Ts 102/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 19 lipca 2016 r. Pozycja 448 POSTANOWIENIE z dnia 6 lipca 2016 r. Sygn. akt Ts 102/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Biernat – przewodniczący i sprawozdawca Marek Zubik Leon Kieres, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A. i A. W. w sprawie zgodności: art. 32 i art. 47 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 160) z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol-skiej, p o s t a n a w i a: 1) odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej, 2) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 czerwca 2016 r. (data nadania) A. i A. W. (dalej: skarżący) wystąpili o stwierdzenie, że art. 32 i art. 47 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz.U.2016.160; dalej: prawo wekslo-we) są niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została złożona w Trybunale związku z następującą sprawą. Wyrokiem ze stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w W. (dalej: Sąd Okręgowy w W.) uchylił w całości nakaz zapłaty z listopada 2010 r. wydany przez Sąd Okręgowy w W. w sprawie; zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz Sp. z o.o. w W. kwotę 154 737,50 zł z odsetkami ustawowymi liczonymi od 7 września 2010 r. do dnia zapłaty, umorzył postępowanie w po-zostałym zakresie oraz orzekł o kosztach procesu. Od powyższego wyroku pozwani wnieśli apelację. Wyrokiem z lutego 2014 r. Sąd Apelacyjny w W. (dalej: Sąd Apelacyjny w W.) oddalił złożony środek odwoławczy oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. Roz-strzygnięcie to wraz z uzasadnieniem zostało doręczone skarżącym 7 marca 2014 r. W październiku 2015 r. skarżący wystąpili do Sądu Rejonowego w W. (dalej: Sąd Re-jonowy w W.) z wnioskiem o „przyznanie adwokata z urzędu celem złożenia skargi konstytu-cyjnej”. Postanowieniem z października 2015 r. Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w W. ustanowił dla skarżących pełnomocnika. Z kolei pismem z 4 grudnia 2015 r. (doręczo-nym pełnomocnikowi skarżących 10 grudnia 2015 r.), Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła dla nich na pełnomocnika adwokata. OTK ZU B/2016 Ts 102/16 poz. 448 2 Skarżący „z ostrożności procesowej” wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia skargi konstytucyjnej. Zdaniem skarżących zakwestionowane w skardze art. 32 i art. 47 prawa wekslowego naruszają „prawo do równości wobec prawa” (art. 32 Konstytucji). Jak utrzymują, to bowiem na podstawie tych przepisów „zostali oni zobowiązani do zapłaty za dług względem leasin-godawcy zaciągnięty przez (…) Euro Invest Poland Sp. z o.o. (leasingobiorca) bez uprzedniej egzekucji roszczeń względem spółki, tylko bezpośrednio, tak jakby byli stroną stosunku pod-stawowego, tj. umowy leasingu”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zo-stały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Wspomniane zasady korzystania z tego środ-ka ochrony wolności i praw konstytucyjnych precyzuje ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293; dalej: ustawa o TK). W myśl art. 64 tej ustawy skargę konstytucyjną wnosi się po wyczerpaniu przez skarżącego drogi prawnej w terminie 3 miesięcy od doręczenia mu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z lutego 2014 r. został skarżącym doręczony 7 marca 2014 r. W tym dniu rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Ostatnim dniem do złożenia skargi był zatem 7 czerwca 2014 r. Skarżący wystąpili zaś do sądu z wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu 13 października 2015 r., a więc nie miało to już wpływu na zawieszenie biegu terminu określonego w art. 64 ustawy o TK, gdyż czynność skarżących miała miejsce po upływie ustawowego terminu do wniesienia skargi. Trybunał przypomina, że złożenie skargi w Trybunale z naruszeniem art. 64 ustawy o TK skutkuje niedopuszczalnością wydania orzeczenia. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu. W związku ze złożonym wraz ze skargą konstytucyjną wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia Trybunał zwraca uwagę na to, że zgodnie z art. 74 ustawy o TK w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postepowania cywilnego (Dz.U.2014.101, ze zm.; dalej: kpc). Przewidziana zaś w art. 167 kpc instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej może mieć zastosowanie w postępowaniu są-dowokonstytucyjnym (zob. także pogląd A. Zielińskiego, Zakres stosowania przepisów k.p.c. w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, „Palestra” 1997, nr 7-8, s. 62) tylko wte-dy, gdy wniosek o przywrócenie terminu dotyczy terminu procesowego. Tymczasem trzy-miesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej jest nieprzywracalnym terminem pra-wa materialnego, gdyż ogranicza czas, w jakim istnieje możliwość dokonania czynności proceduralnej niezbędnej (choć niewystarczającej) do wywołania skutku materialnoprawnego w postaci stwierdzenia niezgodności zaskarżonego przepisu z Konstytucją. Przekroczenie tego terminu uniemożliwia zatem merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej (zob. po-stanowienia TK z 4 marca 2008 r., sprawa Ts 223/07, OTK ZU nr 3/B/2008, poz. 119 oraz 4 kwietnia 2014 r., sprawa Ts 5/14, OTK ZU nr 3/B/2014, poz. 245). Wskazane stanowisko jest ugruntowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konsty-tucyjnego (zob. np. postanowienia TK z 5 października 2012 r., Ts 163/12, OTK ZU OTK ZU B/2016 Ts 102/16 poz. 448 3 nr 3/B/2013, poz. 263; 5 marca 2015 r., Ts 342/14, OTK ZU nr 2/B/2015, poz. 189 oraz 16 września 2015 r., Ts 216/15, OTK ZU nr 6/B/2015, poz. 724), jak i w doktrynie (zob. np. M. Hauser, Odesłania w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, Warsza-wa 2006, s. 179; M. Masternak-Kubiak, Procedura postępowania w sprawie skargi konstytu-cyjnej, [w:] Skarga konstytucyjna, red. J. Trzciński, Warszawa 2000, s. 181-182). W tym stanie rzeczy Trybunał odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 74 ustawy o TK w związku z art. 171 kpc). Niezależnie od powyższego Trybunał zwraca uwagę na to, że w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji jednym z warunków złożenia skargi jest naruszenie tych norm konstytucyjnych, które określają wolności lub prawa człowieka i obywatela. Z tego powodu art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK zobowiązuje wnoszącego skargę do wskazania, która jego konstytucyjna wol-ność lub które jego konstytucyjne prawo o charakterze podmiotowym i w jaki sposób zostały naruszone. Jako podstawę skargi konstytucyjnej skarżący przywołał art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tymczasem zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu pełnego składu Trybuna-łu z 24 października 2001 r. ten przepis ustawy zasadniczej „wyraża przede wszystkim zasa-dę ogólną, i dlatego winien być w pierwszej kolejności odnoszony do konkretnych przepi-sów Konstytucji, nawet jeżeli konstytucyjna regulacja danego prawa jest niepełna i wymaga konkretyzacji ustawowej. W takim zakresie wyznacza on także konstytucyjne prawo do rów-nego traktowania. Mamy tu do czynienia z sytuacją »współstosowania« dwóch przepisów Konstytucji, a więc nie tylko z prawem do równego traktowania, ale ze skonkretyzowanym prawem do równej realizacji określonych wolności i praw konstytucyjnych. W skardze kon-stytucyjnej należy powołać oba przepisy Konstytucji, dopiero one wyznaczają bowiem kon-stytucyjny status jednostki, który przez regulację ustawową lub podustawową został naruszo-ny. Natomiast gdy chodzi o uprawnienia określone w innych niż Konstytucja aktach norma-tywnych – jeśli treść konkretnego prawa ustala się wyłącznie na ich podstawie – art. 32 Konstytucji stanowi zasadę systemu prawa, a nie wolność lub prawo o charakterze konstytu-cyjnym” (SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). W analizowanej sprawie art. 32 ust. 1 Konstytucji jest samodzielną podstawą skargi. To oznacza, że skarżący nie wskazał, która jego konstytucyjna wolność lub które jego konsty-tucyjne prawo zostało naruszone, w konsekwencji nie określił więc także sposobu ich naru-szenia. Rozpatrywana skarga nie spełnia w związku z tym podstawowego warunku określo-nego w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Wydanie orzeczenia w tej sprawie jest zatem niedopusz-czalne. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 77 ust. 3 pkt 4 w związku z art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK – następną podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie.