SK 47/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 26 października 2017 r. Pozycja 67 POSTANOWIENIE z dnia 17 października 2017 r. Sygn. akt SK 47/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Grzegorz Jędrejek – przewodniczący Mariusz Muszyński – II sprawozdawca Małgorzata Pyziak-Szafnicka Michał Warciński Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz – I sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2017 r., skargi konstytu-cyjnej G.L. o zbadanie zgodności: art. 66 ust. 1 w związku z art. 68 ust. 1, w związku z art. 219 ust. 1 pkt 2 i w związku z art. 219 ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Wię-ziennej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1415, ze zm.) w zakresie, w jakim zezwalają na odwołanie rozkazem personalnym funkcjonariusza Służby Więziennej – dyrek-tora zakładu karnego ze stanowiska służbowego przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej i jednocześnie: – wyłączają możliwość wniesienia odwołania od tego rozkazu personalnego, z art. 2 w związku z art. 78, w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, – wyłączają możliwość wniesienia skargi na ten rozkaz personalny do sądu administracyjnego, z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, w związku z art. 184 Konstytucji, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło większością głosów. UZASADNIENIE I 1. G.L. (dalej: skarżący) w skardze konstytucyjnej z 24 czerwca 2015 r. wniósł o zba-danie zgodności art. 66 ust. 1 w związku z art. 68 ust. 1, w związku z art. 219 ust. 1 pkt 2 i w związku z art. 219 ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. OTK ZU A/2017 SK 47/15 poz. 67 2 z 2014 r. poz. 1415 ze zm.; dalej: uSW) w zakresie, w jakim zezwalają na odwołanie rozka-zem personalnym funkcjonariusza Służby Więziennej – dyrektora zakładu karnego ze stano-wiska służbowego przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej i jednocześnie: a) wyłączają możliwość wniesienia odwołania od tego rozkazu personalnego, z art. 2 w związku z art. 78, w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, b) wyłączają możliwość wniesienia skargi na ten rozkaz personalny do sądu admini-stracyjnego, z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, w związku z art. 184 Konstytucji. 1.1. Skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy, która jest podstawą skargi konstytu-cyjnej. Skarżący jest funkcjonariuszem Służby Więziennej i zajmował stanowisko służbowe dyrektora zakładu karnego w Ł. Dyrektor Generalny Służby Więziennej rozkazem personal-nym z marca 2015 r. odwołał skarżącego ze stanowiska dyrektora zakładu karnego w Ł., zaś rozkazem personalnym z marca 2015 r. przeniósł skarżącego do dyspozycji Dyrektora Okrę-gowej Służby Więziennej w Ł. 26 marca 2015 r. skarżący złożył do Ministra Sprawiedliwości skargę na rozkaz per-sonalny z marca 2015 r., domagając się zmiany rozstrzygnięcia. Skarżący wskazał, że został odwołany ze stanowiska służbowego z rażącym naruszeniem prawa, gdyż m.in. korzystał z ochrony prawnej przed rozwiązaniem i zmianą stosunku pracy wynikającej z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. 8 kwietnia 2015 r. skarżący złożył do Ministra Sprawiedliwości drugą skargę na rozkaz personalny z marca 2015 r., w której uzu-pełnił argumentację merytoryczną zawartą w poprzedniej skardze, m.in. podnosząc, że rozkaz ten został wydany bez jakichkolwiek podstaw merytorycznych. W piśmie z kwietnia 2015 r. Dyrektor Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji w Ministerstwie Sprawiedliwości (dalej: dyrektor) poinformował skarżącego, że z ustawy o Służbie Więziennej „nie wynika, aby od rozkazu personalnego w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora zakładu karnego lub aresztu śledczego, przysługiwała skarga czy też inny środek zaskarżenia. Tym samym rozkaz personalny w przedmiocie odwołania Pana ze stanowiska Dyrektora Zakładu Karnego (…) nie podlega zaskarżeniu”. W powyższym piśmie dyrektor przedstawił również regulacje prawne dotyczące odwołania funkcjonariusza Służby Więziennej ze stanowiska służbowego oraz zajął stanowisko, że w wypadku skarżącego art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym nie znajduje zastosowania. 