SK 26/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 4 grudnia 2019 r. Pozycja 64 POSTANOWIENIE z dnia 20 listopada 2019 r. Sygn. akt SK 26/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych – przewodniczący Piotr Pszczółkowski – sprawozdawca Stanisław Rymar Piotr Tuleja Michał Warciński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2019 r., skargi konstytucyjnej L.D. o zbadanie zgodności: art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i pra-wach pokrewnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 666, ze zm.), w brzmieniu obowiązują-cym od 1 lipca 2015 r., przewidującego, że uprawniony, którego majątkowe prawa autorskie lub prawa pokrewne zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa, naprawienia szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnio-nego zgody na korzystanie z utworu lub przedmiotu prawa pokrewnego, w czę-ści obejmującej żądanie naprawienia szkody z tytułu naruszenia majątkowych praw autorskich lub pokrewnych poprzez zapłatę sumy pieniężnej przenoszącej wartość stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu lub przedmiotu prawa pokrewnego, z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organiza-cji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 oraz z 2019 r. poz. 125) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 29 marca 2017 r. L.D. wniósł o stwierdzenie, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych OTK ZU A/2019 SK 26/18 poz. 64 2 (Dz. U. z 2016 r. poz. 666, ze zm.; dalej: prawo autorskie), w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r., przewidujący, że uprawniony, którego majątkowe prawa autorskie lub prawa pokrewne zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa, naprawienia szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosow-nego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu lub przedmiotu prawa pokrewnego, w części obejmującej żądanie naprawienia szkody z tytułu naruszenia majątkowych praw au-torskich lub pokrewnych poprzez zapłatę sumy pieniężnej przenoszącej wartość stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu lub przedmiotu prawa pokrewnego, jest nie-zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji. Skargę konstytucyjną wniesiono na tle poniżej opisanego stanu faktycznego: Skarżący od 1990 r. prowadzi działalność gospodarczą, w tym polegającą na odbiera-niu programów telewizyjnych nadawanych przez inne organizacje (stacje) telewizyjne oraz na rozprowadzaniu ich w sieci kablowej. Wobec wejścia w życie art. 211 prawa autorskiego, skarżący rozpoczął negocjacje ze Stowarzyszeniem Filmowców Polskich (dalej: SFP), jako organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (dalej: o.z.z.) dotyczące zawarcia i warunków umowy, o której mowa w tym przepisie (dalej: umowa o reemisję kablową). Pod-czas prowadzonych negocjacji uwidocznił się spór między skarżącym a o.z.z., w szczególno-ści dotyczący ustalenia wysokości wynagrodzenia należnego SFP. Na tle tego sporu skarżący złożył wniosek do Komisji Prawa Autorskiego (dalej: KPA). Postanowieniem z 5 listopada 2009 r. KPA ustaliła stawkę należną od skarżącego na rzecz SFP (1,6% wpływów netto uzy-skiwanych przez skarżącego z tytułu reemisji kablowej, które nie obejmują opłat instalacyj-nych i przyłączeniowych), a skarżący na podstawie tego rozstrzygnięcia wyliczył i przekazał swe należności za lata 2006-2010. W czasie trwania postępowania przed KPA, SFP wystąpiło z pozwem przeciwko skar-żącemu o zaniechanie naruszenia autorskich praw majątkowych i zasądzenie odszkodowania na podstawie art. 79 prawa autorskiego. Sąd Okręgowy w J. wyrokiem z 2 sierpnia 2010 r. oddalił powództwo w całości, po-wołując się na art. 5 k.c. Sąd Apelacyjny w W. wyrokiem z 25 listopada 2010 r. uchylił wyrok Sądu Okręgowego w przedmiotowym zakresie i przekazał sprawę do ponownego rozpozna-nia; sąd ten zarzucił sądowi niższej instancji nierozpoznanie istoty sprawy. Następnie Sąd Okręgowy w J. wyrokiem z 2 listopada 2011 r. zasądził od skarżącego tytułem odszkodowania za naruszenie autorskich praw majątkowych potrójne wynagrodzenie przewidziane w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego, przy czym ustalił – stwierdziwszy brak związania rozstrzygnięciem KPA – że stawka adekwatnego wynagrodzenia wynosi 2,8% lub 2,2% przychodów netto za poszczególne lata. Po rozpoznaniu apelacji obu stron, Sąd Apelacyjny w W. w wyroku z 25 kwietnia 2012 r. nie podzielił zarzutów skarżącego w części dotyczącej odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego. Postanowieniem z 19 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do roz-poznania skargi kasacyjnej skarżącego. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2015 r. (sygn. SK 32/14, OTK ZU nr 6/A/2015, poz. 84) – w którym orzeczono, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego w zakresie, w jakim uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zo-stały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego docho-dzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji OTK ZU A/2019 SK 26/18 poz. 64 3 – skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania. Po rozpoznaniu tej skargi Sąd Apela-cyjny w W. wyrokiem z 22 grudnia 2016 r. wznowił postępowanie i zmienił wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z 25 kwietnia 2012 r., uznając za zasadne żądanie zasądzenia odszkodo-wania z tytułu naruszenia praw autorskich w wysokości dwukrotności opłaty licencyjnej. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia sąd stwierdził, że utrata mocy obowiązującej art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego w zakresie przewidującym naprawienie szkody przez za-sądzenie trzykrotności stosownego wynagrodzenia nie spowodowała utraty mocy tego przepi-su w pozostałym zakresie, a zatem w tej części, w jakiej przewiduje on obowiązek zapłaty sumy pieniężnej odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skarżący wielokrotnie odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 32/14, stwierdzając, że podniesione w uzasadnieniu tego orzeczenia argumenty są adekwatne do oceny konstytucyjności nadal obowiązującej re-gulacji przewidującej zapłatę ryczałtu odszkodowawczego odpowiadającego dwukrotności stosownego wynagrodzenia. W uzasadnieniu wszystkich sformułowanych przez niego zarzu-tów skarżący podniósł, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego nadal umożliwia docho-dzenie roszczeń o charakterze odszkodowawczym, których wysokość przewyższa wartość szkody powstałej w wyniku naruszenia autorskich praw majątkowych. Po pierwsze, skarżący podniósł zarzut naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej wywodzonej z art. 2 Konstytucji. Skarżący wskazał, że realizacja przez uprawnionego, które-go autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, żądania określonego w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego, może prowadzić do uszczuplenia majątku naruszyciela w wysokości rażąco wyższej niż wysokość poniesionej przez uprawnionego szkody, a tym samym powo-dować bezpodstawne wzbogacenie uprawnionego (zob. art. 405 k.c.). Zdaniem skarżącego, nałożenie obowiązku naprawienia szkody na poziomie przekraczającym jej wysokość jest sprzeczne z wynikającą z zasady sprawiedliwości społecznej zasadą słusznego i sprawiedli-wego odszkodowania. Skarżący podkreślił, że odszkodowanie przysługujące w przypadku naruszenia autorskich praw majątkowych powinno mieć tylko funkcję kompensacyjną, a nie służyć wzbogaceniu uprawnionego. Kwestionowana regulacja wprowadza swoistą karę cy-wilną, zarówno w przypadku zawinionego, jak i niezawinionego naruszenia autorskich praw majątkowych, a więc nadaje naprawieniu szkody charakter represyjny. Skarżący dodał, że przewidziana w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego instytucja wyklucza z jednej stro-ny możliwość oceny przyczynienia się pokrzywdzonego do wyrządzenia szkody i jej wysoko-ści (art. 362 k.c.), z drugiej – powołanie się przez naruszyciela na okoliczności wyłączające lub ograniczające bezprawność jego działania oraz okoliczności wyłączające lub ograniczają-ce jego winę. Skarżący, odwoławszy się do sprawy, na kanwie której wystąpił ze skargą konstytu-cyjną, i opisawszy uwarunkowania prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie reemi-sji kablowej, wskazał, że regulacja art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego prowadzi do nierównego traktowania obu stron stosunku prawnego (tj. operatora telewizji kablowej i o.z.z.). Ustawodawca nie wyważył należycie interesów każdej ze stron i zastosował nie-współmierny środek naprawienia szkody. Skarżący podniósł, że taka regulacja może dopro-wadzać do ograniczenia działalności gospodarczej w przedmiotowym obszarze, nawet do zaprzestania prowadzenia działalności operatorskiej przez przedsiębiorcę, a także do ograni-czenia dostępu obywateli do dóbr kultury oraz dorobku naukowego. Po drugie, skarżący postawił zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalno-ści wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego oraz z zasady sprawiedliwości społecznej (art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji). Jego zdaniem, środek wprowadzony w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego jest nadmierny i niekonieczny, gdyż ustawo-dawca przyznał uprawnionym inne skuteczne środki ochrony ich praw (określone w art. 79 ust. 1 pkt 1, 2, 4, 3 lit. a oraz ust. 3 prawa autorskiego, a także środki karne z tytułu narusze- OTK ZU A/2019 SK 26/18 poz. 64 4 nia autorskich praw majątkowych pełniące funkcje prewencyjno-represyjne, rozdział 14 pra-wa autorskiego). Skarżący stwierdził, że te inne instytucje i środki są dostatecznie skuteczne z punktu widzenia naprawienia szkody wyrządzonej przez naruszenie praw autorskich, a sta-nowią mniej dolegliwą ingerencję w prawa naruszyciela niż odszkodowanie ryczałtowe wy-nikające z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego. Po trzecie, skarżący podniósł, że regulacja wynikająca z zaskarżonego przepisu naru-sza konstytucyjne prawo do własności oraz równej ochrony własności i innych praw mająt-kowych (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji). Zarzut ten skarżący uzasadnił łącznie z zarzutem naru-szenia prawa do równego traktowania przez władze publiczne oraz niedyskryminacji (art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 Konstytucji). Wskazał na zróżnicowanie w obrębie różnych kate-gorii podmiotów. Przede wszystkim, odwoławszy się do wyroku TK w sprawie o sygn. SK 32/14, skarżący stwierdził, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego prowadzi do rażącego naruszenia równowagi między stronami stosunku zobowiązaniowego (naruszyciel praw – uprawniony do tych praw). Nadto stwierdził, że kwestionowane unormowanie różni-cuje naruszycieli praw autorskich oraz naruszycieli praw własności przemysłowej, podczas gdy podmioty te znajdują się „w niezwykle zbliżonej sytuacji”. Jak podkreślił, naruszyciel praw własności przemysłowej znajduje się w lepszej sytuacji, gdyż: a) odpowiada jedynie za zawinione naruszenia, podczas gdy naruszyciel praw autorskich odpowiada zarówno za zawi-nione, jak i niezawinione; b) zobowiązany jest do zapłaty sumy pieniężnej stanowiącej w rze-czywistości jedynie nieuiszczoną opłatę licencyjną lub inną, podczas gdy naruszyciel praw autorskich zobowiązany jest do zapłaty dwukrotności stosownego wynagrodzenia. 