Ts 108/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 września 2024 r. Pozycja 204 POSTANOWIENIE z dnia 20 grudnia 2023 r. Sygn. akt Ts 108/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: art. 455 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 95, ze zm.) „w zakresie roszczeń wynikających z art. 415 [ustawy – Kodeks cywilny]”, z art. 2 w związku z art. 64 ust. 2, art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 4 sierpnia 2020 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z zarzutami na tle następującego stanu faktycznego. 1. Pozwem z 12 lutego 2002 r., wniesionym w ramach postępowania karnego przed Sądem Rejonowym w T. w sprawie o sygn. akt […], skarżący zażądał zasądzenia na jego rzecz kwoty 16 000 zł z odsetkami tytułem należności głównej i kwoty 5 240 zł z odsetkami oraz 5 015 zł z odsetkami z tytułu kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z 27 stycznia 2016 r. (sygn. akt […]) powyższe powództwo adhezyjne zo-stało przekazane do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w T. IX Wydział Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy). Wyrokiem zaocznym z 20 października 2016 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy zasądził na rzecz skarżącego kwotę 16 000 zł z odsetkami i oddalił powództwo w pozostałej części. Sąd przyznał rację skarżącemu jedynie w zakresie dochodzonej przez niego należności głównej i wskazał, że – w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – jego żądanie w pozosta-łym zakresie nie jest zasadne. Na skutek odwołania skarżącego od powyższego rozstrzygnięcia, Sąd Rejonowy wy-rokiem z 13 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]) utrzymał w mocy powołane wyżej rozstrzygnię-cie Sądu Rejonowego z 20 października 2016 r. Wyrokiem z 12 grudnia 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w K. III Wydział Cywilny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) oddalił apelację skarżącego w analizowanej sprawie. OTK ZU B/2024 Ts 108/20 poz. 204 2 2. W tym stanie rzeczy skarżący wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego ze skargą konstytucyjną wskazując wyrok Sądu Okręgowego z 12 grudnia 2019 r. jako ostateczne orze-czenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej u.o.t.p.TK). Skarżący upatruje w nim naruszenia prawa do ochrony roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przez to, że nie podlega ono – w jego opinii – ochronie prawnej w okresie między dokonaniem czynu nie-dozwolonego i doręczeniem sprawcy wezwania do naprawienia szkody. 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 19 sierpnia 2020 r. (doręczo-nym 2 września 2020 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z orygina-łem rozstrzygnięć wydanych w jego sprawie, w tym orzeczenia wskazanego w skardze jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Skar-żący odniósł się do powyższego wezwania pismem z 7 września 2020 r. (data nadania). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego roz-strzygnięcia na warunkach określonych w Konstytucji oraz u.o.t.p.TK. Trybunał wydaje po-stanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych prawem wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. 2. Zgodnie z art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, jeżeli skarga konstytucyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w ustawie, a usunięcie braków jest możliwe, sędzia Trybunału wydaje zarzą-dzenie, w którym wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia. Zgodnie zaś z art. 61 ust. 4 pkt 2 Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, jeżeli braki, o których mowa w art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, nie zostały usunięte w terminie. 3. Po przeprowadzeniu rozpoznania wstępnego przedmiotowej skargi Trybunał Kon-stytucyjny ustalił, że nie spełnia ona warunków dopuszczenia do rozpoznania merytorycznego z uwagi na nieusunięcie braków formalnych wymienionych w zarządzeniu Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 19 sierpnia 2020 r. Wobec nieusunięcia któregokolwiek z braków określo-nych w zarządzeniu sędziego w przepisanym terminie, Trybunał postanawia odmówić nada-nia skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK. 3.1. Zgodnie z art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p.TK do skargi konstytucyjnej dołącza się wyrok, decyzję lub inne rozstrzygnięcie wydane na podstawie przepisu, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, tj. przepisu, na podstawie którego orzeczono ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w sto-sunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Zgodnie zaś z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p.TK do skargi dołącza się także wyroki, decyzje lub inne rozstrzy-gnięcia potwierdzające wyczerpanie drogi prawnej, a w myśl art. 58 ust. 2 u.o.t.p.TK pisma procesowe i załączniki wnoszone do Trybunału powinny być sporządzone w liczbie pozwala-jącej na doręczenie ich wszystkim uczestnikom postępowania oraz zachowanie dwóch eg-zemplarzy w aktach sprawy. Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem OTK ZU B/2024 Ts 108/20 poz. 204 3 Konstytucyjnym nie zawiera wskazań co do formy wyroków i innych rozstrzygnięć sądowych dołączanych do skargi konstytucyjnej, więc – zgodnie z art. 36 u.o.t.p.TK – w zakresie nieu-regulowanym w tej ustawie do postępowania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.). 