22 czerwca 2015 r. skarżący skierował do Ministra Sprawiedliwości wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w którym na podstawie art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.) wezwał do usunięcia stanu naruszenia prawa przez merytoryczne rozpoznanie skargi z 26 marca 2015 r. i uchylenie rozkazu personalnego z marca 2015 r. 24 czerwca 2015 r. skarżący skierował do Trybunału Konstytucyjnego skargę konsty-tucyjną. W piśmie z lipca 2015 r. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości poinfor-mował skarżącego, że nie znajduje podstaw do uwzględnienia jego żądań. W piśmie przyto-czył najważniejsze tezy z pisma z kwietnia 2015 r. oraz dodatkowo przybliżył niektóre regu-lacje prawne pragmatyki zawodowej funkcjonariuszy Służby Więziennej. 1.2. Skarżący jako ostateczne orzeczenie w sprawie wskazał rozkaz personalny z mar-ca 2015 r. W ocenie skarżącego, zaskarżone przepisy są niezgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), gdyż brak możliwości kwestionowania rozstrzygnię-cia podjętego przez organ publiczny stanowi ingerencję w sferę praw gwarantowanych OTK ZU A/2017 SK 47/15 poz. 67 3 w Konstytucji i pociąga za sobą naruszenie bezpieczeństwa prawnego, podważając zaufanie do sposobu interpretacji prawa. Zaskarżona norma narusza również prawo do sądu wyrażone w art. 45 ust. 1 w związ-ku z art. 184 Konstytucji, ponieważ wyłącza prawo skarżącego do rozpoznania sprawy przez bezstronny, niezawisły i właściwy sąd. Powoduje to również pozbawienie skarżącego prawa do zaprezentowania swoich argumentów na okoliczność bezpodstawności rozkazu personal-nego i obrony swoich racji. Zgodnie z art. 78 Konstytucji ustawa może ograniczyć prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Zdaniem skarżącego, kwestionowana norma nie spełnia jednak wymogów tego ograniczenia, określonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skarżą-cy wskazał, że celem tej regulacji było wzmocnienie kompetencji przełożonych w stosunku do dyrektorów zakładów karnych i przyspieszenie procesów decyzyjnych w tym zakresie. Niemniej, w jego ocenie, regulacja ta nie jest niezbędna dla realizacji tego celu. W innych formacjach, w których służba wiąże się z dalece posuniętą podległością służbową, ustawo-dawca nie przewidział bowiem rozwiązań ograniczających możliwość kwestionowania decy-zji o odwołaniu ze stanowiska. Jednocześnie wskazany cel może być osiągnięty za pomocą mniej restrykcyjnych instytucji, bo specyfika tej służby jako formacji mundurowej, uzbrojo-nej i podległej Ministrowi Sprawiedliwości pozwala na osiągnięcie celu w postaci karności oraz sprawności jej funkcjonowania. 2. Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej: Rzecznik) w piśmie z 8 stycznia 2016 r. zgło-sił swój udział w niniejszym postępowaniu. W kolejnym piśmie z 4 lutego 2016 r. zajął sta-nowisko, że art. 66 ust. 1 w związku z art. 68 ust. 1, w związku z art. 219 ust. 1 pkt 2 i art. 219 ust. 3 uSW, w zakresie, w jakim zezwalają w każdym czasie na odwołanie rozkazem personalnym funkcjonariusza Służby Więziennej – dyrektora zakładu karnego ze stanowiska służbowego przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej i jednocześnie: a) wyłączają możliwość wniesienia odwołania od tego rozkazu personalnego, są nie-zgodne z art. 2 w związku z art. 78, w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, b) wyłączają możliwość wniesienia skargi na ten rozkaz personalny do sądu admini-stracyjnego, są niezgodne z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, w związku z art. 184 Konstytucji. 