SK 24/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 14 marca 2025 r. Pozycja 24 POSTANOWIENIE z dnia 20 lutego 2025 r. Sygn. akt SK 24/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych – przewodniczący Krystyna Pawłowicz Stanisław Piotrowicz Jakub Stelina – sprawozdawca Bogdan Święczkowski, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2025 r., skargi konstytucyjnej D.F. o zbadanie zgodności: art. 46b ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1140) w zakresie, w jakim: – „nie przewiduje sądowej kontroli nad orzeczeniami wydanymi przez Krajowy Sąd Lekarsko-Weterynaryjny w drugiej instancji w dyscyplinarnym postępo-waniu wyjaśniającym”, z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 77 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytu-cji Rzeczypospolitej Polskiej, – „różnicuje prawo pokrzywdzonego do sądowej kontroli nad orzeczeniami dru-goinstancyjnymi zapadłymi w postępowaniu dyscyplinarnym w zależności od tego, na jakim etapie postępowania dyscyplinarnego zapadły (tj. czy na etapie postępowania wyjaśniającego, czy też postępowania w przedmiocie odpo-wiedzialności zawodowej)”, z art. 32 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konsty-tucji, postanawia: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 12 listopada 2020 r. D.F. (dalej: skarżący) wniósł o stwierdzenie niezgodności art. 46b ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie leka- OTK ZU A/2025 SK 24/21 poz. 24 2 rza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1140; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 154; dalej: u.z.w.l.) w zakresie, w jakim: – „nie przewiduje sądowej kontroli nad orzeczeniami wydanymi przez Krajowy Sąd Lekarsko-Weterynaryjny w drugiej instancji w dyscyplinarnym postępowaniu wyjaśniają-cym”, z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 77 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz – „różnicuje prawo pokrzywdzonego do sądowej kontroli nad orzeczeniami drugoin-stancyjnymi zapadłymi w postępowaniu dyscyplinarnym w zależności od tego, na jakim etapie postępowania dyscyplinarnego zapadły (tj. czy na etapie postępowania wyjaśniającego, czy też postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej)”, z art. 32 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego. Skarżący złożył do Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej (dalej: Krajowy Rzecznik) skargę na działalność Prezesa Okręgowej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej (dalej: Prezes Okręgowej Izby). Zdaniem skarżącego Prezes Okręgowej Izby wyrażał publicznie nie-korzystną opinię na temat jego działalności zawodowej. Jednocześnie wniósł o zbadanie, czy nie dopuścił się naruszenia przepisów u.z.w.l. oraz Kodeksu Etyki Lekarza Weterynarii. Postanowieniem z 27 grudnia 2018 r. Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej w S. (dalej: Rzecznik) umorzył postępowanie wyjaśniające w przed-miocie podejrzenia popełnienia przewinienia zawodowego przez Prezesa Okręgowej Izby. Postanowieniem z 7 marca 2019 r. zastępca Rzecznika Krajowego utrzymał je w mocy. Od tego orzeczenia skarżący wniósł zażalenie do Krajowego Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego w Warszawie (dalej: Sąd Krajowy), który postanowieniem z 11 czerwca 2019 r. pozostawił je bez rozpoznania. Zdaniem Sądu Krajowego „postanowienie (…) z dnia 7 marca 2019 r. – jest ostateczne w toku instancji, zażalenie nie przysługuje”. 