Ts 106/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 września 2022 r. Pozycja 153 POSTANOWIENIE z dnia 29 czerwca 2022 r. Sygn. akt Ts 106/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki – przewodniczący Rafał Wojciechowski – sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 30 czerwca 2021 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej E.D., p o s t a n a w i a: uwzględnić zażalenie i nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 28 lipca 2020 r. (data nadania) E.D. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wystąpiła o zbadanie zgodności art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy pań-stwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195, ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 czerwca 2019 r. – w zakresie, w jakim „przepis ten ogranicza pojęcie «utraty dochodu» jedynie do zdarzeń w nim wymienionych, pomijając w tym katalogu diety radnych”, z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 30 czerwca 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 7 lipca 2021 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze z uwagi na wniesienie jej po upływie przepisanego terminu. Wyjaśnił, że w sprawie nie doszło do zawie-szenia biegu terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 mar-ca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzy-sowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa COVID-19) z uwagi na okoliczność, że prze-pis ten ma zastosowanie jedynie do terminów „procesowych i sądowych” w wymienionych w nim rodzajach postępowań. OTK ZU B/2022 Ts 106/20 poz. 153 2 3. W zażaleniu z 13 lipca 2021 r. (data nadania) skarżąca zarzuciła naruszenie art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK w związku z art. 15zzs ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez przyjęcie, iż termin do wniesienia skargi konstytucyjnej nie uległ zawie-szeniu. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez nadanie skardze dalszego biegu. W uzasadnieniu wskazała, że skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony wolności i praw, zatem brak jest podstaw do przyjęcia, iż prawo do jej złożenia jest prawem podmiotowym. Zdaniem skarżącej „[s]koro w ustawie określającej organizację i tryb postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym nie przesądzono o charakterze terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej, a jednocześnie wprowadzono odesłanie do Kodeksu postępowania cywilnego, zasadnym jest przyjęcie, iż intencją ustawodawcy było określenie trybu składania skargi w sposób przewidziany dla środków zaskarżenia ustanowionych w procedurze cywilnej, cze-go konsekwencją winno być uznanie, iż termin do wniesienia skargi jest terminem proceso-wym” (s. 3 zażalenia). Skarżąca zwróciła ponadto uwagę, że w art. 15zzs ust. 2 ustawy COVID-19 przewidziano, że „wstrzymanie lub zawieszenie biegu terminów procesowych i sądowych nie ma zastosowania między innymi w sprawach wniosków i pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego”. Oznacza to, jej zdaniem, że „terminy związane z postępowa-niem przed Trybunałem Konstytucyjnym mają charakter procesowy” (s. 4 zażalenia). O pro-cesowym charakterze terminu do wystąpienia ze skargą świadczy też, w ocenie skarżącej, umieszczenie art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, który reguluje kwestię terminu, w ustawie procesowej określającej organizację i tryb postępowania przed Trybunałem (w rozdziale „Przepisy szcze-gólne o postępowaniu przed Trybunałem”). Skarżąca podnosi ponadto, że w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK nie wskazano, że po upływie terminu prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej definitywnie wygasa, natomiast wątpliwości co do jego charakteru nie powinny być rozstrzy-gane na jej niekorzyść. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie stwierdza, że w niniejszej sprawie zo-stał dochowany termin do wniesienia skargi konstytucyjnej. 2.1. Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapo-bieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa COVID-19) z dniem 31 marca 2020 r., na mocy art. 1 pkt 14 w związku z art. 101 in principio ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapo-bieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz OTK ZU B/2022 Ts 106/20 poz. 153 3 wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.), dodano art. 15 zzs. Zgodnie z art. 15zzs ust. 1 ustawy COVID-19 w okresie stanu zagrożenia epidemicz-nego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądo-wych w postępowaniach: sądowych (w tym sądowoadministracyjnych), egzekucyjnych, kar-nych, karnych skarbowych, w sprawach o wykroczenia, administracyjnych oraz postępowa-niach i kontrolach prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, kontrolach celno-skarbowych, postępowaniach w sprawach, o których mowa w art. 15f ust. 9 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 284), innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak natomiast stano-wił art. 15zzs ust. 2 ustawy COVID-19, wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu termi-nów, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, nie dotyczy terminów w sprawach wniosków i pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego. Na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 433, ze zm.; dalej: rozporządzenie z 13 marca 2020 r.) od 14 marca 2020 r. obowiązywał w Polsce stan zagrożenia epidemicznego. Został on odwołany 20 marca 2020 r. na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie odwołania na obsza-rze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 490) w związku z ogłoszeniem tego samego dnia w § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491; dalej: rozporządzenie z 20 marca 2020 r.). Art. 15zzs ustawy COVID-19 został uchylony z dniem 16 maja 2020 r. na mocy art. 46 pkt 20 w związku z art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875; dalej: ustawa zmieniająca). Zgodnie z art. 68 ust. 6 ustawy zmie-niającej, terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy COVID-19, których bieg nie rozpoczął się na podstawie tego przepisu, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, zaś – stosownie do art. 68 ust. 7 ustawy zmieniającej – terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy COVID-19, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie tego przepisu, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Ustawa zmieniająca weszła w życie 16 maja 2020 r., o czym stanowi jej art. 76. Siódmy dzień od jej wejścia w życie to 23 maja 2020 r., a dzień po nim, to jest 24 maja 2020 r. jest pierwszym dniem po upływie siedmiu dni od wej-ścia w życie tej ustawy. Zatem terminy, których bieg uległ zawieszeniu, biegną dalej poczy-nając od 24 maja 2020 r. (ten dzień jest ich dniem pierwszym). Z kolei w myśl stosowanych w postępowaniu przed Trybunałem odpowiednio na za-sadzie art. 36 u.o.t.p.TK w związku z art. 165 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.) przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740; dalej: k.c.): jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści, a rok za dni trzysta sześćdziesiąt pięć (art. 114); jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu ter-minu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło (art. 111 § 2). 2.2. Odnosząc powyższe regulacje do niniejszej sprawy, Trybunał stwierdza, że: – termin do wniesienia analizowanej skargi konstytucyjnej powinien być obliczany na zasadzie wynikającej z art. 114, art. 111 § 1 i art. 115 k.c. w związku z art. 165 § 1 k.p.c. w związku z art. 36 i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK w związku z art. 15zzs ust. 1 pkt 10 w związku OTK ZU B/2022 Ts 106/20 poz. 153 4 z art. 15zzs ust. 2 in fine a contrario ustawy COVID-19 w związku z art. 46 pkt 20 w związku z art. 76 in principio i art. 68 ust. 7 ustawy zmieniającej i wynosi dziewięćdziesiąt dni; – termin ten rozpoczął bieg 29 stycznia 2020 r., czyli dnia następnego po doręczeniu pełnomocnikowi skarżącej odpisu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopa-da 2019 r. (sygn. akt […]); – bieg terminu uległ zawieszeniu na skutek złożenia przez skarżącą 13 lutego 2020 r. wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej; – 24 maja 2020 r. termin zaczął biec dalej na mocy art. 68 ust. 7 ustawy zmieniającej (w niniejszej sprawie termin zacząłby biec dalej 1 kwietnia 2020 r., tj. pierwszego dnia po zawiadomieniu pełnomocnika o wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącej z urzędu, gdy-by nie fakt, że w sprawie tej bieg terminu do złożenia skargi podlegał ponadto zawieszeniu w okresie od 14 marca do 23 maja 2020 r. na podstawie art. 15zzs ust. 1 pkt 10 w związku z art. 15zzs ust. 2 in fine a contrario ustawy COVID-19 w związku z art. 68 ust. 7 ustawy zmieniającej w związku z § 1 rozporządzenia z 13 marca 2020 r. oraz § 1 rozporządzenia z 20 marca 2020 r.); – ostatnim dniem do wniesienia skargi był 5 sierpnia 2020 r. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.