2.1. Rzecznik, porównując akt powołania, na podstawie którego skarżący objął stano-wisko dyrektora zakładu karnego, z aktem mianowania, zwrócił uwagę, że – w przeciwień-stwie do aktu mianowania – organ, który powołał go na określone stanowisko, może w do-wolnym czasie z dowolnych przyczyn z niego odwołać, czyli pozbawić dotychczasowego stanowiska służbowego. Takie rozwiązanie budzi jednak wątpliwości w perspektywie zasady sprawiedliwości społecznej. Zdaniem Rzecznika, funkcjonariusz, podejmując decyzję o swojej karierze zawodowej w ramach obowiązującej struktury hierarchicznego podporządkowania, powinien móc ocze-kiwać rzetelnej oceny swego postępowania. Funkcjonariusz powołany na wyższe stanowisko służbowe w Służbie Więziennej winien mieć świadomość, że jeżeli będzie wykonywał swoje obowiązki zgodnie z przyjętymi regułami, to przełożony we właściwym trybie wyjaśni i uza-sadni powód odwołania go ze stanowiska. W ocenie Rzecznika, za niedopuszczalne należy uznać istnienie przepisu, który daje organom państwa zbyt dużą swobodę, prowadzącą w tym wypadku do zupełnej dowolności rozstrzygnięć, bez konieczności ich uzasadniania. 2.2. Rzecznik zwrócił uwagę, że zaskarżone regulacje stanowią odstąpienie od zasady zaskarżalności orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, wynikającej z art. 78 Kon-stytucji, w tym od zasady dewolutywności i suspensywności. Odstępstwo takie jest dopusz-czalne, o ile spełnia przesłanki wynikające z art. 31 ust. 3 Konstytucji. OTK ZU A/2017 SK 47/15 poz. 67 4 Rzecznik stwierdził, że zaskarżone przepisy realizują zasadniczy cel ustawy, jakim by-ło wyłączenie możliwości złożenia odwołania od rozkazu personalnego. W sprawie skarżące-go nie zadziałał jednak mechanizm skargowy, zakładany przez ustawodawcę jako alternatyw-ny sposób kwestionowania rozkazów lub uzyskania informacji o faktycznych powodach od-wołania ze stanowiska, gdyż jego pismo nie zostało potraktowane w Ministerstwie Sprawie-dliwości jako skarga. Przepisy te spełniają również przesłankę niezbędności, ponieważ ko-nieczność istnienia mechanizmu pozwalającego na szybkie odwołanie ze stanowiska funkcjo-nariuszy Służby Więziennej wynika ze specyfiki tej służby. W ocenie Rzecznika, istnieją jednak mechanizmy pozwalające na zachowanie spójno-ści między koniecznością szybkiego działania Dyrektora Generalnego Służby Więziennej a interesem jednostki; wydaniu decyzji o odwołaniu dyrektora ze stanowiska służbowego w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego mógłby towarzyszyć rygor na-tychmiastowej wykonalności. Rzecznik uznał, podając również inne argumenty, że kwestio-nowane regulacje w sposób nieproporcjonalny ograniczają dyrektorowi zakładu karnego moż-liwość wniesienia skutecznego środka zaskarżenia od rozkazu odwołującego go ze stanowiska służbowego, a zatem naruszają art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 2.3. Rzecznik, odwołując się do poczynionego przez Trybunał rozróżnienia spraw podległości służbowej od spraw ze stosunku służbowego, uznał, że rozkaz personalny odwo-łujący dyrektora zakładu karnego ze stanowiska należy do kategorii pośredniej, czyli spraw należących do sfery wewnętrznej, jednak bezpośrednio oddziałujących na sprawę ze stosun-ków służbowych. Powyższe przesądza konieczność istnienia administracyjnego trybu zaskar-żania takiego rozkazu personalnego. Jednocześnie poddanie rozkazu personalnego o odwołaniu ze stanowiska dyrektora zakładu karnego ocenie sądów administracyjnych w większym stopniu pozwoliłoby na reali-zację obowiązku kompensacyjnego państwa z tytułu niezgodnego z prawem działania organu władzy publicznej, gdyż uzyskanie w trybie administracyjnym orzeczenia stwierdzającego nieważność takiego rozkazu umożliwiałoby dochodzenie naprawienia szkody w trybie art. 4171 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, ze zm.). 