2. Prokurator Generalny, w piśmie z 30 stycznia 2019 r., wniósł o: 1) stwierdzenie, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego, w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r., w zakresie, w jakim uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, mo-że żądać od osoby, która w sposób zawiniony naruszyła te prawa, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosow-nego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 2 Konstytucji; 2) umorzenie postępowania w pozostałym zakresie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK). Przede wszystkim Prokurator Generalny stwierdził, że postępowanie w zakresie ure-gulowanego w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego roszczenia przysługującego w przypadku niezawinionego naruszenia autorskich praw majątkowych podlega umorzeniu ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia. Postępowanie w niniejszej sprawie toczy się w trybie tzw. kontroli konkretnej, a przedmiotem postępowań w sprawie skarżącego przed sądami powszechnymi było roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej zawinionym naru-szeniem autorskich praw majątkowych. Nie ma zatem podstaw, by Trybunał rozstrzygał o art. 79 ust. 1 pkt 3 prawa autorskiego w zakresie, w jakim dotyczy on odpowiedzialności za naruszenia niezawinione. Zdaniem Prokuratora Generalnego, niedopuszczalne jest także wydanie wyroku co do zarzutu niezgodności kwestionowanego unormowania z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, gdyż skarżący nie poparł tego zarzutu adekwatnymi dowodami. Prokurator wskazał, że w uzasad-nieniu skargi brak jest szczegółowego omówienia podobieństw i różnic między prawami au-torskimi oraz prawami własności przemysłowej. Dodał, że samo przedstawienie różnic w po-równywanych roszczeniach odszkodowawczych, sformułowanie tezy o naruszeniu art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz odwołanie się do poglądów doktryny krytycznych względem przy-jętego w zaskarżonym przepisie rozwiązania nie jest równoznaczne z wykazaniem jego nie-konstytucyjności. W ocenie Prokuratora, brak przedstawienia przez skarżącego dowodów na OTK ZU A/2019 SK 26/18 poz. 64 5 poparcie zarzutu jest szczególnie widoczny w odniesieniu do art. 32 ust. 2 Konstytucji, gdyż w tym zakresie skarżący nie przytoczył żadnej odrębnej argumentacji. Konkludując, Prokura-tor uznał, że skarżący nie spełnił wymagań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Przystępując do oceny merytorycznej zarzutów w sformułowanych skardze, Prokura-tor Generalny uznawszy, że analogiczny problem konstytucyjny był przedmiotem oceny w wyroku TK z 23 czerwca 2015 r. (sygn. SK 32/14), odwołał się do ustaleń tam poczynio-nych. Nadto przedstawił orzeczenia Sądu Najwyższego (postanowienie z 15 maja 2015 r., sygn. akt V CSK 41/14, wyrok z 10 listopada 2017 r., sygn. akt V CSK 41/14, wyrok z 20 stycznia 2016 r., sygn. akt IV CSK 484/15) oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Euro-pejskiej (wyrok z 25 stycznia 2017 r., C-367/15). W oparciu o ustalony stan prawny, poglądy judykatury oraz doktryny, Prokurator przenalizował, czy kwestionowana regulacja jest pro-porcjonalna. Prokurator Generalny stwierdził, że wprowadzenie do prawa autorskiego roszczenia o naprawienie wyrządzonej w sposób zawiniony szkody poprzez zapłatę dwukrotności sto-sownego wynagrodzenia stanowi dla uprawnionego z tytułu autorskich praw majątkowych efektywny instrument ochrony. W jego ocenie, ingerencja w sferę własności i innych praw majątkowych osoby dopuszczającej się naruszenia praw autorskich jest uzasadniona przede wszystkim bezprawnością jej działania, a nadto jest konieczna dla realizacji konstytucyjnie uzasadnionego celu ustawy. Ustawodawca, realizując konstytucyjny obowiązek ochrony au-torskich praw majątkowych, choć wprowadził roszczenie wykraczające poza podstawowy instrument prawa cywilnego, to uczynił to uwzględniając specyfikę tych praw i popełnianych na ich tle deliktów. Zdaniem Prokuratora, ingerencja tego rodzaju jest zatem adekwatna do charakteru czynu niedozwolonego i odpowiada wymaganiu posłużenia się środkiem koniecz-nym dla realizacji konstytucyjnie uzasadnionego celu. Jeśli chodzi o kolejny element testu proporcjonalności, Prokurator Generalny zazna-czył na początku, że inne przewidziane w art. 79 prawa autorskiego roszczenia mają charakter obronny (zaniechanie naruszenia, usunięcie skutków naruszenia) bądź wyrównawczy (napra-wienie wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych, wydanie uzyskanych korzyści). Nie speł-niają one natomiast funkcji prewencyjnej. Prokurator zauważył przy tym, że nawet o.z.z. nie są w stanie nadzorować, kontrolować i ujawniać każdego przypadku eksploatowania bez sto-sownych licencji utworów chronionych prawami autorskimi. Z tego powodu konieczne jest istnienie rozwiązań prawnych skłaniających podmioty korzystające z utworów do legalnego ich eksploatowania, bez konieczności dochodzenia roszczeń na drodze sądowej. Prokurator Generalny uznał, że ograniczenie możliwości dochodzenia odszkodowania ryczałtowego na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego do wartości