w sprawie postanowienie o na-daniu skardze konstytucyjnej biegu nie wyklucza wydania postanowienia o umorzeniu postę-powania na dalszym etapie sprawy. Uwzględniając przedstawione wywody, Trybunał był zobowiązany – również na obecnym etapie postępowania – zbadać, czy nie zachodzą ujemne przesłanki rozpoznania niniejszej skargi. Przekazanie skargi konstytucyjnej po zakończeniu jej wstępnej kontroli do rozpoznania przez odpowiedni skład Trybunału nie przesądza bowiem ostatecznie o dopuszczalności jej merytorycznego rozpatrzenia (zob. postanowienie z 3 grudnia 2020 r., sygn. SK 27/17, OTK ZU A/2020, poz. 68). 4. W skardze konstytucyjnej skarżący wniósł do Trybunału o orzeczenie, że art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyj-nymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) jest niezgodny z art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji. Warto podkreślić, że lektura skargi nie pozostawia wątpliwości, że skarżący traktuje przywołane przepisy jako sa-modzielne wzorce kontroli albowiem zarówno w petitum skargi, jak i w jej uzasadnieniu art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji zostały wskazywane jako autonomiczne podstawy kontroli, na co zresztą słusznie zwrócono uwagę w piśmie Sejmu (zob. s. 10 stano-wiska Sejmu). 5. Zakwestionowany w niniejszej sprawie przez skarżącego art. 273 § 2 p.p.s.a. statuu-je jedną z podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie ze wskaza-nym przepisem można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Odnosząc się do treści powołanych przez skarżącego jako wzorce kontroli przepisów ustawy zasadniczej, należy wskazać, że zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości spo-łecznej; art. 7 Konstytucji stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa; art. 45 ust. 1 Konstytucji gwarantuje każdemu prawo do sprawiedliwego OTK ZU A/2023 SK 138/20 poz. 53 6 i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bez-stronny i niezawisły sąd; stosownie zaś do art. 77 ust. 2 Konstytucji ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. 6. Trybunał stwierdził, że w niniejszej sprawie za jedyny skuteczny wzorzec kontroli może być uznany art. 45 ust. 1 Konstytucji. Pozostałe wzorce kontroli wskazane w skardze, a obejmujące art. 2, art. 7 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, należy natomiast uznać za wzorce nie-prawidłowe, z następujących powodów: Skarżący, pomimo że w petitum skargi wskazał art. 2 i art. 7 Konstytucji jako autono-miczne wzorce kontroli, to jednak ani w uzasadnieniu skargi, ani w piśmie procesowym z 6 lipca 2020 r. nie wykazał, w jaki sposób naruszenie ujętych w nim zasad demokratyczne-go państwa prawnego oraz legalizmu wpływa na ochronę jego praw podmiotowych, w tym w szczególności nie wyjaśnił, jakie konstytucyjne prawa lub wolności – niepodlegające ochronie na mocy art. 45 ust. 1 Konstytucji – miałyby wynikać z przywołanych przepisów ustawy zasadniczej. W wypadku zarzutu związanego z naruszeniem art. 7 Konstytucji należy dodatkowo zwrócić uwagę, że skarżący ani w uzasadnieniu skargi, ani w piśmie procesowym z 6 lipca 2020 r. nie przywołał żadnych argumentów wskazujących na jego zasadność. Nieprawidłowość wzorca kontroli w wypadku art. 77 ust. 2 Konstytucji wynika z kolei z charakteru postępowania w sprawie wznowienia postępowania, którego dotyczy zakwestio-nowany przez skarżącego art. 273 § 2 p.p.s.a. W tym zakresie należy podnieść, że postępowa-nie wznowieniowe ma charakter akcesoryjny (pomocniczy, „wpadkowy”) w stosunku do po-stępowania głównego, którym na kanwie rozpatrywanej skargi konstytucyjnej było postępo-wanie prowadzone w sprawie skargi skarżącego o uchylenie decyzji administracyjnej wyda-nej w sprawie przejęcia za odszkodowaniem na własność Skarbu Państwa nieruchomości. Wszczęcie postępowania wznowieniowego nie stanowi wszczęcia nowej sprawy w rozumie-niu konstytucyjnym, ale stanowi jedynie kontynuację dotychczasowego postępowania w tej samej sprawie. W związku z tym nawet zupełne zamknięcie drogi wznowienia postępowania przez regulację ustawową, a tym bardziej wykluczenie możliwości wznowienia postępowania w określonych wypadkach, może być oceniane jedynie z perspektywy art. 45 ust. 1 Konstytu-cji, i to tylko pod względem realizacji zasady sprawiedliwości proceduralnej (ponieważ sam dostęp do sądu „w sprawie” skarżący ewidentnie uzyskał), nie może natomiast być przedmio-tem samodzielnej oceny na podstawie art. 77 ust. 2 Konstytucji (zob. wyrok z 15 maja 2019 r., sygn. SK 26/17, OTK ZU A/2019, poz. 20 i powołane tam orzecznictwo Trybunału). Ze względu na powyższe, powołany przez skarżącego jako samodzielny wzorzec kontroli art. 77 ust. 2 Konstytucji należy uznać za nieadekwatny w niniejszej sprawie. Z przedstawionych względów Trybunał postanowił umorzyć postępowanie na podsta-wie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK w zakresie badania zgodności art. 273 § 2 p.p.s.a. z art. 2, art. 7 i art. 77 ust. 2 Konstytucji – z powodu niedopuszczalności wydania wyroku. 7. Niezależnie od powyższego Trybunał stwierdził, że treść skargi uniemożliwia także merytoryczne rozpoznanie zarzutu niezgodności art. 273 § 2 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 Konstytu-cji, ze względu na brak należytego uzasadnienia wskazanego zarzutu. Skarżący nie wykazał bowiem ani w uzasadnieniu skargi, ani w piśmie procesowym z 6 lipca 2020 r., w jaki sposób dyspozycja art. 273 § 2 p.p.s.a. – w zakresie, w jakim nie przewiduje jako przesłanki wzno-wienia postępowania nierzetelnie rozpoznanych zarzutów strony podnoszonych na wcześniej-szym etapie postępowania – narusza konstytucyjne prawo do sądu, w tym w szczególności w aspekcie ukształtowania postępowania zgodnie z wymogami sprawiedliwości procedural-nej. Uzasadnienie skargi obejmuje argumenty zmierzające do podważenia ustaleń faktycz-nych poczynionych w toku postępowania sądowoadministracyjnego i wydanego na podstawie tych ustaleń rozstrzygnięcia, a zatem sprowadza się w istocie do zakwestionowania aktu sto- OTK ZU A/2023 SK 138/20 poz. 53 7 sowania prawa, który nie podlega kontroli Trybunału w toku rozpoznawania skargi konstytu-cyjnej. Brak należytego uzasadnienia zarzutu niezgodności art. 273 § 2 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 Konstytucji wzmacnia dodatkowo wskazany uprzednio akcesoryjny („wpadkowy”) charakter postępowania wznowieniowego, który implikuje zasadniczą swobodę ustawodawcy co do tego, czy i na jakich podstawach w wypadku określonego postępowania prawnego dopuścić wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Jak bowiem wskazał w tym zakresie Trybunał w wyroku z 20 kwietnia 2017 r., sygn. K 10/15 (OTK ZU A/2017, poz. 31): „[u]stawodawca, poza wypadkami określonymi w art. 190 ust. 4 Konstytucji, ma swobodę legislacyjną w zakresie kształtowania instytucji wznowienia postępowania. Jest to bowiem pojęcie kształtowane przez ustawodawstwo na użytek konkretnej procedury (por. wyrok TK z 12 stycznia 2010 r., sygn. SK 2/09). W konsekwencji ustawodawca ma swobodę kształtowania środków zaskarżenia, których przedmiotem jest orzeczenie prawomocne, m.in. w zakresie przesłanek ich wnoszenia, procedury ich rozpoznawania oraz skutków orzeczenia wydawanego po ich rozpoznaniu (por. wyrok TK z 21 lipca 2009 r., sygn. K 7/09). Niemniej, mimo że z art. 45 ust. 1 Konstytucji nie wynika ogólne prawo do wznowienia postępowania, konieczność zapewnienia stronom postępowania możliwości jego wznowienia w szczególnie uzasadnionych wypadkach może wynikać z charakteru tego postępowania oraz wymogu od-powiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności, która ma służyć wydaniu rozstrzygnięcia zgodnego z prawdą materialną (por. wy-rok TK z 13 maja 2002 r., sygn. SK 32/01)”. Skoro zatem w wypadku postępowania w spra-wie wznowienia postępowania ustawodawca posiada swobodę kształtowania jego ram norma-tywnych, w tym także w zakresie katalogu podstaw wznowieniowych, to ewentualne wyka-zanie przez skarżącego niekonstytucyjności rzeczonej regulacji wymagałoby przeprowadzenia pogłębionej analizy kwestionowanego uregulowania, prowadzącej do przekonywającego uza-sadnienia tezy, że zasada sprawiedliwości proceduralnej wymaga rozbudowania katalogu przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego o przesłankę, której domaga się skarżący. Argumentacji takiej próżno jednak szukać w rozpoznanej skardze konstytucyj-nej, a nie jest rolą Trybunału poszukiwać takiego uzasadnienia ex officio. Wobec przedstawionych mankamentów uzasadnienia skargi, wykluczone jest meryto-ryczne badanie sformułowanego przez skarżącego zarzutu niezgodności art. 273 § 2 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Mając powyższe na względzie, Trybunał postanowił umorzyć postępowanie, na pod-stawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, w zakresie badania zgodności art. 273 § 2 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 Konstytucji ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Z tych wszystkich względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.