15 lipca 2019 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu wniesienia zażalenia na postanowienie z 11 czerwca 2019 r. z uwagi na niepouczenie go o możliwości wniesienia środka odwoławczego. Sąd Krajowy postanowieniem z 12 września 2019 r. odmówił przy-wrócenia terminu, a postanowieniem z 25 października 2019 r. utrzymał je w mocy. Od niniejszego rozstrzygnięcia skarżący wniósł kasację do Sądu Najwyższego za po-średnictwem Sądu Krajowego, który zarządzeniem swojego przewodniczącego z 28 stycznia 2020 r. odmówił jej przyjęcia z uwagi na jej niedopuszczalność z mocy art. 46b ust. 1 u.z.w.l. W związku z powyższym skarżący odwołał się do Sądu Najwyższego, który postanowieniem z 19 sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy kwestionowane zarządzenie. W uzasadnieniu Sąd Naj-wyższy wskazał, że „[z]godnie z art. 46b ust. 1 ustawy (…) od prawomocnego orzeczenia wydanego przez Krajowy Sąd Lekarsko-Weterynaryjny w drugiej instancji, kończącego po-stępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, uprawnionym podmiotom przysłu-guje kasacja do Sądu Najwyższego w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia. Z treści tego przepisu wynika więc, że «prawomocnymi orzeczeniami» w rozumieniu tego przepisu mogą być jedynie merytoryczne rozstrzygnięcia, odpowiadające wydanym w postę-powaniu karnym wyrokom, zapadające dopiero po wniesieniu przez rzecznika odpowiedzial-ności zawodowej wniosku o ukaranie. (…) kasacja przysługuje jedynie od prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego, a nie od postanowienia” (s. 3-4 postanowienia SN). 1.2. Skarżący wskazał, że w aktualnym stanie prawnym nie przysługuje mu środek prawny, pozwalający zaskarżyć do sądu postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w sytuacji, w której właściwy organ dyscyplinarny odmówił wszczęcia po-stępowania na podstawie złożonego przez skarżącego zawiadomienia. Zdaniem skarżącego, postanowienie takie nie podlega sądowej kontroli i nie może być zaskarżone kasacją, o której OTK ZU A/2025 SK 24/21 poz. 24 3 mowa w art. 46b u.z.w.l. Zaskarżony przepis pozbawia go więc prawa do sądu i zamyka mu drogę do dochodzenia jego praw przed organem sądowym, ponieważ jako osoba pokrzywdzo-na nie może zaskarżyć postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i postanowienia o odmowie przywrócenia terminu dokonania czynności procesowej. Powyż-sze akty stosowania prawa nie są objęte kontrolą sądów rozumianych jako organ władzy są-downiczej. Tym samym zaskarżony przepis jest niezgodny z art. 77 ust. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ponadto zaskarżony art. 46b u.z.w.l. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, ponieważ różnicuje dostęp do środka zaskarżenia. Jak zauważył skarżący, kwestionowany przepis nierówno traktuje pokrzywdzonego deliktem dyscyplinarnym „w za-leżności od tego, na jakim etapie zapadło niekorzystne dla niego orzeczenie organu dyscypli-narnego samorządu zawodowego. Jeżeli orzeczenie to zostało wydane przez Krajowy Sąd Lekarsko-Weterynaryjny w drugiej instancji, kończąc postępowanie w przedmiocie odpowie-dzialności zawodowej, to pokrzywdzony może zaskarżyć to orzeczenie kasacją rozpatrywaną przez Sąd Najwyższy. Jeżeli jednak do wydania prawomocnego, drugoinstancyjnego orzecze-nia doszło na etapie wcześniejszym, tj. etapie postępowania wyjaśniającego, to pokrzywdzony nie jest uprawniony do zaskarżenia niekorzystnego dla siebie orzeczenia kasacją. Tym samym, prawa pokrzywdzonego na etapie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej są chronione bardziej, niż na etapie postępowania wyjaśniającego. Kryterium zróżnicowania stanowi tu więc etap postępowania dyscyplinarnego” (skarga, s. 11). Jak stwierdził skarżący, postępowanie wyjaśniające prowadzi rzecznik dyscyplinarny, który bada zasadność skargi, a następnie albo umarza postępowanie z powodu bezzasadności, albo wnosi sprawę do sądu dyscyplinarnego. Zatem prawomocne orzeczenie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego definitywnie zamyka drogę do ukarania sprawcy deliktu dyscyplinarnego, bezpośrednio go-dząc w interesy osoby pokrzywdzonej takim deliktem. W ocenie skarżącego ostatecznym orzeczeniem – „[p]ostanowieniem SN zostały naru-szone: – prawo do rozpatrzenia sprawy prze[z] sąd, w tym prawo do sądowej kontroli nad dyscyplinarnym