jednokrot-nego stosownego wynagrodzenia (np. opłaty licencyjnej) stawiałoby w lepszej sytuacji praw-nej sprawców naruszeń w stosunku do osób korzystających legalnie z autorskich praw mająt-kowych i na bieżąco uiszczających wynagrodzenia. Podkreślił, że sprawcy przez długi czas mogliby korzystać bezprawnie z cudzych praw autorskich, licząc na to, że nie poniosą konse-kwencji finansowych, a w przypadku wystąpienia z roszczeniem przez o.z.z. do sądu, sankcją byłby obowiązek zapłaty należności w takiej wysokości, jaka wynikałaby z pierwotnej opłaty i ewentualnie kosztów postępowania. Prokurator zwrócił uwagę, że taka regulacja oznaczała-by dla korzystających z cudzych praw autorskich nieopłacalność zawierania umów licencyj-nych, co nie stwarzałoby warunków do zdrowego rozwoju gospodarczego. Nadto dodał, że w rozważanej sytuacji istotne jest, iż składnikiem szkody uprawnionego z tytułu praw autor-skich są nie tylko wysokość opłaty licencyjnej, lecz także koszty wykrycia sprawcy i dalsze wydatki związane z prowadzonym postępowaniem, nie w pełni zaliczane do kosztów sądo-wych. Konkludując, Prokurator stwierdził, że kwestionowana regulacja nie narusza „zasady najłagodniejszego środka”. Nie ma bowiem innego, mniej uciążliwego, który zapewniałby naprawienie szkody oraz spełniał funkcje prewencyjne. OTK ZU A/2019 SK 26/18 poz. 64 6 Zdaniem Prokuratora Generalnego, art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego spełnia także zalecenia zawarte w art. 3 ust. 2 dyrektywy 2004/48/WE. Prokurator Generalny dodał, że zgodnie z orzecznictwem sądów krajowych oraz TSUE, w obowiązującym prawie istnieją podstawy pozwalające korygować model odszko-dowań ryczałtowych. Jak wskazał, w wyjątkowych wypadkach możliwe jest uznanie przez sąd dochodzonego roszczenia w postaci zasądzenia dwukrotności stosownego wynagrodzenia jako nadużycia prawa. Odszkodowanie w modelu ryczałtowym nie jest należne automatycz-nie i bezwarunkowo, a sprawca deliktu dysponuje instrumentami prawnymi umożliwiającymi ograniczenie ponoszonego uszczerbku majątkowego. Prokurator zaznaczył, że zaskarżony przepis nie uniemożliwia orzekania o roszczeniu wniesionym przeciwko sprawcy deliktu z wykorzystaniem zakotwiczonych w zasadzie sprawiedliwości społecznej podstawowych założeń odpowiedzialności odszkodowawczej. Podsumowując, Prokurator Generalny stwierdził, że niezbędność wzmocnionej ochro-ny praw autorskich stanowi uzasadnienie ułatwienia dochodzenia związanych z nimi rosz-czeń, bez konieczności wykazywania wysokości szkody. Funkcjonowanie zakwestionowanej przez skarżącego regulacji nie uchybia także stawianym ustawodawcy wymaganiom tworze-nia warunków zdrowego i stabilnego rozwoju gospodarczego. 3. Sejm, w piśmie swego Marszałka z 13 maja 2019 r., wniósł o stwierdzenie, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego, w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r., w zakresie, w jakim uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, mo-że żądać od osoby, która naruszyła te prawa, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapła-tę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej – w przypadku, gdy naruszenie jest zawinio-ne – dwukrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby na-leżne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. W pozostałym zakresie Sejm wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Sejm, podobnie jak Prokurator Generalny, ocenił spełnienie przesłanek dopuszczalno-ści orzekania i w takim samym zakresie wniósł o umorzenie postępowania. Przed przystąpieniem do oceny konstytucyjności art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autor-skiego, omówiwszy kontekst normatywny kwestionowanego przepisu oraz wynikającą z nie-go regulację, Sejm przedstawił orzeczenia SN i TSUE, podobnie jak to uczynił w swym sta-nowisku Prokurator Generalny. Dodatkowo Sejm omówił wyrok SN z 7 grudnia 2017 r. (sygn. akt V CSK 145/17) oraz wyrok SN z 16 lutego 2017 r. (sygn. akt I CSK 100/16). Uznał także, że uwagi poczynione przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. SK 32/14 należy mutatis mutandis odnieść do niniejszej sprawy. Zdaniem Sejmu, na podsta-wie stanowiska Trybunału zajętego w wyroku o sygn. SK 32/14 można wskazać argumenty za zgodnością z Konstytucją regulacji zakwestionowanej w sprawie niniejszej. Zdaniem Sejmu, identycznie jak w sprawie o sygn. SK 32/14 podstawą testu propor-cjonalności regulacji obecnie wynikającej z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego jest przyjęcie prymatu autorskich praw majątkowych nad prawami naruszyciela. Sejm stwierdził, że wprowadzenie do prawa autorskiego roszczenia o naprawienie wyrządzonej szkody przez zapłatę wielokrotności stosownego wynagrodzenia stanowi dla uprawnionego z tytułu autor-skich praw majątkowych efektywny instrument ochrony tych praw. Zauważył przy tym, że ingerencja państwa w sferę własności i innych praw majątkowych osoby dopuszczającej się naruszenia uzasadniona jest przede wszystkim jej bezprawnym działaniem. Dodał, że specy-fika praw autorskich utrudnia ustalenie wysokości poniesionej szkody, co w praktyce może przeszkadzać dochodzeniu jej naprawienia na zasadach ogólnych. Przywołując stanowisko doktryny i judykatury, Sejm zwrócił uwagę, że choć podsta-wową funkcją odpowiedzialności cywilnej jest funkcja kompensacyjna, to nie jest ona jedyną realizowaną przez ten rodzaj odpowiedzialności. Zaskarżona regulacja uwzględnia także OTK ZU A/2019 SK 26/18 poz. 64 7 funkcję odstraszającą – prewencyjną, w