3. Prokurator Generalny w piśmie z 9 lutego 2016 r. zajął stanowisko, że postępowa-nie, na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytu-cyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) w związku z art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerw-ca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064, ze zm.), podlega umorzeniu, z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku. Prokurator Generalny, po przypomnieniu przesłanek dopuszczalności rozpoznania przez Trybunał skargi konstytucyjnej, zwrócił uwagę, że skarżący przyjął, iż rozkaz personal-ny z marca 2015 r. stanowił ostateczne rozstrzygnięcie w jego sprawie. Skarżący jednak nie podjął działań w celu wykazania, że art. 219 ust. 3 uSW był powodem pozbawienia go jakie-gokolwiek środka prawnego. Jednocześnie, w ocenie Prokuratora Generalnego, skarżący wi-nien dysponować orzeczeniem o odrzuceniu niedopuszczalnego z mocy prawa środka zaskar-żenia, aby móc uczynić przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Trybunałem przepisy zamykające mu drogę sądową. W konsekwencji skarżący nie dopełnił wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji warunków wniesienia skargi konstytucyjnej. 4. Marszałek Sejmu nie zajął stanowiska w sprawie. OTK ZU A/2017 SK 47/15 poz. 67 5 II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Trybunał Konstytucyjny jest uprawniony do badania na każdym etapie rozpoznania sprawy, czy nie zachodzi jedna z ujemnych przesłanek skutkujących obligatoryjnym umorze-niem postępowania (por. np. postanowienia z: 21 marca 2000 r., sygn. SK 6/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 66; 5 grudnia 2001 r., sygn. K 31/00, OTK ZU nr 8/2001, poz. 269; 28 paź-dziernika 2002 r., sygn. SK 21/01, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 78; 30 maja 2007 r., sygn. SK 67/06, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 64; 14 listopada 2007 r., sygn. SK 53/06, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 139; 18 listopada 2009 r., sygn. SK 12/09, OTK ZU nr 10/A/2009, poz. 158). W szczególności możliwe jest przeprowadzenie badania skargi konstytucyjnej pod kątem spełnienia przesłanek postępowania, w tym przesłanek formalnych, także po zakończe-niu określonej w art. 61 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: uotpTK lub ustawa o organiza-cji TK) procedury wstępnej kontroli, i umorzenie postępowania w sytuacji, gdy wydanie orzeczenia byłoby niedopuszczalne ze względu na ujawnione dopiero na tym etapie postępo-wania przeszkody (w niniejszej sprawie procedura wstępnej kontroli została przeprowadzona na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konsty-tucyjnym, Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.). Składu rozpoznają-cego sprawę nie wiąże bowiem stanowisko zajęte w zarządzeniu lub postanowieniu Trybuna-łu wydanym w ramach rozpoznania wstępnego (zob. postanowienia TK z: 8 kwietnia 2008 r., sygn. SK 80/06, OTK ZU nr 3/A/2008, poz. 51 i 30 czerwca 2008 r., sygn. SK 15/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 98 oraz powołane tam orzecznictwo). W związku z powyższym również na obecnym etapie rozpoznania sprawy Trybunał jest uprawniony do zbadania, czy skarga konstytucyjna G.L. spełnia wszystkie wymagania określone w art. 79 Konstytucji oraz we właściwych przepisach uotpTK. Trybunał zwraca uwagę, że 3 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa o organizacji TK. Art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o orga-nizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sę-dziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) stanowi zaś, że do postępowań wszczę-tych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o organizacji TK stosuje się przepisy tej ustawy. Z tego względu w analizowanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o organizacji TK, mimo iż procedura wstępnej kontroli została przeprowadzona na podstawie przepisów ustawy o TK z 1997 r. 2. Skarżący wniósł o zbadanie zgodności