SK 65/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 4 stycznia 2024 r. Pozycja 4 POSTANOWIENIE z dnia 29 listopada 2023 r. Sygn. akt SK 65/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący Jakub Stelina – sprawozdawca Rafał Wojciechowski Jarosław Wyrembak Andrzej Zielonacki, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2023 r., skargi konstytucyjnej S.S. o zbadanie zgodności: 1) art. 118 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil-nego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) w zakresie, w jakim „pozwala są-dowi na oddalenie wniosku, złożonego przez adwokata ustanowionego przez sąd mającego podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie adwokata z in-nej miejscowości” z art. 65 ust. 1 i 2 Konstytucji, 2) art. 394 § 1 ustawy powołanej w punkcie 1, w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r., w zakresie, w jakim „nie przewiduje możliwości zaskar-żenia postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawne-go (ustanowionego przez sąd) o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwróce-nie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miej-scowości (art. 118 § 4 k.p.c.)”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji, postanawia: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 2 UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 14 marca 2019 r. S.S. (dalej: skarżący) wniósł o stwier-dzenie niezgodności: 1) art. 118 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.; dalej: k.p.c.) w za-kresie, „w jakim pozwala sądowi na oddalenie wniosku, złożonego przez adwokata ustano-wionego przez sąd mającego podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie adwokata z innej miejscowo-ści”, z art. 65 ust. 1 i 2 Konstytucji; 2) art. 394 § 1 k.p.c., w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r., w zakresie, w jakim „nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz postanowienia sądu oddalającego wniosek adwo-kata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości (art. 118 § 4 k.p.c.)”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji. 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego. Pismem z 18 maja 2018 r. skarżący – adwokat mający siedzibę zawodową w Ł. – został wy-znaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. jako pełnomocnik z urzędu do reprezento-wania S.N. przed Sądem Rejonowym w Ł. dla potrzeb sporządzenia i wniesienia skargi kon-stytucyjnej. Skarżący, jako pełnomocnik z urzędu, wniósł o zwolnienie go z przedmiotowego ob-owiązku wskazując, że nie jest on zobowiązany do świadczenia pomocy prawnej w okręgu Sądu Rejonowego w S. (gdzie w drugiej instancji orzekał w sprawie S.N. sąd okręgowy oraz gdzie w Zakładzie Karnym przebywał wówczas S.N.) ani w okręgu Sądu Rejonowego w Z. (gdzie znajduje się sąd orzekający w sprawie S.N. w pierwszej instancji). Postanowieniem z 28 sierpnia 2018 r. Sąd Rejonowy w Ł. nie uwzględnił wniosku złożonego w trybie art. 118 § 3 k.p.c. o zwolnienie z funkcji pełnomocnika z urzędu do repre-zentowania S.N. dla potrzeb przygotowania i złożenia skargi konstytucyjnej. Nie przychylił się również do wniosku o zwrócenie się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. o wyznacze-nie do reprezentowania innego pełnomocnika z urzędu mającego siedzibę zawodową w okrę-gu Sądu Rejonowego w S. lub okręgu Sądu Rejonowego w Z. Nie uwzględnił także wniosku złożonego w trybie art. 118 § 4 k.p.c. o zwrócenie się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. o wyznaczenie adwokatów mających siedzibę zawodową w okręgu Sądu Rejonowego w Z. oraz w S. celem wykonania czynności poza siedzibą Sądu Rejonowego w Ł. Sąd Rejonowy w Ł. postanowieniem z 25 września 2018 r. odrzucił zażalenie skarżą-cego na postanowienie z 28 sierpnia 2018 r., a postanowieniem z 13 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił zażalenie skarżącego na wymienione wyżej postanowienie z 25 wrze-śnia 2018 r. 1.2. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że art. 118 § 4 k.p.c. narusza art. 65 ust. 1 i 2 Konstytucji, który deklaruje, że każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, a obowiązek pracy może być nałożony tylko przez ustawę. Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwoka-turze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 1184, dalej: p.a.) OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 3 adwokat świadczy pomoc prawną z urzędu w okręgu sądu rejonowego, w którym wyznaczył swoją siedzibę zawodową (zgodnie z art. 4a ust. 1 p.a.). Zdaniem skarżącego z żadnego prze-pisu prawa nie wynika obowiązek działania adwokata w innym okręgu przez zastępcę. W konsekwencji – jak podkreślił skarżący – pozostawienie w kompetencji sądu możliwości nieuwzględnienia wniosku o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wy-znaczenie adwokata z innej miejscowości mimo zaistnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, stanowi naruszenie wskazanych przepisów Konstytucji. Wniosek winien podlegać jedynie kontroli formalnej w sytuacji zaistnienia przesłanek, o których mowa w kwestionowanym przepisie. W zakresie skargi obejmującym art. 394 § 1 k.p.c. – zdaniem skarżącego – niezaskar-żalność postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od obowiązku zastępowania stro-ny w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.), jak również o zwrócenie się o wyznaczenie adwokata z innej miejscowości do określonych czynności (art. 118 § 4 k.p.c.), doprowadziła do naru-szenia jego prawa do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytu-cji), do dwuinstancyjnego postępowania (art. 176 Konstytucji), do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji). 1.3. Zarządzeniem z 30 stycznia 2020 r. sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez m.in.: określenie przedmiotu za-skarżenia w odniesieniu do zakwestionowanego art. 394 § 1 k.p.c. (w związku ze zmianą jego brzmienia po wniesieniu skargi konstytucyjnej), wskazanie ostatecznego orzeczenia. W piśmie z 27 lutego 2020 r. skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze co do przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do art. 394 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r., dodatkowo wskazując, że zmiana przepisów, która weszła w życie 7 listopada 2019 r., nie usunęła niekonstytucyjności przepisu wskazanego w skardze tylko rozdzieliła dotychczasowy przepis na dwa, tj. art. 394 § 1 i art. 3941a § 1 k.p.c., z których pierwszy dotyczy zażaleń wnoszonych do sądu drugiej instancji, kolejny zaś zażaleń wnoszo-nych do innego składu sądu pierwszej instancji. Skarżący wskazał również, że ostatecznym orzeczeniem o jego konstytucyjnych wol-nościach i prawach było postanowienie Sądu Okręgowego w S. z 13 listopada 2018 r. 2. Pismem z 7 sierpnia 2020 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie przystępuje do udziału w rozpoznaniu niniejszej skargi konstytucyjnej. 3. Pismem z 24 czerwca 2022 r. w imieniu Sejmu stanowisko przedstawił jego Mar-szałek, wnosząc o umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyro-ku. W odniesieniu do pierwszego zarzutu, naruszenia art. 65 ust. 1 i 2 Konstytucji przez art. 118 § 4 k.p.c. Marszałek stwierdził, że zakwestionowana norma prawna nie stanowiła podstawy wskazanego przez skarżącego ostatecznego rozstrzygnięcia, a nadto orzeczenie to nie dotyczyło przysługującej skarżącemu wolności wykonywania zawodu. Ponadto, z uwagi na fakt, że konstytucyjnej wolności wykonywania zawodu wprost dotyczyło doręczone skar-żącemu wcześniej inne ostateczne orzeczenie sądowe, uznanie dopuszczalności skargi we wspomnianym wcześniej zakresie prowadziłoby do naruszenia art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393). Nawet gdyby przyjąć, że hipotetycznie doszło do naruszenia przez regulację ustawową przysługującej skarżącemu wolności wykonywania zawodu, to wy-dane w jego sprawie orzeczenia dotyczyły dokonania konkretnych czynności przygotowaw-czych związanych z ustanowieniem go pełnomocnikiem z urzędu do złożenia skargi konsty- OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 4 tucyjnej i reprezentowania określonej osoby w postępowaniu przed TK. Z uwagi na upływ czasu (i związany z tym upływ terminu wniesienia takiej skargi) trudno przypuszczać, aby w wyniku wznowienia postępowania skarżący mógł uzyskać korzystne rozstrzygnięcie, po-stępowanie w tej sprawie stało się bowiem bezprzedmiotowe. Oceniając skargę z perspektywy drugiego z zarzutów – niezgodności art. 394 § 1 k.p.c. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 i art. 176 Konstytucji – Marszałek stwierdził, że podstawą rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w S. był wyłącznie art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. i tyl-ko ta jednostka redakcyjna może być uznana za podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego. Zdaniem Marszałka, skarżący, używając formuły: „w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz postanowienia sądu oddalającego wniosek adwo-kata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości (art. 118 § 4 k.p.c.)” kwestionuje pominięcie prawo-dawcze. Robi to jednak nie spełniając wymogów wskazanych w orzecznictwie TK, których spełnienie jest niezbędne, aby pominięcie prawodawcze kwestionować – co skutkuje ko-niecznością umorzenia postępowania również w zakresie drugiego z zarzutów skargi. Dodatkowo Marszałek wskazał, że uzasadnienie obu zarzutów skargi pod względem ich niezgodności z Konstytucją jest krótkie i lakoniczne, a „sama podstawa argumentacji skarżącego opiera się raczej na jego odczuciach i wyobrażeniach, a nie na merytorycznej ar-gumentacji” (s. 17 stanowiska), co oznacza, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny związku pomiędzy zaskarżonymi przepisami a przysługującymi mu wolnościami lub prawami konstytucyjnymi. 4. Pismem z 27 lipca 2022 r. stanowisko w sprawie przedstawił Prokurator Generalny (dalej: Prokurator), który wystąpił o umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczal-ność wydania orzeczenia. Prokurator zwrócił uwagę, że w piśmie z 27 lutego 2020 r. skarżący doprecyzował, iż orzeczeniem ostatecznie rozstrzygającym o przynależnych mu konstytucyjnych wolnościach oraz prawach i wydanym w oparciu o kwestionowane przepisy k.p.c. jest postanowienie Sądu Okręgowego w S. z 13 listopada 2018 r. Art. 118 § 4 k.p.c. nie stanowił podstawy prawnej wskazanego wyżej postanowienia ani w inny sposób nie determinował, w sensie normatyw-nym, jego treści. Rozstrzygnięcie wniosku skarżącego złożonego w trybie art. 118 § 4 k.p.c. – o wyznaczenie adwokatów dla dokonania czynności w siedzibie Sądu Rejonowego w Z. i Sądu Rejonowego w S. – nastąpiło ostatecznie już w postanowieniu Sądu Rejonowego w Ł. z 28 sierpnia 2018 r. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. Prokurator zauważył, po-dobnie jak Marszałek, że skarżący nie sformułował poprawnie zarzutu niekonstytucyjności. Sposób jego sformułowania sugeruje, że kwestionuje on braki regulacji prawnej, czego jed-nak nie wykazał w poprawny sposób. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Wykorzystanie skargi konstytucyjnej, jako instrumentu ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostek, uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępo-wania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 5 Skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu, w ramach którego Trybunał bada, czy odpowiada ona warunkom formalnym oraz czy nie jest oczywiście bezzasadna. Zakończenie tego etapu formalnej weryfikacji skargi nie wyłącza jednak dalszej oceny wa-runków jej wniesienia, dokonywanej na kolejnym etapie postępowania. Postanowienie o prze-kazaniu skargi konstytucyjnej do rozpoznania przez odpowiedni skład Trybunału nie przesą-dza więc ostatecznie o dopuszczalności jej merytorycznego rozpatrzenia. Trybunał na każdym etapie postępowania ma obowiązek ustalania, czy merytoryczna ocena zarzutów określonych w badanej skardze