postępowaniem wyjaśniającym prowadzonym przez organy odpowiedzialno-ści zawodowej działające w ramach samorządu zawodowego lekarzy weterynarii (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP); – prawo do sądowego dochodzenia naruszonych wolności lub praw, w tym prawo do sądowego dochodzenia praw naruszonych w toku dyscyplinarnego postępowania wyjaśniają-cego prowadzonego przez organy odpowiedzialności zawodowej działające w ramach samo-rządu zawodowego lekarzy weterynarii (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP); – prawo do równości w prawie do sądowej kontroli nad postępowaniem dyscyplinar-nym prowadzonym przez organy odpowiedzialności zawodowej działające w ramach samo-rządu zawodowego lekarzy weterynarii, w tym prawo do równego dostępu do środków za-skarżenia (art. 32 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP)” – (s. 4 skargi). 2. Pismem z 9 lipca 2021 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie przy-stępuje do niniejszej sprawy. 3. Prokurator Generalny (dalej: Prokurator) w piśmie z 15 września 2022 r. wniósł o umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia. W ocenie Prokuratora skarżący nie wykazał, że kwestionowany przepis jest źródłem naruszenia określo-nych w Konstytucji wolności lub praw, których jest podmiotem. Przedmiot zaskarżenia ani treść zarzutu w petitum skargi nie pozostają w merytorycznym związku z okolicznościami sprawy i uzasadnieniem skargi. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący kwestionuje brak sądowej kontroli w postępowaniu wyjaśniającym co do meritum (zob. s. 9-12 skargi) – mia- OTK ZU A/2025 SK 24/21 poz. 24 4 nowicie, brak możliwości zakwestionowania postanowienia Krajowego Rzecznika o utrzyma-niu w mocy postanowienia Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej o umorzeniu postępowania wyjaśniającego. Tymczasem postanowienie Sądu Najwyższego z 19 sierpnia 2020 r. dotyczy jedynie wpadkowej kwestii przywrócenia terminu. Argumentacja skargi jest więc zwrócona przeciwko abstrakcyjnie pojmowanemu kształtowi rozwiązań legislacyjnych dotyczących merytorycznego zakończenia postępowania na etapie postępowania wyjaśniającego – nie dotyczy natomiast podstawy rozstrzygnięcia wskazanego jako ostateczne w kontekście sprawy skarżącego. Prokurator zauważył również, że nawet w razie przyjęcia, iż brak możliwości zaskar-żenia kasacją postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu jest niekonstytucyjny, wyrok Trybunału nie zmieni sytuacji prawnej skarżącego, po-nieważ nadal nie będzie mu przysługiwać zażalenie na postanowienie Krajowego Rzecznika z 7 marca 2019 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Rzecznika Odpowiedzialności Zawo-dowej z 27 grudnia 2018 r. o umorzeniu postępowania wyjaśniającego. Wynika to z treści niekwestionowanego w skardze § 23 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodar-ki Żywnościowej z dnia 29 lipca 1993 r. w sprawie postępowania dotyczącego odpowiedzial-ności zawodowej lekarzy weterynarii (Dz. U. Nr 79, poz. 371; dalej: rozporządzenie). W razie więc przywrócenia skarżącemu terminu do kwestionowania postanowienia Krajowego Sądu z 11 czerwca 2019 r. o pozostawieniu zażalenia bez rozpoznania, jego zażalenie nadal będzie pozostawione bez rozpoznania na mocy przepisów rozporządzenia. Nawet gdyby przyjąć, że brak możliwości zakwestionowania kasacją postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowie-nia o odmowie przywrócenia terminu budzi wątpliwości konstytucyjne, w sprawie skarżącego nie mogłaby nastąpić restytucja jego interesów. W takiej sytuacji, jak konsekwentnie podnosi się w orzecznictwie TK, skarga konstytucyjna nie może podlegać merytorycznemu rozpozna-niu. 4. W piśmie z 7 listopada 2022 r. Marszałek w imieniu Sejmu (dalej: Marszałek) wniósł o umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Na podstawie poczynionych na kanwie niniejszej