art. 66 ust. 1 w związku z art. 68 ust. 1, w związku z art. 219 ust. 1 pkt 2, w związku z art. 219 ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2017 r. poz. 631, ze zm.; dalej: uSW), w zakresie, w jakim zezwalają w każdym czasie na odwołanie rozkazem personalnym funkcjonariusza Służby Więziennej – dyrektora zakładu karnego ze stanowiska służbowego przez Dyrektora General-nego Służby Więziennej i jednocześnie: a) wyłączają możliwość wniesienia odwołania od tego rozkazu personalnego, z art. 2 w związku z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, b) wyłączają możliwość wniesienia skargi na ten rozkaz personalny do sądu admini-stracyjnego, z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, w związku z art. 184 Konstytucji. 3. Zgodnie z art. 66 ust. 1 uSW „[d]yrektora zakładu karnego i dyrektora aresztu śled-czego powołuje, spośród oficerów Służby Więziennej, i odwołuje ze stanowiska Dyrektor Generalny na wniosek właściwego dyrektora okręgowego”, zaś stosownie do art. 68 ust. 1 OTK ZU A/2017 SK 47/15 poz. 67 6 uSW „[f]unkcjonariusz pełniący służbę na stanowisku służbowym zajmowanym na podstawie powołania może być w każdym czasie albo w określonym terminie odwołany z tego stanowi-ska”. Art. 219 ust. 1 pkt 2 uSW stanowi, że sprawy wynikające z podległości służbowej, do-tyczące odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego. Zgodnie zaś z art. 219 ust. 3 uSW rozkaz per-sonalny jest wykonalny z dniem w nim określonym i odwołanie od niego nie przysługuje. 4. Skarżący w skardze konstytucyjnej wskazał, że w jego sprawie zaskarżone przepisy miały doprowadzić do naruszenia dwóch praw konstytucyjnych: prawa do możliwości za-skarżenia rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji, wywodzonego przez skarżącego z art. 2 w związku z art. 78, w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, oraz prawa do sądu, wy-wodzonego z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, w związku z art. 184 Konstytucji. Trybunał zwrócił uwagę, że wskazane przez skarżącego jako przedmiot kontroli prze-pisy, tj. art. 66 ust. 1 w związku z art. 68 ust. 1 w związku z art. 219 ust. 1 pkt 2 oraz w związku z art. 219 ust. 3 uSW, nie odnoszą się do kwestii możliwości skierowania sprawy dotyczącej rozkazu personalnego o odwołaniu ze stanowiska służbowego na drogę postępo-wania przed sądami administracyjnymi. Sprawy, w których sądy administracyjne nie są wła-ściwe, a więc w których nie przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjne-go, zostały enumeratywnie wymienione w art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Trybunał zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż sprawy wynikające z podległości służbowej, tj. sprawy wymienione w art. 219 uSW i wydane w nich rozstrzygnięcia, na podstawie art. 5 pkt 2 p.p.s.a., nie podlegają kognicji sądu admini-stracyjnego (zob. postanowienie NSA z 7 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1382/11, Lex nr 1149164). Trybunał stwierdził, że skarżący nie dysponował ostatecznym orzeczeniem sądu ad-ministracyjnego o odrzuceniu niedopuszczalnego z mocy prawa środka zaskarżenia (skargi), a i z tego samego względu nie określił w sposób prawidłowy normy prawnej naruszającej jego konstytucyjne prawo do sądu. Ta bowiem norma byłaby wskazana w orzeczeniu sądu administracyjnego i stanowiłaby podstawę tego orzeczenia o niedopuszczalności drogi sądo-wej. Ta sama norma mogłaby ewentualnie podlegać kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Mając na uwadze powyższe, Trybunał postanowił, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 uotpTK, umorzyć postępowanie w zakresie badania zgodności art. 66 ust. 1 w związku z art. 68 ust. 1, w związku z art. 219 ust. 1 pkt 2 oraz w związku z art. 219 ust. 3 uSW w za-kresie, w jakim zezwalają na odwołanie rozkazem personalnym funkcjonariusza Służby Wię-ziennej – dyrektora zakładu karnego ze