Ts 108/22

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2023-11-07

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga konstytucyjna podlega odmowie nadania dalszego biegu, gdy skarżący nie usunie braków formalnych polegających na niesformułowaniu konkretnych zarzutów niezgodności zaskarżonych przepisów z Konstytucją, oraz czy Trybunał Konstytucyjny może badać akty stosowania prawa w trybie skargi konstytucyjnej?
Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, ponieważ skarżący nie usunął braków formalnych w zakresie wymogu uzasadnienia zarzutu niezgodności przepisów z Konstytucją (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Skarżący wskazał jedynie na naruszenie prawa do sądu w kontekście umorzenia postępowania wykonawczego, ale nie sformułował zarzutów wobec samych kwestionowanych przepisów ustawowych. Ponadto, Trybunał wskazał, że przedmiotem skargi konstytucyjnej nie mogą być akty stosowania prawa, a organ ten nie pełni funkcji kolejnej instancji odwoławczej.
Stan faktyczny
Skarżący, osadzony w zakładzie karnym, złożył skargę na decyzję dyrektora zakładu karnego odmawiającej posiadania telewizora. Sąd Okręgowy uchylił decyzję, ale umorzył postępowanie wykonawcze ze względu na przeniesienie skarżącego do innej jednostki penitencjarnej. Skarżący złożył skargę konstytucyjną, twierdząc, że umorzenie postępowania narusza jego prawa, a przepisy umożliwiające takie umorzenie są niezgodne z Konstytucją. Trybunał wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych, w tym precyzyjnego wskazania, w jaki sposób zaskarżone przepisy naruszają Konstytucję. Skarżący nie sformułował zarzutów wobec samych przepisów, ograniczając się do zarzutu braku merytorycznego rozpoznania skargi przez sąd.
Rozstrzygnięcie
odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 19 lutego 2025 r. Pozycja 85 POSTANOWIENIE z dnia 7 listopada 2023 r. Sygn. akt Ts 108/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.S. w sprawie zgodności: art. 7 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 127, ze zm.; dalej: k.k.w.) w związku z art. 437 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534, ze zm.; dalej: k.p.k.) w związku z art. 624 § 1 k.p.k. w związku z art. 1 § 2 k.k.w. w zakresie, w jakim „umożliwia umorzenie postępowania wykonawczego w sprawie złożonej przez [s]karżącego skargi na decyzję [d]yrektora [z]akładu [k]arnego z powodu zmiany jednostki penitencjarnej tj. przeniesienia [s]kar-żącego do innej jednostki penitencjarnej niż jednostka, w której zapadła nieko-rzystna decyzja [d]yrektora [z]akładu [k]arnego tj. bez jej merytorycznego roz-poznania”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 11 maja 2022 r. (data nadania) R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego sta-nu faktycznego. Dyrektor Zakładu Karnego w C. decyzją z 20 września 2021 r. nie uwzględnił wnio-sku skarżącego o wyrażenie zgody na posiadanie w celi mieszkalnej dodatkowego odbiornika telewizyjnego o przekątnej 22 cali ze względu na konieczność zapoznawania się z pismami procesowymi nadesłanymi z sądów i od pełnomocników. Po rozpoznaniu skargi skarżącego na powyższą decyzję Sąd Okręgowy w B. IV Wy-dział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych postanowieniem z 14 grudnia 2021 r. (sygn. akt […]) uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie wy-konawcze w sprawie skarżącego. Sąd stwierdził bezprzedmiotowość procedowania z uwagi na przetransportowanie skarżącego z Zakładu Karnego w C. do Zakładu Karnego w R. Sąd OTK ZU B/2025 Ts 108/22 poz. 85 2 wskazał, że skarżący ma prawo złożyć kolejny wniosek o wyrażenie zgody na posiadanie w celi mieszkalnej dodatkowego odbiornika telewizyjnego, jednak pismo to winien skierować do dyrektora jednostki penitencjarnej, w której obecnie przebywa. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 5 lipca 2022 r. wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) udokumentowanie daty złożenia przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej; 2) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z orygi-nałem (wraz z czterema kopiami): a) decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w C. z 20 września 2021 r., b) orzeczenia Sądu Rejonowego w R. o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej. Skarżący odniósł się do zarządzenia w piśmie z 2 sierpnia 2022 r. (data nadania). Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 4 stycznia 2023 r. skarżący zo-stał wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie pełnomocnictwa substytucyjnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, wskazują-cego sprawę, w związku z którą złożono skargę konstytucyjną; 2) podanie, czy od wskazane-go w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. Skarżący odpowiedział na wezwanie w piśmie z 17 stycznia 2023 r. (data nada-nia). Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 18 kwietnia 2023 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) dokładne wyjaśnienie, w jaki sposób zaskarżone przepisy w zakresie określonym w skardze konstytu-cyjnej, stanowiąc podstawę postanowienia Sądu Okręgowego w B. IV Wydział Penitencjar-ny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych z 14 grudnia 2021 r.(sygn. akt […]), doprowadziły do naruszenia wolności lub praw, wynikających ze wskazanych w skardze przepisów Konstytucji; 2) uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanych w skardze przepisów z konstytucyjnymi prawami lub wolnościami skarżącego, wskazanymi w skardze jako wzorce kontroli, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Skarżący ustosunkował się do wezwania w piśmie z 2 maja 2023 r. (data nadania). Zdaniem skarżącego został on pozbawiony prawa do sądu poprzez brak rozpoznania merytorycznego jego skargi na decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w C. z 20 września 2021 r. i umorzenie postępowania wykonawczego z uwagi na zmianę miejsca pobytu skarżą-cego. W jego przekonaniu „[u]znanie, że takie postępowanie jest zasadne prowadziłoby do sytuacji, w której osadzeni byliby nagminnie przetransportowywani do innych jednostek peni-tencjarnych, w momencie złożenia skargi na decyzję dyrektora, co uniemożliwiłoby im ko-rzystanie z przysługujących im na gruncie konstytucji uprawnień” (s. 2 pisma). Skarżący podniósł, że „gdyby skarga na decyzję dyrektora okazała się zasadna to (…) mógłby docho-dzić swoich roszczeń w oparciu o art. 77 Konstytucji” (s. 2 pisma). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 2. Jeżeli skarga konstytucyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w ustawie, a usu-nięcie braków jest możliwe, wyznaczony sędzia Trybunału wydaje zarządzenie, w którym OTK ZU B/2025 Ts 108/22 poz. 85 3 wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia (art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK). W niniejszej sprawie sędzia Trybunału uznał, że wniesiona skarga nie spełnia m.in. wymogu formalnego określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, w związku z czym zarzą-dzeniem z 18 kwietnia 2023 r. wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych. Jedno-cześnie pouczył go, że w przypadku ich nieusunięcia w wyznaczonym terminie wydane zo-stanie postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W piśmie z 2 maja 2023 r. skarżący wskazał, że został pozbawiony „prawa do sądu, gdyż z uwagi na umorzenie postępowania nie została merytorycznie rozpoznana jego skarga” na decyzję dyrektora zakładu karnego, natomiast gdyby skarga okazała się zasadna to „mógł-by dochodzić swoich roszczeń w oparciu o art. 77 Konstytucji” (s. 2 pisma). Jednocześnie skarżący nie sformułował jakichkolwiek zarzutów w stosunku do kwestionowanych w skar-dze: art. 7 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 127, ze zm.; dalej: k.k.w.) w związku z art. 437 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1375, ze zm.; dalej: k.p.k.) w związku z art. 624 § 1 k.p.k. w związku z art. 1 § 2 k.k.w. Mając to na uwadze Trybunał Konstytucyj-ny uznaje, że skarżący nie usunął braków formalnych wniesionej skargi w zakresie wymogu, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Okoliczność ta, zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, stanowi podstawę odmowy nadania przedmiotowej skardze konstytucyjnej dal-szego biegu. Na marginesie Trybunał wskazuje, że określony przez skarżącego przedmiot skargi wykracza poza zakres właściwości Trybunału Konstytucyjnego, wynikający z art. 79 ust. 1 Konstytucji. Przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w trybie skargi konstytucyjnej nie mogą być bowiem akty stosowania prawa, a Trybunał nie pełni funkcji kolejnej instancji odwoławczej. Trybunał Konstytucyjny jest sądem prawa, a nie organem sprawującym nadzór judykacyjny nad sądami. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.

Powołane przepisy

art. 45 ust. 1 Konstytucji RPart. 77 ust. 2 Konstytucji RPart. 31 ust. 3 Konstytucji RP

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło