SK 9/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 21 lipca 2016 r. Pozycja 62 POSTANOWIENIE z dnia 19 lipca 2016 r. Sygn. akt SK 9/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący Stanisław Biernat Stanisław Rymar Andrzej Rzepliński – sprawozdawca Marek Zubik, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2016 r., skargi konstytu-cyjnej Sp. z o.o. z siedzibą w W. o zbadanie zgodności: art. 2861 ust. 1 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemy-słowej (j.t. Dz.U.2013.1410, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji i art. 20 i art. 22 w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 47 w związku z art. 51 ust. 1, 2 i 4, art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, a także z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (j.t. Dz.U.2016.293) umorzyć postępowanie. UZASADNIENIE I 1. Sąd Okręgowy w W. w postanowieniu ze stycznia 2014 r., na podstawie art. 2861 ust. 1 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz.U.2013.1410, ze zm., dalej: Pwp) zobowiązał sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skar-żąca) do udzielenia informacji za okres od 7 listopada 2010 r. do 7 listopada 2013 r.: o pochodzeniu i sieciach dystrybucji perfum, wód toaletowych i perfumowanych w opakowaniach opatrzonych słowno-graficznym towarowym znakiem wspólnotowym „Ca-lvin Klein” lub słownym znakiem towarowym „Chloe”, poprzez wskazanie firm i adresów dostawców mających siedzibę poza Europejskim Obszarem Gospodarczym al-bo nienależących do autoryzowanej sieci dystrybucji, o ilości otrzymanych lub zamówionych towarów opatrzonych ww. znakami towarowymi oraz cenach uiszczonych dostawcom za te towary, a także do udzielenia ww. informacji co do towarów, których indywidualny kod iden-tyfikacyjny został zakryty przerobiony lub usunięty. OTK ZU A/2016 SK 9/15 poz. 62 2 Skarżąca wniosła zażalenie na wyżej wskazane postanowienie. Sąd Apelacyjny w W. w postanowieniu z lipca 2014 r., oddalił zażalenie skarżącej. 9 października 2014 r. skarżąca wniosła skargę konstytucyjną. Po pierwsze, postawiła w niej zarzut niezgodność art. 2861 ust. 1 pkt 2 Pwp z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji przez to, że: a) wprowadza obowiązek udzielenia informacji, uzależniony wyłącznie od wykazania nieprecyzyjnej i niejednolicie rozumianej przesłanki prawdopodobieństwa naruszenia patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji, bez powiązania z postępowaniem w sprawie naruszenia ww. praw wyłącznych własności przemysłowej; b) nie normuje w sposób precyzyjny i jednoznaczny kręgu adresatów roszczenia informacyjnego w postępowaniu o zobowiązanie do udzielenia informacji; c) nie normuje w sposób precyzyjny i jednoznaczny trybu postępowania o zobo-wiązanie do udzielenia informacji i jego relacji do postępowania o naruszenie praw wyłącz-nych własności przemysłowej; d) narusza zasadę równości broni stron postępowania o zobo-wiązanie do udzielenia informacji, różnicując zakres ich obowiązków (ciężarów) proceso-wych; e) wprowadza bardzo krótkie terminy na rozpoznanie wniosku i ogranicza jawność wewnętrzną postępowania; f) nie przewiduje środków proceduralnych umożliwiających wy-ważenie i realną ochronę interesów podmiotu, od którego uprawniony z tytułu praw wyłącz-nych własności przemysłowej żąda udzielenia informacji. Po drugie, skarżąca zarzuciła art. 2861 ust. 1 pkt 2 Pwp niezgodność z art. 20 i art. 22 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, ponieważ przepis ten: a) w sposób nieuzasad-niony i nieproporcjonalny narusza wolność gospodarczą jednostki, ograniczając możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, opartej na imporcie równoległym towarów legalnie zakupionych w innym państwie Europejskiego Obszaru Gospodarczego; b) umożliwia nieu-zasadnioną i nieproporcjonalną ingerencję w autonomię informacyjną i tajemnicę przedsię-biorstwa takiej jednostki; c) umożliwia uprawnionemu z tytułu praw wyłącznych własności przemysłowej eliminowanie z rynku podmiotów konkurencyjnych zajmujących się importem równoległym towarów; d) umożliwia faktyczny podział terytorialny wspólnego rynku oraz wyodrębnienie i monopolizację rynku polskiego. Po trzecie, skarżąca postawiła zarzut niezgodności art. 2861 ust. 1 pkt 2 Pwp z art. 47 w związku z art. 51 ust. 1, 2 i 4, art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji przez to, że: a) w sposób nieuzasadniony i nieproporcjonalny narusza prawo do prywatności i autonomię informacyjną jednostki, umożliwiając uprawnionemu z tytułu praw wyłącznych własności przemysłowej