SK 7/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 11 kwietnia 2019 r. Pozycja 15 POSTANOWIENIE z dnia 9 kwietnia 2019 r. Sygn. akt SK 7/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Tuleja – przewodniczący Grzegorz Jędrejek Zbigniew Jędrzejewski Julia Przyłębska Michał Warciński – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2019 r., skargi konstytucyjnej K.M. o zbadanie zgodności: art. 357 § 2 w związku z art. 394 § 1, w związku z art. 13 § 2, w związku z art. 7674 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji Rze-czypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 oraz z 2019 r. poz.125) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. K.M. (dalej: skarżący) wniósł 2 stycznia 2017 r. (data nadania) skargę konstytucyj-ną o stwierdzenie niezgodności art. 357 § 2 w związku z art. 394 § 1, w związku z art. 13 § 2, w związku z art. 7674 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilne-go (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji. 1.1. Skarżący zarzuca kwestionowanym przepisom w zakresie, w jakim uniemożliwia-ją zaskarżenie postanowienia sądu rejonowego w przedmiocie oddalenia skargi na czynności komornika, naruszenie konstytucyjnego prawa do dwuinstancyjnego postępowania, a w kon-sekwencji także prawa do sądu. OTK ZU A/2019 SK 7/19 poz. 15 2 1.2. Skarga konstytucyjna została złożona w związku z następującym stanem faktycz-nym. Skarżący złożył skargę na czynności komornika sądowego. Sąd Rejonowy w R. po-stanowieniem z 12 sierpnia 2015 r. oddalił skargę. Następnie postanowieniem z 14 września 2015 r. odmówił sporządzenia uzasadnienia do wcześniejszego postanowienia. Skarżący zło-żył na powyższe postanowienie zażalenie, które zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z 8 marca 2016 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że skarżącemu słusznie od-mówiono sporządzenia uzasadnienia, ponieważ sąd uzasadnia wyłącznie postanowienia wy-dane w postępowaniu niejawnym, na które przysługuje środek zaskarżenia. Skarżący odebrał postanowienie Sądu Okręgowego w G. 1 kwietnia 2016 r. Następnie złożył 7 kwietnia 2016 r. wniosek do Sądu Rejonowego o ustanowienie pełnomocnika z urzę-du celem wniesienia skargi konstytucyjnej. Pełnomocnik został ustanowiony przez Okręgową Radę Adwokacką pismem doręczonym skarżącemu 10 października 2016 r. 1.3. Zdaniem skarżącego, postanowienie Sądu Rejonowego w przedmiocie oddalenia jego skargi na czynności komornika „jest niezaskarżalne co do zasady, gdyż wydawane jest bez uzasadnienia”. Brak możliwości zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji prowadzi do naruszenia konstytucyjnych praw skarżącego określonych w art. 176 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarżący w odniesieniu do wskazanych wzorców konstytucyjnej kontroli, z ostrożno-ści procesowej, powołał się „na zasadę falsa demonstratio non nocet, nakazującą decydujące znaczenie przyznawać istocie sprawy i zgłaszanych zarzutów, a nie ich przyporządkowaniu do poszczególnych jednostek redakcyjnych”. 2. Prokurator Generalny w piśmie z 25 marca 2019 r. przedstawił stanowisko, że po-stępowanie powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listo-pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.) – wobec niedopuszczalności wydania wyroku. 2.1. W ocenie Prokuratora Generalnego, art. 357 § 2 k.p.c., powołany w petitum skargi konstytucyjnej, jest zbędny dla rekonstrukcji zakwestionowanej normy. Należy bowiem od-rzucić pogląd, że postanowienie wydane w pierwszej instancji, oddalające skargę na czynno-ści komornika jest niezaskarżalne, dlatego że zostało wydane bez uzasadnienia. Co więcej, art. 357 § 2 zdanie drugie w związku z art. 13 § 2 k.p.c. w zakresie, w ja-kim nie przewiduje obowiązku sporządzenia przez sąd uzasadnienia postanowienia rozstrzy-gającego skargę na czynności komornika, na które nie przysługuje zażalenie, był już przed-miotem kontroli, a Trybunał orzekł w wyroku z 22 października 2013 r., sygn. SK 14/11 (OTK ZU nr 7/A/2013, poz. 101), że przepis ten jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Postępowanie w tym zakresie może ulec umorzeniu ze względu na zbędność orzekania. 