Ts 105/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 26 lutego 2024 r. Pozycja 28 POSTANOWIENIE z dnia 14 listopada 2023 r. Sygn. akt Ts 105/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski – przewodniczący Justyn Piskorski – sprawozdawca Piotr Pszczółkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 24 listopada 2021 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej R.M., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 kwietnia 2021 r. (data nadania) R.M. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o zbadanie zgodności § 26 ust. 8 pkt 1 i ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 512, ze zm.) z art. 53 ust. 1, 2 i 5 oraz art. 31 ust. 1 i 3 Konstytucji. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 5 maja 2021 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) wskazanie ostatecznego rozstrzy-gnięcia, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego, a w którym to orzeczeniu zakwestionowany w peti-tum skargi przepis był jego podstawą i w stosunku do którego skarżący domaga się stwier-dzenia niezgodności z Konstytucją; 2) doręczenie odpisów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem wraz z ich czterema kopiami: a) wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia wskazanego zgodnie z punktem 1 niniejszego zarządzenia, b) wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu-cyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK); 3) podanie i udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia, które zostanie wskazane zgodnie z punktem 1 zarzą-dzenia (tj. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty wraz z monitoringiem przesyłki OTK ZU B/2024 Ts 105/21 poz. 28 2 Poczty Polskiej lub potwierdzenia odbioru przesyłki); 4) doręczenie: a) pełnomocnictwa szczególnego udzielonego w sprawie, której dotyczy wniesiona skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami), b) jednego odpisu skargi konstytucyjnej z załącznikami; 5) poinformo-wanie, czy od rozstrzygnięcia, wskazanego zgodnie z punktem 1 niniejszego zarządzenia, został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. Pismem procesowym z 19 maja 2021 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do powyższego wezwania. Wskazał m.in., że „[o]statecznym rozstrzygnięciem a zarazem kwe-stionowanym przepisem, o którym mowa w art. 53 pkt 1 [u.o.t.p.TK] jest przepis § 26 ust. 8 pkt 1 i ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 512 z późn. zm.)” (s. 1-2 pisma procesowego). Postanowieniem z 24 listopada 2021 r., doręczonym skarżącemu 13 grudnia 2021 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej stwierdza-jąc, że „w sprawie skarżącego nie została wydana żadna decyzja lub orzeczenie sądowe, legi-tymujące go do wystąpienia z tym nadzwyczajnym środkiem ochrony konstytucyjnych wol-ności lub praw” (s. 4 postanowienia). Skarżący 20 grudnia 2021 r. (data nadania) złożył zażalenie na powyższe postanowie-nie, w którym wniósł o jego uwzględnienie i nadanie skardze dalszego biegu. W ocenie skarżącego, skoro „– rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 512 z późn. zm.) jest aktem normatywnym, erga omnes, nie przewidu-jącym żadnego postepowania ani jakiejkolwiek innej drogi prawnej odnośnie skarżonego za-kresu, – zaś Rada Ministrów organem administracji publicznej, to: aktem tym (powołanym rozporządzeniem) i na jego podstawie (§ 26 ust. 8 pkt 1 i ust. 9 powołanego rozporządzenia) organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolności i prawach określonych w art. 53 ust. 1, 2 i 5 i art. 31 ust. 1 i 3 Konstytucji (…). Zatem żądanie dodatkowego orzeczenia sądo-wego lub administracyjnego i brak jego spełnienia nie powinny stanowić podstawy rozstrzy-gania” (s. 2-3 zażalenia). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Zaskarżone postanowienie, jak stwierdza Trybunał, jest prawidłowe, a zarzuty sformu-łowane w zażaleniu – stanowiące jedynie polemikę z ustaleniami Trybunału – nie podważają podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie przypomina, że podstawą odmowy na-dania skardze konstytucyjnej dalszego biegu był brak orzeczenia władzy publicznej legitymu-jącego skarżącego do wystąpienia z tym nadzwyczajnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw. W zażaleniu w dalszym ciągu nie wskazano takiego orzeczenia. We wniesionym środku odwoławczym skarżący zdaje się nie dostrzegać tego, że skar-ga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony wolności lub praw, który musi spełniać szereg przesłanek warunkujących jej dopuszczalność. Zasadniczo zostały one uregulowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz uszczegółowione w art. 53 i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. OTK ZU B/2024 Ts 105/21 poz. 28 3 Zgodnie z wolą ustrojodawcy wyrażoną w art. 79 ust. 1 Konstytucji istotą skargi kon-stytucyjnej jest kontrola zgodności z Konstytucją przepisów ustawy lub innego aktu norma-tywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. For-malnym potwierdzeniem tego wymagania jest treść art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, zgodnie z którym w skardze powinno się znaleźć „określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją”. Z kolei art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p.TK stanowi, że „[d]o skargi dołącza się (…) wyrok, decyzję lub inne rozstrzygnięcie wydane na podstawie przepisu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1”. Dołączone do skargi rozstrzygnięcie, wydane na podstawie kwestionowanego przepisu, ma bowiem umożliwić Trybunałowi ustalenie, czy skarżący prawidłowo wskazał kwestionowany przepis oraz czy uczynił to w terminie. Z tego też względu skargę konstytu-cyjną można złożyć dopiero po wyczerpaniu drogi prawnej i uzyskaniu ostatecznego roz-strzygnięcia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK (zob. po-stanowienie pełnego składu TK z 4 lutego 1998 r., sygn. Ts 1/97, OTK ZU nr 2/1998, poz. 18 oraz postanowienie TK z 28 listopada 2001 r., sygn. SK 12/00, OTK ZU nr 8/2001, poz. 267). Skarżący stoi jednak stanowisku, że ostatecznym rozstrzygnięciem w jego sprawie jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 512, ze zm.). Nie ulega wątpliwości, że zarówno powołane rozporządzenie, jak i jego § 26 ust. 8 pkt 1 i ust. 9, nie są wyrokami sądu ani decyzjami administracyjnymi. Trudno byłoby je uznać także za „inne rozstrzygnięcia”, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, z uwagi na fakt, że „zarzut naruszenia konstytucyjnie chronionych praw i wolności w skardze konstytucyjnej może mieć miejsce tylko wtedy, gdy sąd lub organ administracji publicznej przez wydanie wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia orzekł o tych prawach i wolnościach” (postanowienie TK z 21 marca 2000 r., sygn. SK 6/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 66; por. także wyrok TK z 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2). Warunkiem wniesienia skargi konstytucyjnej jest – jak wskazał Trybunał Konstytu-cyjny – naruszenie praw lub wolności skarżącego, które zaistniało „w wyniku orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, podjętego na podstawie aktu normatywnego, którego dotyczy zarzut niezgodności z Konstytucją stanowiący przedmiot skargi. Zawsze więc wcze-śniej [przed skierowaniem skargi do Trybunału] musi toczyć się przed jednym z wymienio-nych organów postępowanie w indywidualnej sprawie skarżącego, zakończone wydaniem orzeczenia, mającego charakter orzeczenia ostatecznego, tzn. takiego, w stosunku do którego skarżącemu nie będzie przysługiwał już żaden środek prawny, pozwalający na uruchomienie innego postępowania, którego przedmiotem byłoby zweryfikowanie tego orzeczenia (...). Skarga przysługuje więc po wyczerpaniu wszystkich środków prawnych przewidzianych w procedurze sądowej lub administracyjnej, na orzeczenie mające charakter ostateczny” (po-stanowienie TK z 28 listopada 2001 r., sygn. SK 12/00). W związku z powyższym Trybunał w niniejszym składzie przychyla się do stanowiska wyrażonego w kwestionowanym postanowieniu, w myśl którego skarżący nie dysponuje żad-nym orzeczeniem władzy publicznej wydanym na podstawie kwestionowanych w analizowa-nej skardze przepisów, którym zarzuca niezgodność z Konstytucją i z którymi wiąże narusze-nie jego konstytucyjnych praw podmiotowych. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.