SK 22/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 16 stycznia 2020 r. Pozycja 3 POSTANOWIENIE z dnia 17 grudnia 2019 r. Sygn. akt SK 22/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący Stanisław Piotrowicz Julia Przyłębska Wojciech Sych Michał Warciński – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2019 r., skargi konstytucyjnej I.K. o zbadanie zgodności: 1) art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil-nego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), „rozumianego w ten sposób, że orze-czenie prawomocne wiąże inne sądy tylko odnośnie sentencji tego orzecze-nia, a nie wiąże innych sądów w zakresie motywów zawartych w uzasadnie-niu orzeczenia w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzupełnienie roz-strzygnięcia”, z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 190 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 99 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym 10 czerwca 2014 r. „rozumian[ego] w ten spo-sób, że podstawą do skreślenia studenta z listy studentów z powodu niewnie-sienia opłat związanych z odbywaniem studiów jest ich niewniesienie, w sytua-cji gdy żądanie przez uczelnię uiszczenia tych opłat przez studenta jest oparte wyłącznie na uchwale senatu uczelni publicznej wydan[ej] na podstawie art. 99 ust. 3 tejże ustawy, której adresatem jest wyłącznie rektor uczelni pu-blicznej”, z art. 70 ust. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. OTK ZU A/2020 SK 22/19 poz. 3 2 UZASADNIENIE I 1. I.K. (dalej: skarżący) wniósł 5 grudnia 2018 r. (data nadania) skargę konstytucyjną o stwierdzenie niezgodności: 1) art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks po-stępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.), „rozumianego w ten sposób, że orzeczenie prawomocne wiąże inne sądy tylko odnośnie sentencji tego orzeczenia, a nie wiąże innych sądów w zakresie motywów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia”, z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, 2) art. 190 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 99 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.; dalej: p.s.w.), w brzmie-niu obowiązującym 10 czerwca 2014 r., „rozumian[ego] w ten sposób, że podstawą do skre-ślenia studenta z listy studentów z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów jest ich niewniesienie, w sytuacji gdy żądanie przez uczelnię uiszczenia tych opłat przez studenta jest oparte wyłącznie na uchwale senatu uczelni publicznej wydan[ej] na pod-stawie art. 99 ust. 3 tejże ustawy, której adresatem jest wyłącznie rektor uczelni publicznej”, z art. 70 ust. 2 Konstytucji. 1.1. Zdaniem skarżącego, mimo utraty mocy obowiązującej przez art. 190 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 99 ust. 3 p.s.w., wydanie orzeczenia w tym zakresie jest konieczne dla ochrony jego konstytucyjnych wolności i praw – w myśl art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 30 listo-pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: otpTK). 1.2. Skarga konstytucyjna została złożona w związku z następującym stanem faktycz-nym. Skarżący był od 1999 r. studentem niestacjonarnych studiów na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego na mocy de-cyzji z 3 kwietnia 2014 r. skreślił skarżącego z listy studentów V roku niestacjonarnych stu-diów na kierunku prawo z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego decyzją z 10 czerwca 2014 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 grudnia 2015 r. (sygn. akt […]) od-dalił skargę skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 marca 2018 r. (sygn. akt […]) oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu na marginesie wskazano, że przywołane przez skarżącego wyroki sądów cywilnych pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ do-tyczyły stosunku cywilnoprawnego pomiędzy skarżącym i Uniwersytetem Jagiellońskim, a powództwo zostało oddalone z powodu uwzględnienia zarzutu przedawnienia. Powyższy wyrok NSA, wskazany jako ostateczne orzeczenie w sprawie, został dorę-czony skarżącemu 16 maja 2018 r. 16 sierpnia 2018 r. skarżący zwrócił się do Sądu Rejono-wego w Krakowie o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi konsty-tucyjnej. Postanowieniem z 30 października 2018 r. Sąd Rejonowy uwzględnił wniosek skar-żącego. Pismem z 28 listopada 2018 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Krakowie, dorę-czonym 5 grudnia 2018 r., zawiadomiła radcę prawnego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. OTK ZU A/2020 SK 22/19 poz. 3 3 1.3. Skarżący twierdzi, że wskutek błędnej wykładni został pozbawiony możliwości skutecznego powołania się na istniejący wyrok sądu cywilnego i skorzystania z instytucji przewidzianej w art. 365 § 1 k.p.c., gwarantującej mu uwzględnienie w postępowaniu sądo-woadministracyjnym prawomocnego wyroku oddalającego powództwo Uniwersytetu Jagiel-lońskiego o zapłatę z tytułu odpłatności za studia. Art. 365 § 1 k.p.c. wyklucza wydanie róż-nych orzeczeń co do zasad odpowiedzialności danej osoby nawet w odmiennych postępowa-niach sądowych, w przypadku tożsamości podmiotowej i istnienia wspólnych elementów przedmiotowych. Zdaniem skarżącego, nieuwzględnienie orzeczenia sądu cywilnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym oznacza naruszenie zasady zakazu tworzenia uprawnień pozornych, wywiedzionej z art. 2 Konstytucji. W opinii skarżącego, art. 365 § 1 k.p.c. realizuje jedną z najistotniejszych gwarancji konstytucyjnych, jaką jest prawo do rozstrzygnięcia sprawy przez niezawisły sąd, która nie byłaby możliwa do osiągnięcia bez stabilności, pewności i niewzruszalności rozstrzygnięć sądowych. Interpretacja art. 365 § 1 k.p.c. polegająca na tym, że prawomocne orzeczenia sądu cywilnego nie wiążą sądów administracyjnych, narusza prawo do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji. 1.4. W ocenie skarżącego, naruszone zostało także jego prawo do nieodpłatnej nauki, albowiem uczelnia żądała od niego bezzasadnie opłat, do których pobierania nie była upo-ważniona przez ustawę. Stąd też art. 190 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 99 ust. 3 p.s.w. jest sprzeczny z prawem do bezpłatnej nauki w szkołach wyższych, o którym mowa w art. 70 ust. 2 Konstytucji. 1.5. Skarżący wniósł także o wstrzymanie wykonania wyroku NSA z 7 marca 2018 r. (sygn. akt […]). 2. Postanowieniem TK z 9 kwietnia 2019 r., sygn. Ts 176/18, niniejszej skardze kon-stytucyjnej został nadany dalszy bieg. Trybunał nie uwzględnił jednak wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania wyroku NSA z 7 marca 2018 r. (sygn. akt […]). 3. Prokurator Generalny w piśmie z 29 lipca 2019 r. przedstawił stanowisko, że postę-powanie podlega umorzeniu, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 otpTK, wobec niedopuszczal-ności wydania wyroku. W ocenie Prokuratora Generalnego niniejsza skarga konstytucyjna nie odpowiada wymogom formalnym warunkującym jej merytoryczne rozpoznanie przez Trybunał. 3.1. Prokurator Generalny zauważył, że analiza przebiegu postępowania, wynikające-go z dołączonych do skargi dokumentów, oraz treści wyroku NSA z 7 marca 2018 r. nie po-twierdza, aby w sprawie skarżącego zastosowano wykładnię art. 365 § 1 k.p.c., której dotyczy zarzut niezgodności z Konstytucją. Kwestionowana wykładnia art. 365 § 1 k.p.c. nie miała zastosowania w sprawie skarżącego i nie była podstawą ostatecznego orzeczenia o jego pra-wach. Ponadto zarzut niezgodności z Konstytucją określonej wykładni art. 365 § 1 k.p.c. nie dotyczy interpretacji, która zdaniem skarżącego została zastosowana w jego indywidualnej sprawie. W niniejszej