Ts 107/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 4 września 2023 r. Pozycja 226 POSTANOWIENIE z dnia 21 września 2021 r. Sygn. akt Ts 107/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.B. w sprawie zgodności: 1) art. 306 § 1a, art. 426 § 1 oraz art. 465 § 1 i 2 w związku z art. 459 § 1 i 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm.) „poprzez ograniczenie prawa do sądu w związku z brakiem środka odwoławczego umożliwiającego zaskarżenie orzeczenia w przedmiocie nieuwzględnienia zażalenia i utrzymania w mocy postano-wienia o umorzeniu śledztwa zatwierdzonego przez Prokuratora Rejono-wego, skutkujące pozbawieniem skarżącego możliwości dokonania właściwej kontroli instancyjnej poprzez zaskarżenie orzeczenia Sądu I instancji”, z art. 176 ust. 1 w związku z art. 78, art. 45, art. 77 ust. 2 oraz z art. 2 Konsty-tucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 297 § 1 oraz art. 433 § 1 i 2 w związku z art. 4 i art. 7 ustawy powołanej w punkcie 1 „w zakresie prowadzenia postępowania przygotowawczego, na podstawie którego sąd orzekł ostatecznie o prawach skarżącego naruszając zasadę rzetelnego procesu, bezstronności oraz obiektywizmu, jak również naruszając prawo skarżącego do równości wobec prawa oraz prawo do sądu”, z art. 33 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 9 kwietnia 2021 r. (data nadania) A.B. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Komenda Powiatowa Policji w W. pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w W. pro-wadziła postępowanie przygotowawcze dotyczące skarg złożonych przez skarżącego, osadzo-nego w Zakładzie Karnym, w sprawie działań na jego szkodę, w postaci: 1) kradzieży w okresie od 11 stycznia do 12 lipca 2019 r. z magazynu depozytowego Zakładu Karnego, przedmiotów w postaci dwóch grzałek elektrycznych o mocy 300W, radio- OTK ZU B/2023 Ts 107/21 poz. 226 2 odbiornika marki „Elta” oraz karty SIM-Era o wartości łącznej nie większej niż 500 zł stano-wiących jego własność, tj. o czyn z art. 278 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1444, ze zm.; dalej: k.k.); 2) niedopełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej Zakładu Karnego, którzy w okresie od: a) 11 stycznia do 12 lipca 2019 r. nie zapewnili należytego nadzoru nad jego rzeczami osobistymi znajdującymi się w magazynie depozytowym, tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.; b) od 14 maja do 15 lipca 2019 r. nie zareagowali na usterkę głośnika radiowęzła w jego celi, tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.; c) 27 lutego 2019 r. odmówili mu wydania potwierdzenia nadania przez skarżącego przesyłki urzędowej, tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.; 3) poświadczenia nieprawdy przez Zastępcę Dyrektora Zakładu Karnego, który w pi-śmie adresowanym do skarżącego z: a) 21 czerwca 2019 r. stwierdził, iż głośnik, o którym mowa w punkcie 3, jest spraw-ny, tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k.; b) 8 kwietnia 2019 r. stwierdził, iż administracja Zakładu Karnego nie odnotowała je-go prośby o informację dotyczącą jednostek penitencjarnych, tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k.; c) 15 marca 2019 r. stwierdził, iż skarżący nie przekazywał oddziałowemu korespon-dencji urzędowej, tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k. Postanowieniem aspiranta sztabowego Policji z 23 grudnia 2019 r., zatwierdzonym przez Prokuratora Rejonowego w W. (sygn. akt […]; dalej: Prokurator), śledztwo w opisanej wyżej sprawie umorzono na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 534, ze zm.; dalej: k.p.k.). Sąd Rejonowy w W. (dalej: Sąd Rejonowy) postanowieniem z 19 czerwca 2020 r. (sygn. akt […]) nie uwzględnił zażalenia skarżącego i utrzymał w mocy powyższe orzeczenie. Z brakiem ustanowienia w treści kwestionowanych art. 306 § 1a, art. 426 § 1 oraz art. 465 § 1 i 2 w związku z art. 459 § 1 i 3 k.p.k. mechanizmu zaskarżenia postanowienia sądu w przedmiocie nieuwzględnienia zażalenia i utrzymania w mocy postanowienia zatwier-dzonego przez Prokuratora o umorzeniu śledztwa skarżący wiąże ograniczenie prawa do sądu i naruszenie prawa do zaskarżania decyzji wydanej w pierwszej instancji. Jego zdaniem do-szło do pozbawienia go możliwości merytorycznego skontrolowania niekorzystnego dla niego ostatecznego orzeczenia. Uzasadniając zarzut niekonstytucyjności drugiej z kwestionowanych grup przepisów skarżący podniósł, że stosując je w jego sprawie Sąd Rejonowy naruszył po-wołane w petitum skargi postanowienia Konstytucji, gdyż „nie rozważył wszystkich wnio-sków i zarzutów wskazanych w zażaleniu skarżącego z dnia 13 stycznia 2020 r., jak również nie wskazał dlaczego zgłoszone przez skarżącego nowe wniosk[i] dowodowe nie zasługują na uwzględnienie, opierając rozstrzygnięcie w sprawie w zasadzie na wyjaśnieniach Służb Wię-ziennych i funkcjonariuszy wskazywanych przez skarżącego jako sprawców czynów zabro-nionych” (s. 11 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. OTK ZU B/2023 Ts 107/21 poz. 226 3 2. Jako ostateczne orzeczenie skarżący wskazał postanowienie Sądu Rejonowego w W. z 19 czerwca 2020 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Rejonowego) o nie-uwzględnieniu zażalenia na zatwierdzone przez Prokuratora Rejonowego w W. postanowienie z 23 grudnia 2019 r. (sygn. akt […]) o umorzeniu śledztwa o czyny z art. 278 § 1, art. 231 § 1 i art. 271 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1444, ze zm.). Istota zarzutów skarżącego odnośnie do art. 306 § 1a, art. 426 § 1 oraz art. 465 § 1 i 2 w związku z art. 459 § 1 i 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 534, ze zm.; dalej: k.p.k.) związana jest z twierdzeniem, że powołane przepisy pozbawiają skarżącego możliwości wniesienia zażalenia na powołane wy-żej postanowienie Sądu Rejonowego. Stosownie do art. 79 ust. 1 Konstytucji zarzut narusze-nia prawa do zaskarżenia tego orzeczenia mógłby być podstawą skargi konstytucyjnej jedynie wówczas, gdyby skarżący dysponował ostatecznym orzeczeniem stwierdzającym brak moż-liwości jego zaskarżenia. Tymczasem, jak wynika z oświadczenia skarżącego, nie podjął on próby uzyskania orzeczenia rozstrzygającego o niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego, tj. orzeczenia, którego przedmiot odnosiłby się do treści omawianego zarzutu. Na marginesie podkreślić należy, że waloru ostatecznego orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, nie ma w szczególności doręczone skarżącemu wraz z postanowieniem Sądu Rejonowego pouczenie o jego niezaskarżalności (zob. np. po-stanowienie TK z 14 marca 2000 r., Ts 65/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 74). Pouczenie takie nie jest bowiem władczym rozstrzygnięciem odnoszącym się do sfery praw lub wolności skarżącego, lecz ma charakter wyłącznie informacyjny. 3. W uzasadnieniu zarzutu niekonstytucyjności art. 297 § 1 oraz art. 433 § 1 i 2 w związku z art. 4 i art. 7 k.p.k. skarżący wskazał, że „Sąd Rejonowy w W. stosując powyższe przepisy naruszył art. 33 ust. 1 Konstytucji albowiem Sąd ten w szczególności nie rozważył wszystkich wniosków i zarzutów wskazanych w zażaleniu skarżącego nowe wniosk[i] dowo-dowe nie zasługują na uwzględnienie, opierając rozstrzygnięcie w sprawie w zasadzie na wy-jaśnieniach Służb Więziennych i funkcjonariuszy wskazywanych przez skarżącego jako sprawców czynów zabronionych” (s. 11 skargi). Jednocześnie skarżący nie sformułował ja-kichkolwiek zarzutów w stosunku do podstawy normatywnej kwestionowanego orzeczenia. Tak określony przedmiot skargi konstytucyjnej wykracza poza zakres właściwości Trybunału Konstytucyjnego, wynikający z art. 79 ust. 1 Konstytucji. Przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w trybie skargi konstytucyjnej nie są bowiem akty stosowania prawa, a Trybunał Konstytucyjny nie pełni funkcji kolejnej instancji odwoławczej (zob. np. postanowienie TK z 29 listopada 2010 r., sygn. SK 8/10, OTK ZU nr 9/A/2010 poz. 117). Trybunał Konstytucyjny jest sądem prawa, a nie organem sprawującym nadzór judykacyjny nad sądami. Natomiast wskazanie przez skarżącego konkretnego orzeczenia sądowego lub innego rozstrzygnięcia stanowi wyłącznie warunek rozpoznania zarzutów niekonstytucyjności podstawy prawnej tego orzeczenia lub rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, Trybunał stwierdza, że skarga nie odpowiada warunkowi określonemu w art. 53. ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Z tego względu należało odmówić nadania jej dalszego biegu (art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK). OTK ZU B/2023 Ts 107/21 poz. 226 4 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.