SK 59/23

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 27 maja 2024 r. Pozycja 49 POSTANOWIENIE z dnia 8 maja 2024 r. Sygn. akt SK 59/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący Krystyna Pawłowicz Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Bartłomiej Sochański Bogdan Święczkowski, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2024 r., skargi konstytucyjnej R.B. o zbadanie zgodności: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o za-pobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie ob-owiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 17 ust. 11 ustawy powołanej w punkcie 1 w związku z § 5 rozporządzenia powołanego w punkcie 2 z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 25 lipca 2022 r. (data wpływu: 29 lipca 2022 r.) R.B. (dalej: skarżący) wniósł o stwierdzenie, że: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych) są niezgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej określoności przepisów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 2) § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia OTK ZU A/2024 SK 59/23 poz. 49 2 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753; dalej: rozporządzenie o szczepieniach) jest niezgodny z wywodzoną z art. 2 Konsty-tucji zasadą dostatecznej określoności przepisów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepieniach są niezgodne z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji. 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego: Skarżący nie poddał małoletniej córki szczepieniu w terminach wynikających z komu-nikatu Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej: GIS) w sprawie Programu Szczepień Ochronnych (dalej: PSO). Postanowieniem z 26 stycznia 2017 r. wojewoda nałożył na skar-żącego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ma-łoletniej córki i jednocześnie nadał klauzulę tytułowi wykonawczemu wystawionemu 18 paź-dziernika 2016 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS). Postanowieniem z 22 grudnia 2017 r. Minister Zdrowia utrzymał w mocy postanowie-nie wojewody, od czego skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyj-nego w W. (dalej: WSA). Wyrokiem z 7 listopada 2018 r. WSA skargę oddalił. Następnie skarżący złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), który oddalił ją w wyroku z 9 marca 2022 r. 1.2. Wątpliwości skarżącego koncentrowały się wokół trzech grup zarzutów: 1) naru-szenia zasady dostatecznej określoności przepisów prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji, 2) naruszenia art. 87 Konstytucji stanowiącego katalog źródeł prawa powszechnie obowiązu-jącego w Rzeczypospolitej Polskiej, 3) naruszenia prawa do prywatności. W odniesieniu do naruszenia zasady dostatecznej określoności przepisów prawa skar-żący wskazał, że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych wprowadza-jący dla osób przebywających na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym nie określa ani listy chorób objętych obowiązkiem szczepień, ani grupy osób zobowiązanych do wykonania tego obowiązku. Przepisy powszechnie obowiązu-jącego prawa nie określają też momentu, w którym obowiązek szczepienia ochronnego prze-ciwko poszczególnym chorobom staje się wymagalny. W ocenie skarżącego, w praktyce stosowania zaskarżonych regulacji występuje roz-bieżność interpretacyjna – niektóre z nich uznają, że wymagalność obowiązku poddania się szczepieniu przeciwko konkretnym chorobom i poszczególnymi dawkami wynika z komuni-katu GIS, inne zaś twierdzą, że wymagalność wynika z wezwania skierowanego do rodziców przez lekarza. Zdaniem skarżącego, rozbieżności tej nie można rozstrzygnąć za pomocą środ-ków prowadzących do wyeliminowania niejednolitości stosowania prawa. 1.3. W zakresie naruszenia art. 87 Konstytucji, skarżący podniósł, że PSO nie należy do katalogu źródeł powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej. Akt wydawany przez GIS może być zakwalifikowany co najwyżej jako akt prawa wewnętrznego, wiążący jedynie jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu, nie zaś obywateli. Stąd też, jak skarżący podkreślił, nie jest związany treścią tego komunikatu, w szczególności w zakresie konkretyzującym wiek dziecka, w którym należy podać określoną szczepionkę w określonej dawce. 