sprawie skarżący nie powołał żadnych dowodów mogących wskazy-wać, że zaskarżona wykładnia jest powszechnie przyjmowana przez sądy i znajduje potwier-dzenia w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie Prokuratora, zarzut sformułowany w skardze nie dotyczy więc ani treści normatywnej zaskarżonego przepisu, ani jego utrwalonej wykładni, ale sposobu zastosowania w sprawie skarżącego. OTK ZU A/2020 SK 22/19 poz. 3 4 Prokurator Generalny podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TK nie jest dopuszczalne kwestionowanie za pomocą skargi konstytucyjnej jednostkowych aktów stoso-wania prawa. Do kompetencji TK nie należy bowiem kontrola prawidłowości ustaleń orga-nów stosujących prawo ani kontrola sposobu wykładni przepisów. Wyjątek dotyczy wyłącz-nie takiej interpretacji przepisów, która ma charakter powszechny, utrwalony i nadaje okre-śloną treść normatywną. 3.2. Zdaniem Prokuratora Generalnego, zarzut naruszenia przez art. 190 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 99 ust. 3 p.s.w. art. 70 ust. 2 Konstytucji nie zawiera określenia przez skar-żącego, na czym miałaby polegać niezgodność ze wskazanym wzorcem kontroli. Wymóg należytego uzasadnienia skargi należy rozumieć jako nakaz odpowiedniego udowodnienia zarzutów w kontekście wskazanych wzorców kontroli. Przytaczane w skardze argumenty mo-gą być mniej lub bardziej przekonujące, lecz zawsze powinny być argumentami nadającymi się do rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny. W opinii Prokuratora Generalnego, nie można uznać, że spełnieniem powyższych wymogów jest samo sformułowanie przez skarżącego krytycznej oceny zasadności obciążania go opłatą za powtarzanie zajęć i decyzji o skreśleniu z listy studentów. Ponadto zarzut znowu nie dotyczy treści kwestionowanych przepisów, lecz sposobu ich zastosowania w sprawie skarżącego. 3.3. W opinii Prokuratora Generalnego, oba zarzuty sformułowane w skardze konsty-tucyjnej dotyczą w istocie stosowania prawa. 4. Marszałek Sejmu w piśmie z 17 października 2019 r. przedstawił stanowisko Sej-mu, wnosząc o stwierdzenie, że art. 99 ust. 3 p.s.w., w brzmieniu zmienionym przez ustawę z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stop-niach i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455), uchylony ustawą z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, ze zm.), rozumiany w ten sposób, że uchwała senatu uczelni publicznej w odniesieniu do studiów nie-stacjonarnych może wskazywać wysokość odpłatności za poszczególne usługi edukacyjne niewymienione w ustawie, jest zgodny z art. 70 ust. 2 Konstytucji. Ponadto wniósł o umorze-nie postępowania w pozostałym zakresie, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 otpTK, ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. 4.1. Zdaniem Marszałka Sejmu, niniejsza skarga konstytucyjna nie realizuje przesła-nek formalnych umożliwiających jej merytoryczne rozpoznanie w zakresie zarzutu dotyczą-cego niezgodności z Konstytucją kwestionowanego art. 365 § 1 k.p.c. 4.1.1. W ocenie Marszałka Sejmu, skarżący nie wykazał, że zastosowanie zaskarżone-go przepisu doprowadziło do naruszenia jego konstytucyjnych wolności i praw. Oddalenie skargi kasacyjnej przez NSA nie wynikało z zastosowania art. 365 § 1 k.p.c., ale wadliwego sformułowania podstaw i zarzutów kasacji. Brak kontroli merytorycznej zarzutu naruszenia prawa materialnego wyklucza jakiekolwiek znaczenie kwestii związania NSA wcześniej uprawomocnionym wyrokiem sądu powszechnego. Zastosowanie art. 365 § 1 k.p.c. nie mo-gło być wobec tego podstawą rozstrzygnięcia NSA w sprawie skarżącego. NSA wspomniał o art. 365 § 1 k.p.c. w uzasadnieniu i tylko na marginesie. Kwestionowany przepis nie został także zastosowany na wcześniejszych etapach postępowania ani przez organ pierwszej i dru-giej