2.2. Prokurator Generalny podkreślił, że wskazane, jako ostateczne orzeczenie o pra-wach skarżącego, postanowienie Sądu Okręgowego z 8 marca 2016 r. dotyczyło rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego z 14 września 2015 r. odmawiające sporządze-nia uzasadnienia wcześniejszego postanowienia Sądu Rejonowego z 12 sierpnia 2015 r. odda-lającego skargę na czynności komornika. Przedmiotem skargi konstytucyjnej jest natomiast brak możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia sądu oddalającego skargę na czynno-ści komornika. Prokurator Generalny zaznaczył, że wymóg wyczerpania drogi prawnej oznacza ko-nieczność uprzedniego skorzystania przez skarżącego z prawa do odwołania do drugiej in- OTK ZU A/2019 SK 7/19 poz. 15 3 stancji. Skarga konstytucyjna jest niedopuszczalna, jeżeli do uprawomocnienia orzeczenia sądowego doszło na skutek zaniechania wniesienia środka odwoławczego. Zgodnie z dominu-jącą linią orzeczniczą Trybunału także zakwestionowanie przepisu, który wyłącza możliwość zaskarżenia, wymaga wcześniejszego wniesienia niedopuszczalnego środka zaskarżenia po to, by „wywołać” ostateczne orzeczenie o prawach skarżącego. Bezwzględną przesłanką dopusz-czalności skargi konstytucyjnej jest m.in. uzyskanie ostatecznego orzeczenia wydanego nie w związku, ale na podstawie zaskarżonego przepisu. Zdaniem Prokuratora, skarżący w niniej-szej sprawie takiego orzeczenia nie przedstawił. Tym samym skarga nie spełnia warunku wy-czerpania drogi prawnej. 2.3. Ponadto w opinii Prokuratora Generalnego, zarzut naruszenia przez kwestionowa-ne przepisy art. 176 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji jest bezzasadny. Rozpoznanie przez sąd skargi na czynności komornika nie jest odrębną „sprawą” w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, a jedynie kwestią wpadkową. Poza tym, jeśli dana sprawa nie była od początku rozpoznawana przez sąd powszechny, tylko np. przez komorni-ka, to nie ma konstytucyjnego obowiązku respektowania zasady dwuinstancyjnego postępo-wania sądowego, o której mowa w art. 176 ust. 1 Konstytucji, bo jest to sprawa poddana koń-cowej kontroli sądowej. 3. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 25 lutego 2019 r. poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postępowaniu. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Uwagi wstępne. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego na każdym etapie postępowania niezbędna jest kontrola, czy nie zachodzi jedna z ujemnych przesłanek wydania wyroku, powodująca konieczność umorzenia postępowania (por. zamiast wielu wyrok TK z 30 września 2014 r., sygn. SK 22/13, OTK ZU nr 8/A/2014, poz. 96 i powołane tam orzecz-nictwo TK). Analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia procesowych przesłanek meryto-rycznego jej rozpoznania i wydania wyroku w sprawie. 2. Przedmiot i wzorce kontroli. W niniejszej skardze konstytucyjnej skarżący kwestionuje zgodność art. 357 § 2 w związku z art. 394 § 1, w związku z art. 13 § 2, w związku z art. 7674 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z art. 357 § 2 k.p.c. postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd do-ręcza z urzędu obu stronom, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Gdy stronie przy-sługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem; doręczając po-stanowienie, należy pouczyć stronę występującą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej o do-puszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. W myśl art. 394 § 1 k.p.c. „Zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na posta-nowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postano-wienia sądu pierwszej instancji i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem jest: 1) zwrot pozwu, odmowa odrzucenia pozwu, przekazanie sprawy sądowi równorzęd-nemu lub niższemu albo podjęcie postępowania w innym trybie; OTK ZU A/2019 SK 7/19 poz. 15 4 2) odmowa zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie; 3) oddalenie opozycji przeciwko wstąpieniu interwenienta ubocznego oraz niedopusz-czenie interwenienta do udziału w sprawie wskutek uwzględnienia opozycji; 4) rygor natychmiastowej wykonalności; 41) wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia do czasu rozstrzygnięcia skar-gi o wznowienie postępowania; 42) stwierdzenie prawomocności orzeczenia; 5) skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na grzyw-nę, zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka oraz odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego sprowa-dzenia; 6) zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania; 7) odmowa uzasadnienia orzeczenia oraz jego doręczenia; 8) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa; 9) zwrot kosztów, określenie zasad ponoszenia przez strony kosztów procesu, wymiar opłaty, zwrot opłaty lub zaliczki, obciążenie kosztami sądowymi, jeżeli strona nie składa środka zaskarżenia co do istoty sprawy, koszty przyznane w nakazie zapłaty, zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz wynagro-dzenie biegłego, mediatora i należności świadka; 10) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego; 101) zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem; 11) odrzucenie zażalenia; 12) odrzucenie skargi na orzeczenie referendarza sądowego”. Z kolei art. 13 § 2 k.p.c. stanowi, że przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych w niniejszym kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Wreszcie zgodnie z art. 7674 § 1 k.p.c. zażalenie na postanowienie sądu przysługuje w wypadkach wskazanych w ustawie. 3. Ocena dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej. 3.1. Merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej jest uwarunkowane ustaleniem, czy spełnia ona wymagania procesowe (formalne), o których stanowi art. 79 ust. 1 Konstytucji, a które zostały dookreślone w art. 53 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: otpTK). Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji „Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna-łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji”. Z przepisu tego oraz art. 53 otpTK wynika kilka przesłanek, których spełnienie jest wymagane dla mery-torycznego rozpoznania skargi przez Trybunał. Po pierwsze, przedmiotem zaskarżenia skargą konstytucyjną może być wyłącznie przepis ustawy lub innego aktu normatywnego. Skarżący nie może zatem kwestionować sto-sowania przepisu. Przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego nie są akty stosowania prawa, a więc orzeczenia lub ostateczne decyzje zapadłe w indywidualnych sprawach skarżą-cych, lecz akty normatywne, na podstawie których rozstrzygnięcia te zostały wydane. Trybu-nał Konstytucyjny jest co do zasady powołany do orzekania w sprawach zgodności z Konsty-tucją aktów normatywnych, w celu wyeliminowania z systemu prawnego niekonstytucyjnych OTK ZU A/2019 SK 7/19 poz. 15 5 przepisów prawa. Trybunał Konstytucyjny jest „sądem prawa”, a nie „sądem faktów” (zob. postanowienie TK z 30 czerwca 2008 r., sygn. SK 15/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 98). Do kognicji Trybunału Konstytucyjnego nie należy więc rozpatrywanie zarzutów dotyczących wykładni dokonanej przez sąd ani zarzutów błędnej subsumcji stanu faktycznego dokonanej w wyroku czy też wadliwości kierunku argumentacji wykorzystanej w ostatecznym orzecze-niu (zob. postanowienie TK z 2 grudnia 2010 r., sygn. SK 11/10, OTK ZU nr 10/A/2010, poz. 131). Dlatego niedopuszczalna jest skarga konstytucyjna na stosowanie prawa. Po drugie, choć przedmiotem skargi jest przepis prawa, nie