3.2. Zgodnie z art. 244 § 1 k.p.c. dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakre-sie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. W kontek-ście analizowanej skargi rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 53 ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK, należy uznać za dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 244 § 1 k.p.c. W myśl zaś art. 250 § 1 k.p.c., jeżeli dokument urzędowy znajduje się w aktach organów lub podmiotów, o któ-rych mowa w art. 244 § 1 k.p.c., do akt sprawy dołącza się urzędowo poświadczony przez ten organ odpis lub wyciąg z dokumentu. Na gruncie analizowanej skargi nie ulega wątpliwości, że skarżący mógł uzyskać dokumenty, o których mowa w art. 53 ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK i zgodnie z tym przepisem miał obowiązek dołączenia do skargi konstytucyjnej ich odpisów poświadczonych przez sąd. Celem zaś wypełnienia obowiązku z art. 58 ust. 2 u.o.t.p.TK do-puszczalne jest powielenie odpisów rozstrzygnięć sądowych przez sporządzenie ich kseroko-pii, o ile – zgodnie z art. 129 § 2 k.p.c. – każda kopia jest należycie potwierdzona za zgodność z oryginałem przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony bę-dącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub radcą Prokuratorii Gene-ralnej Rzeczypospolitej Polskiej. Na wagę poświadczenia kserokopii za zgodność z orygina-łem wskazuje orzecznictwo Sądu Najwyższego, który wskazał, że poświadczona za zgodność z oryginałem kopia dokumentu ma moc dowodową równą oryginałowi oraz że kserokopia – jako odwzorowanie oryginału – może być uznana za odpis, jednakże pod warunkiem po-świadczenia jego zgodności z oryginałem (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 10 lipca 2009 r., sygn. akt II CSK 78/09, Legalis nr 274052). Takiemu stanowisku dał wyraz Sąd Najwyższy w uchwale z 29 marca 1994 r., sygn. akt III CZP 37/94 (OSNCP 1994 nr 11, poz. 206) i jest to pogląd ugruntowany w orzecznictwie. 3.3. W reakcji na wezwanie do usunięcia braku formalnego w zakresie doręczenia odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem wyroków potwierdzających wy-czerpanie drogi prawnej oraz uzyskanie ostatecznego orzeczenia, skarżący przedstawił poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie jedynie pierwszych stron dokumentów stanowiących te rozstrzygnięcia, tj. stron zawierających tylko treść sentencji wyroków wyda-nych w jego sprawie. Co więcej, celem doręczenia Trybunałowi odpowiedniej ilości egzem-plarzy dołączanych do skargi dokumentów, skarżący sporządził kserokopie poświadczonych za zgodność z oryginałem fragmentów orzeczeń. Żadna z nich nie została jednak poświad-czona za zgodność z oryginałem. Trybunał Konstytucyjny podziela w tym kontekście pogląd Sądu Najwyższego, że niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia nie jest doku-mentem. Warunkiem zaś uznania kserokopii za dokument jest opatrzenie jej podpisaną adno-tacją o poświadczeniu za zgodność z oryginałem. Niedołączenie do skargi treści uzasadnień uzyskanych przez skarżącego wyroków uniemożliwia ponadto przeprowadzenie pełnego roz-poznania wstępnego skargi konstytucyjnej, w szczególności ustalenie, na jakiej podstawie wyroki te były wydane oraz ewentualnie, które prawa lub wolności skarżącego i w jaki spo-sób mogły zostać naruszone. Okoliczność ta prowadzi do stwierdzenia, że choć poprawne usunięcie braku formalnego skargi było możliwe, skarżący nie wykonał zarządzenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 19 sierpnia 2020 r., co stanowi samodzielną przesłankę odmo-wy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK. OTK ZU B/2024 Ts 108/20 poz. 204 4 4. Niezależnie od powyższej, samodzielnej przesłanki odmowy nadania skardze kon-stytucyjnej dalszego biegu, Trybunał ustalił, że w uzasadnieniu skargi nie wskazano sposobu, w jaki wynikające ewentualnie z art. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji prawa lub wolności skarżą-cego zostały naruszone przez zaskarżony przepis. Wywiedzenie przysługujących skarżącemu praw z przytoczonych w skardze wzorców kontroli oraz wskazanie sposobu, w jaki doszło do ich naruszenia, a wreszcie uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem w analizowanej skardze, ustąpiło miejsca polemice z rozstrzygnięciami sądowymi wydanymi w indywidualnej sprawie skarżącego. Okoliczność ta prowadzi do ustalenia, że skarżący nie wypełnił ciążącego na nim w tym za-kresie obowiązku, o którym stanowi art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Co do zasady, brak for-malny skargi, stwierdzony na gruncie tego przepisu, może być usunięty po wezwaniu wyda-nym w tym zakresie przez sędziego Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK. Przepis ten stosuje się jednak w przypadku, gdy – w ocenie sędziego – elementy argumentacji przedstawionej na poparcie zarzutów w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej wymagają sprecyzowania lub wyjaśnienia. Tymczasem w kontekście analizowanej skargi usunięcie braku formalnego na tle art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK sprowadzałoby się w isto-cie do konieczności sporządzenia nowego uzasadnienia, które nie tyle dopełniałoby przedsta-wione już argumenty skarżącego, co polegałoby na sformułowaniu ich po raz pierwszy. To zaś nastąpiłoby już po upływie terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Wypowiedź skarżącego w brzmieniu przedstawionym Trybunałowi wraz z peti-tum skargi nie odpowiada bowiem kryteriom, które winno spełniać uzasadnienie skargi kon-stytucyjnej zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK. Po wstępnym rozpoznaniu analizowanej skargi Trybunał Konstytucyjny poprzestaje na ustaleniach, o których mowa w poprzednim punkcie i – wobec nieusunięcia braków for-malnych skargi, których usunięcie było możliwe – zobowiązany jest do odmówienia nadania skardze dalszego biegu. 5. W związku z powyższym, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.