instancji, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Skarżący domaga się zatem niedopuszczalnej kontroli przepisu, który nie został zastosowany w jego sprawie. OTK ZU A/2020 SK 22/19 poz. 3 5 4.1.2. Marszałek Sejmu ma też wątpliwości, czy norma, o której kontrolę wnosi skar-żący, rzeczywiście wynika z art. 365 § 1 k.p.c. i czy znajduje potwierdzenie w powszechnej oraz ustalonej linii orzeczniczej sądów powszechnych i administracyjnych. Skarżący twierdzi, że sądy powszechne interpretują art. 365 § 1 k.p.c. w ten sposób, że prawomocne orzeczenie wiąże inne sądy tylko w zakresie sentencji, ale już nie w zakresie uzasadnienia. Twierdzenie to jest sprzeczne z wykładnią kwestionowanego przepisu podejmowaną w wielu wyrokach sądów powszechnych i administracyjnych. W opinii Marszałka Sejmu, sądy jednoznacznie przyjmują, że z powagi rzeczy osądzonej korzysta nie tylko sentencja wyroku, ale także jego motywy w granicach, w jakich stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia. Tym samym skarżący domaga się niedopuszczalnej kontroli normy, która nie obowiązuje w polskim po-rządku prawnym. 4.1.3. Marszałek Sejmu uważa, że skarżący nie zrealizował też w pełni wymogów uzasadnienia niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazanymi wzorcami konstytu-cyjnymi, z powołaniem argumentów i dowodów na ich poparcie. 4.2. W ocenie Marszałka Sejmu, istotnych mankamentów formalnych nie budzi zarzut naruszenia przez art. 190 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 99 ust. 3 p.s.w. art. 70 ust. 2 Konstytu-cji. Sprecyzowania wymaga jednak przedmiot i zakres kontroli. W przekonaniu Marszałka Sejmu, skarżący nie kwestionuje normy, zgodnie z którą kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej mógł skreślić studenta z listy studentów w przypadku niewniesienia opłaty związanej z odbywaniem studiów. Zaskarża natomiast możliwość nakładania takich opłat na podstawie uchwały senatu uczelni. Skarżący kwestio-nuje fakt, że w stosunku do niego naliczona została opłata za powtarzanie przedmiotu, czyli ponowne zdawanie egzaminu na danym roku studiów. Marszałek Sejmu przypomniał, że zgodnie z art. 70 ust. 2 Konstytucji nauka w szko-łach publicznych jest bezpłatna. Ustawa może jednak dopuścić świadczenie niektórych usług edukacyjnych przez publiczne szkoły wyższe za odpłatnością. W świetle orzecznictwa TK dopuszczalność odpłatności za usługi edukacyjne świad-czone przez uczelnie publiczne w ramach studiów niestacjonarnych nie budzi wątpliwości. Racjonalnie można też założyć, że konieczność powtarzania niektórych elementów procesu dydaktycznego oraz przeprowadzenia powtórnych egzaminów, powodują po stronie uczelni dodatkowe koszty. Z tego względu nadanie senatowi uczelni kompetencji do określania zasad odpłatności za studia niestacjonarne obejmuje także wskazanie wysokości opłat za powtarza-nie przedmiotów przez studentów, którzy nie zdali egzaminów objętych programem naucza-nia na poprzednich latach studiów. Wobec powyższych argumentów Marszałek Sejmu, w imieniu Sejmu, wniósł o stwierdzenie, że art. 99 ust. 3 p.s.w., w brzmieniu obowiązującym 10 czerwca 2014 r., ro-zumiany w ten sposób, że uchwała senatu uczelni publicznej w odniesieniu do studiów niesta-cjonarnych może wskazywać wysokość odpłatności za poszczególne usługi edukacyjne nie-wymienione w ustawie, jest zgodny z art. 70 ust. 2 Konstytucji. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Uwagi wstępne. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego na każdym etapie postępowania niezbędna jest kontrola, czy nie zachodzi jedna z ujemnych przesłanek wydania wyroku, powodująca konieczność umorzenia postępowania (por. zamiast wielu wyrok TK z 30 września 2014 r., sygn. SK 22/13, OTK ZU nr 8/A/2014, poz. 96 i powołane tam orzecz- OTK ZU A/2020 SK 22/19 poz. 3 6 nictwo TK). Analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia procesowych przesłanek meryto-rycznego jej rozpoznania i wydania wyroku w sprawie. 