szczególności ze względu na potrzebę ochrony praw własności intelektualnej z punktu widzenia realnego zagrożenia wystąpieniem kolejnych de-liktów. Sejm stwierdził, że zakwestionowana regulacja jest konieczna dla realizacji konstytu-cyjnie uzasadnionego celu ustawy, a nadto jej efekty pozostają w odpowiedniej proporcji do nakładanych ciężarów. Powołał przy tym podobne argumenty jak zaprezentowane w stanowi-sku Prokuratora Generalnego. Zaznaczył dodatkowo, że trudności dowodowych związanych z analizowanym rodzajem odpowiedzialności nie niweluje możliwość korzystania z takich środków, jak roszczenie informacyjne (art. 47 prawa autorskiego), którego celem jest umoż-liwienie autorowi uzyskania informacji pozwalającej obliczyć lub zweryfikować wysokość wynagrodzenia należnego z tytułu eksploatacji utworu. Sejm wskazał, że w praktyce środki te są nie zawsze skuteczne. Tak jak Prokurator Generalny, Sejm zaznaczył, że zgodnie z poglądami doktryny, orzecznictwem sądów krajowych i TSUE, w prawie obowiązującym istnieją mechanizmy pozwalające korygować model odszkodowań ryczałtowych. Konkludując, Sejm stwierdził, że podzielenie zastrzeżeń skarżącego oznaczałoby, że zaaprobowana w orzecznictwie TK ryczałtowa postać odszkodowania straciłaby sens i nie miałaby zastosowania w żadnym wypadku. Do dochodzenia odszkodowania przez uprawnio-nego niepotrzebne byłoby tworzenie tego szczególnego mechanizmu, a w razie niemożności ustalenia w toku procesu wysokości poniesionej szkody, wysokość odszkodowania zostałaby określona na podstawie art. 322 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.). 4. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 13 grudnia 2018 r. poinformował, że nie przystępuje do przedmiotowej skargi konstytucyjnej. II Zarządzeniem z 9 października 2019 r. przewodniczący składu orzekającego w spra-wie o sygn. SK 26/18 – w związku z wydanym w tej sprawie postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z 9 października 2019 r. o rozpoznaniu skargi konstytucyjnej L.D. na posie-dzeniu niejawnym – wyznaczył termin tego posiedzenia oraz termin ogłoszenia orzeczenia na 20 listopada 2019 r. 9 października 2019 r. Prezes Trybunału Konstytucyjnego wydała zarządzenie w sprawie o sygn. P 14/19 (dotyczącej również art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, Dz. U. z 2018 r. poz. 1191, ze zm.) o skróceniu terminu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o or-ganizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm., ze zm.). Zarządzeniem z 10 października 2019 r. przewodniczący składu orzekającego w sprawie o sygn. P 14/19 wyznaczył termin rozprawy na dzień 5 listopada 2019 r. III Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Rekonstrukcja przedmiotu zaskarżenia. 1.1. L.D. zakwestionował konstytucyjność art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 4 lu-tego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 666, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1231; dalej: prawo autorskie) w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r. OTK ZU A/2019 SK 26/18 poz. 64 8 Wskazana przez skarżącego data 1 lipca 2015 r. jest datą ogłoszenia w Dz. U. z 2015 r. pod poz. 932 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2015 r. o sygn. SK 32/14 (OTK ZU nr 6/A/2015, poz. 84), w którym orzeczono, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, ze zm.) w zakresie, w jakim uprawnio-ny, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naru-szyła te prawa, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysoko-ści odpowiadającej – w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji. Art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego w brzmieniu poddanym kontroli w sprawie o sygn. SK 32/14 (nadanym przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 maja 2007 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 99, poz. 662) miał następującą treść: „Uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa (…) naprawienia wyrządzonej szkody (…) poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wy-sokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzy-krotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytu-łem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu”. Skarżący przez przywołanie w opisie przedmiotu zaskarżenia daty 1 lipca 2015 r. do-określił zatem, że kwestionuje art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego o takiej treści, jaką uzyskał on wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 32/14. Wobec tak opisanego przedmiotu zaskarżenia Trybunał Konstytucyjny poczynił kilka uwag. Skarżący zakwestionował art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego, w zakresie, w jakim dotyczy on zarówno majątkowych praw autorskich, jak również praw pokrewnych. Zastosowanie tego przepisu do praw pokrewnych nie wynika bezpośrednio z jego treści, lecz z art. 101 prawa autorskiego, który przewiduje odpowiednie stosowanie art. 79 prawa autor-skiego do artystycznych wykonań, fonogramów, wideogramów, nadań programów, pierw-szych wydań oraz wydań naukowych i krytycznych. Dla odtworzenia treści regulacji zaskar-żonej w skardze konieczne jest zatem wzięcie pod uwagę obydwu wymienionych przepisów prawa autorskiego. Skarżący tego nie uczynił. Samo przywołanie tylko przepisu podstawo-wego, bez wskazania przez skarżącego przepisu związkowego jako koniecznego do odtwo-rzenia treści zaskarżonej normy prawnej, nie musiałoby oznaczać, że skarżący nie spełnił wymagania, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o