Ts 10/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 marca 2023 r. Pozycja 49 POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2023 r. Sygn. akt Ts 10/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący Wojciech Sych – sprawozdawca Jakub Stelina, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konsty-tucyjnego z 20 września 2022 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 stycznia 2022 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, zakwestionował zgodność: – art. 1025 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 64 ust. 2 oraz art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; – art. 1028 § 2 k.p.c. w zakresie zdania drugiego „w postępowaniu tym Sąd nie rozpoznaje sporu co do istnienia prawa objętego planem podziału” z art. 45 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji; – art. 50 § 3 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji; – art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) w zakresie, w jakim „przyjmuje się, że stanowi on delegację do stosowania w toku wskazanego w nim postępowania przepisów Ustawy Kodeks Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296) oraz Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398)” z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 7; art. 79 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji; – art. 117 § 2 k.p.c. w zakresie, w jakim „przyjmuje się, że stanowi on delegację do stosowania w toku wskazanego w nim postępowania przepisów oraz Ustawy o kosztach sądo- OTK ZU B/2023 Ts 10/22 poz. 49 2 wych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398)” z art. 45 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji; – art. 39823 § 3 k.p.c. w zakresie zwrotu „jako sąd drugiej instancji” z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 20 września 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 26 września 2022 r.) Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK, odmówił nadania dalszego biegu skardze. Trybunał stwierdził, że skarżący, mimo prawi-dłowego wezwania, nie usunął braków formalnych skargi. Nie wyczerpał także drogi pra-wnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. 3. W piśmie z 10 października 2022 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na po-stanowienie Trybunału o odmowie nadania skardze dalszego biegu, w którym stwierdził m.in., że: – skoro „postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest jedynie etapem dochodzenia roszczenia i jako takie jest postanowieniem wpadkowym (…) nie sposób zgo-dzić się z poglądem, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi” (s. 1 zażalenia); – ustrojodawca uzależnił prawo do złożenia skargi konstytucyjnej od „uzyskania rozstrzygnięcia orzekającego ostatecznie o danym prawie”, nie zaś od „uzyskania ostate-cznego orzeczenia w sprawie” (s. 2 zażalenia); – zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK „skargę wniesiono po wyczerpaniu rozsądnej drogi prawnej” (ibidem); – złożenie skargi na postanowienie komornika „nie ma uzasadnienia ekonomicznego”, ponieważ opłata od „zażalenia wyniosłaby ponad 4500 złotych w sytuacji gdy przedmiotem egzekucji była kwota 2000 zł a dłużnik pozostawał całkowicie niewypłacalny” (ibidem); – przyjęcie, że „użyte w toku całego postępowania egzekucyjnego przepisy nie mogą stanowić przedmiotu skargi konstytucyjnej jeśli nie zostały użyte w ostatecznym orzeczeniu” stanowi „nieuzasadnione przedmiotowe ograniczenie art. 79 Konstytucji” (s. 3 zażalenia). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Zasadniczą podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej było nieusunięcie jej braków formalnych. W zażaleniu skarżący lakonicznie stwierdził, że braki usunął, czego jednak w żaden sposób nie uzasadnił. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny podtrzymał stanowisko za-warte w postanowieniu z 20 września 2022 r. 3. Kolejną przyczyną odmowy nadania skardze dalszego biegu było niewyczerpanie przysługującej skarżącemu drogi prawnej. W złożonym środku odwoławczym skarżący podniósł, że wniesienie skargi na postanowienie komornika sądowego o umorzeniu postępowania nie miało uzasadnienia ekonomicznego. Trybunał stwierdził więc, że skarżący nie uwzględnił tego, że skarga OTK ZU B/2023 Ts 10/22 poz. 49 3 konstytucyjna ma charakter subsydiarny, co znaczy, że nie jest samoistnym środkiem prawnym, lecz środkiem ochrony wolności i praw, który może być wykorzystany dopiero wtedy, gdy w jednostkowej sprawie sądowej lub administracyjnej postępowanie zostało prze-prowadzone i ostatecznie zakończone. „Z tego względu przez wyczerpanie drogi prawnej, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, należy rozumieć, zgodnie z utrwalonym orzeczni-ctwem Trybunału, konieczność skorzystania przez skarżącego ze wszystkich środków praw-nych, które przysługują mu w toku instancji i umożliwiają merytoryczne rozstrzygnięcie spra-wy” (zob. np. postanowienie z 9 lutego 2022 r., sygn. SK 17/21, OTK ZU A/2022, poz. 12 i powołane tam orzecznictwo). 4. Trybunał prawidłowo ustalił także, że zaskarżone przepisy nie stanowiły podstawy wskazanego przez skarżącego ostatecznego orzeczenia. Skarżący podniósł w złożonym zażaleniu, że wymóg użycia kwestionowanych przepisów w ostatecznym orzeczeniu niezasadnie ogranicza możliwość wniesienia skargi konstytucyjnej. Jednak nie wziął pod uwagę konkretnego charakteru skargi konstytucyjnej, polegającego na tym, że przedmiotem zaskarżenia może być tylko i wyłącznie przepis stano-wiący podstawę wydanego w sprawie skarżącego ostatecznego orzeczenia. W orzecznictwie Trybunału wielokrotnie podkreślano, że „podstawową przesłanką skorzystania ze skargi konstytucyjnej, wynikającą z art. 79 Konstytucji, jest wskazanie jako przedmiotu kontroli takich przepisów, które naruszają konstytucyjne prawa lub wolności skarżącego i jedno-cześnie są podstawą ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej” (zob. np. postanowienie z 9 maja 2017 r., sygn. SK 18/16, OTK ZU A/2017, poz. 37). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.