uzyskanie informacji poufnych i tajemnic przedsiębiorstwa konkurenta bez koniecznego związku z naruszeniem ww. praw wyłącznych; b) sankcjonuje uznanie ww. jednostki za naru-szyciela praw wyłącznych własności przemysłowej bez obowiązku udowodnienia faktu naru-szenia i odpowiedzialności tego podmiotu. Po czwarte, skarżąca zarzuciła art. 2861 ust. 1 pkt 2 Pwp niezgodność z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 i ar. 31 ust. 3 Konstytucji przez to, że: a) w sposób nieuzasadniony i nieproporcjonalny narusza prawo do własności i innych praw majątkowych oraz gwarancję równej dla wszystkich ochrony własności i innych praw majątkowych, zapewniając nadmier-nie uprzywilejowaną pozycję uprawnionego z tytułu praw wyłącznych własności przemysło-wej kosztem właścicieli towarów z wynalazkiem, wzorem lub znakiem towarowym oraz dys-ponentów informacji poufnych i tajemnic przedsiębiorstwa; b) zrównuje w sposób nieuzasad-niony adresatów roszczenia informacyjnego w dwóch odmiennych sytuacjach, a mianowicie wówczas, kiedy do naruszenia praw wyłącznych własności przemysłowej rzeczywiście doszło i wówczas, kiedy nie miało to miejsca (lub nie zostało to udowodnione w ramach postępowa-nia o zobowiązanie do udzielenia informacji). 2. W dniu 27 maja 2015 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosiła udział w postępo-waniu. W piśmie z 11 sierpnia 2015 r. wniosła o stwierdzenie, że art. 2861 ust. 1 pkt 2 Pwp OTK ZU A/2016 SK 9/15 poz. 62 3 jest niezgodny z art. 22 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W uzasadnieniu Rzecznik wskazała, że zaskarżony przepis prowadzi do nieproporcjonalnego ograniczenia wolności działalności gospodarczej, ponieważ umożliwia ingerencję w sferę tajemnicy przed-siębiorstwa, nie zapewniając w tym zakresie należytej ochrony. Zdaniem Rzecznik zaskarżo-ny przepis pomija przesłankę proporcjonalności, nie zapewniając należytej równowagi mię-dzy ochroną praw uprawnionego do znaku towarowego, a zobowiązanego do ujawnienia in-formacji. W konsekwencji zaskarżony przepis może prowadzić do monopolizacji i podziału terytorialnego wspólnego rynku. Rzecznik stanęła również na stanowisku, że zaskarżony przepis nie wprowadza wystarczających gwarancji przed nieuprawnioną ingerencją w sferę prawa do prywatności przedsiębiorcy, m.in. w związku z brakiem ścisłego powiązania rosz-czenia informacyjnego z powództwem o naruszenie praw własności przemysłowej. Ponadto wykorzystanie informacji uzyskanych na podstawie zaskarżonego przepisu może prowadzić w krańcowym przypadku do eliminacji konkurenta z rynku. 3. W odpowiedzi na prośbę Trybunału, Ministerstwo Sprawiedliwości 20 listopada 2015 r. przekazało informację statystyczną dotyczącą stosowania zaskarżonego przepisu od 1 stycznia 2013 r. Wynika z niej, że od 1 stycznia 2013 r. na podstawie zaskarżonego przepisu złożono 186 wniosków o udzielenie informacji, z czego 101 złożono przed wytoczeniem powództwa na podstawie art. 287 ust. 1 lub art. 296 ust. 1 Pwp. O zasadności 125 wniosków rozstrzygał Sąd Okręgowy w W. 4. W odpowiedzi na prośbę Trybunału z 22 października 2015 r. Sąd Okręgowy w W. udostępnił Trybunałowi odpisy postanowień wydanych na podstawie zaskarżonego przepisu od 1 stycznia 2013 r. Ponadto Sąd Okręgowy przedstawił orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w W., rozpatrującego zażalenia na postanowienia Sądu Okręgowego w W., wskazując posta-nowienia utrzymujące w mocy oraz postanowienia zmieniające postanowienia Sądu Okręgo-wego w W. 5. Sejm oraz Prokurator Generalny nie zajęli stanowiska w sprawie. 6. 31 maja 2016 r. Trybunał postanowił rozpoznać skargę konstytucyjną spółki sp. z o.o. z siedzibą w W. w sprawie SK 9/15 na posiedzeniu niejawnym. 7. 1 czerwca 2016 r. Trybunał wysłał pisma, w których zawiadomił skarżącą oraz pozostałych uczestników postępowania, że rozpoznanie sprawy nastąpi na posiedzeniu niejawnym, a także o terminie posiedzenia niejawnego i terminie ogłoszenia orzeczenia. Pi-smo to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej, radcy prawnemu R.S., następnego dnia, tj. 2 czerwca. Znaczy to, że termin na cofnięcie skargi konstytucyjnej upłynął 9 czerwca 2016 r. 8. 