orga-nizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK), gdyż można by rozważać zastosowanie zasady falsa demonstratio non no-cet. W przypadku skargi L.D. zachodzi jednak jeszcze inna okoliczność skutkująca niedo-puszczalnością orzekania o art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego w zakresie, w jakim dotyczy on praw pokrewnych. W sprawie, w związku z którą wniesiona została skarga kon-stytucyjna (odnoszącej się do roszczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt 3 prawa autor-skiego), powództwo dotyczyło naruszenia autorskich praw majątkowych powoda przez ree-misję utworów audiowizualnych; to znaczy, że ostateczne orzeczenie w sprawie skarżącego zapadło na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego w zakresie, w jakim reguluje on roszczenie o zapłatę dwukrotności stosownego wynagrodzenia w przypadku naruszenia majątkowych praw autorskich, a nie w zakresie, w jakim dotyczy on praw pokrewnych. To powoduje, że wobec niespełnienia szczególnych wymagań skargi konstytucyjnej, która dotyczyć może jedynie aktu normatywnego, na podstawie którego zapadło ostateczne orzeczenie o prawach, wolnościach albo o obowiązkach określonych w Konstytucji (art. 79 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK), postępowanie co do art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego w zakresie, w jakim przewiduje, że uprawniony, którego majątkowe prawa OTK ZU A/2019 SK 26/18 poz. 64 9 pokrewne zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa, naprawienia szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosow-nego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z przedmiotu prawa pokrewnego, podlega umorze-niu na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. SK 32/14 rozstrzygnął o niekonstytucyjno-ści jednej z norm wysłowionych w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego, a mianowicie orzekł o regulacji, zgodnie z którą uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa w sposób zawiniony, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej trzykrot-ności stosownego wynagrodzenia. Wyrok Trybunału nie dotyczył natomiast wyrażonego w tym przepisie, a zakwestionowanego w skardze konstytucyjnej L.D., unormowania, zgod-nie z którym uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia. Trybunał Konstytucyjny odniósł się także do jednej z okoliczności podniesionych w stanowiskach Sejmu i Prokuratora Generalnego. Otóż wymienieni uczestnicy postępowania uznali, że w niniejszej sprawie przedmiot kontroli powinien być odczytany węziej, a miano-wicie badanie konstytucyjności art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego winno być ograni-czone tylko do tego zakresu, w którym przepis ten dotyczy żądania naprawienia wyrządzonej szkody – przez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości dwukrotności stosownego wynagrodze-nia – skierowanego wobec osoby, która w sposób zawiniony naruszyła prawa uprawnionego z tytułu autorskich praw majątkowych. Swe stanowisko wymienieni uczestnicy postępowania uzasadnili tym, że w sprawie skarżącego stwierdzono, że naruszył on majątkowe prawa autor-skie w sposób zawiniony. Trybunał, przeanalizowawszy rozstrzygnięcia wydane w sprawie skarżącego, zauważył, że kwestia winy skarżącego rozpatrywana była w orzeczeniach, które zapadły jeszcze przed ogłoszeniem wyroku TK o sygn. SK 32/14, a w których strona powo-dowa wystąpiła z roszczeniem o zapłatę kwoty odpowiadającej trzykrotności stosownego wynagrodzenia – możliwość zasądzenia takiej wysokości ryczałtu odszkodowawczego uwa-runkowana była bowiem winą po stronie osoby, która naruszyła autorskie prawa majątkowe. Skarżący zakwestionował nie regulację, na podstawie której zapadły te orzeczenia, lecz regu-lację, na podstawie której sądy orzekały po wznowieniu postępowania w sprawie skarżącego, uwzględniając derogacyjny skutek wyroku TK o sygn. SK 32/14. Jak wprost stwierdzono w wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z 22 grudnia 2016 r.: „nadal obowiązuje (…) art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b [prawa autorskiego] – w zakresie w jakim uprawniony, którego prawa majątkowe zostały naruszone może żądać od osoby, która naru-szyła te prawa, naprawienia szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości dwukrot-ności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem korzystania z utworu – bez względu na zawinienie”. Z kolei SN w wyroku z 7 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]), wydanym w sprawie skarżącego, zaznaczył, że: „Można się zastanawiać, czy w okrojonej treści – art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a i b [prawa autorskiego] oraz konstrukcja tego przepisu nie skłania ku przesłance winy (umyślnej lub nieumyślnej) sprawcy szkody, od któ-rego wymaga się dwukrotności stosownego wynagrodzenia, jednak problem ten nie wymaga rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie. Z ustaleń wynika, że po stronie pozwanego jest wina i to umyślna, więc nawet zaostrzona interpretacja powołanego przepisu odpowiada wy-rokowi zasądzającemu należne kwoty” (SN przywołał przy tym wyrok SN z 16 lutego 2017 r., sygn. akt I CSK 100/16, w którym wskazano, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autor-skiego może być podstawą zasądzenia odszkodowań w wysokości podwójnego stosownego wynagrodzenia tylko w oparciu o przesłankę bezprawności; por. także postanowienie SN z 15 maja 2015 r., sygn. akt V CSK 41/14 oraz wyrok SN z 10 listopada 2017 r., sygn. akt OTK ZU A/2019 SK 26/18 poz. 64 10 V CSK 41/14). Analiza wymienionych orzeczeń przywiodła Trybunał do wniosku, że osta-tecznie rozstrzygając sprawę skarżącego, sąd wyinterpretował z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego, że wina nie jest przesłanką odpowiedzialności przez tę normę kształtowanej. Z tych względów Trybunał nie znalazł podstaw zawężenia zakresu kontroli art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b w taki sposób, jak zaproponowano to w stanowiskach Sejmu i Prokuratora Generalnego. 