stanowiska służbowego przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej i jednocześnie wyłączają możliwość wniesienia skargi na ten rozkaz per-sonalny do sądu administracyjnego, z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, w związku z art. 184 Konstytucji. Trybunał zwrócił uwagę, że wskazane przez skarżącego jako przedmiot kontroli art. 66 ust. 1 i art. 68 ust. 1 uSW nie odnoszą się także do kwestii możliwości zaskarżenia rozkazu personalnego w toku instancji. Regulują one bowiem to, jaki podmiot jest kompe-tentny do powoływania i odwoływania dyrektora zakładu karnego lub aresztu śledczego oraz kiedy funkcjonariusz pełniący służbę na stanowisku służbowym może być odwołany ze sta-nowiska. W konsekwencji zarówno art. 66 ust. 1, jak i art. 68 ust. 1 uSW nie są przepisami, które normowałyby kwestię możliwości zaskarżenia rozkazu personalnego w toku instancji, i tym samym nie mogą być przedmiotem kontroli w toku niniejszego postępowania. Podobny wniosek należy wyprowadzić w stosunku do art. 219 ust. 3 zdanie pierwsze uSW, który sta-nowi, że rozkaz personalny jest wykonalny z dniem w nim określonym. OTK ZU A/2017 SK 47/15 poz. 67 7 Art. 219 ust. 3 zdanie drugie uSW expressis verbis wskazuje, że odwołanie od rozkazu personalnego nie przysługuje. A więc przepis ten bezpośrednio odnosi się do prawa do za-skarżalności rozstrzygnięć zapadłych w pierwszej instancji i, w ocenie Trybunału, mógłby stanowić przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu, ale tylko jeśli chodzi o konstytucyj-ne prawo do możliwości zaskarżenia rozkazu personalnego w toku instancji. Art. 219 ust. 1 uSW precyzuje, od jakich rozkazów personalnych odwołanie nie przysługuje. Skarżący przedmiotem kontroli uczynił pkt 2 powyższego przepisu, który wskazuje na sprawy wynika-jące z podległości służbowej, rozstrzygane w formie rozkazu personalnego, dotyczące odwo-ływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji. Trybunał zwrócił uwagę, że skarżący został odwołany ze stanowiska dyrektora zakła-du karnego rozkazem personalnym z marca 2015 r., zatem art. 219 ust. 1 pkt 2 uSW znalazł względem niego zastosowanie jedynie w tej części, w jakiej odnosi się do odwoływania ze stanowisk służbowych. Art. 219 ust. 1 pkt 2 uSW w zakresie, w jakim dotyczy zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nie miał tym samym zastosowania w sprawie skarżącego i w konsekwencji nie może stanowić przedmiotu kontroli w niniejszym postępowaniu. W związku z powyższym Trybunał, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 uotpTK, posta-nowił umorzyć postępowanie w zakresie badania zgodności art. 66 ust. 1, art. 68 ust. 1 i art. 219 ust. 3 zdanie pierwsze uSW, a także art. 219 ust. 1 pkt 2 uSW w zakresie, w jakim dotyczy zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, z przywołanymi wzorcami kontroli, ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. W ocenie Trybunału, ewentualnemu badaniu zgodności z przywołanymi wzorcami kontroli może podlegać art. 219 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 219 ust. 3 zdanie drugie uSW w zakresie, w jakim stanowi, że od rozkazu personalnego w sprawach wynikających z podle-głości służbowej, dotyczących odwoływania ze stanowisk służbowych, odwołanie nie przy-sługuje, o ile spełnione są pozostałe przesłanki dopuszczalności rozpoznania przez Trybunał skargi konstytucyjnej. 5. Stosownie do art. 79 ust. 1 Konstytucji prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej przysługuje każdemu, kto uzyskał rozstrzygnięcie, w którym sąd lub organ administracji pu-blicznej – na podstawie kwestionowanego aktu normatywnego – orzekł ostatecznie o wolno-ściach, prawach albo obowiązkach skarżącego, naruszając konstytucyjne prawa lub wolności skarżącego. Jak wskazał już Trybunał, „[o] naruszeniu praw lub wolności konstytucyjnych danego podmiotu można mówić wówczas, gdy organ władzy publicznej poprzez wydanie konkretnego orzeczenia w sposób nieusprawiedliwiony wkroczył w sferę przysługujących temu podmiotowi praw lub wolności konstytucyjnych, albo prawom tym lub wolnościom odmówił ochrony lub też ich urzeczywistnienia” (postanowienie TK z 6 października 1998 r., sygn. Ts 56/98, OTK ZU nr 5/1998, poz. 84). W konsekwencji w sprawie skarżącego musi zapaść rozstrzygnięcie, w którym sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie, na podstawie przepisów wskazanych jako przedmiot kontroli, o prawie skarżącego do zaskarże-nia rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji, naruszając te konstytucyjne prawo. Skarżący jako orzeczenie, które ostatecznie miało rozstrzygnąć o jego prawach lub wolnościach konstytucyjnych, których ochrony domaga się w trybie skargi konstytucyjnej, wskazał rozkaz personalny z marca 2015 r. odwołujący go ze stanowiska służbowego dyrek-tora zakładu karnego. Uczynił to zarówno w treści samej skargi konstytucyjnej z 24 czerwca 2015 r., jak i w piśmie procesowym z 17 września 2015 r., będącym odpowiedzią na zarzą-dzenie sędziego TK o wezwaniu do usunięcia braków formalnych. Jak wykazano powyżej (cz. II, pkt 4), rozkaz personalny nie mógł zostać uznany przez Trybunał za ostateczne orze-czenie w kwestii naruszenia prawa skarżącego do sądu. W tej kwestii ostatecznym rozstrzy-gnięciem powinno być orzeczenie sądu administracyjnego, którym skarżący nie dysponował. OTK ZU A/2017 SK 47/15 poz. 67 8 Trybunał zwrócił uwagę, że powyższy rozkaz personalny nie rozstrzygał także o do-puszczalności zaskarżenia go w toku instancji (wniesienia od niego odwołania). W szczegól-ności, w ocenie Trybunału, za takie rozstrzygnięcie nie można uznać pouczenia zawartego w rozkazie personalnym o treści: „[o]d rozkazu personalnego odwołanie nie przysługuje”, gdyż była to jedynie forma poinformowania skarżącego o treści art. 219 ust. 3 zdanie drugie uSW. Rozkaz personalny z marca 2015 r. nie został wydany na podstawie art. 219 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 219 ust. 3 zdanie drugie uSW, które to przepisy zostały wskazane przez skarżącego w odpowiednim zakresie jako przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu. W związku z powyższym Trybunał stwierdził, że skarżący, wskazując jako ostateczne orzeczenie o jego prawach, wolnościach lub obowiązkach rozkaz personalny z marca 2015 r., uczynił podstawą skargi konstytucyjnej rozstrzygnięcie, które jednakże nie wiązało się z pra-wem skarżącego do wniesienia odwołania (ani z prawem skarżącego do sądu). Skarżący nie oparł skargi konstytucyjnej na orzeczeniu w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, w którym sąd lub organ administracji ostatecznie orzekł, na podstawie przepisów wskazanych jako przedmiot kontroli, o wolnościach, prawach albo obowiązkach skarżącego, naruszając te kon-stytucyjne prawa lub wolności skarżącego (w tym wypadku prawo do zaskarżenia rozstrzy-gnięcia wydanego w pierwszej instancji), które następnie zostały wskazane w skardze konsty-tucyjnej jako wzorce kontroli. 6. Na marginesie Trybunał zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie pismo z kwietnia 2015 r. Dyrektora Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji w Ministerstwie Sprawie-dliwości teoretycznie mogłoby być analizowane pod kątem spełnienia przesłanek ostateczne-go orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, jeśli chodzi o naruszenie prawa do możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji, w sytuacji gdy skar-żący dysponowałby ostatecznym orzeczeniem sądu administracyjnego stwierdzającym niedo-puszczalność drogi sądowej w sprawie (patrz cz. II, pkt 4). Pismo to w swej treści odnosiło się bowiem m.in. do braku możliwości zaskarżenia rozkazu personalnego i jego merytorycz-nej oceny przez Ministra Sprawiedliwości jako organu drugiej instancji. W związku z tym istniały przesłanki, aby powyższe pismo poddać analizie pod kątem spełnienia przesłanek ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, w którym organ administra-cji publicznej, na podstawie art. 219 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 219 ust. 3 zdanie drugie uSW, orzekł o prawie skarżącego wynikającym z art. 78 Konstytucji. Ze względu na zasadę skargowości obowiązującą w postępowaniu przed Trybunałem, na skarżącym ciążyło jednak kilka obowiązków, aby taka analiza mogła być przez Trybunał dokonana. Skarżący jest przede wszystkim obciążony obowiązkiem wykazania przesłanek skargi konstytucyjnej, w tym koniecznością wskazania źródła naruszenia praw lub wolności konstytucyjnych, którym winno być ostateczne rozstrzygnięcie sądu lub innego organu (por. wyrok TK z 15 października 2002 r., sygn. SK 6/02, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 65). W związku z tym w niniejszej sprawie to skarżący winien pismo z kwietnia 2015 r. Dyrektora Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji w Ministerstwie Sprawiedliwości wskazać jednoznacznie jako ostateczne orzeczenie w jego sprawie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konsty-tucji (por. art. 53 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 uotpTK). Tymczasem skarżący, zarówno w treści samej skargi konstytucyjnej z 24 czerwca 2015 r., jak i w piśmie procesowym z 17 września 2015 r. jednoznacznie jako takie orzeczenie wskazał rozkaz personalny z marca 2015 r. odwołujący go ze stanowiska dyrektora zakładu karnego. W konsekwencji Trybunał, wobec niebudzącego wątpliwości i jednoznacznego stanowiska skarżącego, reprezentowane-go przez profesjonalnego pełnomocnika, nie mógł przyjąć odmiennie, z zastosowaniem choć-by zasady falsa demonstratio non nocet, że skarżącemu w rzeczywistości chodziło jednak o uznanie za ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji pisma z kwietnia 2015 r. Dyrektora Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji w Ministerstwie Sprawie- OTK ZU A/2017 SK 47/15 poz. 67 9 dliwości, a nie rozkazu personalnego z marca 2015 r. Obowiązkiem skarżącego było przy-najmniej uprawdopodobnienie, że pismo z kwietnia 2015 r. Dyrektora Departamentu Wyko-nania Orzeczeń i Probacji w Ministerstwie Sprawiedliwości spełniało przedstawione powyżej przesłanki, pozwalające je uznać za ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konsty-tucji, czego również skarżący nie uczynił. 7. W związku z powyższym Trybunał, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 uotpTK, po-stanowił umorzyć postępowanie w zakresie badania zgodności art. 219 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 219 ust. 3 zdanie drugie uSW w zakresie, w jakim stanowi, że od rozkazu personalnego w sprawach wynikających z podległości służbowej, dotyczących odwoływania ze stanowisk służbowych, odwołanie nie przysługuje, z przywołanymi wzorcami kontroli, ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. Zdanie odrębne sędzi TK Sławomiry Wronkowskiej-Jaśkiewicz do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt SK 47/15 Na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072) zgłaszam zdanie odrę-bne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 17 października 2017 r., sygn. SK 47/15. Moje zdanie odrębne dotyczy warstwy proceduralnej tego postanowienia. Uważam bowiem, że skład, w jakim ono zapadło, został ukształtowany wadliwie. Swoje stanowisko w sprawie udziału w składach orzekających osób wybranych przez Sejm VIII kadencji na stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego na miejsca sędziów, których kadencja upłynęła 6 listopada 2015 r. wyraziłam i uzasadniłam w zdaniu odrębnym dotyczącym sprawy o sygn. Kp 1/17. Zaznaczyłam w nim, że zgłoszone przeze mnie zastrzeżenia zachowują aktualność także na przyszłość, ilekroć skład orzekający zostanie ukształtowany z udziałem osób nieuprawnionych. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.