1.4. W zakresie zarzutu naruszenia prawa do prywatności skarżący wskazał, że obo-wiązek poddania się szczepieniom wyłącza możliwość podjęcia przez osoby obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom (ich opiekunom prawnym lub faktycznym) decy- OTK ZU A/2024 SK 59/23 poz. 49 3 zji o odmowie poddania się takim szczepieniom. Stanowi to, w ocenie skarżącego, ingerencję w zasadę autonomii jednostki. Zdaniem skarżącego, ograniczenie prawa do prywatności i prawa do decydowania o swoim życiu osobistym nie spełnia wymogu proporcjonalności. Obowiązkowe szczepienia ochronne są zabiegiem medycznym obarczonym ryzykiem, a ustawodawca nie przewidział istnienia specjalnego funduszu wypłacającego odszkodowania dla osób dotkniętych niepożą-danymi odczynami poszczepiennymi. 2. W piśmie z 12 czerwca 2023 r. Prokurator Generalny zajął stanowisko w sprawie wnosząc, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), o umorzenie postępowania w zakresie badania zgodności art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepieniach z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji z uwagi na zbędność wydania orzeczenia oraz na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK o umorzenie postępowania w po-zostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia. 3. W piśmie z 21 czerwca 2023 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postępowaniu. 4. W piśmie z 22 czerwca 2023 r. Minister Zdrowia wniósł o umorzenie postępowania w zakresie punktów 1 i 2 petitum skargi konstytucyjnej z uwagi na niedopuszczalność wyda-nia orzeczenia, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, oraz w zakresie punktu 3 petitum skargi z uwagi na zbędność wydania orzeczenia, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. W razie nieuwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania, Minister Zdrowia wniósł o stwierdzenie, że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu cho-rób zakaźnych są zgodne z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz że § 3 rozporządzenia o szczepieniach jest zgodny z art. 2 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konsty-tucji. 5. W piśmie z 14 lipca 2023 r. Sejm wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK ze względu na zbędność i niedopuszczalność wydania wyro-ku. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z dotychczasowym, utrwalonym stanowiskiem Trybunału, na każdym eta-pie postępowania Trybunał obowiązany jest badać, czy rozpoznawana skarga spełnia wymogi formalne (zob. np. postanowienie TK z 5 lipca 2023 r., sygn. SK 10/20, OTK ZU A/2023, poz. 63 i powołane tam orzecznictwo). Nadanie skardze dalszego biegu nie przesądza bowiem o spełnieniu formalnopraw-nych przesłanek dopuszczalności orzekania w danej sprawie ani nie wiąże składu wyznaczo-nego do rozpoznania sprawy co do meritum (zob. np. postanowienie TK z 5 grudnia 2023 r., sygn. SK 54/21, OTK ZU A/2023, poz. 104 i powołane tam orzecznictwo). Stąd też również na obecnym etapie postępowania Trybunał zobligowany był do oceny, czy rozpoznawana skarga konstytucyjna spełnia wszystkie warunki jej dopuszczalności. W niniejszej sprawie skarżący uczynił przedmiotem skargi konstytucyjnej przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych OTK ZU A/2024 SK 59/23 poz. 49 4 u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1284, ze zm.; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sier-pnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753; obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 2172, ze zm.; ze zm.; dalej: rozporządzenie o szczepieniach). W jego ocenie, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaź-nych są niezgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej określoności przepi-sów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, § 3 rozporządzenia o szcze-pieniach jest niezgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej określoności przepisów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, oraz art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepieniach są niezgodne z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 87 Konstytucji. Jako ostateczne orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarżący wskazał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z 9 marca 2022 r. W wyro-ku tym NSA oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Admini-stracyjnego w W. w przedmiocie oddalenia skargi na postanowienie Ministra Zdrowia. 2. W odniesieniu do zakresu przedmiotowego sprawy Trybunał przede wszystkim zwrócił uwagę na wyrok z 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19 (OTK ZU A/2023, poz. 50). We wskazanej sprawie postępowanie zostało zainicjowane skargą, która zarówno pod względem zarzutów, jak i uzasadnienia była tożsama z zarzutami zaprezentowanymi przez skarżącego w niniejszym postępowaniu. W wyniku rozpoznania sprawy o sygn. SK 81/19 Trybunał uznał w części I wyroku, że „[a]rt. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządze-nia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochron-nych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochron-nych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. W części II wyroku określono, że „[p]rzepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospoli-tej Polskiej”. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie. Z uwagi na powyższe orzeczenie Trybunał dokonał oceny dopuszczalności meryto-rycznego rozpoznania niniejszej sprawy z punktu widzenia przesłanki ne bis in idem, tj. zaka-zu ponownego orzekania o tym samym (w tej samej sprawie). Zasada ne bis in idem ma bo-wiem zastosowanie, jeżeli te same przepisy zostały już wcześniej zakwestionowane w oparciu o te same zarzuty niekonstytucyjności (por. wyrok TK z 20 kwietnia 2017 r., sygn. K 10/15, OTK ZU A/2017, poz. 31 wraz z przywołanym tam orzecznictwem oraz postanowienie TK z 23 czerwca 2022 r., sygn. SK 52/20, OTK ZU A/2022, poz. 42). Mając powyższe na uwadze, Trybunał uznał, że w przedmiotowej sprawie, w odnie-sieniu do przepisów zakwestionowanych w punkcie 3 petitum skargi zachodzi negatywna przesłanka procesowa wynikająca z przywołanej zasady ne bis in idem. Z tego względu, sto-sownie do treści art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), Trybunał Konstytucyjny, w zakresie badania zgodności art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepieniach, umorzył postępowanie z uwagi na zbędność wydania wyroku. OTK ZU A/2024 SK 59/23 poz. 49 5 2.1. W pozostałym zakresie Trybunał zbadał, czy spełnione zostały wymogi formalne, określone w art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK, warunkujące dopuszczalność skargi konstytucyjnej. 2.1.1. Skarżący zakwestionował zgodność art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz § 3 rozporządzenia o szczepieniach z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji z powodu ich nadmiernej, niedopuszczalnej konstytu-cyjnie ingerencji w jego prawo do decydowania o swoim życiu osobistym. Wskazać jednakże należy, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym ciąży na małoletnim dziecku, a nie na skarżącym. Obowiązek skarżącego cechował się zatem wtór-nością, wynikającą z faktu sprawowania prawnej pieczy na dzieckiem. Brak wykonania obo-wiązku przez skarżącego – od którego zasadniczo nie może się uchylić – nie prowadzi jednak do przymusowego zaszczepienia dziecka, lecz przekłada się na konieczność egzekucji obo-wiązku o charakterze niepieniężnym. Skarżący nie decyduje zatem o swoim życiu osobistym, lecz z racji sprawowanej nad dzieckiem pieczy prawnej zastępczo o życiu osobistym swego dziecka. Wobec powyższego Trybunał powziął wątpliwości co do legitymacji czynnej skarżą-cego. Trybunał, podobnie jak w sprawie o sygn. SK 81/19 uznał, że wskazanie jako przed-miotu kontroli art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaź-nych oraz § 3 rozporządzenia o szczepieniach bez powiązania tych przepisów z innymi jed-nostkami redakcyjnymi wskazanych aktów normatywnych nie powodowałoby zastrzeżeń w sytuacji, gdyby skarga konstytucyjna została wniesiona w imieniu i na rzecz małoletniego dziecka skarżącego. Art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b stanowi, że „[o]soby przebywające na terytorium Rzeczypo-spolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do (…) poddawania się (…) szczepieniom ochronnym”, precyzując w zaskarżonym § 3 rozporządzenia o szczepie-niach podmioty, które takiemu obowiązkowi podlegają. W myśl tych przepisów obowiązek szczepień nie spoczywał na skarżącym, a na jego małoletnim dziecku. Obowiązek skarżące-go, dotyczący poddania dziecka szczepieniom ochronnym, wynikał zaś z art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, który stanowi że „[w] przypadku osoby nieposiadającej peł-nej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o któ-rych mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (…) (Dz. U. z 2023 r. poz. 1545). Tymczasem ani z petitum, ani z uzasadnienia skargi konstytucyjnej nie wynika, by in-tencją skarżącego było uczynienie przedmiotem kontroli art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Skarżący nie przedstawił też żadnej argumentacji dotyczącej naruszenia jego własnego prawa do prywatności, w postaci prawa do podjęcia wolnej decyzji o tym, czy w sferze „dobra” dziecka mieści się poddanie go szczepieniom ochronnym. Nie wskazał, w jaki sposób jego prawo, jako rodzica małoletniego dziecka, do samostanowienia zostało naruszone przez zakwestionowane przepisy. Stosownie do treści art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK, „Trybunał przy orzekaniu jest związany zakresem zaskarżenia wskazanym we wniosku, pytaniu prawnym albo skardze konstytucyj-nej”. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, „[z]akres zaskarżenia obejmuje wskazanie kwestionowa-nego aktu normatywnego lub jego części (określenie przedmiotu kontroli) oraz sformułowa-nie zarzutu niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą (wskazanie wzorca kontroli)”. Co prawda w postępowaniu przed Trybunałem ma zastosowa-nie zasada falsa demonstratio non nocet, w myśl której podstawowe znaczenie ma istota sprawy, a nie jej oznaczenie (por. np. postanowienie TK z 14 grudnia 2021 r., sygn. SK 22/20, OTK ZU A/2022, poz. 3), a zatem rekonstrukcji zarzutu sformułowanego w skar-dze konstytucyjnej należy dokonywać zarówno na podstawie jej petitum, jak i uzasadnienia, które stanowi integralną część skargi (por. np. postanowienie TK z 5 czerwca 2019 r., sygn. OTK ZU A/2024 SK 59/23 poz. 49 6 SK 29/18, OTK ZU A/2019, poz. 28) to jednak zasada ta (falsa demonstratio non nocet) nie może być rozumiana jako instrument eliminujący stosowanie zasady skargowości w postępo-waniu przed Trybunałem. Nie może w szczególności służyć sanowaniu przez Trybunał bra-ków formalnych wniesionej skargi konstytucyjnej. Z uwagi na brak dostatecznie wyraźnego wskazania przez skarżącego na istotę ciążą-cego na nim obowiązku na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz stosownej argumentacji, Trybunał nie był uprawniony do takiej rekonstrukcji skargi kon-stytucyjnej, która pozwalałaby na jej merytoryczne rozpoznanie we wskazanym zakresie. 2.1.2. Wątpliwości Trybunału wzbudziło też powołanie przez skarżącego, jako samo-dzielnego wzorca kontroli, art. 2 Konstytucji i wywodzonej z niego zasady dostatecznej okre-śloności przepisów prawa. Wskazać bowiem należy, że w dotychczasowym orzecznictwie Trybunał konsekwent-nie przyjmował, że art. 2 Konstytucji, w którym wyrażono zasadę demokratycznego państwa prawnego, nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną. Art. 2 Konstytucji nie jest samodzielnym źródłem praw podmiotowych, w przepisie tym ustrojodawca zawarł wyłącznie zasadę przedmiotową, która wyznacza okre-ślony standard kreowania przez ustawodawcę wolności i praw, a także ogólny standard ko-rzystania z nich przez podmioty (por. postanowienie z 9 lipca 2012 r., sygn. SK 19/10, OTK ZU nr 7/A/2012, poz. 87). Trybunał uznawał, że art. 2 Konstytucji może stanowić subsydiar-ny wzorzec kontroli, jedynie dla uzupełnienia lub wzmocnienia argumentacji. Po pierwsze, jeżeli „skarżący wskaże wywiedzione z art. 2 Konstytucji prawa lub wolności, które wyraźnie nie zostały wysłowione w treści innych przepisów konstytucyjnych” (wyrok z 10 lipca 2007 r., sygn. SK 50/06, OTK ZU nr 7/A/2007, poz. 75), po drugie, jeżeli skarżący „odwoła się do jednej z zasad wyrażonych w art. 2 Konstytucji dla uzupełnienia lub wzmocnienia ar-gumentacji dotyczącej naruszenia praw i wolności statuowanych w innym przepisie konstytu-cyjnym (…) (zob. wyrok z 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2)” – (wyrok z 10 lipca 2007 r., sygn. SK 50/06, OTK ZU nr 7/A/2007, poz. 75; por. postanowienie z 27 października 2021 r., sygn. SK 40/20, OTK ZU A/2022, poz. 8). W realiach niniejszej sprawy nie wystąpiła żadna z powyższych okoliczności. Skarżą-cy nie powiązał wskazanego jako wzorzec kontroli art. 2 Konstytucji z przepisem określają-cym jego podmiotowe prawo konstytucyjne ani nie wykazał w uzasadnieniu skargi, że odwo-łanie się do zasady wyrażonej w art. 2 Konstytucji służy wzmocnieniu argumentacji dotyczą-cej naruszenia praw wynikających z art. 47 Konstytucji. Wobec powyższego Trybunał umorzył na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK po-stępowanie w zakresie oceny zgodności art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji i § 3 rozporządzenia o szczepieniach z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytu-cji, ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.