skargi ustaleń Marszałek przyjął, że naruszenie prawa do sądu i konstytucyjnego zakazu zamykania drogi sądowej w sprawie za-wisłej przed TK przybiera postać naruszenia potencjalnego, a sama skarga jest przedwczesna. Marszałek wskazał, że skarżący zainicjował dwa postępowania w sprawie. Pierwsze dotyczyło przewinienia dyscyplinarnego lekarza weterynarii i zakończyło się ostatecznym orzeczeniem Krajowego Rzecznika z 7 marca 2019 r., na które skarżący wniósł zażalenie do sądu dyscyplinarnego. Sąd ten pozostawił środek odwoławczy bez rozpoznania, stwierdzając, że „zażalenie nie przysługuje”. Skarżący nie podejmował żadnych dalszych czynności proce-sowych przed sądami, zmierzających do zakwestionowania tej decyzji, a żaden sąd nie odrzu-cił środka odwoławczego z uwagi na brak drogi sądowej. Skarżący nie dysponuje więc posta-nowieniem o odrzuceniu środka prawnego. Innymi słowy, skarżący nie był stroną postępowa-nia sądowego ani też nie zainicjował postępowania sądowego. Ustalenie ma znaczenie w kon-tekście linii orzeczniczej TK o konieczności wniesienia środka zaskarżenia do sądu nawet wtedy, gdy zaskarżony przepis expressis verbis zamyka drogę sądową (zob. postanowienie TK z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35). Nie można więc twierdzić, że skarżący został pozbawiony prawa do sądu, a ustawo-dawca zamknął mu drogę dochodzenia naruszonych konstytucyjnych praw i wolności. A za-tem zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji jest wyłącznie potencjalny. Re-zygnując z wniesienia sprawy do sądu skarżący jednocześnie pozbawił się legitymacji do zai-nicjowania kontroli konstytucyjnej kwestionowanego przepisu. Zaniechanie wniesienia środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia wydanego przez organ dyscyplinarny powoduje, że skarżący nie tylko nie dysponuje orzeczeniem wydanym na podstawie art. 46b ust. 1 u.z.w.l., lecz także OTK ZU A/2025 SK 24/21 poz. 24 5 jest wątpliwe, czy postanowienie SN, z którym wiąże naruszenie swego konstytucyjnego pra-wa do sądu, ma charakter ostateczny w postępowaniu głównym. W postępowaniu wpadkowym, tj. dotyczącym przywrócenia terminu, skarżący wniósł zażalenie do SN na zarządzenie przewodniczącego Krajowego Sądu z 28 stycznia 2020 r., którym odmówiono przyjęcia kasacji. Kasacja dotyczyła przywrócenia terminu zaskarżenia postanowienia wydanego przez Sąd Krajowy w pierwszej instancji. Podnoszono w niej naru-szenie art. 62 ust. 1 pkt. 1 u.z.w.l. w związku z art. 126 § 1 w związku z art. 430 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 37, dalej: k.p.k.), „poprzez przyjęcie, że wniosek pokrzywdzonego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Krajowego Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego z dnia 11.06.2019 roku jest (…) bezprzedmiotowy ze względu na rzekomą niedopuszczalność wnie-sienia przez pokrzywdzonego zażalenia na postanowienie Krajowego Rzecznika Odpowie-dzialności Zawodowej z dnia 7.03.2019 roku”. Sąd Najwyższy ustalił, że art. 46b ust. 1 u.z.w.l. powinien być interpretowany w sposób zgodny z art. 519 k.p.k. Przepis ten określa podstawy kasacji i stanowi: „Od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego po-stępowanie oraz od prawomocnego postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępo-wania i zastosowaniu środka zabezpieczającego określonego w art. 93a Kodeksu karnego mo-że być wniesiona kasacja. Przepisu art. 425 § 2 zdanie trzecie nie stosuje się”. SN stwierdził, że wprawdzie art. 46b ust. 1 u.z.w.l. stanowi o prawomocnym orzeczeniu wydanym przez Krajowy Sąd w drugiej instancji, kończącym postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, to jednak przez orzeczenie należy rozumieć jedynie merytoryczne rozstrzygnię-cia, odpowiadające wyrokom wydawanym w postępowaniu karnym. Wynik postępowania sądowego, które zakończyło się orzeczeniem Sądu Najwyższego, wskazuje jedynie, że kasacja