Ts 105/21
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2021-11-24
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest wniesienie skargi konstytucyjnej bez wcześniejszego ostatecznego rozstrzygnięcia sądu lub organu administracji publicznej, na podstawie którego naruszono konstytucyjne wolności lub prawa?Ratio decidendi
Skarga konstytucyjna ma charakter subsydiarny i może być wniesiona wyłącznie na tle konkretnego ostatecznego rozstrzygnięcia sądu lub organu administracji publicznej, które stanowiło podstawę ingerencji w konstytucyjne wolności lub prawa. Wniesienie skargi bez takiego rozstrzygnięcia, na podstawie własnych przemyśleń skarżącego, jest niedopuszczalne i stanowi actio popularis, co prowadzi do odmowy nadania dalszego biegu skardze.Stan faktyczny
Skarżący R.M. wniósł skargę konstytucyjną, żądając zbadania zgodności przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ograniczeń w stanie epidemii z Konstytucją RP. Skarżący wskazał, że zakwestionowane przepisy uniemożliwiły mu uczestnictwo w nabożeństwach religijnych w Wielki Piątek 2021 r. Jednakże skarżący nie powołał się na żadne konkretne rozstrzygnięcie sądu lub organu administracji, które oparłoby się na tych przepisach i naruszyłoby jego prawa; skarga została wniesiona na podstawie własnych przemyśleń.Rozstrzygnięcie
odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnejPełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 26 lutego 2024 r. Pozycja 27 POSTANOWIENIE z dnia 24 listopada 2021 r. Sygn. akt Ts 105/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.M. o zbadanie zgodności: § 26 ust. 8 pkt 1 i ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 512, ze zm.) z art. 53 ust. 1, 2 i 5 oraz art. 31 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 kwietnia 2021 r. (data nadania) R.M. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Skarżący wskazał, że zakwestionowany w skardze przepis uniemożliwił mu „2 kwie-tnia 2021 r., tj. w Wielki Piątek, skorzystanie z konstytucyjnej wolności religii poprzez uze-wnętrznienie wraz z innymi publicznie swojej religii przez uprawianie kultu, modlitwę oraz uczestniczenie w obrzędach liturgii Męki Pańskiej w świątyni Kościoła Katolickiego” (s. 2 skargi). Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 5 maja 2021 r. skarżący został wezwany, na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) wskazanie ostatecznego roz-strzygnięcia, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł o wolno-ściach lub prawach albo obowiązkach skarżącego, a w którym to orzeczeniu zakwestiono-wany w petitum skargi przepis był jego podstawą i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją; 2) doręczenie odpisów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem, wraz z ich czterema kopiami: a) wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia wskazanego zgodnie z punktem 1 niniejszego zarządzenia, b) wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK; 3) podanie i udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu
OTK ZU B/2024 Ts 105/21 poz. 27 2 rozstrzygnięcia, które zostanie wskazane zgodnie z punktem 1 zarządzenia (tj. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej lub potwierdzenia odbioru przesyłki); 4) doręczenie: a) pełnomocnictwa szczególnego udzie-lonego w sprawie, której dotyczy wniesiona skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami), b) jednego odpisu skargi konstytucyjnej z załącznikami; 5) poinformowanie, czy od rozstrzy-gnięcia, wskazanego zgodnie z punktem 1 niniejszego zarządzenia, został wniesiony nadzwy-czajny środek zaskarżenia. Pismem procesowym z 19 maja 2021 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do powyższego wezwania. Wskazał m.in., że „[o]statecznym rozstrzygnięciem a zarazem kwe-stionowanym przepisem, o którym mowa w art. 53 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) jest przepis § 26 ust. 8 pkt 1 i ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 512 z późn. zm.)” (s. 1-2 pisma proce-sowego). Skarżący uruchomił postępowanie skargowo konstytucyjne bez związku z określonym stanem faktycznym, na podstawie własnych przemyśleń i rozważań. Zakwestionowany przepis nie był przedmiotem rozstrzygnięcia sądu ani organu administracji publicznej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, zakwestionować zgodność z Konstytucją przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego prawach lub wolnościach albo obowiązkach określonych w Konstytucji. Zasady, w oparciu o które dopuszczalne jest korzy-stanie ze skargi konstytucyjnej, precyzuje ustawa z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego „[z] subsydiarnego charakteru skargi konstytucyjnej jako środka ochrony wolności i praw, wynika że zawarty w art. 79 ust. l Konstytucji RP zwrot: «orzekł ostatecznie» ma najbardziej ogólny i autonomiczny cha-rakter, odnoszący się do końcowych rozstrzygnięć podejmowanych przez sąd lub organ ad-ministracji publicznej. Subsydiarność w tym ujęciu oznacza, że skarga konstytucyjna przy-sługuje dopiero wtedy, gdy sąd lub organ administracji publicznej «orzekł ostatecznie». Nie można więc wnieść skargi konstytucyjnej bez poprzedzającego ją postępowania sądowego lub administracyjnego i przed zapadnięciem w tych postępowaniach końcowego rozstrzy-gnięcia” (postanowienie z 4 lutego 1998 r., sygn. Ts 1/97, OTK ZU nr 2/1998, poz. 17; zob. też postanowienie z 28 listopada 2001 r., sygn. SK 12/00, OTK ZU nr 8/2001, poz. 267). Reasumując, przesłanką rozpoznania skargi konstytucyjnej nie może być więc wska-zanie dowolnego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ale tylko takiego, który w konkretnej sprawie stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia sądowego lub admini-stracyjnego, a zarazem doprowadził do naruszenia wskazanych jako podstawa skargi konsty-tucyjnych wolności lub praw. W związku z tym, obowiązkiem skarżącego jest dołączenie do skargi orzeczenia, które zostało wydane na podstawie przepisów stanowiących przedmiot wniesionej skargi i prowadzi do niedozwolonej ingerencji w sferę konstytucyjnie chronio-nych praw podmiotowych. Jego brak upodabnia bowiem skargę konstytucyjną do skargi po-wszechnej (actio popularis), nieprzewidzianej przepisami prawa, albo też wniosku w sprawie abstrakcyjnej kontroli norm, który mogą złożyć jedynie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 Konstytucji (zob. postanowienia TK z: 8 listopada 2010 r. i 20 stycznia 2011 r., sygn.
OTK ZU B/2024 Ts 105/21 poz. 27 3 Ts 254/10, OTK ZU nr 1/B/2011, poz. 119 i 120; 1 grudnia 2010 r., sygn. Ts 277/10, OTK ZU nr 2/B/2011, poz. 179; 21 lutego 2011 r., sygn. Ts 259/10, OTK ZU nr 1/B/2011, poz. 122). Jak wynika z treści sformułowanych w skardze zarzutów, w sprawie skarżącego nie została wydana żadna decyzja lub orzeczenie sądowe, legitymujące go do wystąpienia z tym nadzwyczajnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw. Powyższa sytuacja obliguje więc Trybunał do odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej na pod-stawie art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.
Powołane przepisy
art. 53 ust. 1, 2 i 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 31 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło