Ts 1/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 października 2019 r. Pozycja 177 POSTANOWIENIE z dnia 11 lipca 2019 r. Sygn. akt Ts 1/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych – przewodniczący i sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski Michał Warciński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 14 listopada 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej I.D., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 21 grudnia 2017 r. (data nadania), I.D. (dalej: skarżąca) zakwestionowała zgodność art. 4914 ust. 1 usta-wy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, ze zm., obec-nie: Dz. U. z 2019 r. poz. 498) z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z 14 listopada 2018 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu. Stwierdził, że ze względu na sposób sformułowania uzasadnienia skargi nie było możliwe zrekonstruowanie konkretnego, konstytucyjnego prawa podmioto-wego, które w sprawie miałoby zostać naruszone. Skarga nie spełniała zatem podstawowego wymogu wynikającego z art. 79 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopa-da 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK). Na powyższe postanowienie skarżąca – w ustawowym terminie – złożyła zażalenie, w którym wniosła o nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zaskarżając postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 14 listopada 2018 r. skarżą-ca zarzuciła, naruszenie: art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK przez „uznanie, że skarga konstytucyj-na nie spełnia wymogów określonych w ustawie i usunięcie braków nie jest możliwe”; art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK przez uznanie, że skarga nie zawierała wskazania, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącej i w jaki sposób zostało naruszone; art. 79 ust. 1 Konstytucji przez „uznanie, iż zasada równości nie jest źródłem praw podmiotowych w postępowaniu skargowym i nie może być wzorcem kontroli”. OTK ZU B/2019 Ts 1/18 poz. 177 2 Jej zdaniem, oparcie skargi tylko i wyłącznie na zarzucie naruszenia zasady równości nie może z góry wykluczać jej merytorycznego rozpoznania, a sama ocena zasadności kryte-rium zróżnicowania osób fizycznych wykracza poza zakres wstępnej kontroli skargi konsty-tucyjnej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyj-nego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c i art. 61 ust. 7 u.o.t.p.TK). Na tym etapie postępowania Trybunał bada przede wszystkim, czy w za-skarżonym postanowieniu prawidłowo ustalono istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor-mułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dal-szego biegu. 3. W zażaleniu skarżąca twierdzi, że Trybunał niewłaściwie ocenił, iż skarga konsty-tucyjna nie zawierała wskazania, „która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącej i w jaki sposób zostało naruszone” oraz, że usunięcie tego braku nie jest możliwe. Dowodzi ponadto, że Trybunał niewłaściwie uznał, iż zasada równości nie jest źródłem praw podmiotowych i nie może być wzorcem kontroli. W jej opinii art. 32 ust. 1 Konstytucji może być samoist-nym wzorcem kontroli konstytucyjnej, gdyż prawem obywatela jest, „(…) aby wszelkie róż-nice (…) wynikały jedynie z merytorycznych przesłanek oraz były uwarunkowane koniecz-nymi potrzebami (…), a tym samym możliwe jest potraktowanie zasady równości jako samo-istnej podstawy skargi konstytucyjnej”. 4. Trybunał, odnosząc się do zarzutów skarżącej, stwierdza, że zasada równości może być źródłem praw podmiotowych, tylko wtedy, gdy jest „współstosowana” z innym przepi-sem. Oparcie skargi konstytucyjnej tylko i wyłącznie na zarzucie naruszenia zasady równości spowodowało, że nie ma możliwości zrekonstruowania konkretnego, konstytucyjnego prawa podmiotowego. W tej sytuacji wzorzec kontroli stanowi jedynie zasadę systemu prawa, a nie wolność lub prawo o charakterze konstytucyjnym. Uzupełnienie tego braku jest natomiast niedopuszczalne, gdyż doprowadziłoby do rozszerzenia skargi konstytucyjnej o kolejny wzo-rzec kontroli. Skarżąca w zażaleniu nie podnosi argumentu na związkowy charakter narusze-nia zasady równości. 5. Trybunał Konstytucyjny w niniejszym składzie uważa za trafne i podtrzymuje sta-nowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym zasada równości nie jest samoistnym źródłem praw podmiotowych, których ochrony skarżąca mogłaby się domagać w trybie skargi konstytucyjnej, lecz wyznacza konstytucyjne standardy ich kształtowania. 5.1. Trybunał już wielokrotnie wypowiadał się o charakterze normy ustawy zasadni-czej wynikającej z treści art. 32 ust. 1, w tym – najpełniej – w postanowieniu z 24 październi-ka 2001 r. (sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225) wydanym w pełnym składzie. Stwierdził wówczas, m.in., że „(…) art. 32 Konstytucji wyraża przede wszystkim zasadę ogólną, i dlatego winien być w pierwszej kolejności odnoszony do konkretnych przepisów OTK ZU B/2019 Ts 1/18 poz. 177 3 Konstytucji, nawet jeżeli konstytucyjna regulacja danego prawa jest niepełna i wymaga kon-kretyzacji ustawowej. W takim zakresie wyznacza on także konstytucyjne prawo do równego traktowania. Mamy tu do czynienia z sytuacją »współstosowania« dwóch przepisów Konsty-tucji, a więc nie tylko z prawem do równego traktowania, ale ze skonkretyzowanym prawem do równej realizacji określonych wolności i praw konstytucyjnych. W skardze konstytucyjnej należy powołać oba przepisy Konstytucji, dopiero one wyznaczają bowiem konstytucyjny status jednostki, który przez regulację ustawową lub podustawową został naruszony. Nato-miast gdy chodzi o uprawnienia określone w innych niż Konstytucja aktach normatywnych – jeśli treść konkretnego prawa ustala się wyłącznie na ich podstawie – art. 32 Konstytucji stanowi zasadę systemu prawa, a nie wolność lub prawo o charakterze konstytucyjnym”. 5.2. Trybunał podtrzymuje pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu z 14 li-stopada 2018 r., że nie wskazano żadnego prawa podmiotowego ani wolności o charakterze konstytucyjnym, w zakresie których doszło do naruszenia zasady równości. Konieczność określenia, które z konstytucyjnych praw lub wolności zostało naruszone i w jaki sposób, wy-nika bezpośrednio z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Dopiero spełnienie tej przesłanki umożli-wia weryfikację interesu prawnego skarżącego w domaganiu się od Trybunału Konstytucyj-nego zbadania konstytucyjności określonej regulacji prawnej, której zastosowanie doprowa-dziło do naruszenia tych praw lub wolności. 6. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego – zgodnie z art. 61 ust. 8 u.o.t.p.TK – postanowił jak w sentencji.