nie jest środkiem służącym wzruszaniu orzeczeń Sądu Krajowe-go tylko środkiem procesowym weryfikującym ostateczne orzeczenia sądu dyscyplinarnego. Przesądza o tym odesłanie do przepisów kodeksu postępowania karnego (art. 62 ust. 1 u.z.l.), które nie zostały zaskarżone, a które mają istotne znaczenie dla rekonstrukcji kwestionowanej treści normatywnej. Zdaniem Marszałka, postanowienie wydane przez SN nie ma charakteru ostatecznego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Na jego podstawie można jedynie wskazać, że kasacja jest niewłaściwym środkiem zaskarżenia postanowienia wydanego w postępowaniu wpadko-wym. Z kolei prawa dostępu do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytu-cji, nie można rozumieć jako prawa do rozpatrzenia sprawy wpadkowej (dotyczącej przywró-cenia terminu) przez Sąd Najwyższy. Z obowiązujących przepisów Konstytucji nie da się bo-wiem wywieść prawa dostępu do Sądu Najwyższego, który pełni wyłącznie nadzór judykacyj-ny nad sądami powszechnymi oraz wykonuje inne czynności określone w Konstytucji i usta-wach (art. 183 Konstytucji). Tak więc wyłączenie postanowień Krajowego Sądu w sprawie przywrócenia terminu spod kontroli kasacyjnej nie narusza samego prawa do sądu w kształcie ustalonym przepisami Konstytucji. W zamian Konstytucja gwarantuje domniemanie drogi są-dowej, która wiedzie przez sądy powszechne. Z art. 177 Konstytucji wynika, że „to na sądach powszechnych spoczywa zasadniczy ciężar sprawowania wymiaru sprawiedliwości w imieniu Rzeczypospolitej, a ich właściwość jest niejako domniemana, co oznacza, że w braku wyraźne-go zastrzeżenia ustawowego to właśnie sądy powszechne właściwe są do rozpatrzenia sprawy” (wyrok TK z 9 grudnia 2003 r., sygn. P 9/02, OTK ZU nr 9/A/2003, poz. 100). Takim wyraź-nym zastrzeżeniem ustawowym jest, zdaniem Sejmu, zaskarżony art. 46b ust. 1 u.z.w.l. w związku z art. 519 k.p.k., który poddaje kontroli SN wyłącznie wyroki Sądu Krajowego, natomiast nie poddaje tej kontroli postanowień w sprawie przywrócenia terminu. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 77 ust. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji jest po-tencjalny i przedwczesny, a skarżący nie wyczerpał przysługujących mu środków prawnych. Nie dysponuje ostatecznym rozstrzygnięciem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji OTK ZU A/2025 SK 24/21 poz. 24 6 i art. 77 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybuna-łem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393). Skarżący nie może wykazać przed TK, że żaden sąd nie jest właściwy do rozpatrzenia jego sprawy, ponieważ nie podejmował on żad-nych środków prawnych przed sądami powszechnymi zmierzających do zakwestionowania legalności: a) postanowienia Krajowego Sądu w sprawie odmowy przywrócenia terminu i b) postanowienia Krajowego Rzecznika w sprawie wszczęcia postępowania. W jego sprawie nie zostało wydane postanowienie o odrzuceniu środka zaskarżenia lub postanowienie o pozo-stawienia tego środka bez rozpoznania. Marszałek uznał więc, że skarżący nie poszukiwał ochrony swoich praw przed sądem powszechnym. A zatem nie może wykazać, że ustawodaw-ca zamknął mu drogę sądową do dochodzenia konstytucyjnych praw i wolności. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Wykorzystanie skargi konstytucyjnej, jako instrumentu ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostek, uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Trybunał zwrócił uwagę, że jedynym dopuszczalnym przedmiotem skargi jest przepis prawny wykazujący podwójną kwalifikację. Po pierwsze, musi być on podstawą wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej ostatecznego orzeczenia, naruszającego konstytu-cyjne prawa lub wolności skarżącego. Po drugie, przyczyna takiego naruszenia winna tkwić w normatywnej treści uregulowania, które skarżący czyni przedmiotem wnoszonej skargi kon-stytucyjnej. Prawodawca