konstytucyjnej jest w ogóle dopuszczalna (por. wyrok TK z 9 listopada 2010 r., sygn. SK 10/08, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 99). Trybunał rozpoznając sprawę nie jest związany stanowiskiem zajętym w zarządzeniu lub postanowieniu zamykającym wstępne rozpoznanie. Kontrolując istnienie pozytywnych oraz brak ujemnych przesłanek procesowych Trybunał może także dojść do wniosków od-miennych niż te, które zostały uprzednio wyrażone w postanowieniu wydanym na etapie wstępnego rozpoznania konkretnej skargi konstytucyjnej (zob. postanowienie z 18 grudnia 2019 r., sygn. SK 71/19, OTK ZU A/2020, poz. 2). Uwzględniając powyższe ustalenia Trybunał postanowił zweryfikować, czy w niniej-szej skardze dopuszczalne jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. 2. Skarżący zakwestionował: 1) art. 118 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1550; dalej: k.p.c.) o tre-ści: „Z ważnych przyczyn adwokat lub radca prawny może wnosić o zwolnienie od obo-wiązku zastępowania strony w procesie. Sąd, zwalniając adwokata lub radcę prawnego, zwra-ca się jednocześnie do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby rad-ców prawnych o wyznaczenie innego adwokata lub radcy prawnego. Przepis art. 1173 § 2 stosuje się odpowiednio” w zakresie, w jakim „pozwala sądowi na oddalenie wniosku, złożo-nego przez adwokata ustanowionego przez sąd mającego podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie ad-wokata z innej miejscowości” oraz 2) art. 394 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r. Należy w tym miejscu zauważyć, że choć w petitum skargi został powołany jako przedmiot kontroli cały art. 394 § 1 k.p.c. to przedmiot kontroli winien być ograniczony wyłącznie do art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. Słuszność takiego ograniczenia przedmiotu kontroli wskazuje zarówno treść uza-sadnienia skargi konstytucyjnej, w której zostało to doprecyzowane (pkt 2.2. uzasadnienia skargi), jak i uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego w S. zapadłego w sprawie skar-żącego. Przedmiotem postępowania przed Trybunałem jest więc art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. o treści: „Zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia sądu pierwszej in-stancji i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem jest: (…) 2) odmowa zwolnie-nia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz odmowa ustanowienia adwo-kata lub radcy prawnego lub ich odwołanie” w zakresie, w jakim „nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawnego (usta-nowionego przez sąd) o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy praw-nego (ustanowionego przez sąd) o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości (art. 118 § 4 k.p.c.)”. OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 6 3. Skarżący w piśmie uzupełniającym braki formalne skargi konstytucyjnej wskazał, że ostatecznym orzeczeniem o jego konstytucyjnych wolnościach i prawach było postano-wienie Sądu Okręgowego w S. z 13 listopada 2018 r. Należy przyznać, że Sąd Okręgowy w S. powołał w uzasadnieniu wskazanego powyżej orzeczenia art. 118 § 4 k.p.c., ale uczynił to dla ustalenia, że „[s]kutkiem zwolnienia od obowiązku zastępowania strony w całym po-stępowaniu lub przy poszczególnych czynnościach danego pełnomocnika procesowego, na jego wniosek złożony w trybie art. 118 § 3 lub 4 k.p.c. nie jest pozbawienie strony prawa do korzystania z pomocy pełnomocnika z urzędu, lecz jedynie wyznaczenie do pełnienia obo-wiązków pełnomocnika innej osoby” (s. 2 postanowienia sądu). Sąd nie zastosował więc art. 118 § 4 k.p.c., a wyłącznie przedstawił konsekwencje jego zastosowania we wcześniej-szym postępowaniu, w kontekście regulacji zawartej w art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. Wynika to z faktu, że sąd okręgowy rozpatrywał zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia skarżącego, a nie zażalenie na postanowienie z 28 sierpnia 2018 r., w którym