Ts 102/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 2 listopada 2018 r. Pozycja 154 POSTANOWIENIE z dnia 12 września 2018 r. Sygn. akt Ts 102/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki  przewodniczący i sprawozdawca Małgorzata Pyziak-Szafnicka Jarosław Wyrembak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z dnia 26 kwietnia 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.M., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE 1. W sporządzonej przez adwokata i wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 maja 2017 r. (data nadania) skardze konstytucyjnej M.M. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 100 ust. 4 w związku z art. 100 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11, ze zm.; dalej: u.p.a.) w związku z art. 1 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE z 1987 r. L 256, s. 1, ze zm.; dalej: rozpo-rządzenie EWG) oraz załącznikiem I do tego rozporządzenia z art. 2, art. 20, art. 21 ust. 1 i 2, art. 22, art. 64, art. 84 oraz art. 217 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 26 kwietnia 2018 r. Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 64 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072) – odmówił nadania skardze konstytu-cyjnej dalszego biegu. W ocenie Trybunału sformułowane w skardze zarzuty dotyczyły oceny konstytucyjno-ści zabiegu polegającego na posłużeniu się przez organy celne międzynarodową klasyfikacją statystyczną jako dokumentem wpływającym na określenie przedmiotu opodatkowania po-datkiem akcyzowym, a przez to – skarżący w istocie oczekiwał uznania, że zaklasyfikowanie przez organy celne nabytego samochodu do pozycji 8703 CN (nie zaś do pozycji 8704 CN – czego domagał się skarżący w trakcie postępowania celnopodatkowego i sądowoadmini-stracyjnego) narusza jego konstytucyjne wolności lub prawa. Skarżący podnosił bowiem, że OTK ZU B/2018 Ts 102/17 poz. 154 2 możliwość odmiennego zaklasyfikowania tego samego pojazdu w celu rejestracji i homologa-cji (jako samochodu ciężarowego) oraz określenia wysokości podatku akcyzowego (jako sa-mochodu przeznaczonego do przewozu osób) narusza Konstytucję. Wziąwszy pod uwagę zaskarżone regulacje oraz okoliczności stanu faktycznego, usta-lone przez organy celne oraz sądy administracyjne rozpatrujące sprawę skarżącego, oraz ob-owiązujące w 2009 r. przepisy u.p.a. i rozporządzenia EWG, Trybunał stwierdził, że rekon-strukcja normy prawnej odnośnie do klasyfikacji sprowadzonego przez skarżącego samocho-du, nie budzi wątpliwości. Ustalenia organów celnych, że skarżący próbował – w celu mak-symalizacji swojego dochodu – obejść obowiązek celnopodatkowy przez przerobienie samo-chodu osobowego (podlegającego podatkowi akcyzowemu) na ciężarowy (zwolniony z po-datku), nie budzą wątpliwości. Innymi słowy, zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy u.p.a. i rozporządzenia EWG były na tyle precyzyjne, że niepodporządkowanie się im mogło być wynikiem albo niedbalstwa, albo świadomego działania. Nie stanowiły one swoistej „pu-łapki” interpretacyjnej dla obywateli. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga konstytucyjna – w ocenie Trybunału – była niezasadną próbą skorygowania położenia prawnego skarżącego, do którego sam się przyczynił. Odpis postanowienia Trybunału z 26 kwietnia 2018 r. został doręczony pełnomocni-kowi skarżącemu 14 maja 2018 r. 3. W piśmie procesowym, sporządzonym przez radcę prawnego i wniesionym do Try-bunału Konstytucyjnego 21 maja 2017 r. (data nadania), skarżący złożył zażalenie na posta-nowienie z 26 kwietnia 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że „nie zgadza się ze stwierdzeniem [Trybunału Konstytucyjnego], iż zarzuty skargi dotyczyły sfery stosowania prawa przez organy podatko-we”. W jego ocenie przedstawił on w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej „szereg istotnych zarzutów” względem zakwestionowanych przepisów u.p.a. i rozporządzenia EWG, które kre-ować miały „normę prawną w sposób niezrozumiały, a przez to niedający pewności prawa, sprzeczną z zasadą prawidłowej legislacji oraz zasadą ustawowej określoności regulacji po-datkowych i zasadą władztwa daninowego państwa”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p.TK) skarżą-cemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę-dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Bada w szczególności, czy w wyda-nym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dal-szego biegu. 2. W pierwszej kolejności skład orzekający w niniejszej sprawie uznał za celowe po-czynić uwagi natury ogólnej, dotyczące zasady skargowości obowiązującej w postępowaniu przed polskim sądem konstytucyjnym. Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK, Trybunał Konsty-tucyjny orzekając jest związany granicami wniosku, pytania prawnego lub skargi konstytu-cyjnej. Zasada ta wymaga, aby sam skarżący określił akt normatywny lub jego część, które są przedmiotem postępowania. Trybunał nie może z urzędu rozszerzyć tak wskazanego przed-miotu kontroli. Istotne jest przy tym, że niemożność działania Trybunału ex officio zachowuje aktualność we wszystkich stadiach postępowania przed tym organem. Należy zatem przyjąć, OTK ZU B/2018 Ts 102/17 poz. 154 3 że podmiot występujący z zażaleniem na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu sam określa granice, w ramach których sprawa podlega rozpoznaniu. Niezwykle istotna jest przy tym funkcja, jaką pełni ten środek odwoławczy. Jak wyni-ka z treści art. 67 ust. 5 u.o.t.p.TK, na postanowienie w sprawie odmowy nadania skardze dalszego biegu skarżącemu przysługuje zażalenie do Trybunału w terminie siedmiu dni od daty doręczenia postanowienia. Przedmiotem zażalenia jest wydane w ramach wstępnej kon-troli postanowienie dotyczące oceny strony formalnej skargi. W przepisie tym stanowi się o postanowieniu w sprawie nienadania dalszego biegu skardze, a zatem należy uznać, że zaża-lenie może odnosić się jedynie do przedstawionych przez Trybunał Konstytucyjny argumen-tów przemawiających za negatywną oceną strony formalnej skargi. Brak takiego odniesienia każdorazowo musi zostać oceniony jako niepodważenie zasadności argumentacji zawartej w zaskarżonym postanowieniu i skutkować będzie nieuwzględnieniem zażalenia (zob. m.in. zachowujące aktualność postanowienia TK z: 22 października 2014 r., sygn. Ts 297/12, OTK ZU nr 5/B/2014, poz. 388 oraz 19 maja 2015 r., sygn. Ts 279/13, OTK ZU nr 3/B/2015, poz. 232 – wydane na gruncie ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym, Dz. U. Nr 102, poz. 643; dalej: ustawa o TK z 1997 r.). 3. Przystępując do oceny wniesionego przez skarżącego środka odwoławczego, Try-bunał Konstytucyjny stwierdza, że w uzasadnieniu zażalenia – poza lakonicznym stwierdze-niem, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Trybunału – nie przedstawiono argumentacji podwa-żającej stwierdzoną w zaskarżonym postanowieniu podstawę odmowy nadania skardze dal-szego biegu. Świadczy to o niezrozumieniu przez skarżącego zarówno istoty skargi konstytu-cyjnej, jak i zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze. Skarżący domagał się bowiem w skardze konstytucyjnej zbadania zgodności z Konstytucją wydanych w jego sprawie rozstrzygnięć indywidualnych. Żądanie takie nie mogło i nie może zostać uwzględnione, gdyż wykracza poza przedmiot skargi konstytucyjnej, która w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji może dotyczyć jedynie kontroli konstytucyjności aktów normatywnych. Trybunał przypomina, że skarga konstytucyjna – ani wprost, ani pośrednio – nie jest nadzwyczajnym środkiem kontroli orzeczeń sądowych czy też ostatecznych rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Skarga konstytucyjna jest bowiem zawsze „skargą na prze-pis”, a nie na jego konkretne (wadliwe – zdaniem skarżącego) zastosowanie. Kontrola stoso-wania prawa przez sądy i inne organy administracji publicznej pozostaje poza kognicją Try-bunału Konstytucyjnego (por. zachowujące aktualność postanowienie TK z 2 grudnia 2010 r., sygn. SK 11/10, OTK ZU nr 10/A/2010, poz. 131 – wydane na gruncie ustawy o TK z 1997 r.). W przypadku skargi konstytucyjnej przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyj-nego nie są akty stosowania prawa, a więc orzeczenia lub ostateczne decyzje, które zapadły w indywidualnych sprawach skarżących, lecz akty normatywne, na podstawie których roz-strzygnięcia te zostały wydane. Trybunał Konstytucyjny jest co do zasady powołany do orze-kania w sprawach zgodności z Konstytucją aktów normatywnych, w celu wyeliminowania z systemu prawnego niekonstytucyjnych przepisów prawa. Do kognicji Trybunału nie należy rozpatrywanie zarzutów dotyczących wykładni dokonanej przez sąd lub organ administracji publicznej, ani zarzutów błędnej subsumpcji stanu faktycznego dokonanej w orzeczeniu lub decyzji, czy też wadliwości kierunku argumentacji wykorzystanej w rozstrzygnięciu indywi-dualnej sprawy (por. przywołane postanowienie TK o sygn. SK 11/10). Stąd też niedopusz-czalna jest skarga konstytucyjna na stosowanie prawa. Trybunał w obecnym składzie podziela ustalenia dokonane w zaskarżonym postano-wieniu z 26 kwietnia 2018 r. co do niespełnienia przez skarżącego przesłanki formalnej, wa-runkującej dopuszczalność merytorycznego rozpoznania jego skargi konstytucyjnej. Sposób uargumentowania zarzutu niekonstytucyjności art. 100 ust. 4 w związku z art. 100 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. OTK ZU B/2018 Ts 102/17 poz. 154 4 o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11, ze zm.) w związku z art. 1 ust. 3 roz-porządzenia Rady (EWG) Nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury tary-fowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE z 1987 r. L 256, s. 1, ze zm.) oraz załącznikiem I do tego rozporządzenia, w kontekście stanu faktycznego ustalonego przez Trybunał w zaskarżonym postanowieniu, wskazuje jednoznacznie, że przedmiotem skargi konstytucyjnej było zastosowanie w sprawie skarżącego międzynarodo-wej klasyfikacji statystycznej jako wpływającej na określenie przedmiotu opodatkowania po-datkiem akcyzowym. Skarga konstytucyjna zwracała się zatem nie tyle przeciwko zakwestio-nowanym przepisom, ile przede wszystkim przeciwko ich wykładni przyjętej w rozstrzygnię-ciach wydanych w sprawie skarżącego. Podsumowując, odmowa nadania dalszego biegu skardze na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK była prawidłowa. W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.