polski nie zezwolił zatem na kwestionowanie za pomocą skargi jed-nostkowych aktów stosowania prawa, takich jak orzeczenia sądowe czy decyzje administra-cyjne, nawet w sytuacji, gdy akty te w sposób niebudzący wątpliwości prowadzą do narusze-nia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego. Nie leży bowiem w kompetencji Trybuna-łu kontrola prawidłowości ustaleń organów stosujących prawo ani kontrola sposobu wykładni obowiązujących przepisów, ich stosowania lub niestosowania przez organy orzekające w in-dywidualnych sprawach. Aby więc skarga konstytucyjna mogła doprowadzić do wydania wyroku o niekonsty-tucyjności, Trybunał musi stwierdzić, że ma ona swoją genezę w samym przepisie, nie zaś w akcie jego stosowania w sprawie skarżącego. Potencjalne wyjątki od tej zasady nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Analiza okoliczności sprawy, w związku z którą została sformułowana skarga konstytucyjna inicjująca niniejsze postępowanie, uzasadnia rozważenie problemu dopuszczalności wydania przez Trybunał merytorycznego orzeczenia (wyroku) przede wszystkim z tego punktu widzenia. 2. Skarżący zakwestionował art. 46b ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawo-dzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1140; obec-nie: Dz. U. z 2023 r. poz. 154; dalej: u.z.w.l.), którego treść jest następująca: „Od prawomocnego orzeczenia wydanego przez Krajowy Sąd Lekarsko-Wete-rynaryjny w drugiej instancji, kończącego postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej: 1) osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone działaniem lub zaniechaniem lekarza weterynarii i która wniosła skargę do rzecznika odpowiedzialności za-wodowej, 2) obwinionemu lekarzowi weterynarii, OTK ZU A/2025 SK 24/21 poz. 24 7 3) Krajowemu Rzecznikowi Odpowiedzialności Zawodowej, 4) ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa, 5) Prezesowi Krajowej Rady Lekarsko-Weterynaryjnej – przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia orze-czenia”. W sprawie skarżącego zastosowanie miał wyłącznie art. 46b ust. 1 pkt 1 u.z.w.l. Kwe-stionowany przepis do chwili rozpoznania niniejszej skargi nie zmienił się. Skarżący postawił kwestionowanemu przepisowi zarzuty braku sądowej kontroli nad drugoinstancyjnymi orzeczeniami Krajowego Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego (dalej: Krajo-wego Sądu) oraz różnicowania prawa do tejże kontroli w zależności od etapu postępowania, w którym zapadły (wyjaśniającego albo w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej). Skar-żący uważa, że powinna istnieć również możliwość weryfikacji rozstrzygnięć wydanych na etapie postępowania wyjaśniającego przez Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Dyscy-plinarnej (dalej: Krajowego Rzecznika). Wskazane wyżej zarzuty skarżący łączy z postanowieniem Krajowego Sądu z 11 czer-wca 2019 r., wydanym w zainicjowanej przez niego sprawie. W postanowieniu tym nie zosta-ło zawarte pouczenie o możliwości wniesienia przez niego odwołania do innego składu Kra-jowego Sądu, mimo, że nie był wówczas reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocni-ka. Skarżący, uzyskawszy taką wiedzę, pismem z 15 lipca 2019 r. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu wniesienia zażalenia na postanowienie Krajowego Sądu z 11 czerwca 2019 r. Wskazał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.z.w.l. w związku z art. 126 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 37, dalej: k.p.k.) do lekarsko-weterynaryjnego postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpo-wiednio przepisy k.p.k., które nakazują pouczenie uczestników postępowania o przysługują-cym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie lub zarządzenie nie podlega zaskarżeniu (art. 100 § 8 k.p.k.), a także o prawie do wniesienia zaża-lenia do innego składu sądu odwoławczego na postanowienie o