zawarta została merytoryczna ocena zasadności wniosków skarżącego. Fakt ten przesądza, że art. 118 § 4 k.p.c. nie stanowił podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego. Postępowa-nie w tym zakresie należało więc umorzyć ze względu na niedopuszczalność wydania meryto-rycznego orzeczenia (art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK). Odnosząc się do drugiego z zarzutów – niekonstytucyjności art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. – Trybunał zwraca uwagę, że przepis ten został zakwestionowany w zakresie, w jakim „nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz postanowienia sądu oddalającego wniosek adwo-kata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości (art. 118 § 4 k.p.c.)”. Jedną z konstytutywnych przesłanek umożliwiających rozpoznanie skargi stanowi wykazanie przez skarżącego, że doszło do naruszenia określonych w Konstytucji wolności lub praw, których jest podmiotem. W tej części postępowania, dotyczącej art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. należy stwierdzić, że skarżący nie dotrzymał wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Owszem, wskazał regulację, na podstawie której sąd orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach, a także przedstawił stan faktyczny i wskazał, która jego konstytucyjna wolność lub prawo zostały naruszone. Jednak nie ma podstaw, aby przyjąć, że skarżący uzasadnił zarzut niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazanymi konstytu-cyjnymi prawami. Skarżący nie powołał również argumentów lub dowodów na poparcie swo-jego zarzutu. Uzasadnienie zarzutu niekonstytucyjności kwestionowanej normy ograniczone zostało przede wszystkim do przytoczenia treści art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 45 ust. 1, art. 78 i art. 176 Konstytucji, a następnie wskazania zakresu zaskarżenia, czyli tego, czego przepis ten nie zawiera. W części, w której można by przyjąć, że skarżący sformułował zarzut, ograniczył się on jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że: „art. 394 k.p.c. i nast. tworzą enumeratywnie ujęty reżim prawny weryfikacji w postaci zażalenia postanowień i zarządzeń przewodniczą-cego sądu pierwszej i drugiej instancji, dotyczących także kwestii incydentalnych. Sytuacje tam niewymienione traktowane są jako niepodlegające weryfikacji w żadnym trybie. Kwestia ta zatem może być przedmiotem oceny konstytucyjności. Sytuacje, kiedy nie przysługuje za-żalenie, ani inna forma weryfikacji rozstrzygnięcia wpadkowego wyrażonego w postanowie-niu wydawanym przez sąd drugiej instancji, są niejednorodne. Ocena konstytucyjności wy-maga analizy poszczególnych wypadków tu się pojawiających, przy uwzględnieniu przed-miotu incydentalnej decyzji sądu (por. wyrok TK z dnia 2 czerwca 2010 r. wydany w sprawie o sygn. akt SK 38/09)”. OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 7 Trybunał nie mógł uznać, że dodany akapit będący prawie dosłownym cytatem ze wskazanego wyżej orzeczenia TK stanowi spełnienie wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Przywoływanie treści orzeczeń Trybunału oraz Sądu Najwyższego może jedynie stanowić wzmocnienie argumentacji, ale nie może tej argumentacji zastąpić (zob. np. postanowienie TK z 8 marca 2023 r., sygn. SK 80/21, OTK ZU A/2023, poz. 35). Odnosząc się do części skargi dotyczącej art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. stwierdzić należało, że skarżący nie dotrzymał wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Wskazane uchybienia skarżącego skutkowały koniecznością umorzenia postępowania. Dopuszczenie do merytorycznego rozpoznania sprawy oznaczałoby bowiem przerzucenie ciężaru określenia sposobu naruszenia praw skarżącego na Trybunał i niedopuszczalne prze-łamanie zasady domniemania konstytucyjności. To natomiast pozostawałoby w sprzeczności z szeroko rozumianą zasadą skargowości, na której oparte jest postępowanie przed TK. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.