17 czerwca 2016 r. ustanowiony 15 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżącej, radca prawny J.P., nadesłał pismo, w którym – „w związku z zawarciem ugody z i zobowiązaniem wynikającym z tej ugody” – cofnął skargę konstytucyjną w niniejszej sprawie oraz wniósł o niepodejmowanie w niej „jakichkolwiek dalszych działań”. II Trybunał Konstytucyjny zważył co następuje: 1. Przystępując do rozpoznania sprawy, Trybunał stwierdza, że 30 sierpnia 2015 r. we-szła w życie ustawa z 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (j.t. Dz.U.2016.293; OTK ZU A/2016 SK 9/15 poz. 62 4 dalej: uTK z 2015 r.). W wyroku z 9 marca 2016 r. w sprawie K 47/15 (OTK ZU nr A/2016, poz. 2), Trybunał Konstytucyjny orzekł niekonstytucyjność ustawy z 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2217; dalej: ustawa nowelizująca). Skutkiem wyroku TK jest to, że obowiązującą uTK z 2015 r. stosuje się w wersji nie-uwzględniającej zmian wprowadzonych przez uchyloną w całości ustawę nowelizującą. 2. Stosownie do art. 49 ust. 3 w związku z art. 93 ust. 3 uTK z 2015 r., cofnięcie skargi konstytucyjnej może nastąpić najpóźniej w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia uczestnikom postępowania, że rozpoznanie sprawy nastąpi na posiedzeniu niejawnym. 3. Trybunał stwierdził, że cofnięcie skargi konstytucyjnej nastąpiło po upływie zawi-tego terminu 7. dni od dnia doręczenia zawiadomienia Trybunału, iż rozpoznanie sprawy na-stąpi na posiedzeniu niejawnym, a zatem cofnięcie tej skargi jest bezskuteczne w trybie art. 49 ust. 3 uTK z 2015 r. 4. Jednakże, wobec treści przywołanego tu pisma pełnomocnika skarżącej, radcy prawnego J.P., w którym informuje o zawarciu ugody ze spółką, Trybunał stwierdził, że brak jest przedmiotu zaskarżenia. Nie ma zatem w sprawie aktualności naruszenia konstytucyjnych praw podmiotowych skarżącej. Wydanie orzeczenia w sprawie jest zbędne, w myśl art. 104 ust. 1 pkt 3 uTK z 2015 r. Zważywszy na to, Trybunał umorzył postępowanie na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 3 uTK z 2015 r. Zdanie odrębne sędziego TK Piotra Pszczółkowskiego do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie o sygn. SK 9/15 Na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293), zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie o sygn. SK 9/15. Postanowienie zapadło w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK), zmienionej ustawą z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2217; dalej: ustawa o zmianie ustawy o TK). Podstawy niestosowania przez Trybunał trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, przewidzianego ustawą o TK w brzmieniu nadanym przez ustawę o zmianie ustawy o TK, nie może w mojej ocenie stano-wić orzeczenie Trybunału z 9 marca 2016 r. Z art. 190 ust. 3 Konstytucji wynika, że orzeczenia TK wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Z chwilą ogłoszenia – w braku określenia przez TK w wyroku innego terminu – następuje również utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, który był przedmiotem orzeczenia. Przyjęcie przez ustrojodawcę w art. 190 ust. 3 Konstytucji, że orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia nawiązuje do art. 190 ust. 2 Konstytucji i oznacza, że chodzi o wskazane w art. 190 ust. 2 Konstytucji ogłoszenie orzeczenia TK, wydanego w sprawach wymienionych w art. 188 Konstytucji, w tym samym organie urzędowym, w któ-rym ogłoszony był uprzednio będący przedmiotem orzeczenia Trybunału akt normatywny. OTK ZU A/2016 SK 9/15 poz. 62 5 Jeżeli akt normatywny nie był uprzednio ogłoszony orzeczenie TK ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ,,Monitor Polski”. Dopiero na skutek takiej opisanej w art. 190 ust. 2 Konstytucji publikacji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wejdzie w życie i wywoła skutki derogacyjne w nim przewidziane. Skutków derogacyjnych nie wy-wołuje ogłoszenie orzeczenia TK na sali rozpraw. Wyrok TK w sprawie o sygn. K 47/15 nie zawierał (oprócz orzeczenia w zakresie art. 44 ust. 1 ustawy o TK, który utraci moc obowią-zującą po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku) określenia innego niż data ogłosze-nia orzeczenia w Dzienniku Ustaw terminu utraty mocy obowiązującej ustawy o zmianie ustawy o TK. Orzeczenie TK z 9 marca 2016 r. nie zostało do dnia wydania postanowienia opublikowane. Zgodnie z art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji nie weszło zatem w życie i nie wywołało skutku w postaci utraty mocy obowiązującej ustawy o zmianie ustawy o TK, która nadal obowiązuje i powinna być stosowana. Stosownie do zapisu art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o TK, w sprawie o sygn. SK 9/15 Trybunał powinien orzekać w składzie siedmiu sędziów Trybunału (art. 2 ust. 1 zdanie drugie ustawy o zmianie ustawy o TK w związku z art. 44 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o TK). W takim składzie Trybunału powinno zapaść postanowienie z 19 lipca 2016 r.