Ts 103/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 maja 2020 r. Pozycja 136 POSTANOWIENIE z dnia 25 lutego 2020 r. Sygn. akt Ts 103/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz – przewodniczący i sprawozdawca Jakub Stelina Andrzej Zielonacki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 4 października 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.P., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 4 maja 2017 r. (data nadania) J.P. (dalej: skarżąca) zarzuciła: 1) art. 73 ust. 4, art. 75 ust. 1 pkt 3 i art. 75 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 645, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1265, ze zm.; dalej: u.p.z.) w zakresie ,,zlikwidowania należnych uprawnień osobom bezrobotnym” oraz ,,penalizowania osób bez-robotnych poprzez odebranie im środków do życia bez prawomocnego wyroku sądu” nie-zgodność z art. 67 ust. 2, art. 2 i art. 42 ust. 3 Konstytucji; 2) art. 75 ust. 1 pkt 3 i art. 75 ust. 2 pkt 3 u.p.z. w zakresie, ,,w jakim powoduje dys-kryminację osób bezrobotnych tylko z uwagi na miejsce zarejestrowania” niezgodność z art. 67 ust. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji; 3) art. 73 ust. 1 u.p.z. w zakresie ,,skrócenia okresu zabezpieczenia społecznego (w stosunku do 12 miesięcznego okresu pobierania świadczenia) w zależności od miejsca zarejestrowania w charakterze bezrobotnego” niezgodność z art. 67 ust. 2, art. 32 ust. 1 i 2 i art. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącej zakwestionowane przepisy naruszają zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i wynikające z niej zasady: ochrony zaufania do pań-stwa, poprawnej legislacji, pewności prawa, prawa do sprawiedliwego traktowania w sferze stosunków objętych gwarancjami konstytucyjnymi. Naruszają też one zasadę równości i za- OTK ZU B/2020 Ts 103/17 poz. 136 2 kaz dyskryminacji (art. 32) oraz prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 2 Konsty-tucji) przez jego nadmierne i nieproporcjonalne ograniczenie (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Postanowieniem z 4 października 2018 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 16 października 2018 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał stwierdził, że zarzuty skargi dotyczyły sfery stosowania prawa, co – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK) – stanowiło podstawę odmowy nadania jej dalszego biegu. Trybunał zauważył także, że za-rzuty skarżącej nie mają znaczenia z punktu widzenia przedmiotu postępowania. Skarga zo-stała uznana za oczywiście bezzasadną w zakresie, w jakim skarżąca zakwestionowała art. 75 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 3 u.p.z. Trybunał stwierdził również, że art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2 Kon-stytucji nie mogły stanowić samodzielnych wzorców kontroli w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej. W zażaleniu z 23 października 2018 r. (data nadania) skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie ,,przepisu prawa procesowego art. 61 ust. 4 pkt 1 i 2 [u.o.t.p. TK] wyra-żające się w przyjęciu, iż skarga nie spełnia wymogów określonych w ustawie”, przez co – jej zdaniem – nieprawidłowo stwierdzono istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalsze-go biegu; 2) naruszenie przepisu prawa procesowego art. 79 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 Kon-stytucji przez wstępną kontrolę skargi zakończoną nieuzasadnioną odmową nadania dalszego biegu skardze; 3) pozostawienie w polskim porządku prawnym zaskarżonych przepisów. Skarżąca wniosła o uwzględnienie zażalenia i przyjęcie złożonej skargi konstytucyjnej do merytorycznego rozpatrzenia przez nadanie jej dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Kon-stytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdził, że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 3. Zdaniem skarżącej stwierdzenie Trybunału, że ,,zarzuty dotyczące sfery stosowania prawa mogą być przedmiotem skargi konstytucyjnej jedynie w wypadku uczynienia jej przedmiotem utrwalonej linii orzeczniczej” nie znajduje potwierdzenia w najnowszym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Na potwierdzenie tej tezy skarżąca przywołała postanowienie z 19 czerwca 2018 r. (sygn. Ts 125/16). W jego uzasadnieniu Trybunał Kon-stytucyjny stwierdził m.in., że dostrzeżone ,,rozbieżności w procesie stosowania zaskarżone-go przepisu przez sądy mogą świadczyć o tym, że przepis ten nie zapewnia należytej realiza-cji i ochrony praw konstytucyjnych w zakresie prawa do sądu”. Powyższe rozstrzygnięcie nie podważa jednak ustaleń, jakie Trybunał poczynił w sprawie skarżącej. Należy podkreślić, że w sprawie o sygn. Ts 125/16 przekazanie skargi do kontroli merytorycznej było wynikiem OTK ZU B/2020 Ts 103/17 poz. 136 3 występowania w orzecznictwie sądowym dwóch rozbieżnych linii orzeczniczych dotyczących określonego rozumienia zaskarżonego przepisu. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, żeby w sprawach podobnych do sprawy skarżącej istniała odmienna wykładnia zakwestiono-wanych przepisów od tej, która została przejęta przez sądy w jej sprawie. Przytoczone przez skarżącą orzeczenia, mające wskazywać na takie różnice w interpretacji, w rzeczywistości dotyczą innych sytuacji prawnych niż ta, która miała miejsce w sprawie skarżącej. W wyroku z 12 października 2010 r. (sygn. akt II SA/Bk 514/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA w Białymstoku) stwierdził, że ,,niemożliwe jest zaakceptowanie stanowiska organów zatrudnienia odmawiających przyznania bezrobotnej zasiłku dla bezro-botnych z chwilą rejestracji, skoro do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie stwierdzono winy bezrobotnej, ani w postępowaniu dyscyplinarnym ani w prawomocnym wyroku sądu karne-go”. W przywołanym orzeczeniu WSA w Białymstoku stwierdził błędne zastosowanie art. 75 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, ze zm.), w sytuacji gdy doszło do zwolnienia pracownika na pod-stawie art. 26 pkt 13 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641, ze zm.). Jej przepisy nie miały jednak zastosowania w sprawie skarżącej. Dlatego niezasadne jest twierdzenie, że przywołane orzeczenia uprawdopodabniają rozbieżności w stosowaniu art. 75 u.p.z., które wskazywałyby na potrzebę poddania skargi kontroli mery-torycznej. 4. Skarżąca nie podważyła ustaleń Trybunału dotyczących zasadności podnoszonych przez nią zarzutów. Kwestia zawieszenia postępowania do momentu rozstrzygnięcia sprawy o przywrócenie do pracy (ustalenie spełnienia przesłanki ,,winy”) nie ma – zdaniem Trybuna-łu – znaczenia z punktu widzenia przedmiotu postępowania w sprawie skarżącej. 5. W zażaleniu podniesiono również, że ,,wzorzec kontroli z art. 67 Konstytucji jest ściśle, wręcz organicznie związany z zasadami art. 2 Konstytucji oraz z art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji co wynika również z treści skargi konstytucyjnej”. Trybunał stwierdza, że po-wyższy pogląd nie znajduje potwierdzenia w treści skargi konstytucyjnej. 6. Skarżąca nie podważyła także ustaleń Trybunału dotyczących adekwatności art. 42 ust. 3 jako wzorca kontroli konstytucyjności art. 75 ust. 1 pkt 3 u.p.z. Trybunał przypomina, że art. 42 ust. 3 Konstytucji mógłby stanowić wzorzec kontroli w zakresie zarzutów związa-nych z pozbawieniem jednostki możliwości realizacji uprawnień procesowych. Pozostaje on jednak bez adekwatnego związku z przepisami o charakterze materialnym. Mając powyższe na uwadze, Trybunał postanowił jak w sentencji.