Ts 104/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 2 czerwca 2021 r. Pozycja 103 POSTANOWIENIE z dnia 2 lutego 2021 r. Sygn. akt Ts 104/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. o zbadanie zgodności: art. 7674 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil-nego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), w zakresie zwrotu „w wypadkach wska-zanych w ustawie”, z: – art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, – art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: 1) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w części dotyczącej badania zgodności art. 7674 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępo-wania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), w zakresie zwrotu „w wypadkach wskazanych w ustawie”, z art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w pozostałej części. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 27 lipca 2020 r. (data nadania), M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: 1.1. Postanowieniem z 30 maja 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy w T. – w spra-wie z powództwa skarżącego przeciwko innej osobie fizycznej (dalej: pozwany) o pozbawie-nie wykonalności tytułu wykonawczego – udzielił zabezpieczenia roszczenia skarżącego poprzez zawieszenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych z wniosku pozwanego prze-ciwko skarżącemu przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. w sprawach o sygn. akt […] do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy. Wskutek zażalenia pozwanego Sąd Rejonowy w T., postanowieniem z 15 lipca 2019 r. (sygn. […]), uchylił swoje orzeczenie z 30 maja 2019 r. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżo-ne przez skarżącego zażaleniem, w wyniku czego Sąd Okręgowy w K. w postanowieniu z 27 listopada 2019 r. (sygn. akt […]) orzekł o zabezpieczeniu powództwa skarżącego przez OTK ZU B/2021 Ts 104/20 poz. 103 2 zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. pod sygn. akt […]. 1.2. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. w sprawie o sygn. akt […] 23 maja 2019 r. dokonał zajęcia wierzytelności w majątku skarżącego. Na tę czynność skar-żący wniósł skargę, która postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z 19 listopada 2019 r. (sygn. akt […]) została oddalona. Sąd ten uznał bowiem, że komornik sądowy nie naruszył prawa. Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez skarżącego zażaleniem, które zo-stało odrzucone przez Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z 1 kwietnia 2020 r. (sygn. akt […]). W ocenie tego Sądu „[n]a postanowienie sądu rejonowego oddalające skargę na czyn-ność komornika w postaci zajęcia wierzytelności nie przysługuje zażalenie, gdyż nie dotyczą go art. 394, 3941a i 3942 k.p.c. ani też nie jest to postanowienie wymienione w części trzeciej kodeksu postępowania cywilnego, co oznacza, że zażalenie na takie postanowienie jest niedo-puszczalne”. 2. Zdaniem skarżącego art. 7674 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks po-stępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.), w zakresie obejmującym słowa: „w wypadkach wskazanych w ustawie”, pozbawia go prawa do dwuinstancyjnego po-stępowania sądowego w zakresie skargi na czynność komornika, które wywodzi z Konstytu-cji. 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 19 sierpnia 2020 r. (którego odpis został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 2 września 2020 r.) – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) – skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisu lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii: – postanowień Sądu Rejonowego w T. z: 19 listopada 2019 r. (sygn. akt […]), 30 maja 2019 r. (sygn. akt […]) oraz 15 lipca 2019 r. (sygn. akt […]); – postanowień Sądu Okręgowego w K. z: 27 listopada 2019 r. (sygn. akt […]) oraz 1 kwietnia 2020 r. (sygn. akt […]). Wraz ze sporządzonym przez pełnomocnika pismem procesowym, wniesionym do Trybunału 7 września 2020 r. (data nadania), skarżący wykonał powyższe zarządzenie. 4. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 18 listopada 2020 r. (którego odpis został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 26 listopada 2020 r.) – na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK – skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez uzasadnienie zarzutu niezgodności art. 7674 § 1 k.p.c. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. W sporządzonym przez pełnomocnika piśmie procesowym, wniesionym do Trybunału 2 grudnia 2020 r. (data nadania), skarżący przedstawił argumenty świadczące – jego zdaniem – o niekonstytucyjności zaskarżonej regulacji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) OTK ZU B/2021 Ts 104/20 poz. 103 3 skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono art. 7674 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.) w brzmieniu: „Zażalenie na postanowienie sądu przysługuje w wypadkach wskazanych w ustawie”. Skarżący zakwestionował powyższy przepis w części obejmującej słowa: „w wypad-kach wskazanych w ustawie”, a jako wzorce kontroli powołał: – art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji; – art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. 3. W pierwszej kolejności należy odnieść się do powołanych przez skarżącego – jako wzorców kontroli – art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Pomimo tego, że w petitum skargi konstytucyjnej skarżący wskazał art. 176 ust. 2 ustawy zasadniczej jako „podstawowy” punkt odniesienia przy kontroli art. 7674 k.p.c., to z uzasadnienia skargi wynika, iż zaskarżony przepis konfrontowany jest z art. 45 ust. 1 Konstytucji jako „wzorcem głównym”. Artykuł 176 ust. 2 Konstytucji ma natomiast – analo-gicznie jak art. 176 ust. 1 ustawy zasadniczej – charakter „wzorca związkowego”. W związku z powyższym Trybunał przypomina, że każdorazowa ocena dopuszczalno-ści wskazania przepisów konstytucyjnych (zarówno jako „wzorców głównych”, jak i „związ-kowych”) powoływanych w sprawach inicjowanych skargą konstytucyjną wymaga uprzed-niego zbadania, czy da się z nich wyprowadzić – choćby pośrednio – treści odnoszące się do konstytucyjnych praw, wolności lub obowiązków jednostki. Artykuł 176 ust. 2 Konstytucji ma charakter ustrojowy, co oznacza, że nie może być źródłem konstytucyjnych praw i wolno-ści jednostki, a tym samym nie można powoływać tego przepisu w sprawach skargowych (zob. m.in. postanowienia TK z: 8 czerwca 2009 r., sygn. SK 26/07, OTK ZU nr 6/A/2009, poz. 92; 21 lipca 2009 r., sygn. Ts 222/08, OTK ZU nr 5/B/2009, poz. 411 oraz 19 paździer-nika 2010, sygn. Ts 257/08, OTK ZU nr 5/B/2010, poz. 336). Z tych też powodów – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – należało postano-wić jak w punkcie 1 sentencji. 4. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna w pozostałym zakresie spełnia przesłanki warunkujące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego, gdyż została sporządzona w imieniu skarżącego przez radcę prawnego (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK), nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, zaś skarżący: – wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ po-stanowienie Sądu Okręgowego w K. z 27 listopada 2019 r. (sygn. akt […]) jest prawomocne i niezaskarżalne; – dochował przepisanego, trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi konstytu-cyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ odpis wskazanego wyżej postanowienia został doręczony skarżącemu 3 czerwca 2020 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 27 lipca 2020 r.; – prawidłowo określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawił uzasadnienie sformułowanych przez niego zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). OTK ZU B/2021 Ts 104/20 poz. 103 4 W ocenie Trybunału sformułowane przez skarżącego zarzuty nie są oczywiście bezza-sadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. Istotą przedstawionego w niniejszej spra-wie problemu jest bowiem kwestia ograniczenia prawa do instancyjnej weryfikacji rozstrzy-gnięć sądowych wydanych w ramach kontroli czynności komornika sądowego. Z tego powodu – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – należało postanowić jak w punkcie 2 sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na punkt 1 niniejszego postanowienia w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.