SK 6/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 14 grudnia 2018 r. Pozycja 75 POSTANOWIENIE z dnia 5 grudnia 2018 r. Sygn. akt SK 6/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski – przewodniczący Leon Kieres Piotr Pszczółkowski Małgorzata Pyziak-Szafnicka Jarosław Wyrembak – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2018 r., skargi konstytucyjnej J.B. o zbadanie zgodności: art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067, ze zm.) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisów ogólnych kodeksu cywilnego i tym samym uniemożliwia skorzystanie z instytucji wejścia w stosunek najmu wyrażonej w art. 691 kodeksu cywilnego, oraz wyłącza drogę egzekucji sądowej w sprawach cywilnych i zagwarantowanie ochrony przed eksmisją w stosunku do osób, wobec których została wydana decyzja o opróż-nieniu lokalu, z art. 30, art. 32, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a : na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organiza-cji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072) umo-rzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. Skarga konstytucyjna wpłynęła do Trybunału Konstytucyjnego 16 listopada 2016 r. 1.1. W skardze konstytucyjnej przedstawiono następujący stan faktyczny: Na podstawie decyzji Komendanta Stołecznego Milicji Obywatelskiej w Warszawie nr […] z 25 lipca 1980 r. lokal w Warszawie, w którym zamieszkuje skarżący, został przy- OTK ZU A/2018 SK 6/17 poz. 75 2 dzielony ojcu skarżącego jako mieszkanie funkcyjne do wspólnego zamieszkania wraz z żoną i synem. Po śmierci głównego najemcy, pismem z 18 grudnia 1984 r. zostało potwierdzone prawo do zajmowania mieszkania przez wdowę (matkę skarżącego). 22 marca 2006 r. Gospo-darstwo Pomocnicze Komendy Stołecznej Policji zawarło z nią umowę najmu lokalu miesz-kalnego, w której wskazano, że skarżący jest osobą uprawnioną do zamieszkania w lokalu wraz z matką. Po śmierci matki w lokalu pozostał skarżący, który nie jest funkcjonariuszem Policji, ani nie jest uprawniony do renty rodzinnej po takim funkcjonariuszu. Z uwagi na te okoliczności wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego. Decyzją nr […] z 24 stycznia 2014 r. Komendant Stołeczny Policji nakazał skarżące-mu wraz ze wszystkimi osobami z nim zamieszkałymi opróżnienie zajmowanego lokalu i przekazanie go w stanie wolnym. Decyzją nr […] z 25 marca 2014 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 22 stycznia 2015 r., sygn. […], oddalił skargę skarżącego na decyzję Komendanta Głównego Policji. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w wyroku z 5 lipca 2016 r., sygn. […], oddalił skargę kasacyjną skarżącego. 1.2. Skarżący wniósł o stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067, ze zm.; dalej: ustawa o Policji). Postanowieniem z 7 lutego 2017 r. Trybunał Konstytucyjny nadał skardze konstytucyjnej dalszy bieg w zakresie badania zgodno-ści art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji z art. 30, art. 32, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji. Trybunał odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w zakresie badania zgodności art. 97 ust. 5 ustawy o Policji z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz z art. 32 Konstytucji z powodu niespełnienia wymogów formalnych. Ponadto Trybunał, przychylając się do wniosku skarżącego, na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o organizacji TK), wydał 7 lutego 2017 r. postanowienie tymczasowe o wstrzymaniu wykonania decyzji Komendanta Stołecznego Poli-cji nr […] z 24 stycznia 2014 r. (sygn. Ts 235/16). 