2. Przedmiot i wzorce kontroli. 2.1. W niniejszej skardze konstytucyjnej skarżący kwestionuje zgodność: 1) art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460; dalej: k.p.c.), „rozumianego w ten sposób, że orzeczenie prawomocne wiąże inne sądy tylko odnośnie sentencji tego orzeczenia, a nie wiąże innych sądów w zakresie moty-wów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzu-pełnienie rozstrzygnięcia”, z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, 2) art. 190 ust. 2 pkt 3 w związ-ku z art. 99 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.; dalej: p.s.w.), w brzmieniu obowiązującym 10 czerwca 2014 r., „rozumian[ego] w ten sposób, że podstawą do skreślenia studenta z listy studentów z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów jest ich niewniesienie, w sytuacji gdy żądanie przez uczelnię uiszczenia tych opłat przez studenta jest oparte wyłącznie na uchwale senatu uczelni publicznej wydan[ej] na podstawie art. 99 ust. 3 tejże ustawy, której adresatem jest wyłącznie rektor uczelni publicznej”, z art. 70 ust. 2 Konstytucji. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicz-nej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W myśl art. 190 ust. 2 pkt 3 p.s.w. kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku: niewniesienia opłat związanych z od-bywaniem studiów. Z kolei art. 99 ust. 3 p.s.w. stanowił, że senat uczelni publicznej określa zasady pobie-rania opłat, wiążące rektora przy zawieraniu umów ze studentem, o których mowa w art. 160 ust. 3, oraz tryb i warunki zwalniania – w całości lub części – z tych opłat studentów lub dok-torantów, w szczególności osiągających wybitne wyniki w nauce, a także tych, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji materialnej. 3. Ocena dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej. 3.1. Merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej jest uwarunkowane ustaleniem, czy spełnia ona wymagania procesowe, o których stanowi art. 79 ust. 1 Konstytucji, a które zosta-ły dookreślone w art. 53 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowa-nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, dalej: otpTK). Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji „Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna-łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji”. Z przepisu tego oraz art. 53 otpTK wynikają przesłanki, których spełnienie jest wymagane do meryto-rycznego rozpoznania skargi przez Trybunał. Po pierwsze, przedmiotem zaskarżenia skargą konstytucyjną może być wyłącznie przepis ustawy lub innego aktu normatywnego. Skarżący nie może zatem kwestionować sto-sowania przepisu. Przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego nie są akty stosowania prawa, a więc orzeczenia lub ostateczne decyzje zapadłe w indywidualnych sprawach skarżą-cych, lecz akty normatywne, na podstawie których rozstrzygnięcia te zostały wydane. Trybu-nał jest co do zasady powołany do orzekania w sprawach zgodności z Konstytucją aktów normatywnych, w celu wyeliminowania z systemu prawnego niekonstytucyjnych przepisów OTK ZU A/2020 SK 22/19 poz. 3 7 prawa. Trybunał Konstytucyjny jest „sądem prawa”, a nie „sądem faktów” (zob. postanowie-nie TK z 30 czerwca 2008 r., sygn. SK 15/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 98). Do kognicji Trybunału Konstytucyjnego nie należy więc rozpatrywanie zarzutów dotyczących wykładni dokonanej przez sąd ani zarzutów błędnej subsumcji stanu faktycznego dokonanej w wyroku czy też wadliwości kierunku argumentacji wykorzystanej w ostatecznym orzeczeniu (zob. postanowienie TK z 2 grudnia 2010 r., sygn. SK 11/10, OTK ZU nr 10/A/2010, poz. 