pozostawieniu bez rozpozna-nia środka odwoławczego, jeżeli został odrzucony jako wniesiony po terminie (art. 430 k.p.k.). Zauważył też, że zgodnie z art. 16 k.p.k., stosowanym w związku z art. 62 ust. 1 pkt 1 u.z.w.l. jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, to brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępowania lub innej osoby, której to dotyczy. Jednocześnie skarżący wystąpił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie zażalenia pokrzywdzonego z 15 kwietnia 2019 r. do rozpoznania. Podejmowane przez skarżącego kroki prawne, łącznie z kasacją wniesioną do Sądu Najwyższego, nie przyniosły oczekiwanego przez niego rezultatu. 3. Skarżący, jako ostateczne rozstrzygnięcie zapadłe w jego sprawie, wskazał posta-nowienie Sądu Najwyższego z 19 sierpnia 2020 r., w którym Sąd Najwyższy zajmował się wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Krajowego Są-du. Postępowanie to nie jest jednak regulowane w kwestionowanym przez skarżącego przepi-sie u.z.w.l. oraz nie dotyczyło wskazanych w skardze konstytucyjnej praw i wolności, co skut-kuje koniecznością umorzenia postępowania przez Trybunał na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, ze względu na niespełnienie wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Na marginesie Trybunał zwrócił uwagę, że sam skarżący wskazał, że w jego sprawie „wystąpiły oczywiste podstawy do przywrócenia terminu [ponieważ] postanowienie Krajowe-go Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego zostało bowiem doręczone Skarżącemu (niereprezento-wanemu wówczas przez profesjonalnego pełnomocnika) bez wymaganego prawem pouczenia o przysługującym mu zażaleniu do innego, równorzędnego składu tego sądu (zob. art. 62 ust. 1 pkt 1 Ustawy weterynaryjnej w zw. z art. 100 § 8 w zw. z art. 430 § 2 k.p.k.). (…) zgod- OTK ZU A/2025 SK 24/21 poz. 24 8 nie z art. 16 § 1 k.p.k. (stosowanym w związku z art. 62 ust. 1 pkt. 1 Ustawy weterynaryjnej), jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postę-powania” (s. 2-3 skargi). Skarżący zauważył również, że w świetle doktryny i orzecznictwa istnienie przesłanek przywrócenia terminu było oczywiste (zob. skarga, s. 3). Powyższe ustalenia wskazują jednoznacznie, że problem przedstawiony przez skarżą-cego nie dotyczy przepisów prawa (te bowiem gwarantowały możliwość uzyskania pouczenia o wniesieniu zażalenia a także wystąpienia o przywrócenie terminu), ale wadliwą praktykę stosowania prawa, która miała miejsce w sprawie skarżącego. Praktyka stosowania prawa, w tym również ta wadliwie ukształtowana, zasadniczo po-zostaje poza zakresem kontroli Trybunału. Wyjątek w tym zakresie stanowi sytuacja, w której dochodzi do utrwalenia, ustabilizowania i upowszechnienia określonego sposobu rozumienia danego przepisu w praktyce jego stosowania, a tym samym do nadania mu przez organy stosu-jące prawo określonego znaczenia. W takim wypadku przedmiotem kontroli konstytucyjności jest norma prawna dekodowana z danego przepisu zgodnie z ustaloną praktyką (zob. np. wy-rok z 18 października 2023 r., sygn. SK 23/19, OTK ZU A/2023, poz. 88). Ujawnienie takiej zależności pomiędzy sferą stanowienia i stosowania prawa wymaga jednakże każdorazowo stwierdzenia, czy w istocie rzeczy mamy do czynienia z taką właśnie powtarzalną i powszech-ną metodą wykładni określonego przepisu. Brak takiego stwierdzenia – jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – oznacza, że przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym stałby się indywidualny i jednostkowy akt zastosowania przepisu, co pozo-stawałoby w sprzeczności z art. 79 ust. 1 Konstytucji. 4. Uwzględniając wyżej przedstawione okoliczności Trybunał uznał, że wydanie wy-roku w niniejszej sprawie byłoby niedopuszczalne i postanowił, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, umorzyć postępowanie. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.