Ts 1/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 listopada 2023 r. Pozycja 299 POSTANOWIENIE z dnia 7 marca 2023 r. Sygn. akt Ts 1/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. o zbadanie zgodności: 1) § 31 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogo-wych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2310, ze zm.) z art. 2 w związku z art. 92 ust. 1, art. 7 w związku z art. 92 ust. 1, art. 31 ust. 3 w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 w związku z art. 7, art. 52 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 52 ust. 1 i 3 w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, ze zm.); 2) art. 193 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji; 3) art. 22 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1148, ze zm.) w zakresie zwrotu „gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości” z art. 42 ust. 2, art. 42 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji; 4) art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072, ze zm.) w zakresie, w jakim „przyjmuje się, że stanowi on delegację do stoso-wania w toku wskazanego w nim postępowania przepisów Ustawy Kodeks Postępowania Cywilnego (…) oraz Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (…)” z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 7, art. 79 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji; 5) art. 117 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil-nego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie, w jakim „przyjmuje się, że stanowi on delegację do stosowania w toku wskazanego w nim postępowania przepisów oraz Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (…)” z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji, 6) art. 39823 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego „w zakresie zwrotu «ja-ko sąd drugiej instancji»” z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, OTK ZU B/2023 Ts 1/22 poz. 299 2 p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 31 grudnia 2021 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniami przytoczonymi w komparycji niniejszego postanowienia na tle trzech postępowań zakończonych prawomocnymi orzeczeniami: 1.1. Skarżący został obwiniony o to, że kierując samochodem przekroczył dozwolo-ną na danym terenie prędkość. W toku prowadzonego postępowania skarżący złożył wniosek o ustanowienie obroń-cy z urzędu. Zarządzeniem z 22 sierpnia 2019 r. Prezes Sądu Rejonowego w T. (sygn. akt […]) odmówił przyznania skarżącemu obrońcy z urzędu. Zarządzenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z 18 września 2019 r. (dalej: sąd rejonowy; sygn. akt j.w.). Trybunał z urzędu ustalił, że powyższe orzeczenie zostało doręczone skarżą-cemu 23 września 2019 r. 1.2. Wyrokiem z 9 marca 2021 r. (sygn. akt […]) sąd rejonowy uznał skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego czynu i wymierzył mu karę grzywny oraz orzekł o kosztach procesu. W wyniku złożenia przez skarżącego apelacji Sąd Okręgowy w K. (dalej: sąd okrę-gowy) wyrokiem z 1 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]) utrzymał zaskarżone orzeczenie w mo-cy. Rozstrzygnięcie sądu okręgowego zostało doręczone skarżącemu wraz z uzasadnieniem 5 lipca 2021 r. 1.3. Następnie skarżący wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem sporzą-dzenia skargi konstytucyjnej. Postanowieniem referendarza sądowego w sądzie rejonowym z 24 sierpnia 2021 r. (sygn. akt […]) wniosek skarżącego został oddalony. Wówczas skarżący złożył skargę na powyższe orzeczenie, ale postanowieniem z 1 października 2021 r. (sygn. akt […]) sąd rejonowy utrzymał je w mocy. Wskazane powyżej postanowienie doręczono skarżą-cemu 8 listopada 2021 r. 1.4. W skardze konstytucyjnej skarżący połączył naruszenie swoich praw z wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 1 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok z 1 czerwca 2021 r.) i postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z 1 października 2021 r. (sygn. akt […]; dalej: po-stanowienie z 1 października 2021 r.). Powyższe orzeczenia wskazał bowiem jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji (s. 4 i 5 skargi). 2. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 28 lutego 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 4 marca 2022 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) podanie, czy od wskazanych w skardze konstytucyjnej ostatecznych orzeczeń zostały wniesione nadzwyczajne środki zaskarżenia (wraz z czterema kopiami); 2) doręczenie: a) odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem załączników złożonych wraz ze skargą konstytucyjną (z wyjątkiem pełnomocnictwa, dowodu uiszczenia opłaty od pełnomocnictwa, sprzeciwu od wyroku nakazowego, wniosków, zażaleń, apelacji, skarg i innych pism procesowych skarżącego), b) kopii zarządzenia Sądu Rejo- OTK ZU B/2023 Ts 1/22 poz. 299 3 nowego w T. z 22 sierpnia 2019 r. (sygn. akt […]), pod rygorem ujemnych skutków proce-sowych. Pismem z 7 marca 2022 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do powyższego wezwania. 3. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 19 lipca 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 8 sierpnia 2022 r.) – na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) – wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez wyjaśnienie, które z kwestionowanych przepisów i podniesionych zarzutów dotyczą wyroku z 1 czerwca 2021 r., a które postanowienia z 1 paź-dziernika 2021 r., pod rygorem wydania postanowienia o odmowie nadania skardze konstytu-cyjnej dalszego biegu. We wniesionym do Trybunału 16 sierpnia 2022 r. (data nadania) piśmie procesowym skarżący odniósł się do powołanego wyżej zarządzenia. 4. Zdaniem skarżącego, § 31 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogo-wych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2310, ze zm.) został wydany bez delegacji ustawowej, przez co narusza art. 7 Konstytucji, a w konsekwencji jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, a także z art. 52 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, ponieważ „rozporządzenie definiuje zakaz porusza-nia się w określony sposób (…) podczas gdy takowy zakaz może być wprowadzony wyłącz-nie ustawą” (skarga, s. 9). Kwestionując zgodność art. 193 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postę-powania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji, skarżący pod-niósł, że system powoływania biegłych narusza „prawo do rzetelnej procedury sądowej i sprawiedliwego rozpoznania sprawy” (skarga, s. 11). Z kolei art. 22 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1148, ze zm.) zawiera klauzulę generalną, będącą „poję-ciem o bardzo szerokich granicach znaczeniowych (…) chroniącym wyłącznie interes Sądu orzekającego w sprawie” (skarga, s. 10), a jej zastosowanie skutkowało nieprzyznaniem skar-żącemu obrońcy z urzędu, przez co naruszone zostało jego prawo do obrony oraz do rzetelne-go procesu. Następnie skarżący stwierdził, że art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK i art. 117 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) naruszają „praw[o] do rzetelnej procedury sądowej opartej o normę ustawową (…) [i] prawo skarżącego do postępowania przed sądem w granicach określonych ustawą i na jej podstawie” (skarga, s. 13) przez to, że nie zawierają odesłania do przepisów, na podstawie których sąd rozpoznaje wniosek o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej. Natomiast zaskarżony art. 39823 k.p.c., zdaniem skarżącego, pozbawił go prawa do rozpoznania wniosku przez sąd II instancji oraz zastąpił postępowanie dwuinstancyjne „formą postępowania dwuetapowego”. Dodatkowo skarżący podkreślił, że wymiar sprawiedliwości sprawują sądy, a w jego sprawie orzeczenie niezawisłego i bezstronnego sądu zastąpiono orzeczeniem urzędnika sądowego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) OTK ZU B/2023 Ts 1/22 poz. 299 4 skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Skarżący połączył w jedną skargę sprawy zakończone trzema prawomocnymi orze-czeniami, z których dwa wskazał jako ostateczne. W ocenie Trybunału, wniesienie jednej skargi konstytucyjnej w związku z więcej niż jednym ostatecznym rozstrzygnięciem wyda-nym w sprawie skarżącego jest dopuszczalne, pod warunkiem że został dochowany termin wniesienia skargi konstytucyjnej i skarga spełnia wszystkie pozostałe warunki formalne, oce-niane odrębnie w odniesieniu do każdego z postępowań, na tle których została sformułowana. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę może wnieść „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone”. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK stanowi, że skarga konstytucyjna musi zawierać nie tylko wskazanie, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone, ale także uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytu-cyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Trybunał zauważył, że orzeczenia, w związku z którymi skarżący połączył naruszenie swych konstytucyjnych praw, dotyczyły różnych kwestii, rozpatrywanych w odrębnych postępowaniach, opartych o odmienne stany faktyczne. Wyrok Sądu Okręgowego w K. z 1 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]) był orzeczeniem kończącym postępowanie w przedmiocie uznania skarżącego za winnego dokonania zarzuconego mu wykroczenia. Postanowienie Są-du Rejonowego w T. z 1 października 2021 r. (sygn. akt […]) dotyczyło natomiast przyznania skarżącemu pełnomocnika w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. W odniesieniu do powyższego Trybunał stwierdził, że chociaż skarżący w odpowiedzi na zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 19 lipca 2022 r. wyliczył, które z kwe-stionowanych przepisów dotyczą wyroku z 1 czerwca 2021 r., a które postanowienia z 1 paź-dziernika 2021 r., to nie wyjaśnił, które z podniesionych zarzutów odnoszą się do wskazanych przez niego ostatecznych orzeczeń. W tym zakresie bowiem ograniczył się do przepisania petitum skargi, nie odnosząc się w ogóle do argumentacji dotyczącej poszczególnych postę-powań. Skoro zatem pismo skarżącego z 16 sierpnia 2022 r. nie wykracza poza petitum skargi w zakresie przyporządkowania zarzutów, nie można uznać, że skarżący prawidłowo wykonał zarządzenie z 19 lipca 2022 r. Analizowana skarga nie spełnia więc warunków, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK, co uzasadnia odmowę nadania jej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niniejsze postanowienie w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.