SK 76/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 23 czerwca 2022 r. Pozycja 36 POSTANOWIENIE z dnia 28 kwietnia 2022 r. Sygn. akt SK 76/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący Justyn Piskorski Piotr Pszczółkowski Wojciech Sych Bogdan Święczkowski – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 r., skargi konstytucyjnej A.K. o zbadanie zgodności: 1) art. 2 pkt 7 lit. a i b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierow-ców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.) w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 usta-wy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przy-sługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167) w zakresie, w jakim przyznaje kierowcy zatrudnionemu w transporcie mię-dzynarodowym zwrot kosztów za nocleg podczas zagranicznej podróży służ-bowej w wysokości stwierdzonej rachunkiem w granicach limitu określonego dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej w załączniku do tego rozporządzenia lub ryczałt w wysoko-ści 25% tego limitu, z art. 2, art. 20, art. 22, art. 32 oraz art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 2 pkt 7 lit. a i b ustawy z 16 kwietnia 2004 r. powołanej w punkcie 1 w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 ustawy z 26 czerwca 1974 r. powołanej w punkcie 1 w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Po-lityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warun-ków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991, ze zm.) w zakre-sie, w jakim pomimo utraty mocy obowiązującej tego rozporządzenia stanowi w sprawach zawisłych przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym podstawę przyznania kierowcy zatrudnionemu w transporcie międzynarodo-wym zwrotu kosztów za nocleg podczas zagranicznej podróży służbowej w wysokości stwierdzonej rachunkiem w granicach limitu określonego dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 2 budżetowej w załączniku do tego rozporządzenia lub ryczałt w wysokości 25% tego limitu, z art. 2, art. 20, art. 22, art. 32 oraz art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, postanawia: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. A.K. (dalej: skarżąca) wystąpiła do Trybunału ze skargą konstytucyjną o stwierdze-nie niezgodności: 1) art. 2 pkt 7 lit. a i b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.; dalej: u.c.p.k.) w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.; dalej: k.p.) w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167; dalej: rozporządzenie z 2013 r.) w zakresie, w jakim „przyznaje kierowcy zatrudnionemu w transporcie międzynarodowym zwrot kosztów za nocleg podczas zagra-nicznej podróży służbowej w wysokości stwierdzonej rachunkiem w granicach limitu okre-ślonego dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej w załączniku do tego rozporządzenia lub ryczałt w wysokości 25% tego limitu”, 2) art. 2 pkt 7 lit. a i b u.c.p.k. w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991, ze zm.; dalej: rozporządzenie z 2002 r.) w zakresie, w jakim „pomimo utraty mocy obowiązującej tego rozporządzenia sta-nowi w sprawach zawisłych przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym podstawę przyznania kierowcy zatrudnionemu w transporcie międzynarodowym zwrotu kosztów za nocleg podczas zagranicznej podróży służbowej w wysokości stwierdzonej rachunkiem w granicach limitu określonego dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorzą-dowej jednostce sfery budżetowej w załączniku do tego rozporządzenia lub ryczałt w wyso-kości 25% tego limitu” – z art. 2, art. 20, art. 22, art. 32 oraz art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego: Wyrokiem z 5 grudnia 2016 r. Sąd Rejonowy w G. IV Wydział Pracy (dalej: Sąd Re-jonowy) zasądził od skarżącej na rzecz powoda (zatrudnionego u skarżącej w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego) 50 000 zł tytułem ryczałtów za noclegi w związku z od-bytymi przez niego – od 1 listopada 2011 r. do 31 lipca 2014 r. – podróżami służbowymi (za-granicznymi i krajowymi). Sąd ustalił, że podczas tych podróży powód nocował w pojeździe. Sąd Rejonowy jako podstawę tego rozstrzygnięcia wskazał art. 2 pkt 7 u.c.p.k. oraz trzy rozporządzenia, tj. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracowni- OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 3 kowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1990, ze zm.), rozporządzenie z 2002 r. oraz rozporządzenie z 2013 r. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła apelację, w której zarzuciła m.in., że Sąd Rejonowy orzekł na podstawie przepisów, które wyrokiem z 24 listopada 2016 r. (sygn. K 11/15, OTK ZU A/2016, poz. 93) Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytu-cją. Wyrokiem z 20 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. (dalej: Sąd Okręgowy) oddalił złożony środek odwoławczy. Sąd Okręgowy, wskazaw-szy na wyrok Sądu Najwyższego z 21 lutego 2017 r. (sygn. akt I PK 300/15, OSP nr 11/2017, poz. 116) stwierdził, że po wyroku TK o sygn. K 11/15, podstawą prawną do ustanawiania zasad zwrotu należności z tytułu ryczałtów za noclegi jest art. 2 pkt 7 u.c.p.k. w związku z art. 775 § 1 k.p. Postanowieniem z 13 listopada 2018 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi ka-sacyjnej do rozpoznania, co Trybunał ustalił z urzędu. Skarżąca twierdzi, że zakwestionowane w skardze przepisy, rozumiane w sposób przyjęty w uchwale Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2014 r. (sygn. akt II PZP 1/14, OSNP nr 12/2014, poz. 164) naruszają zasady: zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, określoności przepisów (art. 2 Konstytucji), społecznej gospodarki rynkowej i swobodę działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji) oraz równości wobec pra-wa (art. 32 Konstytucji), a także nadmiernie ograniczają jej prawa majątkowe (art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji). Postanowieniem z 16 października 2019 r. Trybunał Konstytucyjny nadał skardze konstytucyjnej dalszy bieg. 2. W piśmie z 26 listopada 2019 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w postępowaniu. 3. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister) w piśmie z 11 grud-nia 2019 r. wskazał, że już w wyroku o sygn. K 11/15 Trybunał Konstytucyjny uznał za wa-dliwą konstrukcję odesłania zawartą w zakwestionowanym unormowaniu nie tylko z uwagi na jej kaskadowy charakter, ale także ze względu na uregulowanie określonego rodzaju sto-sunków prawnych (tj. należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem przez kierowców podróży służbowej) poprzez odesłanie do nieadekwatnej dla tych stosunków ma-terii uregulowanej w ogólnych zasadach przyjętych w art. 775 § 3-5 k.p. Nadto według Ministra § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia z 2013 r. oraz § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r. zostały zredagowane w sposób zrozumiały dla jego adresatów, a zatem zgodnie z zasadą poprawnej legislacji (i jej szczegółową zasadą określoności przepi-sów prawa) i nie naruszają przepisów Konstytucji. 4. W piśmie z 28 kwietnia 2020 r. Prokurator Generalny (dalej: Prokurator) wniósł o umorzenie postępowania ze względu na zbędność i niedopuszczalność wydania wyroku w niniejszej sprawie. Prokurator wskazał, że w wyroku o sygn. K 11/15 Trybunał Konstytucyjny przesądził, iż art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporzą-dzenia z 2013 r. w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji (pkt 1 senten-cji), a także, że, w takim samym zakresie, niezgodny z art. 2 Konstytucji jest art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r. Niemniej, zdaniem Prokuratora, brak reakcji ustawodawcy na powyższe orzeczenie Trybunału sprawił, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednolicie odczytano skutki OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 4 tegoż judykatu i w związku z tym podejmowano różne sprzeczne orzeczenia. Stanowi to pro-blem wykładni prawa i jego stosowania przez sądy, pozostający poza kognicją TK. Prokurator uważa nadto, że wydanie orzeczenia stało się zbędne, albowiem Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się już na temat konstytucyjności zaskarżonej normy w kontek-ście sformułowanego na tym tle określonego zagadnienia prawnego. W takim bowiem wy-padku aktualizuje się negatywna przesłanka wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny wynikająca z zasady ne bis in idem, rozumianej z uwzględnieniem specyfiki postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. 5. Sejm, w piśmie swojego Marszałka z 31 maja 2021 r., wniósł o umorzenie postę-powania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Sejm przyjął, że wskutek wydania wyroku TK o sygn. K 11/15, norma rekonstruowa-na na podstawie art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia z 2013 r. (oraz – odpowiednio – w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r.) utraciła moc wiążącą w zakresie, w jakim znajdowała zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym. Problem natomiast stanowi linia orzecznicza sądów w tym Sądu Najwyższego zakła-dająca – pomimo i wbrew wyrokowi TK o sygn. K 11/15 – takie interpretowanie tego orzeczenia w taki sposób, że umożliwia dalsze rozliczanie należności kierowców w tran-sporcie międzynarodowym wedle reguł określonych w art. 775 k.p. i wydanych na jego podstawie rozporządzeń wykonawczych. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Wykorzystanie skargi konstytucyjnej, jako instrumentu ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostki, uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu, w ramach którego Trybunał bada, czy odpowiada ona warunkom formalnym oraz czy nie jest oczywiście bezzasadna. Zakończenie tego etapu formalnej weryfikacji skargi nie wyłącza jednak dalszej oceny wa-runków jej wniesienia, dokonywanej na kolejnym etapie postępowania. Postanowienie o przekazaniu skargi konstytucyjnej do rozpoznania przez odpowiedni skład Trybunału nie przesądza więc ostatecznie o dopuszczalności jej merytorycznego rozpatrzenia. Trybunał ma obowiązek ustalania na każdym etapie postępowania, czy merytoryczna ocena zarzutów okre-ślonych w badanej skardze konstytucyjnej jest w ogóle dopuszczalna. Trybunał, rozpoznając sprawę, nie jest więc związany stanowiskiem zajętym w zarzą-dzeniu lub postanowieniu rozstrzygającym sprawę w ramach wstępnego rozpoznania. Kontro-lując istnienie pozytywnych oraz brak ujemnych przesłanek procesowych, Trybunał może także dojść do wniosków odmiennych niż te, które zostały uprzednio wyrażone w postano-wieniu wydanym na etapie wstępnego rozpoznania konkretnej skargi konstytucyjnej (zob. postanowienie z 18 grudnia 2019 r., sygn. SK 71/19, OTK ZU A/2020, poz. 2). Uwzględniając powyższe ustalenia, Trybunał postanowił zweryfikować, czy w niniej-szej skardze dopuszczalne jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. 2. Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK, Trybunał związany jest zakresem zaskarżenia sformułowanym w piśmie procesowym inicjującym postępowanie. Konieczność uzasadnienia zarzutu naruszenia prawa lub wolności związana jest z domniemaniem konstytucyjności norm OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 5 prawnych oraz z zasadą skargowości. Ze względu na domniemanie, że badane normy są z założenia zgodne z Konstytucją, ciężar dowodu spoczywa na podmiocie inicjującym postę-powanie. Dopóki nie powoła on konkretnych i przekonujących argumentów prawnych na rzecz swojej tezy, dopóty Trybunał uznawać będzie kontrolowane przepisy za konstytucyjne. W przeciwnym razie naruszeniu uległaby zasada skargowości postępowania przed Trybuna-łem, który przekształciłby się w organ orzekający z inicjatywy własnej (por. wyrok z 14 lute-go 2012 r., sygn. P 20/10, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 15 i powołane tam wcześniejsze orze-czenia). 3. Skarżąca twierdzi, że wskazane w petitum skargi przepisy, rozumiane w sposób przyjęty w uchwale Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2014 r. (sygn. akt II PZP 1/14, OSNP nr 12/2014, poz. 164), naruszają zasady: zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, określoności przepisów (art. 2 Konstytucji), społecznej gospodarki rynkowej i swobody działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji) oraz równości wobec pra-wa (art. 32 Konstytucji), a także nadmiernie ograniczają jej prawa majątkowe (art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji). 4. Na wstępie rozważań Trybunału trzeba wskazać, że ocena prawidłowości stosowa-nia przepisów dotyczących podróży służbowej do kierowców zawodowych wykonujących przewozy zarówno w transporcie krajowym, jak i międzynarodowym ma długą historię. W doktrynie, jak i orzecznictwie nie zdołano wypracować jednolitego stanowiska w tym przedmiocie. Kwestia ta była już bardzo szczegółowo omawiana przez Trybunał Konstytu-cyjny w wyroku z 24 listopada 2016 r. o sygn. K 11/15 (OTK ZU A/2016, poz. 93). W niniejszej sprawie należy tylko wskazać, że Sąd Najwyższy w uchwale z 19 listo-pada 2008 r. (sygn. akt II PZP 11/08, OSNP nr 13-14/2009, poz. 166), stwierdził, iż kierowca transportu międzynarodowego odbywający podróże w ramach wykonywania umówionej pra-cy i na określonym w umowie obszarze nie jest w podróży służbowej w rozumieniu art. 775 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1320; dalej: k.p.) Sąd Najwyższy uzasadnił takie stanowi-sko poglądem, że w tej grupie pracowników podróż jest naturalnie powiązana z ich obowiąz-kami służbowymi. Następnie ustawodawca dokonał zmiany ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1412; dalej: u.c.p.k. lub ustawa o czasie pracy kierowców) poprzez wprowadzenie do niej odmien-nej od kodeksowej definicji podróży służbowej, wyrażonej w treści art. 2 pkt 7. Zgodnie z tym przepisem, podróżą służbową jest każde zadanie służbowe polegające na wykonywa-niu, na polecenie pracodawcy przewozu drogowego poza miejscowość, o której mowa w art. 2 pkt 4 lit. a u.c.p.k. (tj. poza siedzibę pracodawcy, na rzecz którego kierowca wykonu-je swoje obowiązki, oraz inne miejsce prowadzenia działalności przez pracodawcę, w szcze-gólności filie, przedstawicielstwa i oddziały) lub wyjazdu poza miejscowość, o której mowa w art. 2 pkt 4 lit. a u.c.p.k., w celu wykonania przewozu drogowego. Ustawodawca zdecydował się także na zapewnienie odpowiedniego stosowania prze-pisów dotyczących wynagrodzenia za zwiększone koszty wykonywania pracy poprzez doda-nie do u.c.p.k. art. 21a, przewidującego, że kierowcy w podróży służbowej przysługują należ-ności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane na zasadach określonych w art. 775 § 3-5 k.p. Następnie Sąd Najwyższy w wyroku z 14 września 2016 r. (sygn. akt II PK 204/15, Lex nr 2141223) zauważył, że w wyniku nowelizacji ustawy o czasie pracy kierowców po-wstała sytuacja prawna, w której podróże kierowców transportu międzynarodowego odbywa-ne w okresie do 3 kwietnia 2010 r. nie stanowiły podróży służbowych w rozumieniu art. 775 OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 6 § 1 k.p. a po tej dacie są one podróżami służbowymi (art. 2 pkt 7 u.c.p.k.) i kierowcom przy-sługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbo-wego, ustalane na zasadach określonych w art. 775 § 3-5 k.p. (art. 21a u.c.p.k.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się również pogląd, że zapewnienie pracownikowi będącemu kierowcą samochodu ciężarowego odpoczynku nocnego w kabinie samochodu ciężarowego podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 roz-porządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wyso-kości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991, ze zm.; dalej: rozporządzenie z 2002 r.) – (tak np. SN w uchwale z 7 października 2014 r., sygn. akt I PZP 3/14, OSNP nr 4/2015, poz. 47, a także w starszych wyrokach z: 19 marca 2008 r., sygn. akt I PK 230/07, OSNP nr 13-14/2009, poz. 176; 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II PK 372/09, Lex nr 612405; 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt II PK 234/10, OSNP nr 9-10/2012, poz. 119; 10 września 2013 r., sygn. akt I PK 71/13, Lex nr 1427710). 5. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. K 11/15 stwierdzona została nie-zgodność art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie na-leżności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167) w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodo-wym, z art. 2 Konstytucji oraz art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 775 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r. w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kie-rowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, z art. 2 Konstytucji. W pozostałym zakresie – zgodności zaskarżonych przepisów z art. 20, art. 22, art. 32 oraz art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji TK umorzył postępowanie. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się o niezgodności z Konstytu-cją normy prawnej pozwalającej na stosowanie do kierowców w transporcie międzynarodo-wym przepisów dotyczących wysokości stawki ryczałtu za nocleg. 6. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, konieczne było dokonanie oceny do-puszczalności merytorycznego rozpoznania przedmiotowej sprawy z punktu widzenia prze-słanki ne bis in idem, czyli zakazu ponownego orzekania o tym samym (w tej samej sprawie). Trybunał Konstytucyjny orzekał już o możliwości stosowania przepisów dotyczących kosz-tów podróży służbowej znajdujących się w kodeksie pracy do kierowców zatrudnionych na podstawie umowy o pracę i świadczących pracę polegającą na wykonywaniu transportu w ruchu międzynarodowym. Zasada ne bis in idem znajduje zastosowanie, jeżeli te same przepisy zostały już wcze-śniej skutecznie zakwestionowane przez inny podmiot w oparciu o te same zarzuty niekonsty-tucyjności. W orzecznictwie Trybunału przyjmuje się, że z zasadą ne bis in idem nie mamy do czynienia w wypadku wskazania nowych wzorców kontroli, gdy we wcześniejszym orzecze-niu uznano zgodność zakwestionowanego przepisu z Konstytucją (zob. postanowienie z 25 października 2011 r., sygn. K 36/09, OTK ZU nr 8/A/2011, poz. 93 i wskazane tam wcześniejsze orzeczenia TK). Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. K 11/15 wskazał jednoznacznie, że niedo-puszczalne jest wprowadzanie w błąd pracodawcy za sprawą niekonstytucyjnej „kaskadowej” konstrukcji normy. Wskazał, że narusza to interes i bezpieczeństwo obrotu prawnego praco-dawcy i prowadzi do pokrzywdzenia pracodawców w sytuacji lawinowych pozwów kierow- OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 7 ców i zasądzania przez sądy ryczałtów na podstawie przepisów, z których nie dało się z wy-przedzeniem wywieść obowiązku wypłaty ryczałtu noclegowego. Trybunał Konstytucyjny, uzasadniając swoje orzeczenie, „uznał za wadliwą konstrukcję odesłania zawartą w zakwe-stionowanym unormowaniu nie tylko z uwagi na jej kaskadowy charakter, ale także ze względu na uregulowanie określonego rodzaju stosunków prawnych (tj. należności na pokry-cie kosztów związanych z wykonywaniem przez kierowców podróży służbowej) poprzez odesłanie do nieadekwatnej dla tych stosunków materii uregulowanej w ogólnych zasadach przyjętych w art. 775 § 3-5 kp, co również jest sprzeczne z właściwą techniką stosowania przepisów odsyłających”. W przedmiotowej sprawie, pomimo wskazania innej podstawy prawnej, skarżąca zmierza do poddania kontroli zgodności z Konstytucją dokładnie tej samej normy prawnej, polegającej na stosowaniu art. 775 § 2, 3 i 5 k.p. do kierowców w transporcie międzynarodo-wym. W ocenie Trybunału, skoro norma prawna po jej rekonstrukcji posiada tożsame brzmie-nie i prowadzi do osiągnięcia identycznego rezultatu, nie ma znaczenia, na podstawie jakiego przepisu zostanie wyinterpretowana. Trybunał przesądził bowiem jednoznacznie o nieade-kwatności unormowań zawartych we wskazanych przepisach k.p. na gruncie stosunku pracy, którego stroną jest kierowca wykonujący przewóz w transporcie międzynarodowym. Wprawdzie zakres przepisów, które skarżąca uczyniła przedmiotem kontroli w niniej-szej sprawie, różni się od przedmiotu kontroli w sprawie o sygn. K 11/15 nie tylko za sprawą przepisu będącego podstawą do stosowania unormowań kodeksowych, ale również poprzez podniesienie zarzutów względem art. 775 § 1 i 2 k.p., jednakże analiza treści skargi pozwala na uznanie, że norma prawna wyinterpretowana na podstawie przedmiotu kontroli jest tre-ściowo tożsama z przedmiotem kontroli w sprawie o sygn. K 11/15. Powyższe uzasadniało, właśnie z powodu zasady ne bis in idem, umorzenie postępo-wania z uwagi na zbędność wydania wyroku w zakresie, w jakim skarga dotyczy art. 775 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 9 ust. 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r., na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. 7. Z kolei w zakresie, w jakim art. 775 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 roz-porządzenia z 2002 r. zostały zaskarżone związkowo z art. 2 u.c.p.k., należało przyjąć, że w świetle uznania regulacji zawartej w treści art. 775 k.p. jako nieadekwatnej do stosunku pracy kierowcy w transporcie międzynarodowym, brak jest w istocie materii do rozstrzygania o zgodności z Konstytucją art. 2 u.c.p.k. W związku z powyższym, rola Trybunału Konstytucyjnego w zakresie orzekania o zgodności z Konstytucją zakończyła się z wydaniem wyroku o sygn. K 11/15. Nadto trzeba wskazać, że Trybunał zajmował się także w sprawie o sygn. SK 11/19 skargą dotyczącą zgodności art. 4 u.c.p.k w związku z § 9 ust. 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r. oraz art. 775 § 1-5 k.p. w związku z § 9 ust. 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r. w zakresie, w jakim znajdują zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodo-wym w przypadku, gdy strony stosunku pracy nie określiły zasad zwrotu kosztów podróży służbowych zagranicznych, w tym ryczałtów za noclegi, w układzie zbiorowym pracy, regu-laminie wynagradzania lub umowie o pracę, z art. 2, art. 21, art. 32, art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 190 ust. 1-3 Konstytucji. W tej sprawie Trybunał Konstytucyjny po-stanowieniem z 11 grudnia 2019 r. (OTK ZU A/2019, poz. 72) umorzył postępowanie wska-zując, że orzekając merytorycznie naruszyłby zasadę ne bis in idem (zakazu ponownego orze-kania o tym samym), albowiem w zakresie art. 775 § 1-5 k.p. w związku z § 9 ust. 2 i 4 rozpo-rządzenia z 2002 r. Trybunał w wyroku o sygn. K 11/15 stwierdził niezgodność tych przepi-sów z art. 2 Konstytucji. W zakresie zgodności natomiast art. 4 u.c.p.k. w związku z § 9 ust. 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r. Trybunał umorzył postępowanie z uwagi na niedopuszczalność OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 8 wydania orzeczenia, albowiem nie jest właściwy do dokonywania wykładni prawa oraz oceny jego stosowania. Dokonywanie wykładni prawa oraz ocena jego stosowania nie pozostaje we właści-wości Trybunału Konstytucyjnego. Kontrola konstytucyjności analizowanych norm została bowiem zakończona w momencie ogłoszenia wyroku o sygn. K 11/15. Mając na uwadze powyższe, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w pozo-stałym zakresie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.