można w niej jednak kwe-stionować zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego w oderwaniu od aktów stosowania prawa w indywidualnej sprawie. Skarga konstytucyjna nie jest bowiem środkiem abstrakcyjnej kontroli zgodności z Konstytucją. Aby skarżący mógł skutecznie za-kwestionować tę zgodność, najpierw sąd lub organ administracji publicznej musi wydać osta-teczne orzeczenie w jego sprawie i to z zastosowaniem kwestionowanej regulacji. Warunkiem koniecznym merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest więc określenie zaskar-żonego przepisu, jednakże takiego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicz-nej orzekł o konstytucyjnych prawach lub wolnościach albo obowiązkach skarżącego (art. 53 ust. 1 pkt 1 otpTK). Przyjęty w Konstytucji model skargi konstytucyjnej został bowiem opar-ty na zasadzie konkretności i subsydiarności. Skarżący nie może zatem zakwestionować kon-stytucyjności aktu normatywnego w oderwaniu od indywidualnej sprawy, w której na mocy konkretnego aktu stosowania prawa doszło do naruszenia jego wolności lub praw albo obo-wiązków określonych w Konstytucji. Po trzecie, do merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej niezbędne jest okre-ślenie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa przysługujące skarżącemu, i w jaki sposób, zostały naruszone przez ostateczne orzeczenie sądu lub organu administracji publicznej, wy-dane na podstawie zaskarżonego przepisu czy przepisów aktu normatywnego (art. 53 ust. 1 pkt 2 otpTK). Po czwarte, skarga konstytucyjna powinna zawierać uzasadnienie zarzutu niezgodno-ści z Konstytucją kwestionowanych przepisów z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie (art. 53 ust. 1 pkt 3 otpTK). 3.2. Skarżący zarzuca art. 357 § 2 w związku z art. 394 § 1 w związku z art. 13 § 2 w związku z art. 7674 § 1 k.p.c. niezgodność z prawem do dwuinstancyjnego postępowania – art. 176 ust. 1 Konstytucji, a także prawem do sądu – art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżącego, do naruszenia konstytucyjnych praw doszło w ten sposób, że nie mógł on odwołać się od postanowienia Sądu Rejonowego w R. z 12 sierpnia 2015 r. oddala-jącego jego skargę na czynności komornika. Ten sam sąd postanowieniem z 14 września 2015 r. odmówił mu bowiem sporządzenia uzasadnienia do wcześniejszego postanowienia, a Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z 8 marca 2016 r. oddalił zażalenie na powyższe po-stanowienie. To właśnie postanowienie Sądu Okręgowego wskazuje skarżący jako ostateczne orzeczenie o jego konstytucyjnych prawach, w którym zastosowano kwestionowane przepisy. 3.2.1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji skarga konstytucyjna może być wniesiona w sytuacji, gdy sąd lub organ administracji orzekł ostatecznie o wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu pełnego składu z 4 grudnia 2000 r. o sygn. SK 10/99 (OTK ZU nr 8/2000, poz. 300): „konstytucyjne pojęcie «orzeczenia» o wolnościach, prawach lub obowiązkach jednostki obejmuje rozstrzy-gnięcia, które nakładają, zmieniają lub uchylają obowiązki albo przyznają, zmieniają lub zno-szą uprawnienia”. Są to również orzeczenia, które „autorytatywnie stwierdzają istnienie obo-wiązku lub uprawnienia, jeżeli rozstrzygnięcia te mają znaczenie dla realizacji określonych uprawnień lub obowiązków jednostki”, a także „rozstrzygnięcia polegające na odmowie wy-dania jednego z wymienionych wcześniej rozstrzygnięć” (zob. również postanowienia TK z: OTK ZU A/2019 SK 7/19 poz. 15 6 5 grudnia 1997 r., sygn. Ts 14/97, OTK ZU nr 1/1998, poz. 9; 17 lutego 1999 r., sygn. Ts 164/98, OTK ZU nr 4/1999, poz. 83 oraz 24 listopada 2004 r., sygn. Ts 57/04, OTK ZU nr 5/B/2004, poz. 300, a także wyrok TK z 10 lipca 2000 r., sygn. SK 21/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 144). Z kolei w myśl art. 77 ust. 1 otpTK, skarga konstytucyjna może być wniesiona po