Ts 106/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 2 listopada 2018 r. Pozycja 155 POSTANOWIENIE z dnia 27 lipca 2018 r. Sygn. akt Ts 106/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej D.M., p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 9 maja 2017 r. (data nadania) D.M. (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie „niezgodności Postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. I Wydział Cywilny z 1 IX 2016 r. […]” z art. 45 i art. 182 Konsty-tucji. Skarga konstytucyjna została sformułowana w związku z następującym stanem fak-tycznym. W sprawie wszczętej skargą o wznowienie postępowania skarżący zażądał wyłączenia od orzekania sędziów Sądu Rejonowego w W., a w efekcie wyłączenie tego sądu i wyznacze-nie innego sądu do rozpoznania sprawy. Postanowieniem z 25 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgo-wy w K., Wydział I Cywilny (dalej: Sąd Okręgowy w K.) umorzył postępowanie w stosunku do jednego sędziego, natomiast w stosunku do pozostałych sędziów oddalił wniosek, stwier-dziwszy, że skarżący „w żaden sposób nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił zarzutów stawianych sędziom objętych wnioskiem o wyłączenie”. Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Postanowieniem z 14 września 2016 r. Sąd Apelacyjny w K., I Wydział Cywilny (dalej: Sąd Apelacyjny w K.) odrzucił środek odwoławczy w tej części, w której dotyczył umorzenia postępowania w zakresie wyłączenia jednego z sędziów, orzekłszy, że jest on nie-dopuszczalny. W pozostałej części zażalenie oddalił jako bezzasadne. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w K., wraz z uzasadnieniem, zostało doręczone skarżącemu 5 października 2016 r., co Trybunał ustalił z urzędu. 5 stycznia 2017 r. skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego w K., I Wydział Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy w K.) z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej. Postanowieniem z 24 stycznia 2017 r. Sąd Rejonowy w K. ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu, którego zarządzeniem z 20 lutego 2017 r. wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka w K. (dalej: organ samorządu zawodowego). Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 2 marca 2017 r. OTK ZU B/2018 Ts 106/17 poz. 155 2 21 kwietnia 2017 r. adwokat, wyznaczony przez organ samorządu zawodowego, złożył w Sądzie Rejonowym w K. sporządzoną przez siebie skargę konstytucyjną wraz z wnioskiem o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Oświadczył w nim, że „nie otrzymał wynagrodzenia w całości ani w części”. Sąd Rejonowy w K., 9 maja 2017 r., przekazał skargę Trybunałowi. Zarządzeniem z 17 maja 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi 29 maja 2017 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. do udokumentowania dat: doręczenia skarżącemu postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z 14 września 2016 r. oraz wystąpienia do Sądu Rejonowego w K. z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej. W piśmie złożonym w Trybunale 2 czerwca 2017 r. (data nadania), reprezentujący skarżącego adwokat oświadczył, że postanowienie, o którym mowa w zarządzeniu, zostało doręczone jego klientowi 1 lipca 2016 r., natomiast wniosek o ustanowienie pomocy prawnej został złożony w Sądzie Rejonowym w K. 5 stycznia 2017 r. Skarżący twierdzi, że zaskarżone w skardze orzeczenie narusza prawo do sprawiedli-wego i rzetelnego rozpatrzenia sprawy, „przede wszystkim poprzez brak realizacji uprawnie-nia do skorzystania z instytucji ławników w zakresie, w jakim zrównani są oni w prawach z sędzią” (art. 45 i art. 182 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeli-minowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmio-tem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skar-dze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywi-ście bezzasadna. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być „ustawa lub inny akt normatywny”, na podstawie którego sąd lub organ administracji pu-blicznej orzekły ostatecznie o wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego. Z tego względu art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK stanowi, że skarga konstytucyjna musi zawierać „określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego” będącego podstawą orzeczenia, o którym mowa we wskazanym przepisie ustawy zasadniczej. 2.1. Trybunał zauważa, że w skardze konstytucyjnej skarżący nie wskazał żadnego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego. Z osnowy i uzasadnienia tego pisma proce-sowego wynika natomiast, że kwestionuje on indywidualny akt stosowania prawa, tj. posta-nowienie Sądu Apelacyjnego w K. z 14 września 2016 r. 2.2. Skarżący wadliwie określił więc przedmiot skargi – uczynił z niego pozostający poza kognicją Trybunału akt stosowania prawa. Trybunał przypomina, że jest „sądem prawa”, a nie „sądem faktów”, zatem kontrola stosowania prawa nie mieści się w zakresie jego kom-petencji. 2.3. Analizowana skarga nie spełnia więc podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. Wskazana okoliczność jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą od-mowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. OTK ZU B/2018 Ts 106/17 poz. 155 3 3. Niezależnie od powyższego Trybunał ustalił, że skarżący złożył skargę z przekro-czeniem ustawowego terminu wskazanego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. 3.1. W myśl tego przepisu skarga może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawo-mocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p. TK zobowiązuje skarżącego do udokumentowania daty dorę-czenia judykatu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. 3.2. Skoro skarżący wiąże naruszenie swoich praw z postanowieniem Sądu Apelacyj-nego w K. z 14 września 2016 r., to sędzia Trybunału wezwał skarżącego do udokumentowa-nia daty doręczenia mu tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem, a także daty wystąpienia przez skarżącego do Sądu Rejonowego w K. z wnioskiem w sprawie ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej. Stosownie bowiem do art. 44 ust. 3 zdanie pierwsze u.o.t.p. TK złożenie wniosku wstrzymuje bieg terminu wniesienia skargi konstytucyjnej (zob. postanowienie TK z 21 marca 2013 r., sygn. SK 32/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 37). Jego wznowienie następuje natomiast pierwszego dnia po dniu doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego (art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p. TK). 3.3. Trybunał podkreśla, że skarżący nie udokumentował dat: doręczenia mu postano-wienia Sądu Apelacyjnego w K. oraz wystąpienia do Sądu Rejonowego w K. z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej, tj. dat, o których mowa w zarządzeniu. W piśmie procesowym nadesłanym w celu jego wykonania oświadczył jedy-nie, że odpis orzeczenia Sądu Apelacyjnego w K. z 14 września 2016 r. został mu doręczony 1 lipca 2016 r., natomiast wniosek, o którym mowa w art. 44 ust. 2 u.o.t.p. TK złożył w Są-dzie Rejonowym w K. 5 stycznia 2017 r. 3.4. W związku z oczywiście błędnym wskazaniem daty doręczenia orzeczenia z 14 września 2016 r., Trybunał ustalił ex officio, że czynność ta nastąpiła 5 października 2016 r. Od tego dnia rozpoczął bieg trzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyjnej. 3.5. Zgodnie z art. 44 ust. 2 u.o.t.p. TK w razie niemożności poniesienia kosztów po-mocy prawnej, skarżący może złożyć do sądu rejonowego swego miejsca zamieszkania wnio-sek o ustanowienie dla siebie adwokata lub radcy prawnego z urzędu (zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego) w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. 3.6. Wystąpienie z wnioskiem do właściwego miejscowo sądu rejonowego powoduje zmianę sposobu obliczania terminu wniesienia skargi konstytucyjnej (zob. postanowienia TK z: 5 października 2012 r., sygn. Ts 163/12, OTK ZU nr 3/B/2013, poz. 263; 15 kwietnia 2015 r., sygn. Ts 348/14, OTK ZU nr 3/B/2015, poz. 328). 3.7. Trybunał zwraca uwagę na to, że z powodu braku odrębnej regulacji w u.o.t.p. TK termin, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, powinno się obliczyć na podstawie unor-mowań zawartych w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.), a w myśl odesłania wynikającego z art. 165 § 1 k.p.c. – według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie zaś z art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459), jeżeli termin jest oznaczo-ny w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, za miesiąc przyjmuje się 30 dni. W związku z tym z dniem złożenia we właściwym sądzie wniosku o ustanowienie pełnomoc- OTK ZU B/2018 Ts 106/17 poz. 155 4 nika z urzędu trzymiesięczny termin wniesienia skargi traktuje się tak, jakby od samego po-czątku był terminem 90-dniowym. 3.8. Skarżący oświadczył, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi złożył w Sądzie Rejonowym w K. 5 stycznia 2017 r. 3.9. Skoro czynność ta spowodowała zmianę sposobu obliczania terminu złożenia skargi (tj. przejście z miesięcy na dni), to w dniu wystąpienia z wnioskiem, termin wniesienia skargi konstytucyjnej (liczony w dniach) był już przekroczony. Od doręczenia odpisu osta-tecznego orzeczenia (tj. od 5 października 2016 r.) do złożenia przez skarżącego wniosku do Sądu Rejonowego w K. (tj. do 5 stycznia 2017 r.) upłynęły bowiem 92 dni (26 dni w paź-dzierniku, 30 dni w listopadzie, 31 dni w grudniu i 5 dni w styczniu). 3.10. Skarżący wniósł skargę konstytucyjną 9 maja 2017 r., przekroczył więc termin określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Wskazane okoliczności są – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą od-mowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zaża-lenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.