131). Dlatego niedopuszczalna jest skarga konstytucyjna na stosowanie prawa (por. postanowienia i wyroki TK z: 1 lipca 2008 r., sygn. SK 40/07, OTK ZU nr 6/A/2008, poz. 101; 13 paździer-nika 2008 r., sygn. SK 20/08, OTK ZU nr 8/A/2008, poz. 146; 2 czerwca 2009 r., sygn. SK 31/08, OTK ZU nr 6/A/2009, poz. 83; 17 listopada 2009 r., sygn. SK 64/08, OTK ZU nr 10/A/2009, poz. 148; 29 listopada 2010 r., sygn. SK 8/10, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 117; 2 lutego 2012 r., sygn. SK 14/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 17; 28 lutego 2012 r., sygn. SK 27/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 20; 7 maja 2013 r., sygn. SK 31/12, OTK ZU nr 4/A/2013, poz. 46; 9 maja 2017 r., sygn. SK 18/16, OTK ZU A/2017, poz. 37; 28 lutego 2018 r., sygn. SK 45/15, OTK ZU A/2018, poz. 12). Po drugie, choć przedmiotem skargi jest przepis prawa, nie można w niej jednak kwe-stionować zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego w oderwaniu od aktów stosowania prawa w indywidualnej sprawie. Skarga konstytucyjna nie jest bowiem środkiem abstrakcyjnej kontroli zgodności z Konstytucją. Aby skarżący mógł skutecznie za-kwestionować tę zgodność, najpierw sąd lub organ administracji publicznej musi wydać osta-teczne orzeczenie w jego sprawie i to z zastosowaniem kwestionowanej regulacji. Warunkiem koniecznym merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest więc określenie zaskar-żonego przepisu, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł o kon-stytucyjnych prawach lub wolnościach albo obowiązkach skarżącego (art. 53 ust. 1 pkt 1 otpTK). Przyjęty w Konstytucji model skargi konstytucyjnej został bowiem oparty na zasa-dzie konkretności i subsydiarności. Skarżący nie może zatem zakwestionować zgodności z Konstytucją aktu normatywnego w oderwaniu od indywidualnej sprawy, w której na mocy konkretnego aktu stosowania prawa doszło do naruszenia jego wolności lub praw albo obo-wiązków określonych w Konstytucji. Po trzecie, do merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej niezbędne jest okre-ślenie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa przysługujące skarżącemu i w jaki sposób zo-stały naruszone przez ostateczne orzeczenie sądu lub organu administracji publicznej, wydane na podstawie zaskarżonego przepisu czy przepisów aktu normatywnego (art. 53 ust. 1 pkt 2 otpTK). Po czwarte, skarga konstytucyjna powinna zawierać uzasadnienie zarzutu niezgodno-ści z Konstytucją kwestionowanych przepisów z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie (art. 53 ust. 1 pkt 3 otpTK). 3.2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że rozpatrywana skarga nie odpowiada wy-maganiom procesowym warunkującym jej merytoryczne rozpoznanie. 3.2.1. W przypadku zarzutu dotyczącego art. 365 § 1 k.p.c. Trybunał stwierdza, że przepis ten nie był podstawą ostatecznego orzeczenia o prawach i wolnościach skarżącego w wyroku NSA z 7 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2285/16. Jak wskazano wyżej, podważany skargą konstytucyjną przepis musi być podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. 3.2.2. Odnosząc się do zarzutów dotyczących obydwu zaskarżonych przepisów należy stwierdzić, że rozpatrywana skarga konstytucyjna ma liczne wady formalne, uniemożliwiają-ce jej merytoryczne rozpoznanie. Nie spełnia ona wymagań, o których stanowi art. 53 ust. 1 pkt 3 otpTK, a więc nie zawiera należytego uzasadnienia zarzutów niezgodności kwestiono-wanych przepisów ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powoła-niem argumentów i dowodów na ich poparcie. OTK ZU A/2020 SK 22/19 poz. 3 8 Biorąc powyższe pod uwagę, niedopuszczalne było merytoryczne rozpoznanie niniej-szej skargi konstytucyjnej, a postępowanie należało umorzyć. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.