wy-czerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia dorę-czenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego roz-strzygnięcia. Orzeczenie musi mieć bowiem charakter ostateczny. Złożenie skargi konstytu-cyjnej jest więc związane z bezskutecznym wyczerpaniem zwykłych środków zaskarżenia określonych w stosownych przepisach proceduralnych. Skarga konstytucyjna ma ze swej isto-ty charakter subsydiarny wobec innych środków służących ochronie praw i wolności konsty-tucyjnych (zob. np. postanowienie TK z 1 września 1998 r., sygn. Ts 97/98, OTK ZU nr 6/1998, poz. 104). Jest środkiem ochrony wolności i praw, który może być wykorzystany dopiero wtedy, gdy w jednostkowej sprawie sądowej lub administracyjnej postępowanie zo-stało przeprowadzone i ostatecznie zakończone. Skarżący kwestionuje brak możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia oddala-jącego jego skargę na czynności komornika, a więc postanowienia Sądu Rejonowego w R. z 12 sierpnia 2015 r. Tymczasem postanowienie to nie zostało przez skarżącego zaskarżone. Dochodził on wprawdzie na drodze sądowej sporządzenia uzasadnienia do tego postanowie-nia, ale nie złożył zażalenia na postanowienie oddalające skargę na czynności komornika. Prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego oddalającego zażalenie na postanowienie Są-du Rejonowego z 14 września 2015 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia, nie jest orze-czeniem ingerującym w prawo do dwuinstancyjności postępowania sądowego. Dopiero orze-czenie po wniesieniu zażalenia na postanowienie oddalające skargę na czynności komornika zdecydowałoby o konstytucyjnym prawie skarżącego do dwuinstancyjności postępowania sądowego. Ingerencja w konstytucyjne prawo do dwuinstancyjności postępowania sądowego nastąpiłaby wskutek odmowy merytorycznego rozpoznania sprawy z uwagi na brak możliwo-ści wniesienia środka zaskarżenia (odrzucenie zażalenia). Osobnym zagadnieniem jest to, czy ingerencja ta byłaby konstytucyjnie uzasadniona. Trybunał nie mógł rozpatrywać meryto-rycznie tej kwestii z uwagi na wskazane braki formalne skargi konstytucyjnej. Skarżący nie uzyskał zatem orzeczenia, które byłoby oparte na zaskarżonym przepisie naruszającym wskazane przezeń przepisy Konstytucji; poprzestał na prawomocnym rozstrzy-gnięciu sądu co do braku uzasadnienia postanowienia oddalającego skargę na czynności ko-mornika. 3.2.2. Ze sformułowania zarzutu naruszenia Konstytucji wynika także, że dotyczy on pozbawienia skarżącego konstytucyjnego prawa do zaskarżenia orzeczenia wydanego w pier-wszej instancji, określonego w art. 78 Konstytucji. Tymczasem jako wzorce kontroli skarżący wskazał art. 176 ust. 1 Konstytucji, a więc prawo do dwuinstancyjnego postępowania sądo-wego oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji – prawo do sądu. Skarżący nieprawidłowo zatem sformu-łował zarzut naruszenia Konstytucji, skoro wskazał niewłaściwy oraz zbyt ogólny wzorzec kontroli, a pominął art. 78 Konstytucji, który stanowi wprost o konstytucyjnym prawie do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 otpTK skarga konstytucyjna ma wskazywać, która kon-stytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone. Zatem to na skarżącym ciąży obowiązek prawidłowego sformułowania zarzutu naruszenia Konstytucji, a więc wskazania przede wszystkim właściwych wzorców kontroli. Trybunał Konstytucyjny nie może tej przesłanki spełnić za skarżącego. 3.2.3. Ponadto skarga konstytucyjna nie spełnia wymagania, o którym stanowi art. 53 ust. 1 pkt 3 otpTK, a więc należytego uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanych OTK ZU A/2019 SK 7/19 poz. 15 7 przepisów ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem ar-gumentów i dowodów na jego poparcie. Biorąc powyższe pod uwagę, niedopuszczalne było merytoryczne rozpoznanie niniej-szej skargi konstytucyjnej, a postępowanie należało umorzyć. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak wyżej.