SK 43/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 31 października 2019 r. Pozycja 55 POSTANOWIENIE z dnia 16 października 2019 r. Sygn. akt SK 43/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Grzegorz Jędrejek – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski Justyn Piskorski Julia Przyłębska – sprawozdawca Andrzej Zielonacki, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2019 r., skargi konstytu-cyjnej A.J. o zbadanie zgodności: art. 138 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2015 r. poz. 1094, ze zm.): a) w zakresie, w jakim „nie przewiduje braku odpowiedzialności za wykrocze-nie z tego przepisu w sytuacji odmowy świadczenia usługi przez osobę za-wodowo zajmującą się działalnością tego rodzaju, z uwagi na niezgodność treści lub formy usługi żądanej przez kontrahenta z sumieniem, przekona-niami i wyznawanymi wartościami”, z art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim „przewiduje odpowiedzialność za wykroczenie osoby zawodowo zajmującej się świadczeniem usług z uwagi na umyślną nieuza-sadnioną odmowę świadczenia usługi, bez warunku uprzedniego zawarcia umowy na świadczenie usługi i uzgodnienia istotnych elementów tej umo-wy”, z art. 20 w związku z art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 31 ust. 1 i art. 31 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 oraz z 2019 r. poz. 125) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. OTK ZU A/2019 SK 43/19 poz. 55 2 UZASADNIENIE I 1. Pismem z 11 września 2017 r. A.J. (dalej: skarżący) wniósł do Trybunału Konstytu-cyjnego skargę konstytucyjną o treści wskazanej w komparycji niniejszego postanowienia. 2. W piśmie z 18 lipca 2019 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie przystępuje do niniejszej sprawy. 3. W piśmie z 29 sierpnia 2019 r. Prokurator Generalny wniósł o umorzenie postępo-wania z powodu niedopuszczalności orzekania, wobec utraty mocy obowiązującej zaskarżo-nego przepisu i braku konieczności wydania w tej sprawie przez Trybunał orzeczenia dla ochrony konstytucyjnych praw i wolności skarżącego. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarżący w swojej skardze zakwestionował zgodność art. 138 ustawy z dnia 20 ma-ja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2019 r. poz. 821, ze zm.; dalej: k.w.) w zakresie, w jakim „nie przewiduje braku odpowiedzialności za wykroczenie z tego przepisu w sytuacji odmowy świadczenia usługi przez osobę zawodowo zajmującą się działalnością tego rodzaju, z uwagi na niezgodność treści lub formy usługi żądanej przez kontrahenta z sumieniem, prze-konaniami i wyznawanymi wartościami”, z art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytu-cji oraz w zakresie, w jakim „przewiduje odpowiedzialność za wykroczenie osoby zawodowo zajmującej się świadczeniem usług z uwagi na umyślną nieuzasadnioną odmowę świadczenia usługi, bez warunku uprzedniego zawarcia umowy na świadczenie usługi i uzgodnienia istot-nych elementów tej umowy”, z art. 20 w związku z art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 31 ust. 1 i art. 31 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji. 2. Zgodnie z art. 138 k.w. „Kto zajmując się zawodowo świadczeniem usług, żąda i pobiera za świadczenia zapłatę wyższą od obowiązującej albo umyślnie bez uzasadnionej przyczyny odmawia świadczenia, do którego jest obowiązany, podlega karze grzywny”. Z petitum i uzasadnienia skargi wynika, że skarżący kwestionuje konstytucyjność zaskarżo-nego przepisu jedynie w części zawierającej słowa „albo umyślnie bez uzasadnionej przyczy-ny odmawia świadczenia, do którego jest obowiązany”. Artykuł 138 k.w. był przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez Trybunał w spra-wie o sygn. K 16/17. W wyroku z 26 czerwca 2019 r. (OTK ZU A/2019, poz. 49) Trybunał, uznał, że art. 138 k.w., w części zawierającej słowa „albo umyślnie bez uzasadnionej przy-czyny odmawia świadczenia, do którego jest obowiązany”, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i try-bie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: uo-tpTK), Trybunał wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeśli wydanie orzeczenia jest zbędne. Orzekając o niezgodności przepisu z Konstytucją, Trybunał wyłącza dany przepis z systemu prawnego. Tym samym nie może stać się on przedmiotem ponownego badania przed Trybunałem, nawet gdyby skarżący powoływał się na inne wzorce kontroli, czy przyta- OTK ZU A/2019 SK 43/19 poz. 55 3 czał inne argumenty. Nie ma bowiem przedmiotu kontroli, a więc nie ma z czym przywoła-nych wzorców zestawić. Cel postępowania w niniejszej sprawie jest zbieżny z celem, który zachodził w sprawie o sygn. K 16/17 – jest nim eliminacja wadliwego przepisu z porządku prawnego (zob. postanowienia TK z: 12 kwietnia 2012 r., sygn. P 33/11, OTK ZU nr 4/A/2012, poz. 47; 28 lipca 2003 r., sygn. P 26/02, OTK ZU nr 6/A/2003, poz. 73; 12 lute-go 2008 r., sygn. P 21/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 16). Biorąc pod uwagę, że art. 138 k.w., w części zawierającej słowa „albo umyślnie bez uzasadnionej przyczyny odmawia świadczenia, do którego jest obowiązany”, został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji, postępowanie w niniejszej sprawie należało umorzyć na pod-stawie art. 59 ust. 1 pkt 3 uotpTK ze względu na zbędność orzekania. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.