1.3. Skarżący podniósł, że zaskarżony przepis prowadzi do egzekucji administracyj-nej, co wiąże się z brakiem zapewnienia minimalnej ochrony przed bezdomnością – choć taki obowiązek wynika z przepisów Konstytucji. Brak minimalnych gwarancji chroniących przed bezdomnością jest – jak argumentował skarżący – nie do pogodzenia z zasadą poszanowania i ochrony godności człowieka. W tym zakresie skarżący dostrzegł zróżnicowanie sytuacji osób podlegających egzekucji sądowej i egzekucji administracyjnej. Ponadto zdaniem skarżącego treść zaskarżonego przepisu jest nieprawidłowo ukształ-towana z punktu widzenia standardów konstytucyjnych (pominięcie prawodawcze) polegają-ce na tym, że ustawodawca wyłączył drogę cywilną nie przewidując sytuacji wyjątkowych, dotyczących osób, które dysponują innym tytułem prawnym do lokalu niż wynikający z prze-pisów ustawy o Policji. Skarżący zarzucił zakwestionowanej regulacji nieprecyzyjność, „swo-iste luki”, niezgodność z zasadą prawidłowej legislacji, w tym z prawem do ochrony praw nabytych i zasadą zaufania obywateli do państwa, co może doprowadzić do naruszenia prawa do sądu, rozumianego nie tylko formalnie i ogólnie jako dostęp do drogi sądowej, ale także materialnie jako możliwość skutecznego wyegzekwowania i dochodzenia ochrony praw w wyniku postępowania sądowego. Skarżący domaga się możliwości dochodzenia swoich praw w postępowaniu przed sądem powszechnym, co jest niemożliwe w sprawie rozstrzy-gniętej decyzją administracyjną. Skarżący twierdzi, że jego tytuł prawny do lokalu znajduje oparcie w przepisach kodeksu cywilnego, a nie w ustawie o Policji, zgodnie z którą tytułem prawnym do lokalu może być tylko decyzja o jego przydziale. Zdaniem skarżącego tytuł OTK ZU A/2018 SK 6/17 poz. 75 3 prawny do lokalu winien być pojmowany szeroko, a nie wyłącznie w znaczeniu ustawy o Po-licji. Według skarżącego, ustawa o Policji z niewiadomych względów uniemożliwia wejście na grunt przepisów kodeksu cywilnego i wyłącza możliwość skorzystania m.in. z instytucji „wejścia w stosunek najmu” bądź uregulowania stosunku prawnego na podstawie innego przepisu, którego źródłem jest kodeks cywilny. 2. Rzecznik Praw Obywatelskich nie zgłosił udziału w postępowaniu, a zatem zgodnie z art. 42 pkt 10 ustawy o organizacji TK nie jest uczestnikiem postępowania. 3. Stanowisko Prokuratora Generalnego wpłynęło do Trybunału Konstytucyjnego 9 maja 2017 r. Prokurator Generalny ocenił, że art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji jest zgod-ny z art. 45 ust. 1 Konstytucji, a w zakresie, w jakim nie przewiduje ochrony przed opróżnie-niem lokalu z powodów społecznych oraz w okresie od 1 listopada do 31 marca, jest niezgod-ny z art. 30 i art. 75 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem Prokuratora Generalnego postępowanie nale-ży umorzyć w zakresie kontroli zgodności kwestionowanej normy z art. 2 i art. 32 Konstytucji ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Według Prokuratora Generalnego skarżą-cy nie uzasadnił, w czym upatruje naruszenia zasad wywodzonych z art. 2 Konstytucji przez zaskarżony przepis ustawy o Policji. Uzasadnieniem takim nie może być twierdzenie o braku jasnych unormowań w zakresie dopuszczalności przeniesienia sprawy rozstrzygniętej decyzją administracyjną na drogę postępowania przed sądem powszechnym, co w konsekwencji mia-łoby prowadzić do naruszenia prawa do sądu. Prokurator Generalny stwierdził również, że wzorcem kontroli w niniejszej sprawie nie może być art. 32 Konstytucji, podany przez skar-żącego jako wzorzec samodzielny. Zabrakło bowiem powiązania tego wzorca z wolnością lub prawem, wynikającymi z innych przepisów Konstytucji, które zostałyby naruszone regulacją zakwestionowaną w skardze konstytucyjnej. Prokurator Generalny przyjął w konsekwencji, że dopuszczalnymi wzorcami kontroli w niniejszej sprawie są art. 45 ust. 1, art. 30 i art. 75 ust. 1 Konstytucji. Prokurator Generalny ocenił, że okoliczność, iż skarżący, wobec którego została wy-dana decyzja o opróżnieniu lokalu, nie może skorzystać z dobrodziejstwa niektórych instytu-cji kodeksu cywilnego czy też kodeksu postępowania cywilnego, nie może być interpretowa-na jako pozbawienie skarżącego prawa do sądu. Prokurator Generalny podkreślił, iż „prawo do sądu” nie może być utożsamiane z „prawem do sądu powszechnego”, ponieważ Konstytu-cja przewiduje, że także innego rodzaju sądy sprawują wymiar sprawiedliwości. Zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji, do katalogu sądów sprawujących wymiar sprawiedliwości zali-cza się więc również sądy administracyjne, które rozpoznawały sprawę skarżącego. Prokurator Generalny uznał natomiast za