1.2. Mimo że w skardze konstytucyjnej L.D. zawarto wiele zarzutów, to w znacznym stopniu pokrywają się one z zarzutami, które były rozpoznane w wyroku TK o sygn. SK 32/14. Trybunał w przywołanym orzeczeniu konstytucyjny wzorzec oceny wyprowadził z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji, umarzając wów-czas postępowanie w zakresie (przywołanego także „związkowo”) art. 32 ust. 1 i 2 Konstytu-cji. W petitum swej skargi L.D. wskazał jako wzorce art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji, a dopiero w dalszej jej części rozpisał je w różnych konfiguracjach. Wobec tego Trybunał poddał analizie dopusz-czalność poszczególnych zarzutów sformułowanych przez skarżącego. Skarżący stwierdził, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego narusza zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), w szczególności takie jej elementy i przeja-wy, jak zasada słusznego i sprawiedliwego odszkodowania, wymaganie tworzenia warunków zdrowego i stabilnego rozwoju gospodarczego oraz słuszne (sprawiedliwe) wyważenie intere-sów ogółu i interesów jednostki. W tym miejscu należy przypomnieć, że przedmiotem ochrony realizowanej przy po-mocy skargi konstytucyjnej – jak wynika z art. 79 ust. 1 Konstytucji – są konstytucyjne prawa podmiotowe. Jak precyzuje to art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, skarżący ma obowiązek wska-zać, które przysługujące mu prawo lub wolność zostały naruszone, i w jaki sposób. Odnośnie do art. 2 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny w swym orzecznictwie wie-lokrotnie wyjaśniał, że nie jest wykluczone zastosowanie tego przepisu jako wzorca kontroli w sprawach skargi konstytucyjnej, przy czym wymaga to zawsze wskazania, jakie konkretne prawo mające swe źródło w tym przepisie Konstytucji zostało naruszone. Tymczasem skarżą-cy, przywołując art. 2 Konstytucji, bądź traktuje go jako samodzielny wzorzec kontroli, i wówczas wskazuje na wiele zasad będących elementami zasady sprawiedliwości społecznej, bądź stosuje ten przepis Konstytucji jako uzupełniający treść innych przywołanych przez sie-bie wzorców, tj. art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji lub w związku z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z niedopuszczal-nością orzekania, gdyż skarżący nie spełnił wymagania wskazania przysługujących mu kon-stytucyjnych praw podmiotowych wywiedzionych z art. 2 Konstytucji, a zatem w zakresie zarzutu niezgodności kwestionowanej regulacji z art. 2 Konstytucji jako samodzielnym wzor-cem kontroli postępowanie podlegało umorzeniu na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Jeśli chodzi o zarzut, w którym skarżący wiąże elementy zasady sprawiedliwości spo-łecznej z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, to mógł on podlegać rozpo-znaniu – tak jak w sprawie o sygn. SK 32/14 – jako zarzut naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji. Odnosząc się do sformułowanego przez skarżącego zarzutu niezgodności kwestiono-wanego uregulowania z art. 2 Konstytucji w powiązaniu z art. 32 ust. 1 Konstytucji, Trybunał zauważył, że w swym orzecznictwie wyjaśnił już relacje zachodzące między tymi przepisami (zob. w szczególności wyrok z 12 lipca 2012 r., sygn. P 24/10, OTK ZU nr 7/A/2012, poz. 79, i liczne przywołane tam orzecznictwo), zaznaczając, że w odniesieniu do nakazu równego traktowania równych, zasada sprawiedliwości społecznej pokrywa się z zasadą równości, bę-dącą jej konkretyzacją. Prima facie nie ulega zatem wątpliwości, że naruszenie zasady rów-ności jest równoznaczne z naruszeniem zasady sprawiedliwości społecznej w analizowanym obszarze. Należy jednak uznać, iż w razie sformułowania zarzutu niezgodności określonej OTK ZU A/2019 SK 26/18 poz. 64 11 regulacji prawnej z ustawą zasadniczą, związanego z nieuzasadnionym zróżnicowaniem sytu-acji prawnej podmiotów podobnych, jako wzorzec kontroli powinna zostać wskazana zasada równości, a nie zasada sprawiedliwości społecznej, która – ze względu na regułę lex specialis derogat legi generali – nie stanowi wówczas odpowiedniego kryterium oceny konstytucyjno-ści kwestionowanej regulacji. W swej skardze konstytucyjnej L.D. postawił zarzut, że zróżni-cowanie sytuacji prawnej osób naruszających prawa autorskie (i prawa pokrewne) i osób na-ruszających prawa do wynalazku, wzoru przemysłowego, wzoru użytkowego lub znaku towa-rowego (lecz także zróżnicowanie sytuacji prawnej uprawnionych z tytułu praw autorskich i praw pokrewnych oraz uprawnionych z tytułu praw własności przemysłowej) nie jest uza-sadnione żadnym z kryteriów tzw. testu równości. Skarżący stwierdził, że podmioty należące do wyodrębnionych przez niego grup są „w niezwykle zbliżonej sytuacji”, nie podjął jednak próby określenia cechy istotnej (relewantnej), która o takiej kwalifikacji decyduje. Brak uprawdopodobnienia twierdzenia o konieczności uznania porównywanych grup podmiotów za jedną kategorię podmiotów podobnych stanowiło w niniejszym postępowaniu uchybienie formalne uniemożliwiające Trybunałowi merytoryczne rozpatrzenie podniesionego zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady równości. Już w uzasadnieniu wyroku o sygn. SK 32/14 Trybunał wskazał, że dokonanie oceny zgodności art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego z art. 32 ust. 1 Konstytucji przez porównanie sytuacji podmiotu naruszającego autorskie prawa majątkowe z sytuacją podmiotów naruszających inne prawa (np. własność lub prawa rzeczo-we) wymagałoby szczegółowej analizy podobieństw i różnic praw autorskich oraz innych praw, które skarżący uważa za podobne, a następnie szczegółowej analizy i porównania stop-nia ich ochrony. Skarżący jako wzorzec kontroli wskazał także art. 32 ust. 2 Konstytucji, który to prze-pis wyraża zasadę niedyskryminacji. W skardze brak jednak odrębnego uzasadnienia zarzutu niezgodności art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego z tym właśnie wzorcem kontroli. Wobec tego – w tym zakresie – skarga nie spełnia wymagania określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Z tych wszystkich powodów Trybunał uznał, że postępowanie w zakresie niezgodno-ści art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego z art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 Konstytu-cji podlega umorzeniu na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Należy w tym miejscu na marginesie zauważyć, że sam skarżący miał trudności z zi-dentyfikowaniem, a tym samym sformułowaniem odrębnego zarzutu niezgodności kwestio-nowanej regulacji z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji (ewentualnie także w z związku z art. 2 Kon-stytucji). Jak sam zauważył w skardze: „(…) nie sposób odrębnie omówić naruszenia prawa do własności oraz prawa do równej ochrony własności i innych praw majątkowych bez jed-noczesnego omówienia naruszenia przedmiotową regulacją prawa do równego traktowania przez władze publiczne oraz prawa do bycia niedyskryminowanym. Zagadnienia te ściśle są ze sobą powiązane, wzajemnie się przenikają i można więc twierdzić, że kwestionowana re-gulacja narusza regulację art. 64 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 2 Kon-stytucji RP”. Podsumowując, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przedmiotem kontroli konsty-tucyjności w niniejszej sprawie jest badanie zgodności art. 79 ust. 1 pkt 3 lit b prawa autor-skiego w zakresie, w jakim uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszo-ne, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagro-dzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnio-nego zgody na korzystanie z utworu, z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji. OTK ZU A/2019 SK 26/18 poz. 64 12 2. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. P 14/19 i jego wpływ na postępowanie w niniejszej sprawie. W toku rozpoznawania niniejszej sprawy ujawniła się jeszcze jedna okoliczność. Sąd Najwyższy w przedstawionym Trybunałowi Konstytucyjnemu pytaniu prawnym, rozpozna-wanym pod sygn. P 14/19, zakwestionował konstytucyjność art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego podnosząc zarzuty istotnie zbliżone do tych sformułowanych przez skarżącego w niniejszej sprawie. Trybunał Konstytucyjnym w wydanym w sprawie o sygn. P 14/19 wyroku z 5 listopa-da 2019 r. orzekł, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autor-skim w zakresie, w jakim uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagro-dzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnio-nego zgody na korzystanie z utworu, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z porównania zrekonstruowanego we wcześniejszym punkcie zakresu kontroli z za-kresem rozstrzygnięcia w wyroku o sygn. P 14/19 wynika, że w niniejszej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka procesowa zbędności wydania wyroku (art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). W dotychczasowym orzecznictwie Trybunał wielokrotnie wyjaśniał, że zastosowanie zasady ne bis in idem w postępowaniu przed sądem konstytucyjnym jest w pełni uzasadnione, jeżeli istnieje wcześniejsze orzeczenie o zgodności badanego przedmiotu ze wskazanym wzorcem kontroli lub jeżeli Trybunał uznał wskazany wzorzec za nieadekwatny do badania danego przedmiotu kontroli. Zasada ta, z jednej strony, stabilizuje sytuację powstałą w wyniku osta-tecznego orzeczenia jako formalnie prawomocnego (zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału mają bowiem moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne), z dru-giej zaś strony, nie zamyka drogi do dalszego procedowania przed Trybunałem pod warun-kiem wskazania innych, niż dotychczas badane, wzorców kontroli. W sprawie niniejszej występują identyczne jak w rozstrzygniętej wcześniej sprawie o sygn. P 14/19: zaskarżony przepis (odtworzona z niego treść normatywna), wzorzec konsty-tucyjny oraz zarzuty. Mając powyższe na uwadze, Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK umorzył postępowanie w sprawie kontroli konstytucyjności art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b prawa autorskiego w zakresie, w jakim uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosow-nego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu, z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji. Brak jest bowiem celowości prowadzenia postępowania i wyrokowania w kwestii, która została już jednoznacznie i ostatecznie rozstrzygnięta. Zważywszy powyższe okoliczności Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.