Ts 104/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 21 sierpnia 2020 r. Pozycja 230 POSTANOWIENIE z dnia 26 września 2019 r. Sygn. akt Ts 104/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej w sprawie zgod-ności: 1) art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil-nego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) w zakresie zwrotu „jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty” z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 370 ustawy wymienionej w punkcie pierwszym w zakresie zwrotu „nieo-płaconą” z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 79 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 lipca 2018 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący) wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniej-szego postanowienia. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Skarżący wniósł 8 września 2016 r. do Sądu Rejonowego dla W. (dalej: Sąd Rejono-wy) pozew o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym polegającym na orzekaniu w Trybunale Konstytucyjnym osób nieposiadających statusu sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych poprzez uiszczenie opłaty od pozwu w kwocie 500 zł. W odpowiedzi skarżący złożył wniosek o zwol-nienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 4 października 2016 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, na które skarżący wniósł za-żalenie. Postanowieniem z 26 stycznia 2017 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w W. oddalił powyższe zażalenie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd Rejonowy po kolejnym wezwaniu z 6 marca 2017 r. (doręczonym skarżącemu 28 marca 2017 r.) do uiszczenia opłaty od pozwu, zarządzeniem sędziego z 22 maja 2017 r. zwrócił pozew z powodu nieuiszczenia OTK ZU B/2020 Ts 104/18 poz. 230 2 tej opłaty. Na zarządzenie to skarżący złożył zażalenie. Postanowieniem z 23 maja 2018 r. Sąd Okręgowy w W. (sygn. akt […]) oddalił zażalenie skarżącego. Orzeczenie to wraz z uza-sadnieniem zostało doręczone skarżącemu 12 czerwca 2018 r. Zarządzeniem z 8 października 2018 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 22 października 2018 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał pełnomocnika skarżące-go do usunięcia braków formalnych skargi. W piśmie procesowym złożonym 28 października 2018 r. (data nadania) skarżący od-niósł się do zarządzenia i doręczył trzy egzemplarze pełnomocnictwa oraz poświadczone za zgodność z oryginałem postanowienie Sądu Okręgowego w W. z 23 maja 2018 r. (sygn. akt […]). Skarżący wskazał, że zaskarżone przepisy naruszają jego prawo do sądu polegające „na konstytucyjnym zagwarantowaniu każdemu prawa do rozpoznania jego sprawy przez Sąd” przez uzależnianie możliwości dochodzenia prawa określonego w art. 77 i art. 45 Kon-stytucji „od sytuacji majątkowej strony a więc ogranicz[ania] prawa ubogich lub takich, których nie stać na uiszczenie wpisu”. W ocenie skarżącego uwarunkowanie prawa do docho-dzenia odszkodowania, określonego w art. 77 ust. 1 Konstytucji, w drodze wskazanej w art. 45 ust. 1 Konstytucji nie może być bezwzględnie warunkowane względami ekono-micznymi. W uzasadnieniu skarżący twierdzi, że swobodny „mechanizm zwalniania od kosztów sądowych nie pozwala na zagwarantowanie ochrony konstytucyjn[ych] wolności w postaci prawa do [s]ąd[u] oraz prawa do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej”. Stan taki natomiast jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orze-kły ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga spełnia przesłanki, o których mowa w przywołanym przepisie Konstytucji oraz wymagania wskazane w art. 44, art. 53 i art. 77 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowa-nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK), a także, czy nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 2. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego rozpatrywana skarga konstytucyjna nie speł-nia tych warunków. 3. Skarżący poddał kontroli Trybunału art. 370 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej k.p.c.) w brzmieniu: „Sąd pierwszej instancji odrzuci na posiedzeniu niejawnym apelację wniesioną po upływie przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również apelację, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie”. 3.1 Skarżący wskazał jako ostateczne orzeczenie postanowienie Sądu Okręgowego w W. z 23 maja 2018 r. (sygn. akt […]) o oddaleniu zażalenia na zarządzenie sędziego Sądu Rejonowego dla W. z 22 maja 2017 r. w przedmiocie zwrotu pozwu z powodu nieuiszczenia opłaty sądowej. Trybunał stwierdza, że podstawą wydania zakwestionowanego postanowienia nie był art. 370 k.p.c., ponieważ orzeczenie to zostało wydane na podstawie drugiego z za-kwestionowanych przepisów, tj. art. 130 § 1 k.p.c. OTK ZU B/2020 Ts 104/18 poz. 230 3 3.2. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał uznał, że rozpatrywana skarga nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w art. 79 ust. 1 Konstytucji i doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Trybunał postanowił na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK odmówić nadania analizowanej skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim skarżący kwestionuje konstytucyj-ność art. 370 k.p.c. 4. Trybunał stwierdził także, że skarżący nie uzasadnił naruszenia – przez zaskarżone przepisy – przysługujących mu praw podmiotowych. Skarżący nie kwestionuje ani samej instytucji kosztów sądowych, ani zasady, w myśl której postępowanie sądowe odbywa się po uiszczeniu odpowiedniej opłaty. Skarży natomiast mechanizm zwalniania od kosztów sądo-wych, który w jego ocenie jest pozorny, a w uzasadnionych przypadkach „całkowicie uzna-niowy i niedookreślony”, co czyni go mechanizmem „dowolnych kryteriów”. Skarżący stwierdza, że „mechanizm warunkujący prawo do sądu od spełnienia kryteriów ekonomicz-nych, by swobodnym by nie rzecz dowolnym korzystaniu przez władze publiczne (sądy) z kryteriów zwolnienia z kosztów, dyskryminują osoby na tyle »majętne« iż posiadają jakie-kolwiek dochody, lecz na tyle »ubogie« iż nie stać ich na uiszczenie wpisu od roszczenia przeciwko władzom publicznym”. Wynika z tego, że zarzut skarżącego dotyczy tak naprawdę warunków zwalniania od kosztów sądowych. Natomiast kwestia kosztów sądowych została uregulowana w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785, ze zm.). Wobec powyższego Trybunał stwierdza, że zarzuty pod-niesione przez skarżącego nie odnoszą się w ogóle do treści normatywnej kwestionowanych przepisów. Zaskarżony zakresowo art. 130 § 1 k.p.c., w brzmieniu: „Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwróce-nia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym (…)”, nie dotyczy warunków zwalniania od kosztów sądowych. 5. Mając powyższe na uwadze, Trybunał uznał, że rozpatrywana skarga nie spełnia warunku wskazanego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Trybunał postanowił, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, odmówić nadania analizowanej skardze dalszego biegu. 6. Trybunał stwierdził ponadto, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi nie tylko w zakresie pkt 5 zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2018 r., w którym został wezwany do uzasadnienia zarzutu niezgodności zaskarżonych prze-pisów ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, ale również w zakresie pkt 2, w którym został wezwany do doręczenia oryginałów lub poświadczonych za zgodność odpisów rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi sądowej. Z tych przyczyn Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.