uzasadnione zarzuty dotyczące niezgodności kwestionowanego przepisu z art. 30 i art. 75 ust. 1 Konstytucji. Osoby, wobec których wydawana jest decyzja na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, zajmujące lokal bez tytułu prawnego i niebędące jednocześnie funkcjonariuszami Policji, mogą mieć czasem, z różnych przyczyn społecznych, trudności ze zdobyciem innego lokalu mieszkalnego. Decyzja o opróżnieniu lokalu może zatem prowadzić do wykwaterowa-nia osób znajdujących się w określonej sytuacji społecznej donikąd bez zapewnienia absolut-nego minimum w postaci przyznania tymczasowego miejsca zamieszkania. Wykwaterowanie osób znajdujących się w określonej sytuacji społecznej z lokali mieszkalnych bez wskazania im jakiegokolwiek dachu nad głową jest nieludzkie, niezależnie od tego, jakie przepisy i w jakim trybie owo wykwaterowanie regulują (cywilnym czy administracyjnym) oraz czy ustawodawca osiągnie w ten sposób założony cel danego rozwiązania. Niehumanitarne jest też wykwaterowanie ludzi w porze zimowej, bez wskazania jakiegokolwiek lokalu, do które-go ma nastąpić owo wykwaterowanie – przed czym również nie chroni zakwestionowany art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. OTK ZU A/2018 SK 6/17 poz. 75 4 Prokurator Generalny stwierdził, że kwestionowana regulacja stanowi pominięcie prawodawcze wymagające uzupełnienia przez ustawodawcę, niezależnie od tego, czy usta-wodawca – dążąc do zrealizowania celu, jakiemu służą mieszkania funkcjonariuszy Policji – świadomie pominął gwarancje chroniące przed bezdomnością w zaskarżonym przepisie usta-wy o Policji. Naruszony został bowiem konstytucyjny wzorzec związany z istotą człowie-czeństwa – nienaruszalna godność człowieka – do której poszanowania i ochrony zobowiąza-ne są władze publiczne, a także minimum związane z przeciwdziałaniem bezdomności, które-go źródłem jest art. 75 ust. 1 Konstytucji. 4. Stanowisko Sejmu wpłynęło do Trybunału Konstytucyjnego 11 stycznia 2018 r. Marszałek Sejmu wniósł o umorzenie postępowania ze względu na zbędność wydania wyroku w zakresie kontroli zgodności art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji z art. 30 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji. Wniósł też o umorzenie postępowania w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. W ocenie Sejmu, rozstrzygnięcie zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 października 2017 r., sygn. K 27/15, czyni zbędnym ponowne orzekanie o zgodności zaskarżonego w niniejszej sprawie art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji z art. 30 w związku z art. 75 ust. 1 Konstytucji. O zbędności orzekania w tym zakresie przesądza tożsamość pro-blemu konstytucyjnego. Sejm stanął na stanowisku, że rozstrzygnięcie wydane w zainicjowa-nej wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich sprawie o sygn. K 27/15, stwierdzające zakre-sową niezgodność z Konstytucją art. 144 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w admini-stracji, uniemożliwia eksmisję donikąd i stanowi w istocie rozstrzygnięcie problemu skarżące-go również w niniejszej sprawie. W ocenie Sejmu, przesłanka zbędności orzekania, uzasadniająca umorzenie postępo-wania przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest również spełniona w zakresie badania zgodno-ści zaskarżonego przepisu z art. 45 ust. 1 Konstytucji, z którego wynika konstytucyjne prawo do sądu. Kwestia ta została bowiem wyjaśniona przez Trybunał w sprawie o sygn. SK 29/16. Jakkolwiek norma ta nie została powołana w rozpatrywanej wtedy skardze konstytucyjnej jako wzorzec konstytucyjnej kontroli, to jednak uzasadnienie wydanego w tej sprawie wyroku TK z 15 listopada 2017 r. nie pozostawia wątpliwości, że zastosowanie trybu administracyj-nego, a następnie trybu kontroli sądowoadministracyjnej w postępowaniu zmierzającym do wykwaterowania osób zajmujących bez tytułu prawnego lokal służbowy, nie stanowi narusze-nia konstytucyjnego prawa do sądu. W związku z tym, że w wyroku o sygn. SK 29/16 Trybunał przesądził o zgodności art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji z art. 30 i art. 75 ust. 1 Konstytucji, a także, że w ocenie Sejmu z uzasadnienia tego wyroku jednoznacznie wynika, iż przepis ten nie narusza konstytu-cyjnego prawa do sądu, Sejm uznał, że nie została spełniona przesłanka dopuszczalności kon-troli konstytucyjnej w odniesieniu do art. 2 Konstytucji jako wzorca o charakterze wyłącznie subsydiarnym. Sejm wskazał jednocześnie na brak należytego uzasadnienia zarzutu narusze-nia przez zaskarżony przepis ustawy o Policji zasad wywodzonych z art. 2 oraz z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W ocenie Sejmu, art. 32 ust. 1 Konstytucji został wskazany przez skarżącego jako samodzielny wzorzec kontroli, co nie spełnia wymogów formalnych stawianych skardze kon-stytucyjnej. Ponadto, zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji nie został uzasadniony w stopniu pozwalającym na przyjęcie, że doszło do podważenia domniemania konstytucyjności zaskar-żonego przepisu. OTK ZU A/2018 SK 6/17 poz. 75 5 II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. 3 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o organizacji TK). Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyj-nym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074, ze zm.) do postępowań przed Trybunałem Konstytucyjnym wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o organizacji TK stosuje się przepisy tej ustawy. W związku z powyższym do postępowania zainicjowanego skargą konstytucyjną z 16 listopada 2016 r. zastosowanie mają przepisy ustawy o organizacji TK. 2. Skarżący zakwestionował art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Po-licji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067, ze zm.; dalej: ustawa o Policji), który przewiduje, że decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania lokalu mieszkalne-go, o którym mowa w art. 90 (chodzi o lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, przeznaczone na lokale mieszkalne dla policjantów), przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu praw-nego. Skarżący wskazał, że powyższy przepis prowadzi do naruszenia godności człowieka przez brak minimalnej ochrony przed bezdomnością i możliwość przeprowadzenia eksmisji „na bruk”. Tożsamy zarzut wobec tego samego przepisu został sformułowany w sprawie o sygn. SK 29/16. W wyroku z 15 listopada 2017 r. (OTK ZU A/2017, poz. 75) Trybunał orzekł, że przewidziana w art. 95 ustawy o Policji decyzja o opróżnieniu lokalu – sama przez się – nie prowadzi jeszcze do wykwaterowania donikąd osób znajdujących się w trudnej sytuacji spo-łecznej, bez zapewnienia absolutnego minimum w postaci przyznania tymczasowego dachu nad głową i uznał, że art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji (wraz z innymi zaskarżonymi w sprawie przepisami) jest zgodny ze – wskazanymi również w niniejszej sprawie – art. 30 i art. 75 ust. 1 Konstytucji. Uprzednie rozpoznanie sprawy konstytucyjności określonego przepisu prawnego z punktu widzenia tych samych zarzutów nie może być uznane za prawnie obojętne. Instytu-cją zapewniającą stabilizację sytuacji powstałych w wyniku ostatecznego orzeczenia jako formalnie prawomocnego jest zasada ne bis in idem. Trybunał Konstytucyjny umarza wów-czas postępowanie ze względu na zbędność wydania wyroku. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Jednocześnie należy podkreślić, że Trybunał przyznał w sprawie o sygn. SK 29/16, że sytuacja polegająca na konieczności opuszczenia lokalu mieszkalnego bez możliwości zaspo-kojenia potrzeb mieszkaniowych naruszała standard konstytucyjny ukształtowany w orzecz-nictwie trybunalskim. Jednak, według Trybunału, brak ochrony przed bezdomnością był skutkiem wadliwego unormowania egzekucji administracyjnej. Powyższy problem konstytucyjny został już wcześniej dostrzeżony w sprawie o sygn. K 27/15, zainicjowanej przez Rzecznika Praw Obywatelskich. W wyroku z 18 października 2017 r. Trybunał orzekł, że art. 144 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egze-kucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 i 1475; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, ze zm.) w zakresie, w jakim odnosi się do egzekucji z nieruchomości lub lokalu (pomieszczenia) służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego, jest nie-zgodny z art. 30, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji przez to, że nie zawiera regulacji OTK ZU A/2018 SK 6/17 poz. 75 6 gwarantujących minimalną ochronę przed bezdomnością osobom, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych (OTK ZU A/2017, poz. 74). Tym samym Trybunał zobowiązał ustawodawcę do określenia zakresu ochrony przed eksmi-sją „donikąd” w egzekucji administracyjnej. 3. Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie nieaktualny stał się zarzut naruszenia zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji przez brak zapewnienia minimalnej ochrony przed egzekucją „na bruk” w postępowaniu administracyjnym, w porównaniu do osób podle-gających egzekucji sądowej, co w tym zakresie czyni orzekanie zbędnym. Skarżący nie sfor-mułował jednocześnie innych zarzutów dotyczących naruszenia zasady równości, które mo-głyby być rozpatrzone w trybie kontroli konkretnej, w postępowaniu zainicjowanym skargą konstytucyjną. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji TK skarżący musi wskazać, która przysługująca mu konstytucyjna wolność lub prawo, i w jaki sposób, zostały naruszone. Zgodnie z ugruntowanym poglądem Trybunału Konstytucyjnego wymóg ten pozostaje aktu-alny również wtedy, gdy skarżący powołuje się na naruszenie zasady równości. Trybunał w swoim orzecznictwie przyjmuje, że art. 32 Konstytucji wyraża przede wszystkim zasadę ogólną i dlatego na gruncie skargi konstytucyjnej winien być odnoszony do konkretnych przepisów Konstytucji regulujących wolności lub prawa podmiotowe jednostki. Mamy tu zatem do czynienia z sytuacją „współstosowania” dwóch przepisów ustawy zasadniczej – nie tylko z prawem do równego traktowania, ale ze skonkretyzowanym prawem do równej reali-zacji określonych wolności i praw konstytucyjnych. W skardze konstytucyjnej należy powo-łać oba przepisy Konstytucji, dopiero one wyznaczają bowiem konstytucyjny status jednostki, który – jej zdaniem – został naruszony przez regulację ustawową lub podustawową (zob. wy-rok TK z 12 lipca 2016 r., sygn. SK 40/14, OTK ZU A/2016, poz. 57). Należy zatem wska-zać, w zakresie jakiego prawa/wolności konstytucyjnej występuje nierówność. W uzasadnie-niu skargi konstytucyjnej takiego wskazania brakuje. Co więcej, z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, że takich praw/wolności nie można, co do zasady, sformułować na gruncie przywołanych w niniejszej sprawie przez skarżącego art. 30 i art. 75 ust. 1 Konstytu-cji. Tylko w wyjątkowych wypadkach – jak w powołanej wyżej sprawie o sygn. SK 29/16 – z uwagi na bezwzględne konstytucyjne gwarancje ochrony godności człowieka Trybunał dopuszczał art. 30 Konstytucji jako wzorzec kontroli w postępowaniu zainicjowanym skargą konstytucyjną. Również wyjątkowo rozważał w takim trybie zgodność przepisów z art. 75 ust. 1 Konstytucji, ale tylko w takim zakresie, w jakim przepis ten zawiera gwarancje mini-malnej ochrony przed bezdomnością. Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że w szer-szym zakresie ocena przepisów z punktu widzenia powyższych wzorców jest – w postępowa-niu skargowym – niemożliwa. Dotyczy to również powoływanego, w związku z tymi wzor-cami, zarzutu naruszenia zasady równości. Po pierwsze, z uwagi na naturę chronionej warto-ści, nie sposób porównać poziomu ochrony godności człowieka. Ocena przepisów z punktu widzenia tej wartości jest tylko „zerojedynkowa” – albo przepis prowadzi do naruszenia god-ności ludzkiej albo nie. Po drugie, Trybunał nie dokonuje oceny równego zaspokajania po-trzeb mieszkaniowych obywateli w sytuacji, gdy żadna osoba nie ma opartego na Konstytucji roszczenia o dostarczenie jej lokalu mieszkalnego, skierowanego przeciwko państwu (zob. wyrok TK z 9 września 2003 r., sygn. SK 28/03, OTK ZU nr 7/A/2003, poz. 74). Innymi sło-wy brak jest prawa podmiotowego po stronie skarżącego i odpowiadającego mu obowiązku ustawodawcy wprowadzenia przepisów o określonej – oczekiwanej przez skarżącego – treści. Skarżący nie przedstawił argumentów, które skłoniłyby Trybunał Konstytucyjny do zmiany powyższego stanowiska. OTK ZU A/2018 SK 6/17 poz. 75 7 Ponadto, zastosowanie zasady równości ma miejsce wtedy, gdy skarżący wykaże, że pewna grupa podmiotów charakteryzuje się istotną cechą podobną, a ustawodawca potrakto-wał inaczej niektóre podmioty należące do tej grupy (nierówne potraktowanie równych). Na-wet wtedy orzeczenie Trybunału nie musi prowadzić do uzyskania przez skarżącego oczeki-wanych przez niego praw przyznanych podmiotom podobnym. Interwencja ustawodawcy może prowadzić do odebrania przywileju i zrównania w prawach, a co za tym idzie przywró-cenia stanu zgodności z konstytucyjną zasadą równości. Niemniej w niniejszej sprawie skar-żący nie wskazał, zdaniem Trybunału, grupy podmiotów podobnych i nie określił na czym owo podobieństwo miałoby polegać. Co równie istotne, skarżący nie wykazał również, aby dostrzeżona przez niego nierówność wynikała z treści zaskarżonego przepisu. Trybunał Kon-stytucyjny nie może, w ramach niniejszego postępowania, przeprowadzić systemowej analizy zastosowanych przez ustawodawcę rozwiązań dotyczących mieszkań służbowych. W związku z powyższym Trybunał uznał za niedopuszczalne rozpoznanie w niniej-szym postępowaniu zarzutu naruszenia zasady równości w zakresie wykraczającym poza pro-blem rozwiązany już we wcześniejszych, powołanych wyżej orzeczeniach Trybunału. 4. Skarżący sformułował również zarzut naruszenia zasady ochrony praw nabytych oraz zaufania obywateli do państwa (art. 2 Konstytucji) w związku z naruszeniem prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), rozumianego w sposób materialny jako „możliwość skutecz-nego wyegzekwowania, dochodzenia ochrony praw w wyniku postępowania sądowego” (s. 3 pisma z 23 grudnia 2016 r. uzupełniającego skargę konstytucyjną). Skarżący nie wykazał jednak istnienia prawa, którego ochrony się domaga. Skarżący stwierdził, że wstąpił w stosu-nek najmu zgodnie z art. 691 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.; dalej: k.c.), gdy tymczasem z uzasadnienia wyroku NSA z 5 lipca 2016 r., wydanego w sprawie skarżącego, wynika jednoznacznie, że art. 691 k.c. nie ma za-stosowania w sprawach dotyczących mieszkań, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji i że w związku z tym skarżący nie wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego na podsta-wie tego przepisu. Co więcej, ocena możliwości zastosowania art. 691 k.c. nie była dokony-wana na podstawie zaskarżonego w niniejszej sprawie przepisu ustawy o Policji. Problemem skarżącego nie jest zatem treść zaskarżonego artykułu ustawy o Policji, a to, że orzeczenie wydane w jego sprawie wykluczyło wstąpienie w stosunek najmu przedmiotowego lokalu. Innymi słowy, skarżący opiera swój zarzut na subiektywnym odczuciu i indywidualnym oczekiwaniu co do treści rozstrzygnięcia w jego sprawie. Sposób zastosowania przepisów prawnych nie podlega jednak kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał pragnie jedynie zwrócić uwagę, że zastosowanie oczekiwanego przez skarżącego rozwiązania prowadziłoby do tego, że ograniczenie kręgu osób uprawnionych do zajmowania lokali przeznaczonych na mieszkania dla policjantów stałoby się iluzoryczne i wiązałoby się z uszczupleniem zasobów znajdujących się w dyspozycji jednostek organizacyjnych Policji. Podsumowując, Trybunał podzielił w niniejszej sprawie pogląd wyrażony w wyroku z 15 listopada 2017 r., sygn. SK 29/16, że objęcie kwestii przydziału mieszkań służbowych funkcjonariuszom Policji regulacją odrębną jest uzasadnione. Skarżący nie wskazał zaś kon-stytucyjnej podstawy, w szczególności wynikającej z art. 45 ust. 1 Konstytucji, która unie-możliwiałaby wprowadzenie w tym zakresie takiej odrębnej regulacji. W świetle powyższego Trybunał ocenił, że zarzut dotyczący naruszenia art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji nie spełnia wymagań formalnych. Skarżący nie powo-łał argumentów i dowodów na poparcie sformułowanego zarzutu niekonstytucyjności zaskar-żonego przepisu. Wydanie orzeczenia jest w tym zakresie niedopuszczalne. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.